RIS317116 Halfjaarrapportage 2023 Wmo

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

Mariëlle Vavier Wethouder van Armoede, Inclusie, Zorg en Internationale zaken

060

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan de voorzitter van de commissie Samenleving

OCW/10643297 RIS317116 Contactpersoon

T. Bovenlander Dienst

Onderwijs, Cultuur en Welzijn Afdeling

Stad en Bestuur OCW Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

22 november 2023

theo.bovenlander@denhaag.nl

Onderwerp

Halfjaarrapportage 2023 Wmo

Geachte voorzitter,

Inleiding en inhoud Hierbij presenteer ik u de Halfjaarrapportage Wmo. Daarin doen wij verslag van de behaalde resultaten in de eerste helft van 2023. De halfjaarrapportage zélf is bij deze brief gevoegd. Voor financiële en budgettaire informatie wordt, zoals gebruikelijk, verwezen naar andere stukken. Bijvoorbeeld de Programmarekening 2022,1 en de Voorjaarsnota 2023.2 Eerder dit jaar besloot de Rekeningencommissie te stoppen met de periodieke Voortgangsrapportages kostenbeheersing Wmo en Jeugd. Toen werd toegezegd dat de daarin opgenomen aantallen en tarieven worden opgenomen in andere bestuurlijke stukken. Met ingang van de Jaarrapportage 2023 Wmo wordt de inhoudelijke rapportage daarom uitgebreid met de gemiddelde prijs per maatwerkvoorziening. Zo wordt invulling gegeven aan die toezegging. In het vervolg van deze brief geven wij eerst een toelichting op actuele Haagse ontwikkelingen (1). Daarna gaan wij in op eerdere toezeggingen (2).

1. Actuele ontwikkelingen 1.1. Wmo-werkvoorraad en doorlooptijden Aanleiding Tijdens de raadsvergadering van 5 oktober 2023 werd gesproken over een motie die beoogde de Wmowachtlijsten terug te dringen.3 Toen is o.a. erop gewezen dat onze Uitvoeringsorganisatie Jmo in 2022 en 2023 verschillende acties in gang zette. Die hadden als doel om de Wmo-werkvoorraad te normaliseren. En er is ook veel gedaan om de werkvoorraad en wachtlijsten terug te dringen. Daardoor zien we inmiddels heel goede resultaten. Aangezien er al een actieplan is dat ook echt effect heeft, is het niet nodig op dit moment ook nog eens een nieuw actieplan te starten.

1

Raadsvoorstel ‘Programmarekening 2022’ (RIS315244) van 9 mei 2023.

2

Raadsmededeling ‘Voorjaarsnota 2023 en 4-maandsrapportage 2023’ (RIS315797) van 13 juni 2023.

3

ChristenUnie-SGP, aangehouden motie ‘Investeer om WMO-wachtlijsten terug te dringen’ (RIS316789) van 5 oktober 2023.

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

T 14070 www.denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10643297

Vervolgens werd toegezegd u met de halfjaarrapportage te informeren over de halfjaargrens heen. En dus ook te rapporteren over de huidige stand van zaken bij de werkvoorraad, wachtlijst en doorlooptijden. Dat gebeurt hierna. Acties Wat heeft de Uitvoeringsorganisatie Jmo allemaal gedaan in 2022 en 2023 om de Wmowerkvoorraad te normaliseren? Hierna volgt een overzicht van de belangrijkste acties:4 1. Vereenvoudigen beoordelingsproces. Voorheen werden alle Wmo-meldingen op dezelfde manier afgehandeld. Maar dit is niet altijd noodzakelijk. Met klantsegmentering wordt onderscheid gemaakt tussen eenvoudige en complexe hulpvragen. Voordelen liggen op het gebied van snelheid, minder privacy-belasting en geringe(re) cliëntenbureaucratie. 2. Zorgregelaars en Wmo-casemanagers. Vervolgens is ook de werkverdeling aangepast. De zorgregelaar handelt eenvoudige meldingen af, belt met de hulpvrager en vraagt uit. Dit verkort het proces. De Wmo-casemanager beoordeelt meer complexe hulpvragen waarvoor uitgebreid onderzoek nodig is. Ook kan hiervoor op huisbezoek worden gegaan. 3. Bereikbaarheid. Cliënten krijgen niet meer standaard een kaartje met de contactgegevens van de zorgregelaar of Wmo-casemanager. De brieven en beschikkingen vermelden het centrale telefoonnummer van de Klantenservice.

Het blijft mogelijk dat Wmo-casemanagers hun contactgegevens delen, bijvoorbeeld als in korte tijd meerdere contactmomenten nodig zijn. 4. Personele capaciteit. In 2022 is de personele capaciteit opgehoogd bij de Wmo-wijkteams. In het begin van het jaar zijn 30 zorgregelaars aangenomen en richting het eind van het jaar 15 Wmocasemanagers. 5. Ambtshalve verlengen. In 2022 vonden diverse acties plaats waarbij (bijna) aflopende indicaties ambtshalve werden verlengd. Want iedereen met een aflopende indicatie automatisch uitnodigen voor een gesprek in het kader van een heronderzoek doet wat met de cliënt (onzekerheid, regeldruk) en met de Wmo-wijkteams (meer heronderzoeken en gesprekken). 6. Continu verbeteren CVS. De implementatie van het nieuwe frontoffice-systeem CVS vanaf medio november 2022 had veel “bugs” en veroorzaakte productieverlies. Sindsdien zijn de fouten in het systeem hersteld en zijn de functionaliteiten uitgebreid. 7. Procesoptimalisaties. In 2023 is verder gewerkt aan interne procesoptimalisatie. Bijvoorbeeld door het instellen van een eenvoudig onderzoek bij inwoners met een levenslange beperking van wie de persoonlijke omstandigheden niet wijzigen. En door lopende indicatie ambtshalve te verlengen met 2 jaar voor cliënten die begeleiding of dagbesteding ontvangen. En door het afgeven van nieuwe beschikkingen zonder einddatum.

Bijvoorbeeld bij cliënten vanaf 75 jaar die een indicatie hebben voor huishoudelijke hulp. 8. Team Frontoffice. Centrale inrichting van een Frontoffice Team per 1 juni 2023 voor het

screenen, verrijken en naar de juiste plek doorleiden van Wmo-meldingen. Dat gebeurt niet langer in elk Wmo-wijkteam afzonderlijk. Zo ontstaat sneller expertise en kan beter worden herkend voor welk type hulpvraag de oplossing kan worden gevonden in bijv. het voorliggend veld, binnen de Wmo of elders. 9. Personele capaciteit II. Per 1 september 2023 zijn er weer 15 nieuwe casemanagers gestart, na hun inwerkperiode gaan we daar ook het verschil van merken. De Wmo anticipeert proactief op de krappe arbeidsmarkt door bij sollicitatierondes iets meer medewerkers aan te nemen en daarmee wat ruimer in de formatie te zitten. Daarmee kunnen we doorstroom en uitstroom bewegingen beter opvangen.

4

Zie Commissiebrief ‘Jaarrapportage 2022 Wmo’ (RIS315710) van 6 juni 2023 voor een uitgebreidere toelichting van de acties 1 t/m 6.

2/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10643297

Effecten De hiervoor beschreven acties laten goede eerste resultaten zien. Hoewel we er nog niet zijn, wijzen veel indicatoren erop dat met deze aanpak de goede weg is ingeslagen. Zie hierna grafiek 1. • Werkvoorraad.5 De omvang van de werkvoorraad piekte eind januari 2023 op 5.735 meldingen. Sindsdien is sprake van een geleidelijke daling. Op 12 oktober 2023 bereikte de werkvoorraad met 3.491 meldingen de laagste stand van het jaar. Dat is een daling t.o.v. februari van bijna 40%. • Wachtlijst. De omvang van de wachtlijst laat een soortgelijke beweging zien. Die piekte eind januari 2023 op 4.399 meldingen. Op 16 oktober bereikte de wachtlijst met 1.992 meldingen de laagste stand van het jaar. Dat is een daling t.o.v. van februari van ruim 54%.

De daling van de werkvoorraad en wachtlijst heeft op dit moment nog beperkte invloed op de gemiddelde doorlooptijden. Zie hierna grafieken 2 en 3. • Doorlooptijd. De gemiddelde doorlooptijd van melding tot advies van afgehandelde meldingen was 65 dagen in 2022. In de eerste twee maanden van 2023 lag de doorlooptijd lager. Daarna steeg de doorlooptijd naar 80 dagen in mei 2023. Sindsdien daalt de doorlooptijd weer. De wettelijke termijn is 6 weken (42 dagen). • Wachtlijst > 10 weken. Hoe lang meldingen op de wachtlijst staan is een voorspeller voor de gemiddelde doorlooptijden. De eerste helft van 2023 stonden behoorlijk wat meldingen langer dan 10 weken op de wachtlijst. Na juni is er sprake van een daling naar 86 meldingen in oktober.

5

De werkvoorraad bestaat uit alle openstaande Wmo-meldingen. Dit zijn dus alle ingedeelde meldingen (= onderhanden werk) plus alle

meldingen op de wachtlijst (= nog niet ingedeeld).

3/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10643297

Verwachting Even afgezien van onzekerheden, zoals de invloed van het ziekteverzuim en ICT-verstoringen, is de verwachting dat met het normaliseren van de werkvoorraad óók de tijdigheid en de gemiddelde doorlooptijden verder verbeteren. Want met het wegwerken van de achterstanden vermindert ook het “meer-werk” dat daarmee gepaard gaat. Bijvoorbeeld de extra telefoontjes met vragen over wat de stand van zaken van de melding is, en inwoners (of gecontracteerde Wmo-aanbieders) die “alvast” een melding indienen ruim voordat de indicatie is afgelopen. De Uitvoeringsorganisatie Jmo blijft dit monitoren en hierop sturen. Uiteraard wordt u geïnformeerd met de Jaarrapportage 2023 Wmo. 1.2. Waarderingsprogramma mantelzorgers en vrijwilligers Eerder informeerde het college u dat op 30 oktober 2023 aangifte is gedaan van identiteitsfraude (cybercrime, oplichting, valsheid in geschrifte en computervredebreuk) bij het waarderingsprogramma voor mantelzorgers en vrijwilligers. Er is misbruik gemaakt van het waarderingsprogramma, ten koste van mantelzorgers en vrijwilligers die eerlijk gebruik maken van de regeling. Het college weet op dit moment nog niet wat de aard en omvang van het oneigenlijk gebruik is. Dit wordt nader onderzocht. Oneigenlijk gebruik is onacceptabel en het college neemt dat hoog op. Daarom nam het college direct een aantal maatregelen.6 Zie verder par.

2.1 van de Halfjaarrapportage 2023 Wmo.

2. Toezeggingen De afgelopen periode hebben wij geregeld met elkaar van gedachten gewisseld. De onderstaande toezeggingen werden gedaan tijdens de beraadslagingen op 29 juni 2023 n.a.v. de Programmarekening 2022 (RIS315244) en op 14 september 2023 n.a.v. de Jaarrapportage 2022 Wmo (RIS315710). 2.1. Rekenkamerrapport Werk aan Welzijn De Rekenkamer Den Haag heeft onderzoek gedaan naar het sturen op doelbereik bij welzijnssubsidies. Dit heeft het rapport ‘Werk aan Welzijn’ (RIS315975) opgeleverd. Dit rapport heeft ook betrekking op de Servicepunten XL. Die zijn namelijk onderdeel van het ‘Professioneel Welzijnswerk’. De manier van financieren en verantwoorden is hiervoor onderzocht. Het raadsvoorstel van de Rekenkamer is op 5 oktober 2023 behandeld in de raad. De aanbevelingen zijn unaniem aangenomen. De raad ontvangt een procesplanning per aanbeveling op 5 december 2023. 2.2. Herziening Wmo-maatwerkarrangementen Het inkoopcontract van de Wmo-maatwerkarrangementen wordt jaarlijks herzien. Dit gebeurt na een consultatieronde met de gecontracteerde Wmo-aanbieders. Per 1 januari 2024 worden twee herzieningen doorgevoerd. Allereerst wordt het maximaal toegestane winstpercentage verlaagd van 10% naar 5%. Zo wordt dit in lijn gebracht met de Jeugdaanbesteding.

6

Zie Raadsmededeling “Oneigenlijk gebruik waarderingsprogramma mantelzorgers en vrijwilligers” (RIS317006) van 3 november 2023.

4/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10643297

Ook wordt in de contractvoorwaarden expliciet opgenomen wat onder beloning valt voor de Wet Normering Topinkomens (WNT)-toets. Daarnaast worden aanbieders verplicht iedere drie jaar een medewerkerstevredenheidsonderzoek (MTO) uit te (laten) voeren en de gemeente over de uitkomsten te informeren. 2.3. Seniorvriendelijke stad De Ouderenmonitor 2023 is op 4 juli aangeboden aan de commissie Samenleving. Hierin staat de meest actuele informatie over Haagse senioren. De Ouderenmonitor 2023 wordt gebruikt in de ontwikkeling van nieuw beleid voor een Seniorvriendelijk Den Haag, wat onderdeel zal zijn van een Sociale Basis-beleidsplan. 2.4. Termijnen in de Wmo Tijdens de commissie Bestuur van 29 juni 2023 vonden de beraadslagingen plaats over de Programmarekening 2022. Toen werd gevraagd hoe het zit met de wettelijke termijnen bij de Wmo. De wethouder noemt een 8 wekentermijn, terwijl de gemeentelijke site een 6 wekentermijn noemt. De Wmo noemt twee termijnen. De onderzoekstermijn (van melding, onderzoek tot en met advies) beslaat 6 weken. Daarna volgt de beslistermijn (van aanvraag tot en met besluit), die duurt 2 weken. Op basis van de wet moet de melding bij de gemeente dat behoefte aan maatschappelijke ondersteuning bestaat, dus altijd voorafgaan aan een eventuele aanvraag om een maatwerkvoorziening.

Na de melding start het onderzoek en op basis van de uitkomst kan de cliënt een aanvraag indienen voor een maatwerkvoorziening. Met het splitsen van melding en onderzoeksfase en aanvraag wil de wetgever de zorgvuldigheid van de afweging waarborgen en juridisering zo veel mogelijk voorkomen. De gehele periode van onderzoek en beslissen op de aanvraag bedraagt 8 weken. Dat is gelijk aan de termijn die in de Algemene wet bestuursrecht (Awb) wordt aangehouden voor het nemen van een beslissing op een aanvraag.7 2.5. Ouderenconsulenten en preventiemedewerkers8 Tijdens het Tweeminutendebat (TMD) van 24 augustus 2023 werd gesproken over de beantwoording van schriftelijke vragen over zorgarrangeurs.9 Toen werd erop gewezen dat de ouderenconsulenten van Wijkz tijdens een werkbespreking in de Raadszaal op 24 mei 2023 aangaven dat de druk op hen hoog is. Er zijn veel complexe casussen, maar ook vinden zij het vaak lastig om erachter te komen voor wat zij bij wie moeten zijn. Toegezegd werd in te gaan op de functies van ouderenconsulent van Wijkz en de gemeentelijke preventiemedewerker, en hoe regie wordt gevoerd. Die toelichting volgt hierna. Ouderenconsulenten werken bij de wijkcentra verdeeld over de stad. Ouderen kunnen hier gratis en zonder indicatie terecht. De ouderenconsulent geeft informatie, advies en ondersteuning.

Bijvoorbeeld over de mogelijkheden bij het langer zelfstandig thuiswonen, het leggen van sociale contacten, en ondersteunen van mantelzorgers. Goede samenwerking tussen ouderenconsulenten, Servicepunten XL en de Wmo-casemanagers is belangrijk om bewoners van gepaste ondersteuning op maat te kunnen voorzien. Het optimaliseren van de werkprocessen tussen de Servicepunten XL en de Wmo-wijkteams is een continu proces. Dat gebeurt vanaf het najaar 2023 o.a. vanuit het traject doorontwikkeling dienstverlening van de Servicepunten XL. Momenteel wordt onderzocht welke knelpunten ouderenconsulenten ervaren en wat zij nodig hebben om ouderen te helpen de juiste hulp te vinden. Ook wordt gekeken waar de communicatie en afstemming tussen de verschillende instanties kan verbeteren.

7

Kamerstukken TK 2013-2014, 33 841, nr. 3, pag. 32.

8

Toezeggingenregister tot d.d. 27 oktober 2023, nr. 20 (https://denhaag.raadsinformatie.nl/dossiers/52747).

9

Schriftelijke vragen ‘Pilot zorgarrangeurs’ (RIS314715) van 30 mei 2023.

5/6

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

OCW/10643297

Daarnaast start de gemeente vanaf 1 oktober 2023 met het inzetten van een nieuwe functie: de preventiemedewerkers. Zij vergroten de kennis over de brede Wmo (van preventie en eigen kracht, via sociale basis, naar geïndiceerde maatwerkvoorzieningen) bij maatschappelijke partners in de stad. Zij geven voorlichting over hoe de Wmo werkt, wanneer en hoe een Wmo-melding kan worden gedaan. Ook wordt ingezoomd hoe de gemeentelijke sociale kaart werkt en waar inwoners terecht kunnen voor het aanbod van het voorliggende veld in de eigen wijk. En bij welke andere gemeentelijke afdelingen zoals armoederegelingen, financiële dienstverlening, DSO etc. Verder bevorderen preventiemedewerkers de samenwerking tussen die maatschappelijke partners en de Wmo-wijkteams. Zij spreken met o.a. de Servicepunten XL, wijk- en buurtcentra, huisartsen, casemanagers dementie, fysio- en ergotherapeuten, wijkverpleegkundigen en ouderenconsulenten. Deze ketensamenwerking beoogt dat de gemeenschapskracht beter wordt bevorderd en het aanbod van voorliggende voorzieningen beter wordt ontsloten. Zo leren maatschappelijke partners wie wat waar doet in de wijk, hoe zij zelf regie kunnen nemen of waar binnen de gemeente de regie over een casus kan worden overgenomen. Bijvoorbeeld door een sociaal casemanager van SZW of door een Jmo-regisseur. 2.6.

Doelgroepenvervoer Tijdens de commissievergadering van 14 september 2023 werd gesproken over de stand van zaken doelgroepenvervoer.10 Toen werd erop gewezen dat de implementatie van het contract sinds begin dit jaar loopt. Bij de start van het nieuwe contract per 1 augustus 2023 was dus bekend dat er uitdagingen waren, zoals het chauffeurstekort. De start van een contract is altijd een uitdaging en kan onvoorziene uitdagingen met zich meebrengen die zo snel mogelijk opgelost moeten worden. Momenteel vindt tweemaal per week overleg plaats met Noot om een vinger-aan-de-pols te houden. Daarnaast is vorige week ook een brief van het college aan Noot gestuurd aangaande onze zorgen over het leerlingen- en doelgroepenvervoer. Noot is bezig met het optimaliseren van de planning, met verzuimbegeleiding bij ziekte van chauffeurs, en de mogelijkheden verkennen van het inzetten van groter vervoersmaterieel. Bij het Wmo-vervoer is de stiptheid in de maand oktober iets gestegen naar ruim 90%. Het aantal klachten was 25. Binnenkort ontvangt u meer informatie. Eerder is al toegezegd de commissie Samenleving in december 2023 te informeren over de actuele stand van zaken in het doelgroepenvervoer. Ten slotte wens ik u een informatieve tijd toe bij het lezen van deze halfjaarrapportage. Met vriendelijke groet, Mariëlle Vavier Wethouder Armoede, Inclusie, Zorg en Internationale Zaken

10

Commissiebrief stand van zaken doelgroepenvervoer (RIS316086) van 4 juli 2023.

6/6