RIS316631 Bijlage Rapport herijking exploitatie Amare
Tekst van het document
Berenschot
Herijking exploitatie van Amare in Den Haag )
ë 1
I.
V
Rapportage over onderzoek voor de gemeente Den Haag
j
।
Bastiaan Vinkenburg, Sam Branten en Paul Beemsterboer
I
1
5 0e
।
3
7
a
Ijk
qpr—•
Hï®
*
31 MEI 2023 F
ri
•
_P-
H[
B
Managementsamenvatting herijking exploitatie Amare De gemeente Den Haag heeft Berenschot gevraagd om een onafhankelijk onderzoek uit te voeren naar de exploitatie van Amare. De gemeente wenst zicht op de huidige begroting in vergelijking met het bedrijfsplan uit 2019. Tevens is een raming gemaakt van de exploitatie voor de komende jaren. Berenschot heeft een analyse opgesteld van de bedrijfsvoering van Amare op basis van cijfers van Amare aan de hand van het zogenaamde Iglomodel. De analyse en het conceptrapport zijn besproken met de beleidsadviseur van de gemeente en met de directie en het MT van Amare. De begroting van 2023 laat een tekort zien van € 764.500. Dit tekort beoordelen wij als verklaarbaar en verantwoordbaar.
De begroting van Amare voor 2023 kent een groot aantal contractueel vastgelegde vaste lasten die ook al in het bedrijfsplan waren opgenomen. De variabele materiële beheerslasten vallen aanzienlijk lager uit, vooral door lagere energie- en schoonmaaklasten. De personele beheerslasten zijn echter hoger dan was geraamd, met name door veel hogere inzet van beveiliging. Dit verklaart al een groot deel van het tekort in de begroting. Het aantal activiteiten van de culturele programmering ligt hoger dan in het bedrijfsplan was voorzien. De directe inkomsten en lasten hiervan zijn in balans. Er zijn wel hogere lasten voor onder meer Bumarechten en marketing. De personele activiteitenlasten voor programmering, in het bijzonder voor techniek, zijn veel hoger dan was geraamd en veroorzaakt een fors tekort op programmering. De horeca en zakelijke verhuur lopen beter dan was geraamd. Door de daarmee samenhangende kosten, vooral voor personele inzet, is de bijdrage aan het resultaat zo groot als was voorzien.
De meerjarige subsidies die de gemeente Den Haag verstrekt aan Amare zijn voor 88% nodig voor het dekken van de beheerslasten. Er is nog 12% van de subsidie over om de programmering en andere activiteiten mogelijk te maken. Dit is niet voldoende en ook lager dan de norm die Berenschot hanteert, waarbij 80% van de subsidie nodig is voor beheerslasten en 20% subsidie de eigen inkomsten uit activiteiten, horeca en verhuur aanvult. De raming leert dat de exploitatie structureel een tekort van circa € 700.000 kent waarvoor een beroep op subsidie wordt gedaan.
De prognose omvat een kleine stijging van eigen inkomsten, een forse stijging van beheerslasten materieel maar een daling van activiteitenlasten voor personeel. Dankzij buitengewone baten die overlopen uit 2022 komt het recent geprognosticeerde tekort voor 2023 uit op € 646.600. De (indicatieve) raming voor 2024 en verder die is opgesteld door Berenschot in samenspraak met de directie van Amare laat een groei van eigen inkomsten zien. De kosten stijgen echter mee, behalve voor beheerslasten personeel. Het tekort kan met enkele te nemen maatregelen jaarlijks op circa € 678.000 uitkomen, waarbij deels rekening is gehouden met meevallers in de eigen inkomsten en tegenvallers in de variabele beheerslasten. Amare zou gebaat zijn met een verhoging van de subsidies met circa € 700.000 die ten goede kan komen aan beheer en vooral aan activiteiten.
2
B
Inhoudsopgave
Managementsamenvatting herijking exploitatie Amare
2
1. Vraagstelling en aanpak
4
2. Vergelijking bedrijfsplan 2019 met begroting 2023
8
3. Vooruitblik met prognose 2023 en raming 2024 en verder
21
Bijlage: vergelijking oorspronkelijk bedrijfsplan en begroting 2023
29
Copyright fotografie: pagina 1 & 33 NOAHH, pagina 4 the Parcifal, pagina 5 Tim Fisher, pagina 8 De Schaapjesfabriek, pagina 21 Denzei, pagina 29 Katja Effting 3
7
I
li
W s w
/W
3 5 5 5 3 3 5
2
Na
*
W
EI
Ui
$
4
,23
3
Ë Eëg LEEEEEEE{
uS
6 5 8 8 8 8
&
e
5
I
L
M
h a
-e)
MW Ahr 38h5 AEM 3 1 14
6 N
GrK
1. Vraagstelling en aanpak
/88
3X N
#é.
•HA GeN-$/HIT} ÖbA, K
M
%
— A7 02-
8-1.*** F® " "Kec
fg 7" Aai 6 V; t A"a (2 A - ■ -oHavÉ. 2)5c2a 4
ie >
2
(/6k4,Lm,
4
c.
3
0 2
I I
I'
0
-
I 2"
ahe.
> 2e
— ©hepareifakcem
1. VRAAGSTELLING EN AANPAK
Zicht op huidige en toekomstige exploitatie van Amare Onderzoek naar de exploitatie De gemeente Den Haag heeft Berenschot gevraagd een onafhankelijk onderzoek uit te voeren naar de exploitatie van Amare, waarbij het bedrijfsplan uit 2019 en de huidige praktijk worden vergeleken. De gemeente heeft hiervoor in overleg met Amare Berenschot benaderd. In dit onderzoek zijn de volgende vragen verkend: I
—
y _r s
E
T
u
=
d
1
7
4
E—
=
m
Het onderzoek richt zich op de gebruiksexploitatie van Amare. Daar vallen gebouwbeheer, culturele programmering en commerciële exploitatie onder. Dit onderzoek gaat niet over vastgoed of installaties.
a
r
a) Welke verschillen zijn er tussen het oorspronkelijke bedrijfsplan en de huidige praktijk waardoor financiële tekorten ontstaan? b) Waardoor worden deze financiële tekorten veroorzaakt en zijn deze incidenteel (opstartfase) of structureel (regulier)? c) In hoeverre kan Amare anticiperen op (toekomstige) tekorten door het aanpassen van zijn strategie en beleid? Aan welke knoppen kan de gemeente draaien om (toekomstige) tekorten d) op te vangen, af te dekken of te (helpen) voorkomen?
J
B
1
./a ' ug
EE
W
5
B
1. VRAAGSTELLING EN AANPAK
Eerst huidige exploitatie in beeld, dan toekomst ramen In dit onderzoek hebben we twee fasen onderscheiden, waar de volgende hoofdstukken zicht op geven.
1. Vergelijking bedrijfsplan 2019 en begroting 2023: analyse van de exploitatie tot nu toe We geven eerst zicht op de exploitatie en de ontwikkeling daarvan door de financiële gegevens voor diverse jaren c.q. stadia op een rij te zetten. Wij geven daartoe de informatie weer van de volgende bronnen: • Bedrijfsplan OCC / Amare, 2019. • Bedrijfsplan OCC / Amare, geïndexeerd met 13,7% o.b.v. subsidie 2023. • Begroting 2022, najaar 2021. • Realisatie 2022, voorjaar 2023. • Begroting 2023, najaar 2022. We hebben in het bijzonder de begroting 2023 vergeleken met het geïndexeerde bedrijfsplan. We zijn nagegaan in hoeverre de ontwikkelingen het gevolg zijn van keuzes dan wel externe factoren, en hebben daarmee ook zicht op de beïnvloedbaarheid ervan door Amare en de gemeente.
2. Vooruitblik met prognose 2023 en raming 2024 en verder: zicht op toekomstige baten en lasten Amare heeft tijdens het onderzoek een nieuwe prognose opgesteld voor 2023. Daarbij is gebruikgemaakt van de realisatiegegevens over het eerste kwartaal van 2023 en van de inzichten die het eerste deel van dit onderzoek al hebben opgeleverd. Wij hebben deze prognose doorgenomen en vergeleken met de begroting 2023. Op basis van de inzichten in en oorzaken van de ontwikkeling van baten, lasten en het resultaat, komen wij tot een raming voor 2024 en mogelijke ontwikkelingen voor de langere termijn. Deze laten zich vertalen in een advies voor subsidieverlening aan gemeente Den Haag. In het rapport zijn verkorte tabellen opgenomen uit het analysemodel dat Berenschot heeft ontwikkeld en dat is getoetst door Amare. Het model bevat meer détailgegevens dan in deze rapportage weergegeven kunnen worden. In de bijlage staat nog een vergelijkingstabel op basis van het bedrijfsplan.
6
B
1. VRAAGSTELLING EN AANPAK
Analyse van bedrijfsvoering met het Iglo-model Om de bedrijfsvoering van Amare inzichtelijk te maken, structureren we de exploitatie met behulp van het door Berenschot ontwikkelde en over de gehele sector ingezette Iglo-model. Met dit model plaatsen we de bedrijfsvoering van de huidige en toekomstige situatie en het resulterende exploitatiesaldo in een beleidsmatig kader. Dit levert een goede basis voor een gesprek tussen een gemeente en instelling over de wijze van financiering én over het realiseren van huidige en toekomstige prestaties.
Het Iglo-model van Berenschot Het Iglo-model is ontwikkeld door Berenschot. Er is over gepubliceerd door de VNG als best practice. Het model wordt door diverse gemeenten gebruikt. Het is ook ingezet voor een analyse van de gevolgen van coronamaatregelen voor alle VSCDpodia. Het Iglo-model draait om het maken van onderscheid binnen de exploitatie in drie onderdelen A, B en C:
B Subsidiabele culturele en maatscha ppelij ke activiteiten Deels gedekt door eigen inkomsten, deels gesubsidieerd
0
Wij hebben met behulp van het Iglo-model en in samenspraak met de directie en controllers van Amare de bedrijfsvoering inzichtelijk in kaart gebracht. De basis hiervoor zijn het bedrijfsplan na index en de begroting 2023. We hebben daar informatie over de personele formatie aan toegevoegd, waartoe we samen met Amare de werkzaamheden van
personeelsleden en inhuur hebben onderverdeeld binnen het Iglo-model.
6 <11 ..
C. Overige culturele en commerciële activiteiten Geheel gedekt door eigen inkomsten en private financiering, zonder subsidie
A. Voorziening: huisvesting, infrastructuur en beheersorganisatie (In principe) geheel gesubsidieerd op basis van meerjarige vaste lasten 7
u
k.T 3
»■
2il
0
II
I
I
4
il
i
UK
I
ë
I
!
II
II I
1l
II 44 1/
4
5e2 r i
I
i
244, 2
D
1
“(91
-5
DX$e
II
5.1.2.f
5.1.2.f
B
2. VERGELIJKING BEDRIJFSPLAN MET INDEX UIT 2019 EN BEGROTING 2023
Uitkomsten Iglo-analyse in relatie tot Berenschot-norm Onze ervaring met theaters en concertzalen met een gezonde bedrijfsvoering is dat 80% van de gemeentelijke subsidie ten goede komt aan deel A, de voorziening, en dat er dan 20% van de subsidie overblijft voor deel B, de culturele en maatschappelijke activiteiten. We zien overigens dat veel theaters en concertzalen geen gezonde bedrijfsvoering hebben en, in relatie tot de coronacrisis en energiecrisis, op tekorten uitkomen voor deel A. Als de norm van 80% subsidie voor deel A en 20% voor deel B wordt toegepast voor Amare, gegeven de kostenstructuur van begroting 2023, dan leidt een verhoging van de subsidie met dekking van alle kosten voor deel A en het voordeel dus ten gunste van deel B tot een aanzienlijke maar nog niet volledige dekking van het tekort voor 2023:
A benodigd
Nu 88%
Begroting 2023 6.006.952
B beschikbaar
12%
841.617
Totale subsidie
Verschil met huidige subsidie Resterend saldo deel B Resterend tekort bij deze subsidie
Norm
Bijstelling naar norm 6.006.952 80% 20%
6.848.569 Nvt
1.501.738
7.508.690 9,6%
660.121
-1.257.168
-597.047
-764.502
-104.381
Een eerste conclusie kan zijn dat een verhoging van de subsidie met circa € 660.000 (9,6% hoger) te rechtvaardigen is vanuit deze norm.
11
5.1.2.f
B
2. VERGELIJKING BEDRIJFSPLAN MET INDEX UIT 2019 EN BEGROTING 2023
Deel A: personele lasten hoger, materiële meevallers 1. • • •
Baten van partners dekken deels hogere organisatiekosten, dat geeft een negatief verschil van 5.1.2.f De eigen baten voor dit deel bestaan uit bijdragen van de hurende partners. Deze zijn geheel in lijn met de in 2020 gemaakte afspraken. Er zijn in begroting 2023 wel bijna 5.1.2.f hogere baten voor Amare als gevolg van aan de partners doorbelaste kosten (A.4). 5.1.2.f Hier staan echter bijna hogere algemene organisatielasten tegenover voor zaken als ICT, telefonie, licenties.
2. Beheerslasten personeel zijn 5.1.2.f hoger dan voorzien in het bedrijfsplan 5.1.2.f 5.1.2.f hoger dan voorzien, door 5.1.2.f hogere loonkosten zijn de lasten hiervan 5.1.2.f hoger ( 5.1.2.f meer). • Vast personeel is met fte meer. Dit is een • Een deel van het facilitair personeel is niet in vaste dienst maar flexibel begroot, met een inzet van circa 5.1.2.f kost dit 5.1.2.f tijdelijke situatie. Een paar functies worden structureel in vaste dienst genomen. 5.1.2.f • De grootste stijging vormen de lasten voor beveiliging, waarvan de inzet 5.1.2.f hoger is en de kosten factor , daarmee 5.1.2.f hogere lasten. 3. • • • • •
Huisvestingslasten (de hoogste materiële beheerslasten) vallen daarentegen 5.1.2.f lager uit ten opzichte van het bedrijfsplan Energielasten vallen vooralsnog 5.1.2.f lager uit, ondanks hogere energieprijzen maar dankzij een zeer veel lager verbruik dan voorzien, 5.1.2.f Schoonmaakkosten zijn vooralsnog lager dan voorzien als gevolg van een scherpe aanbesteding en door minder intensief gebruik. 5.1.2.f Belastingen vallen wel hoger uit maar daar staan diverse andere meevallers tegenover. Als gevolg van de goede isolatie van het gebouw heeft Amare een niet eerder voorzien indoor 4/5G telefonienetwerk moeten laten aanleggen en dit brengt jaarlijkse kosten mee van 5.1.2.f Afschrijvingen zijn 5.1.2.f lager geraamd dan voorzien, omdat in het bedrijfsplan gerekend werd met herinvestering in inventaris over 10 jaar.
Lagere materiële lasten compenseren hogere personele lasten, waardoor de totale beheerslasten alsnog overeenkomen met het bedrijfsplan. Het resultaat van reguliere bedrijfsvoering en rente in deel A wordt gedekt uit alle onderhouds-, exploitatie- en huursubsidies, een deel van de programmeringssubsidie. 13
5.1.2.f
5.1.2.f
B
2. VERGELIJKING BEDRIJFSPLAN MET INDEX UIT 2019 EN BEGROTING 2023
Deel B: veel hogere directe en personele lasten 1. Directe kosten van programmering zijn ondanks een positieve bezettingsgraad hoger dan de recettes, vooral door Buma en marketing •
Zie vorige pagina
2. Projecten zijn vrijwel kostendekkend, zoals ook bedoeld is • •
In het bedrijfsplan en de begroting zijn diverse publieks- en maatschappelijke projecten en evenementen voorzien. De kosten van die projecten (inclusief personeel) worden in principe gedekt uit diverse inkomstenbronnen, maar in de begroting nog niet.
Analyse projecten Kosten voor projecten Dekking voor projecten A.2 projectgebonden sponsoring A.5 diverse fondsen B.2 gemeentelijke bijdrage projecten/evenementen B.2 overige publieke bijdragen Resultaat projecten •
Bedrijfsplan
Bedrijfsplan met index
11 5.1.2.f
5.1.2.f
Begroting 2023
5.1.2.f
Hierbij zijn de kosten voor fondsenwerving echter nog niet toegerekend aan de projecten, dat zou voor een zuivere afweging beter zijn.
3. Personele lasten maken de culturele programmering een kostbaar bedrijfsonderdeel • • •
Personele activiteitenlasten voor culturele programmering waren geraamd op 5.1.2.f uit maar zijn 5.1.2.f hoger begroot. 5.1.2.f Verreweg het grootste deel hiervan komt door kosten voor technici ( hoger, verdubbeld). Er zijn ook hogere kosten voor directie, programmering, marketing en fondsenwerving, vooral door hogere bezetting, ook door hogere lasten per fte.
De hogere en deels onvoorziene directe kosten maar vooral de hogere personele activiteitenlasten maken programmering veel kostbaarder. Het resultaat van programmering is veel negatiever dan werd voorzien en dit is de voornaamste veroorzaker van het begrote tekort over 2023. 16
5.1.2.f
B
2. VERGELIJKING BEDRIJFSPLAN MET INDEX UIT 2019 EN BEGROTING 2023
Deel C: bijdrage aan resultaat conform verwachting 1.
Baten uit de eigen horeca vallen positief uit, en door gunstige inkoop draagt dit bij aan de betere marge met een resultaat van 5.1.2.f
Een meevaller van 5.1.2.f aan inkomsten ten opzichte van het bedrijfsplan is dat naast het eerste gratis drankje nog meer wordt geconsumeerd. • Ook de gunstige inkoopmarge en de sponsoring van Heineken vallen mee. • Voor horeca worden iets hogere algemene en marketingkosten gemaakt dan voorzien. •
2. Zakelijke verhuur is veel ruimer begroot voor 2023 dan in 2022 en dan in het bedrijfsplan, het resultaat is 5.1.2.f beter. • Zakelijke verhuur lijkt in 2023 veel uitgebreider te worden dan in opstart- en deels coronajaar 2022, waarin ook de verzakking nog moest opgelost • Een vergelijking met het bedrijfsplan is niet helemaal eenduidig door een andere invulling van de Stadskantine en de (eigen) horeca-B.V. • Zowel in de verhuurprijs als in omzet van catering en het Stadsrestaurant wordt hogere omzet voorzien, maar er staan ook meer kosten tegenover
3. Tegenover hogere inkomsten staan hogere personele lasten van 5.1.2.f voor horeca en zakelijke verhuur. • Door verwerving en afhandeling van de hogere zakelijke verhuur zijn de personele lasten daarvoor 5.1.2.f hoger dan voorzien. Dat is niet zo gek. meer. • De inzet van extra medewerkers voor horeca, onder meer bedrijfsleiders, is veel hoger en duurder dan in het bedrijfsplan en kost 5.1.2.f 5.1.2.f 5.1.2.f meer. en • Ten behoeve van zakelijke verhuur worden extra flexibel horecapersoneel en technici ingehuurd, respectievelijk
De hogere inkomsten en marge op horeca en zakelijke verhuur worden teniet gedaan door de hogere personele inzet daarvoor. Al met al leveren horeca en zakelijke verhuur met bijna 5.1.2.f een substantiële bijdrage aan het exploitatieresultaat^ zoals ook werd voorzien.
18
B
2. VERGELIJKING BEDRIJFSPLAN MET INDEX UIT 2019 EN BEGROTING 2023
De formatie is nu in praktijk 39 fte hoger dan in het plan Formatie Nu 2023 vs BP 2019
Verschil fte % Verschil loon % Verschil loon per fte %
Verschil fte
Toelichting Amare
Directie/Financiën/HR
1,4
21%
32%
9%
Hogere bezetting HRen ondersteuning
Facilitaire dienst
16%
29%
11%
Meer en complexer werk
Receptie
1,1 0,4
11%
31%
18%
Andere inrichting receptie dan artiesteningang
Beheer Vast
2,9
17%
30%
12%
Beveiliging
6,3
210%
408%
64%
Geen 1*16 uur maar 2*24 uur per dag
Facilitair
2,9
2900%
2732%
-6%
Niet voorzien in plan
Beheer flex
9,2
296%
488%
48%
Beheer totaal
12,2
Programmering
-0,1
-1%
6%
-2%
Kassa
-2,5
-45%
-36%
18%
Theatertechniek
11,1
85%
100%
8%
Plan gebaseerd op concertzaal, niet op theatertechniek
Zakelijke verhuur
0,8
29%
16%
-10%
Hogere bezetting salesforce
Horeca / publieksassistentie
1,8
39%
110%
51%
Hogere bezetting bij eigen activiteiten en verhuur
Marketing
4,1
74%
61%
-7%
Intensievere en innovatievere marketing nodig
Fondsenwerving
2,8
onvoorzien
onvoorzien
onvoorzien
Activiteiten vast
22,6
66%
61%
-3%
Horeca
2,3
18%
4%
1%
Theatertechniek
2,0
onvoorzien
onvoorzien
onvoorzien
Activiteiten flex
4,3
34%
49%
11%
Activiteiten totaal
26,8
Totaal verschil formatie
39,0
Niet voorzien in plan
Meer voorstellingen en zakelijke verhuur Niet voorzien in plan
19
B
2. VERGELIJKING BEDRIJFSPLAN MET INDEX UIT 2019 EN BEGROTING 2023
Conclusies van vergelijking Inkomsten en materiële lasten vallen in de begroting mee, de personele lasten zijn echter veel hoger dan in het bedrijfsplan was voorzien. De begroting van 2023 laat een tekort zien van 5.1.2.f Dit tekort beoordelen wij als verklaarbaar en verantwoordbaar.
Deel A: lagere materiële lasten compenseren hogere personele lasten, waardoor de totale beheerslasten overeenkomen met het bedrijfsplan. • De hogere organisatielasten, onder meer voor onvoorziene ICT, worden deels doorbelast aan de inwonende partners. • Beheerslasten personeel zijn 5.1.2.f hoger dan voorzien in het bedrijfsplan, vooral door de beveiliging. • Huisvestingslasten (de hoogste materiële beheerslasten) vallen daarentegen 5.1.2.f lager uit ten opzichte van het bedrijfsplan. Deel B: de hogere en deels onvoorziene directe kosten maar vooral de hogere personele activiteitenlasten maken programmering kostbaarder. Het resultaat van programmering is veel negatiever dan werd voorzien en dit is de voornaamste veroorzaker van het begrote tekort over 2023. • Directe kosten van programmering zijn ondanks een positieve bezettingsgraad hoger dan de recettes, vooral door Buma en marketing. • Projecten zijn vrijwel kostendekkend, zoals ook bedoeld is. Maar de inzet voor het werven van fondsen hiervoor wordt nog niet toegerekend. • Personele lasten maken de culturele programmering een kostbaar bedrijfsonderdeel, verreweg het grootste deel door kosten voor technici. Deel C: de hogere inkomsten en marge op horeca en zakelijke verhuur worden teniet gedaan door de hogere personele inzet daarvoor.
• Baten uit eigen horeca vallen positief uit, en door gunstige inkoop draagt dit bij aan de betere marge met resultaat van 5.1.2.f • Zakelijke verhuur is veel ruimer begroot voor 2023 dan in 2022 en dan in het bedrijfsplan, resultaat is 5.1.2.f beter. 5.1.2.f • De hogere inkomsten van zakelijke verhuur leiden ook tot meer inzet en hogere personele lasten van voor horeca en zakelijke verhuur.
20
düeees
ig i ie
8" V "a 98 “ Ni
• :<
160) »'■ \ a VM 1 \ V
.1*1)
(A%
-I/I/k f
a
\ &
k 3 4, )
(<
(4
*
2bA
82 ei -g,
S
$
’ • ■- 77
4
2
NT
•3
4
Ng
È
A
& 1 2-
S
Anl
PA.
n
EC r,9a "g“*’a 5 bi *.21 1 LA
A/
)
Ni
3[
A Aem ■
2
3. Vooruitblik met prognose 2023 en raming 2024 en verder
A
1
A N
ANN
n I
#
•M m
Denzel Photo. w w w .d e n z e lp h o to
t
)
1
~ 2 PRk
3
%
% -K h
43, *
V •
€
<r
-”W*
1 1 " -n -
N ,SK
5 -‘ J,
hee
L
W546AdEz2 2082, A e "22
-.
% %
V,
o ..mfenna
93
-3 2%
SiuFs 7MAI 9
2W12 5"r.d xa 25 a
Be
[
gyus v, Ws
V
N% eVP,é,“ V2d"-44ai ‘N •
_ mS
4
*
Berenschot
9
B
3. VOORUITBLIK MET PROGNOSE 2023 EN RAMING 2024 EN VERDER
Vooruitblik op basis van recente cijfers en ontwikkelingen In dit hoofdstuk gaan we, vanuit begroting 2023, nader in op de ontwikkelingen in het lopende jaar en de nabije toekomst. We geven een analyse van de prognose voor 2023 die is gebaseerd op de eerstekwartaalcijfers. Samen met de directie en controller van Amare hebben we ook ontwikkelingen benoemd voor de komende jaren, inclusief kansen en risico's. Op basis daarvan geven wij een indicatieve raming voor 2024 en verder, als Amare tot een meer reguliere bedrijfsvoering komt en het going concern minder wordt beïnvloed door incidentele en opstartkosten. We hebben hierbij gekeken naar mogelijkheden voor Amare om het resultaat te verbeteren maar ook verkend welke kosten mogelijk juist blijven stijgen. Dit leidt tot aanbevelingen voor Amare en de gemeente Den Haag om tot een sluitende meerjarenexploitatie te komen.
22
5.1.2.f
5.1.2.f
B
3. VOORUITBLIK MET PROGNOSE 2023 EN RAMING 2024 EN VERDER
Eigen inkomsten stijgen licht, is de verwachting Culturele programmering stijgt licht Amare voorziet dat de publieksinkomsten voor 2023 wat hoger uitvallen, en ook komend jaar nog zo'n 10% hoger kunnen worden. • In 2023 is de eigen programmering met 20% afgeschaald ten opzichte van wat eerder was geraamd. • De eigen programmering wordt per 2024 iets uitgebreid, wat zich overigens ook direct vertaalt in hogere inkoop voor programmering. • De recette per kaartje wordt ook licht verhoogd. • Hierbij is niet meegenomen dat Amare meer pop gaat programmeren. Of daar ruimte voor is, hangt van het zaalgebruik van het R..O. af.
Nieuwe Kerk nader te specificeren De Nieuwe Kerk blijft een apart verhaal. De gemeente ziet dit als zelfstandig podium, maar voor Amare is het in de bedrijfsvoering een extra zaal. De afgelopen periode heeft Amare niet alleen geprogrammeerd in de Nieuwe Kerk maar ook het beheer en de culturele verhuringen op zich genomen. Het is mede daardoor niet inzichtelijk hoeveel (beheers)lasten precies zijn toe te rekenen aan de Nieuwe Kerk. Wij bevelen Amare aan dit nader te specificeren, en mede op basis daarvan een onderbouwd besluit over exploitatie van de Nieuwe Kerk te nemen.
Zakelijke verhuur blijft goede inkomstenbron Amare voorziet dat de zakelijke verhuur hoog blijft maar raamt vooralsnog geen verdere groei, ook niet voor 2024 en verder. Als er extra ruimte in de zalen overblijft, wordt die voor extra programmering of culturele verhuur ingezet. Extra verhuur of een betere marge op grotere verhuringen kan als meevaller worden gezien, ook om risico's op andere onderdelen of momenten op te vangen.
Overige opbrengsten grotendeels gelijk De overige eigen inkomsten zijn voor de komende jaren gelijkblijvend geraamd, ook omdat deze grotendeels contractueel vastliggen. Wel wordt geraamd dat de fondsenwerving meer resultaat gaat opleveren, wat als taakstellend kan worden beschouwd.
25
B
3. VOORUITBLIK MET PROGNOSE 2023 EN RAMING 2024 EN VERDER
Beheerslasten nemen nog toe en zijn deels onzeker Vooralsnog beheerslasten vast personeel constant Amare is dit en komend jaar nog aan het inregelen. Mede daarom is nog niet te verwachten dat de inspanningen van het vast personeel voor beheer af zullen nemen. Wellicht dat bij going concern vanaf 2025 de inzet wat kan worden verlaagd, bijvoorbeeld van 8,1 naar 7,1 fte.
Beveiligingskosten verlagen Amare wil erop inzetten om de beveiligingskosten te verlagen. Op dit moment wordt Amare 24 uur, 7 dagen per week door 2 beveiligers bewaakt. Het gebouw is echter 's nachts gesloten tussen 1 en 7 uur. Door de beveiliging in die periode af te schalen en door andere maatregelen hoopt Amare een kwart van de kosten te kunnen besparen.
Veel materiële beheerslasten liggen meerjarig vast De meeste vaste lasten zijn meerjarig constant, zoals huur, onderhoud, dotaties, afschrijvingen en organisatiekosten. Als organisatiekosten toch wijzigen, kunnen deze grotendeels worden doorbelast. Dit betekent dat € 6 miljoen, dus 30% van de begroting, vast ligt en niet beïnvloedbaar is.
Energie en schoonmaak zijn variabel en vormen risico's die nu zijn meegecalculeerd Twee grote posten voor huisvestingslasten zijn wel variabel, namelijk energie en schoonmaak. De energiekosten vallen over 2023 vooralsnog mee, maar in de raming voor 2024 is wel een stijging geraamd van 15%. Hoewel er geen gas wordt verbruikt maar stadsverwarming, volgt die wel de gasprijs. Schoonmaak is ook variabel en afhankelijk van het gebruik van verschillende ruimtes. Als er meer programmering is, neemt die ook toe.
26
B
3. VOORUITBLIK MET PROGNOSE 2023 EN RAMING 2024 EN VERDER
Activiteitenlasten stijgen mee met het aantal activiteiten Activiteitenlasten personeel kunnen over het algemeen nog wat toenemen De activiteitenlasten voor personeel hangen samen met de programmering en het gebruik van Amare. Dit zal nog licht toenemen. In de kosten is nog een stijging van 3% voorzien, die ook het gevolg kan zijn van nieuwe cao. Er zijn echter ook vacatures voor technici die moeilijk te vervullen zijn. Dit scheelt dan wel enige kosten, maar het belemmert en verhindert de uitvoering van activiteiten en programmering, dus is vooral een risico.
Sommige activiteitenlasten personeel lijken wat aan de hoge kant Naar onze mening is de inzet van Amare op fondsenwerving en marketing aan de hoge kant. Voor fondsenwerving vinden wij dat deze in principe zou moeten worden terugverdiend uit geworven fondsen en sponsors, maar we begrijpen dat er eerst moet worden geïnvesteerd in langetermijnrelaties. De inzet op marketing vinden wij ook ruim bemeten. Amare heeft ervoor gekozen een aantal marketingfuncties in eigen huis te nemen, waaronder marketeers voor de verschillende podiumkunstengenres evenals voor onderdelen van marketing zoals vormgeving. Hier is wat besparing mogelijk, maar wellicht pas in going concern, als Amare zijn naam stevig in de markt heeft gevestigd. Vooralsnog zijn dit als investeringen te beschouwen.
Activiteitenlasten materieel stijgen met programmering mee De activiteitenlasten materieel voor met name inkoop van programmering en horeca houdt gelijke tred met de stijging van het aantal activiteiten. Omdat een groei in 2024 van 10% daarvan is geraamd, nemen deze kosten ook met 10% toe. De ontwikkeling van activiteitenlasten voor De Nieuwe Kerk zijn wel in de begroting, prognose en raming meegenomen en vooralsnog constant verondersteld. De marketingkosten daarentegen kunnen volgens ons wel juist wat lager worden geraamd, omdat deze nu aan de hoge kant zijn in vergelijking met andere grote concertzalen en theaters. We merken hierbij wel op dat de totale marketinglasten (personeel plus materieel) gelijk zijn begroot met die in het oorspronkelijke bedrijfsplan.
27
B
3. VOORUITBLIK MET PROGNOSE 2023 EN RAMING 2024 EN VERDER
Gevolgen voor subsidiëring door gemeente Den Haag Zoals uit het overzicht van de begroting 2023, prognose 2023 en raming voor 2024 en verder blijkt, is het tekort structureel circa € 700.000. Hierbij heeft Amare enkele inkomsten, maar ook kostenstijgingen, behoudend geraamd. Een groot deel van de lasten ligt vast of loopt gelijk op met de baten. Wij bevelen de gemeente Den Haag aan om als volgt om te gaan met subsidiëring:
Overweeg het structurele exploitatietekort van Amare af te dekken met een subsidieverhoging van circa € 700.000 • • •
Het tekort van Amare dat is geprognosticeerd voor 2023 is ongeveer € 650.000 en is gunstig beïnvloed door overlopende baten uit 2022. Het tekort dat voor de komende jaren is geraamd, blijft in dezelfde orde van grootte, en risico's zijn vooralsnog te overzien. Mochten er meevallers zijn, dan kan Amare hiermee zijn weerstandsvermogen versterken om tegenvallers op te vangen.
Maak in de subsidiëring onderscheid in twee soorten subsidies: a) Exploitatiesubsidie, langjarig, op basis van beheerslasten/IGLO-deel A, buiten cultuurnota om, circa € 6.200.000 (82%). b) Programmeringssubsidie, vierjarig, via cultuurnota, op basis van tekort op IGLO-deel B wat niet gedekt is uit Iglo-deel C, circa € 1.325.000 (18%). Hiermee is het beslag van Amare op het via de cultuurnota beschikbare cultuurbudget overzichtelijker en specifiek voor culturele activiteiten.
28
5.1.2.f
5.1.2.f
5.1.2.f
5.1.2.f
•
d
1
gem=
.
,
-
Weam-9-
ssu— ==
S
ë
u — —
y
s
•0 i -
JU
I
$)
-
M a -
B 5
ëF
J
1 3 7
1
—
$
LIJ
6 )
4
E==/
/
M a y
d ==
1
7
Berenschot
w//•M/ W
o
H M M W /IA /
Li
OP
r
Berenschot
www.berenschot.nl
linkedin.com/berenschot f