RIS316313 Notulen van de raad van 8 juni 2023

Deze motie heet Een Bezuidenhouts Bohemian Bohemenhuis, met als dictum: verzoekt het college bijlage A: Herkenbare Haagse bouw van de motie 'Een mooi zicht op Bellevue' leidend te maken voor de verdere uitwerking van het beeldkwaliteitsdocument en beeldkwaliteitsplan voor het Planuitwerkingskader Bezuidenhoutseweg 50-58, dit beeldkwaliteitsdocument en beeldkwaliteitsplan randvoorwaardelijk te maken voor de verdere uitwerking en besluitvorming voor de ontwikkeling van de Bezuidenhoutseweg 50-58 en de ontwikkelaar hierop te wijzen en de raad over de uitwerking hiervan te informeren voordat de verklaring van geen bedenkingen naar de raad toe komt. Deze motie dien ik mede namens Arjen Dubbelaar van Hart voor Den Haag in. De voorzitter. Door de heer De Ridder wordt de volgende motie (H.7 VVD) ingediend:

Motie H.7 VVD Bohemenhuis is het laatste hoogteaccent. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 mei 2023, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake Planuitwerkingskader Bezuidenhoutseweg 50-58 (RIS 314089). 34

Constaterende, dat: • het college de raad verzoekt in te stemmen met het Planuitwerkingskader Bezuidenhoutseweg 50-58, met een maximale hoogte van 44 meter, welke functioneert als hoogteaccent voor de Bezuidenhoutseweg. Overwegende, dat: • een hoogteaccent alleen waardevol is als het één van de weinige accenten is, en geen nieuwe accenten worden toegevoegd; • bestaand beleid de mogelijkheid openhoudt voor meerdere hoogteaccenten op de Bezuidenhoutseweg, wat onwenselijk is. Verzoekt het college: • met het vaststellen van het Planuitwerkingskader Bezuidenhoutseweg 50-58 te besluiten, in ieder geval tot het vaststellen van een beeldkwaliteitsplan voor het gebied, geen nieuwe hoogteaccenten mogelijk te maken op de Bezuidenhoutseweg; • de raad te informeren hoe dit geborgd gaat worden. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer De Ridder, daartoe gesteund door de heer Dubbelaar, wordt de volgende motie (H.8 VVD) ingediend:

Motie H.8 VVD Een Bezuidenhouts Bohemian Bohemenhuis. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 juni 2023, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake Planuitwerkingskader Bezuidenhoutseweg 50-58 (RIS 314089). Constaterende, dat: • het college de raad verzoekt in te stemmen met het Planuitwerkingskader Bezuidenhoutseweg 50-58, welke de kaders schept voor een ontwikkeling aldaar, zonder dat daar een beeldkwaliteitsdocument bij zit, noch een beeldkwaliteitsplan door de raad is vastgesteld; • de raad op 7 oktober 2021 de motie ‘Een mooi zicht op Bellevue’ heeft aangenomen welke als input diende voor het nog op te stellen Beeldkwaliteitsdocument voor Bellevue. Overwegende, dat: • de raad ook qua stedenbouw en architectuur richting wil geven aan mogelijke ontwikkelingen; • het daarbij noodzakelijk is dat de raad hiervoor duidelijke en scherpe randvoorwaarden schept om die ontwikkelingen op de juiste manier mogelijk te maken; • hierbij interpretatie van architecten vanzelfsprekend wenselijk en waardevol is, zij het binnen de grenzen een kwalitatief kader; • de raad door het aannemen van de motie ‘Een mooi zicht op Bellevue’ hier een aanzet toe heeft gedaan voor een nabijgelegen bouwontwikkeling.

Verzoekt het college: • bijlage A: Herkenbare Haagse bouw van de motie ‘Een mooi zicht op Bellevue’ leidend te maken voor de verdere uitwerking van het beeldkwaliteitsdocument en beeldkwaliteitsplan voor het Planuitwerkingskader Bezuidenhoutseweg 50-58; • dit beeldkwaliteitsdocument en beeldkwaliteitsplan randvoorwaardelijk te maken voor de verdere uitwerking en besluitvorming voor de ontwikkeling van de Bezuidenhoutseweg 50-58, en de ontwikkelaar hierop te wijzen;

35

•

de raad over de uitwerking hiervan te informeren voordat de verklaring van geen bedenkingen naar de raad toekomt.

En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer De Ridder, daartoe gesteund door de heer Barker en mevrouw Klokkenburg, wordt de volgende motie (H.9 VVD) ingediend:

Motie H.9 VVD Zonder beeldkwaliteit maakt de raad geen tijd. De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 25 mei 2023, ter bespreking van het gewijzigd voorstel van het college inzake Planuitwerkingskader Bezuidenhoutseweg 50-58 (RIS 314089). Constaterende, dat: • het college de raad verzoekt in te stemmen met het Planuitwerkingskader Bezuidenhoutseweg 50-58, welke de kaders schept voor een ontwikkeling aldaar, zonder dat daar een beeldkwaliteitsdocument bij zit, nog een beeldkwaliteitsplan door de raad is vastgesteld. Overwegende, dat: • een Planuitwerkingskader, Nota van Uitgangspunten of andere juridische planologisch documenten zonder beeldkwaliteitsdocument of vastgesteld beeldkwaliteitsplan onvolledig is; • de raad hierdoor onvoldoende kan sturen op de mogelijke ontwikkelingen waar het Planuitwerkingskader, Nota van Uitgangspunten of andere juridische planologisch documenten betrekking op heeft. Verzoekt het college: • geen Planuitwerkingskader, Nota van Uitgangspunten of andere juridische planologisch documenten naar de raad te sturen als daar geen beeldkwaliteitsdocument bijgevoegd is of beeldkwaliteitsplan voor door de raad is vastgesteld. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. De voorzitter. Tot slot kijk ik naar de PVV, maar meneer Kruis is er niet.

Dan is het woord aan het college, aan wethouder Van Asten. Voorzitter: de heer Groenewold. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. Beste raadsleden, ik vervang hier collega Bruines, die hier vanwege persoonlijke omstandigheden niet bij kan zijn. Ik ga mijn best doen om de finesses van het hotelbeleid met u te bespreken als u daar prijs op stelt. U heeft daar in ieder geval een aantal dingen over gezegd waar ik wel degelijk een antwoord op heb. We gaan zien hoever we hierbij komen. We hebben er in ieder geval uitgebreid over gesproken in de commissie. Daarmee zou dit dus een redelijke afronding moeten zijn, maar we gaan zien hoever we daarmee komen. Allereerst wilde Hart voor Den Haag graag een herhaling van de toezegging dat het plan voor de parkeergarage aan de Koningin Marialaan in Q3 komt. U gaf een kleine draai aan de woorden, want het onderzoek dat het initiatiefvoorstel heeft opgeleverd, komt naar u toe in Q3. Dat heb ik toegezegd. Voor de verdere detaillering moet u bij mijn collega Mulder zijn, maar u heeft ongetwijfeld nog alle debatten en alle kansen om daar verder over te spreken. De uitkomst van het onderzoek komt in ieder geval in Q3.

36

Ik vind het fijn dat u de participatie benoemde die Bureau Graswortel in dit project heeft gedaan. Bureau Graswortel is ook vrij uitgebreid de wijk ingegaan. Daarmee zijn ook veranderingen in het plan terechtgekomen. De hoogte is daarop aangepast. Daarmee kom ik eigenlijk meteen bij het punt van de VVD, die baalde van de lange termijn van het maken van een plan totdat je uiteindelijk een PUK hebt. Dat kan inderdaad weleens lang zijn. Dat begint eigenlijk met het feit dat men een ontwikkeling zou willen op een stuk grond dat men heeft. Dan gaat men met de buurt daarover praten. Uiteindelijk vraagt men dan aan de gemeente welke regels daarvoor gelden en, als die overlappen, hoe de gemeente meedenkt over dat stuk grond. We proberen dat natuurlijk zo kort mogelijk te houden, maar hoe meer aanvragen er zijn, hoe meer wij als gemeente moeten kiezen waarmee we allereerst aan de slag gaan. Dat kan een wachtrij veroorzaken. We proberen er uiteraard alles aan te doen om dat zo kort mogelijk te houden. Hart voor Den Haag diende een motie in over de vrije doorgang naar het Haagse Bos om ervoor te zorgen dat de doorgang die in dit plan is gekomen, echt een vrije doorgang blijft en niet op een gegeven moment achter hekken verdwijnt. Dat lijkt ons een zeer goed voorstel. Met die motie kunnen we dus aan de slag om die doorgang voor alle bewoners en alle gebruikers open te houden.

De Partij voor de Dieren zei dat er veel tijd is verspild aan dit plan. Ik zou dat eerder willen zien als een goede discussie om te kijken waar de zorgen zitten. U kwam met de motie Hotels zijn geen voorzieningen. Die motie behandel ik tegelijkertijd met de motie van mevrouw De Groot, de motie Duidelijke definitie voorzieningen in ruimtelijke documenten. Die moties behandel ik gezamenlijk, omdat het college vindt dat er in de motie van het CDA meer nuance zit. Ik ga proberen om dat duidelijk te maken. Hotels zijn wel degelijk voorzieningen; het zijn commerciële voorzieningen. Ik begrijp - en het college is het ermee eens - dat we een goed onderscheid moeten maken. Commerciële voorzieningen zoals een hotel, een sportschool, een café en een restaurant - dat zijn ook zaken waardoor mensen graag in een stad wonen; laten we dat vooropstellen - zijn anders dan voorzieningen zoals een kinderopvang, een arts, een tandarts of een fysiotherapeut. Dat verschil moet wel degelijk gemaakt worden, maar het verschil tussen de motie van het CDA en de motie van de Partij voor de Dieren zit erin dat de motie van het CDA vraagt om duidelijk aan te geven wat we met die voorzieningen bedoelen en om dat onderscheid met commerciële voorzieningen te maken.

De motie van de Partij voor de Dieren heeft immers nog een tweede dictum om eigenlijk gewoon niet meer mee te werken aan mogelijke commerciële voorzieningen, terwijl er nog wel degelijk ruimte is in de structuurvisie Policy Campus om er wél aan mee te werken dat er ergens in een plint naast maatschappelijke voorzieningen ook nog een café of een restaurant zou kunnen komen. Daarmee kunnen wij dus uit de voeten met de motie van het CDA, de motie Duidelijke definitie voorzieningen in ruimtelijke documenten, en ontraden wij de motie van de Partij voor de Dieren, de motie Hotels zijn geen voorzieningen. Robert Barker (PvdD). Zou het anders zijn als het tweede dictum anders zou zijn? Want de motie die ik heb ingediend, is in ieder geval anders dan zoals de wethouder net zei. De voorzitter. Ja, dat is inderdaad verwarrend. Wethouder Van Asten (D66). Ik heb voor mij het dictum 'binnen de Policy Campus niet meer mee te werken aan aanvullende plannen voor leisure (hotel, horeca, detailhandel) aangezien de max uit de structuurvisie daarvoor is behaald, maar in te zetten op andere functies, zoals voorzieningen en woningen'. De voorzitter. Het lijkt erop dat dat een oude versie is, gelet op de gelaatsuitdrukking van de heer Barker. Robert Barker (PvdD).

Ja, het tweede dictum luidt: verzoekt het college aan te geven hoe het omgaat met het feit dat binnen de Policy Campus de ruimte voor leisure (hotel, horeca, detailhandel) in de structuurvisie is behaald. De voorzitter. Wethouder, kunt u daarop reageren? Of wilt u die tekst eerst zien?

37

Wethouder Van Asten (D66). Ik zal die tekst even moeten zien. Ik denk dat zich hier gelijk wreekt dat uw raad heeft besloten om de moties niet vooraf te delen met het college. Dat is natuurlijk wel jammer, want dan krijgen we vaak van dit soort … De voorzitter. Nee, nee, nee, wethouder, deze discussie gaan we niet hier tijdens de raadsvergadering voeren. Ik wil u vragen om op de moties en de amendementen in te gaan en een advies te geven. Deze discussie voeren we buiten de raadzaal. Wethouder Van Asten (D66). Dan zou ik graag een schorsing willen van een minuut van vijf. De voorzitter. Dat is goed. De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst. De voorzitter. Het duurde niet vijf minuten. Nog niemand was weg. We kunnen volgens mij dus gewoon verder. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. Fijn dat ik de motie aangereikt heb gekregen, maar het tweede dictum dat hierin staat, 'verzoekt het college aan te geven hoe het omgaat met het feit dat binnen de Policy Campus de ruimte voor leisure in de structuurvisie is behaald' is onjuist. Als dit 8.000 m2 is, is er in de structuurvisie immers nog ruimte tot 12.000 m2. Daarmee ontraden wij deze motie. Met het amendement van de ChristenUnie wordt gevraagd om 'hotelkamers' te vervangen door 'shortstayappartementen'. Het is niet aan het college of de raad om het initiatief van de initiatiefnemer te veranderen.

Het was onduidelijk - dat geven wij als college ook direct toe - dat er werd gesproken over hotelappartementen, een categorie die in de stukken niet bestaat, maar er is nog wel degelijk een categorie 'hotels' en een categorie 'short stay'. Dit PUK is op advies en op verzoek van de initiatiefnemers veranderd naar hotels. Dat is dus wat zij daar willen en dat zal getoetst moeten worden. Dat zult u uiteindelijk moeten toetsen. Wij adviseren dus om tegen dit amendement te stemmen. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Volgens mij laat dit precies zien waar het misgaat: de initiatiefnemer wil dit en dús schrijven we het op. Nee, wij stellen hier kaders. Volgens mij moet een ontwikkelaar met die kaders aan de slag gaan. Maar er blijft alsnog staan dat in het hele PUK en in de aanvullende brief alles was onderbouwd richting short stay. Voor een hotel is er nul onderbouwing waarom dat daar van belang van zou zijn, waarom er daar plek voor zou zijn en wat daar nog meer is. Dan mist er dus een heel groot deel in dit kader. Is de wethouder dat met mij eens? Wethouder Van Asten (D66). Nee, dat is het college niet met u eens. We hebben aangetoond dat er binnen de Policy Campus, waar ook het vorige stuk over ging, ruimte is voor het toevoegen van horeca, in dit geval een hotel. Ik kom straks nog op de zaken over de planvoorraad, maar het kan hier dus wel.

Als een initiatiefnemer een aanvraag dan uiteindelijk zodanig aanpast dat hij vraagt om hier hotelkamers te mogen bouwen, is dat datgene wat het college toetst aan de kaders die zijn vastgelegd. Robert Barker (PvdD). Ik kom terug op de motie, want de wethouder zei dat dat maximum hoger is, maar ik heb duidelijk in de motie aangegeven dat het maximum waar het college naar verwijst, de structuurvisie is. Daarin staat dat het minimum en het maximum 8.000 zijn; dat staat op pagina 37. Daar wordt ook in de brief van het college zelf naar verwezen. In de stukken staat dus gewoon 8.000 m2 voor leisure. Wethouder Van Asten (D66). Ik heb hier al die documenten niet bij me, maar het laatste wat mij is medegedeeld, is dat er nog ruimte is tot 12.000 m2. Het wordt dus niet geheel daarvoor gebruikt. Het amendement Minder hotel, meer kantoor van D66 gaat uit van een switch in de flexibele schil tussen hotels en appartementen. Ja, daar is in te kiezen. Als u ervoor kiest om dit aan te nemen, is de keuzemogelijkheid voor de initiatiefnemer eruit om daartussen te schuiven, maar dit is mogelijk. 38

Joren Noorlander (D66). Ik denk dat het goed is als we dan voor vier lagen kantoor zouden kiezen. Mocht hij een vijfde laag wel flexibel in willen richten, dan wil ik de ontwikkelaar natuurlijk niet in de weg staan. Dat blijft voor mij dus wel mogelijk. Wethouder Van Asten (D66). Volgens mij was dat een mening van de heer Noorlander. Met de motie van de ChristenUnie/SGP, de motie Beter sturen op short stay en de hotelfunctie, wordt het college verzocht om bij de evaluatie te kijken naar het verschil tussen short stay en hotel en de raad voor het derde kwartaal van 2023 te informeren. Wij naderen het einde van Q2. 'Voor het derde kwartaal' wordt dus wat te krap. Toch zou ik deze motie aan de raad willen laten. We willen dit bij de evaluatie van het hotelbeleid meenemen. Als dit daar gewoon in mee mag lopen en als 'Q3' dus gelezen mag worden als 'bij de evaluatie', gaan wij hier dus graag mee aan de slag. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Ik bevestigde dat non-verbaal en dat doe ik bij dezen ook verbaal. De voorzitter. Helemaal goed. Dan is het straks ook echt opgenomen in het verslag. Wethouder Van Asten (D66). De SP is duidelijk over de stemming die eraan komt en heeft een motie ingediend, de motie Handhaaf op regels hotelbeleid. Het is een sympathieke motie die we op inhoud zeker willen steunen, maar de Pandbrigade heeft geen eindeloze capaciteit.

Dan is het eigenlijk aan uw raad om vast te stellen waar u echt controle op wilt hebben, want de Pandbrigade kijkt natuurlijk ook wat er gebeurt in hotelkamers. Dat gebeurt bij het jaarplan van vergunningen, toezicht en handhaving. Ik zou u dus eigenlijk willen vragen om dit juist bij de debatten die u daarover heeft, goed in uw achterhoofd te houden om te kijken of u de capaciteit hieraan wil besteden. Lesley Arp (SP). De wethouder wekt de indruk dat het om een fysieke handhavingsactie zou gaan, terwijl ik veel meer een soort deskresearch in gedachte had. De heer Martini is volgens mij ook op een voorbeeld gestuit door gewoon wat te googelen, waardoor hij erachter kwam dat de Toren van Oud eigenlijk kamers of appartementen aanbiedt die niet conform de regels van het shortstaybeleid zijn. Het lijkt mij dus interessant om te kijken of er meer van dat soort voorbeelden zijn. Volgens mij hoef je daar niet de stad voor in, maar kan je bijvoorbeeld met wat googelen al een heel eind komen. Wethouder Van Asten (D66). Als wij het als college inderdaad zo mogen lezen dat het hier gaat om een Google-deskresearch, kunnen wij dat steekproefsgewijs meenemen bij de evaluatie van het hotelbeleid. Als we de motie zo mogen invullen, moet dat te doen zijn. De voorzitter. Ik zie een bevestigend knikje vanuit de SP-hoek. Dat hebben we nu dus ook opgenomen. Wethouder Van Asten (D66).

Ik heb nog wat vragen liggen. Die loop ik nu langs totdat ik bij de Partij van de Arbeid ben. Het CDA vroeg of bij het bepalen van het percentage van de bezettingsgraad ook de opvang van vluchtelingen, die nu in enkele hotels plaatsvindt, meetelt. Het antwoord daarop is een helder nee: dat telt niet mee bij het percentage. Het gaat echt om toeristische overnachtingen. De Stadspartij, die overigens ook helder was over het aankomende stemgedrag - maar wie weet heb ik haar toch nog weten te overtuigen - vroeg wanneer de bouw gaat starten en vroeg aanvullend: we gaan toch niet slopen zonder dat we zeker weten dat er gebouwd gaat worden? Daarover is een motie aangenomen op 15 mei. Het antwoord daarop is dus absoluut ja: er gaat niet gesloopt worden zonder dat we weten dat de bouw ook gaat starten. Wanneer gaat die bouw starten? Mijn reactie is gelijk ook een reactie richting uw buurvrouw van GroenLinks. Het gaat erom dat het hotelbeleid zodanig in elkaar zit dat men een aanvraag kan doen zoals de aanvraag die hier voorligt: wij zouden graag een hotel willen bouwen. Uw raad heeft besloten dat de raad even wil wachten met hotels, omdat de bezettingsgraad eerst twee jaar lang boven de 70% moet liggen. Dat betekent niet dat mensen al met een idee kunnen komen als zij graag een hotel willen bouwen en in gebruik willen nemen.

Je kan het pas in gebruik nemen op het moment dat we daar de vergunning voor afgeven. Die 39

geven we pas op het moment dat je uiteindelijk bij die bezettingsgraad bent gekomen. In dat opzicht is hier dus niets vreemds aan de hand. Mevrouw Bos zei een aantal keren dat dit plan 'dus niet kan', maar dit is nog geen plan, maar een planuitwerkingskader. Het plan moet nog volgen en dat wordt dan getoetst: kan die vergunning afgegeven worden? Pas als de vergunning afgegeven kan worden, kan er ook gestart worden met de bouw. Om het cirkeltje rond te maken, kom ik weer bij de Stadspartij: pas als we weten dat we beginnen met de bouw, gaat dat gebouw tegen de vlakte. Sommigen van u vinden het gebouw lelijk; sommigen van u vinden het waarschijnlijk een mooi Post '65-pand. Mevrouw Bos vroeg of we ons, als de raad dit PUK niet aanneemt, bij de eigenaar kunnen vervoegen om te vragen of hij genegen is om daar tijdelijke invulling aan te geven. Daar laat ik dan in ieder geval wat tijd overheen gaan, want ik vind het misschien niet helemaal vrolijk om eerst een plan afgekeurd te zien en vervolgens te zeggen dat we wel graag zouden zien dat hij zijn ruimte om niet ter beschikking stelt. Ik kan het proberen, maar ik kan het antwoord wellicht raden. Misschien vul ik dat nu te veel in voor deze ontwikkelaar, maar u ziet in ieder geval de moeite die daarbij zou kunnen ontstaan. Isabel Bos (GroenLinks).

Als ik dan weer de uitleg van het hotelbeleid volg - nogmaals dank voor de uitleg van het hotelbeleid die ik vandaag meerdere keren heb gekregen en die ik volgens mij begrijp zal het zeker een tijd duren voordat hier inderdaad een hotel gerealiseerd wordt. Ook als er wél met het PUK wordt ingestemd en als dit dus een goednieuwsshow voor de eigenaar is, zal er dus een tijdje sprake zijn van leegstand. Dan kunt u toch direct beginnen met gesprekken over mogelijke invullingen daarvan? Wethouder Van Asten (D66). Als de raad nu instemt met het PUK, kan ik zo'n gesprek met iets meer enthousiasme aangaan, nog even afgezien van de vraag of het pand nu geschikt is om er iets tijdelijks in te kunnen doen. Het staat immers al een tijd leeg en ik weet niet wat de status is van een mogelijke asbestsanering daar. Ik weet dus niet of het geschikt is, maar als u het PUK vandaag aanneemt, heb ik er iets meer vertrouwen in dat een tijdelijke invulling mogelijk is. Isabel Bos (GroenLinks). Mag ik dit dan horen als een toezegging, bij welk scenario dan ook, dat u in gesprek gaat over een tijdelijke invulling van dit leegstaande gebouw? Wethouder Van Asten (D66). Nee, de toezegging was dat ik mijn best daarvoor ga doen als het PUK wordt aangenomen. Als het PUK niet wordt aangenomen, staat het u natuurlijk ook vrij om die vraag te gaan stellen, maar ik denk dat wij dat dan even niet doen.

Ik kom nu bij de motie van de Partij van de Arbeid. U liet duidelijk doorschemeren dat u woningen op deze plek wil. We hebben in de commissie natuurlijk al gewisseld dat het toch echt uitgaat van een initiatiefnemer, die met een plan komt voor wat de ontwikkelaar op die plek graag zou willen gaan ontwikkelen. Dan legt hij dat bij ons voor en dan kijken wij hoe dat bij dat beleid zit. Wij kunnen niet afdwingen dat daar woningen komen. In het derde dictum van de motie Short stay is geen pleister voor de woningnood vraagt u te onderzoeken hoe Haagse werkgevers en onderwijsinstellingen een grotere verantwoordelijkheid kunnen krijgen bij het faciliteren van voorzieningen zoals short stay. Toen ik dat las, was mijn eerste reactie: zij zorgen ervoor dat er vraag is naar short stay en uiteindelijk springt een ontwikkelaar daarop in om short stay te kunnen aanbieden. Ik weet dat onderwijsinstellingen niet aan huisvesting mogen doen. Dat is eigenlijk ook een probleem waarvan we last hebben op het punt van de studentenhuisvesting: daar mag niet zomaar onderwijsgeld naartoe gaan. Maar over het algemeen willen wij deze motie graag meenemen richting de evaluatie van het hotelbeleid, graag met de opmerking die we ook bij de ChristenUnie/SGP hadden: voor Q3 2023 is wat te vroeg, maar als we dit mogen meenemen bij de evaluatie van het hotelbeleid, kunnen we graag met deze motie aan de slag.

Ik hoop op een bevestiging door mevrouw Tseggai. De voorzitter. Ze knikt en ze zegt ja. Wethouder Van Asten (D66). Ik wil niet naar 'wie zwijgt, stemt toe', want dan krijgen we hele rare situaties in deze raad. 40

Tot slot kom ik bij de drie moties van de VVD. Daarbij is in ieder geval veel tijd gaan zitten in de titels. Dat houdt het leuk. Ik noem die titels daarom ook, ten eerste Een Bezuidenhouts Bohemian Bohemenhuis. O, moet dat 'bohemièn' zijn? Schrijven we dat niet met 'ie' en een accent grave? Hier staat toch echt 'Bohemian'. Met deze motie kunnen we aan de slag. We zijn druk bezig met het opstellen van het beeldkwaliteitsplan voor het CID Centraal. In het najaar hopen we dat vastgesteld te krijgen door de raad. Bij de afdoening van de motie Een mooi uitzicht op Bellevue heeft het college al aangegeven dat we dit als input gaan nemen voor het beeldkwaliteitsplan. Hiervoor hebben we een extern bureau ingeschakeld, dat hier specifieke aandacht voor heeft en dat ook echt een naam heeft in het integreren en het bij nieuwe ontwikkelingen richtinggevend laten zijn van behoudenswaardige stadsbeelden. Daar kunnen wij dus zeker mee aan de slag. Dan de motie Zonder beeldkwaliteit maakt de raad geen tijd. Men zei altijd: het rijmt, dus het is waar. Ik heb al getracht - we hebben het er ook bij de Laakhavens over gehad - om uw raad erin mee te nemen dat het van groot belang is dat we de juiste volgorde volgen bij de structuurvisie en dat we uiteindelijk langzaam naar de kleinere deelgebieden gaan.

Dat werd door een van de insprekers enigszins geridiculiseerd, maar ik sta daar juist volledig achter om helderheid te hebben. Voor u als raad, het college, de bewoners en de ontwikkelaars is dat ontzettend belangrijk, want dan weten we echt waar we naartoe gaan werken. De motie Zonder beeldkwaliteit maakt de raad geen tijd helpt daarbij. Daar gaan we dus graag mee aan de slag. Tot slot de motie Het Bohemenhuis is het laatste hoogteaccent. Die kunnen wij omarmen. Wij zijn niet van plan om nieuwe hoogteaccenten aan u voor te leggen. Dat moet u positief zien. De voorzitter. Er is geen behoefte aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. De stemmingen zijn aan het eind van de vergadering.

Aan de orde is: I. Voorstel van het college inzake Vaststelling Masterplan Bereikbaarheid CID-Binckhorst & Nota van Antwoord (RIS315267). De beraadslaging wordt geopend. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Vandaag ligt er een Masterplan Bereikbaarheid voor het CID. Volgens dit plan moet er straks een HOV-tram via de Maanweg naar Voorburg en via de Binckhorstlaan en de Geestbrugweg naar Rijswijk en Delft komen. In de commissievergadering is via insprekers - ook vandaag waren er een heleboel - vaak gebleken dat de participatie heeft gefaald. Met 700 zienswijzen is niks gedaan en een petitie met 2.000 handtekeningen is aan de kant geschoven. Men gaat er ambtshalve ook maar van uit dat de ondernemers gewoon vertrekken vanuit de Lekstraat en misschien voor nul euro een stuk van hun gebouw laten afhakken, bijvoorbeeld bij de BINK. Ik heb ook diverse malen gevraagd voor wie die trams eigenlijk gaan rijden. Wie zijn deze nieuwe bewoners? Werken zij bijvoorbeeld in Amsterdam of in de Internationale Zone? Er kwam geen antwoord van de wethouder, maar misschien krijg ik dat vandaag wel. 'HOV' staat voor 'hoogwaardig', maar wat is er in godsnaam hoogwaardig aan dit plan, dat een tram over belangrijke verkeersaders van onze stad, de Maanweg en de Geestbrugweg, laat lopen en in Voorburg zelfs door een gewone woonstraat? Mikal Tseggai (PvdA).

Ik sla aan op de opmerking over de nieuwe bewoners. Als je een nieuwbouwwijk bouwt in de stad, lijkt het mij logisch dat je ook graag wilt dat daar ov is, ongeacht of de bewoners in Amsterdam of in de Internationale Zone werken.

41

Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Dat klopt, maar dan moet je wel weten waar ze heen gaan, welke kant ze uit gaan. Als ze bijvoorbeeld niet richting Voorburg hoeven te gaan, hoef je daar ook geen rails neer te leggen. Men durft ook nog te beweren dat men dit doet om autoknelpunten op te lossen. Door dit plan gaat Den Haag aan die kant volledig vastlopen. Verkeersminister Mark Harbers van de VVD stelde tijdens een interview onlangs met Rick Nieman dat de auto het populairste vervoersmiddel is en blijft en dat het autogebruik de komende jaren blijft groeien. Hij zei zelfs dat de beste tijd van de auto nog moet komen. Maar niet als het aan dit college ligt: dat doet er alles aan om de boel vast te laten lopen en te traineren. En dat allemaal onder het bezielende oog van de VVD, de zogenaamde autopartij, die in haar verkiezingsprogramma zelfs heeft staan dat niemand de auto uit gepest mag worden en dat iedereen zelf de vervoersvorm mag kiezen die bij zijn behoefte past. Maar ja, toen de VVD doorkreeg dat ze een beetje te vaak had ingestemd met de anti-auto-ideeën van dit linkse college, bijvoorbeeld het loslaten van de parkeernorm in het CID, diende zij samen met het CDA in januari 2022 een motie in met de naam Maak een Haagse visie op automobiliteit, omdat zij vonden dat de Hagenaars ook de komende jaren snel en veilig van hun auto gebruik moeten kunnen maken.

Die motie is aangenomen en afgedaan. Daarbij is beloofd om dit integrale document, de zogenaamde Visie Automobiliteit, eind 2022 naar ons toe te zenden in een vorm van een raadsvoorstel. Maar u begrijpt het al: die kwam er even niet. Zolang die er niet is, kan er volgens onze partij geen goedkeuring komen voor dit enorm dure masterplan en moet dit masterplan met inachtneming van dit document aangepast worden. Ik kan het echt niet begrijpen als de VVD en het CDA hier straks voor gaan stemmen, want wat is dan het nut geweest van deze motie? Vinden zij het goed om niet serieus genomen te worden of om gepiepeld te worden? Of was de motie voor de bühne? We gaan het straks allemaal meemaken. Daarom de motie Masterplan CID in de koelkast, anders loopt alles vast!, met als dictum: verzoekt het college om per direct het Masterplan CID in de pauzestand te zetten totdat de Haagse visie op automobiliteit klaar is en deze Visie Haagse Mobiliteit mee te nemen in het Masterplan CID en waar nodig aan te passen. De motie is medeondertekend door Sebastian Kruis van de PVV. Maarten de Vuyst (GroenLinks). Ik ben benieuwd, want dit vergroot de problemen toch? In het masterplan wordt geschetst hoe het autogebruik zal toenemen in de Binckhorst.

Alles in de koelkast betekent toch gewoon vertraging, nog meer auto's die achter auto's in de file staan? Dat is toch precies wat u niet wil? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Als deze wegen autoluw worden gemaakt, de Geestbrugweg en de Maanweg, wordt het een grote chaos. Het autogebruik neemt ieder jaar toe. Er komen ieder jaar auto's bij. Maarten de Vuyst (GroenLinks). Jazeker en in de Binckhorst zal dat nog verder, bijna explosief, toenemen. Dat blijkt uit het masterplan; daar worden gewoon getallen bij genoemd. Juist daarom moeten we toch maatregelen nemen om te zorgen voor doorstroming? U zegt nu: alles in de koelkast; laten we die maatregelen niet doen. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Dan moet ik via de voorzitter vragen waarom u denkt dat het autogebruik explosief toe gaat nemen. De voorzitter. Meneer De Vuyst, dit is niet uw derde keer; u mag uw vraag toelichten. Maarten de Vuyst (GroenLinks). Omdat ik dat gelezen heb in het masterplan, waarin op negen verschillende punten gewoon percentages worden genoemd. Volgens mij zal het autogebruik op acht van die negen punten toenemen. Dat gaat van percentages van 40% tot een verdubbeling bij ongewijzigd beleid. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Dat vind ik apart, want u denkt dat alle nieuwe bewoners daar helemaal geen auto krijgen. De voorzitter. Meneer De Vuyst, nu wel voor de laatste maal. 42

Maarten de Vuyst (GroenLinks). Ik krijg nu zelf een vraag terug en ik constateer dat mijn vragen niet beantwoord worden. Mijn kernvraag is: moeten we niet instemmen met dit masterplan voor de Binckhorst, juist om het bij ongewijzigd beleid toenemende autogebruik te faciliteren, in plaats van ons verschuilen achter een ander beleidsstuk? Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Wij zijn ook voor hoogwaardig vervoer. Dat moet er van ons overheen of onderdoor gaan, bijvoorbeeld onder de ecologische zone door. Dan heb je een goede doorstroming voor iedereen. Hart voor Den Haag is ook voor hoogwaardig ov, maar dan moet het aan de eisen van deze tijd voldoen. Je kunt je geld maar één keer uitgeven. Dan moet je dat wel goed doen, vooral voor de mensen die in de stad wonen en niet voor de mensen die er straks gaan komen. De voorzitter. Door de heer Meinesz wordt de volgende motie (I.10 HvDH) ingediend:

Motie I.10 HvDH Masterplan CID in de koelkast, anders loopt alles vast! De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 juni 2023, ter beraadslaging van agendapunt I Voorstel van het college inzake Vaststelling Masterplan Bereikbaarheid CID Binckhorst & Nota van Antwoord Constaterende dat, • er op 20 januari een motie van de VVD is aangenomen genaamd ‘Maak een Haagse Visie op automobiliteit’ (RIS311347); • er in het dictum staat dat het college in het verlengde van de Strategie Mobiliteitstransitie en ter voorbereiding op het vaststellen van de Omgevingsvisie een Visie op Haagse Mobiliteit moet ontwikkelen; • in deze visie oog te hebben voor wegcapaciteit, kruispunten, ongelijkvloerse kruisingen, verkeerslichten,(ondergronds)parkeren, conflicten met openbaar vervoer en langzaam verkeer; • bij deze visie duidelijk te maken welke investeringen er nodig zijn om de toekomst van de Haagse automobilist veilig te stellen; • het gebruik van de auto ieder jaar groeit en de auto volgens het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat nog steeds een belangrijk onderdeel blijft van ons mobiliteitssysteem en tot 2040 dominant blijft; • dit ministerie het ziet als een van haar kernopgaven dat werk, winkels, onderwijs, familie, recreatie, toplocaties, belangrijke corridors, vliegvelden en bedrijven, bereikbaar moeten blijven voor de auto.

Van mening dat, • deze Visie op Haagse Mobiliteit (RIS 311347) eind 2022 al klaar had moeten zijn, zoals beloofd in de afdoening van 10 mei 2022; • zonder deze visie het autoverkeer richting Rijswijk en Voorburg na de uitvoering van het Masterplan Bereikbaarheid CID met grote vertragingen en opstoppingen te maken gaat krijgen als de tram over bv de Maanweg en de Geestbrugweg gaat rijden; • veel werk, winkels, onderwijs, familie, recreatie, toplocaties, belangrijke corridors, vliegvelden en bedrijven moeilijk bereikbaar worden als dit Masterplan CID doorgang heeft. Verzoekt het college, • om per direct het Masterplan CID in de pauzestand te zetten totdat de Haagse Visie op automobiliteit klaar is; • deze Visie Haagse Mobiliteit mee te nemen in het Masterplan CID en waar nodig aan te passen. En gaat over tot de orde van de dag. 43

De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Joren Noorlander (D66). Voorzitter. Mijn lievelingsonderwerp: de Binckhorst. We bouwen hier echt aan de toekomst voor duizenden Hagenaars. Elke keer dat ik op de Binckhorst ben, zie ik hoeveel potentie het heeft om een prachtige Haagse wijk te worden, maar dan moeten we over meer dingen nadenken dan alleen over woningen bouwen. De vraag is niet of we dit gebied met hoogwaardig openbaar vervoer moeten ontsluiten, maar hoe we dat gaan doen. Het voorkeurstracé dat in het raadsvoorstel staat, heeft ook onze voorkeur. Hiermee kunnen wij dan ook instemmen. Dit betekent niet dat er bij dit project geen verdere uitwerkingsvragen zijn. We moeten bij de ontwikkeling van de Binckhorst überhaupt rekening houden met wie er nu al zijn en met de mensen die hier in de toekomst gaan wonen. Zo zijn gesprekken met de eigenaars en gebruikers van de kavels aan de Binckhorstlaan, de Lekstraat en natuurlijk BINK36 nodig om het proces van de HOV goed en zorgvuldig te laten gebeuren. Ik zei het al: we bouwen hier aan de toekomst voor duizenden mensen. Maar een woonwijk van de toekomst is meer dan alleen huizen. Het gaat ook om groen.

Ik ben daarom blij dat de wethouder in de commissievergadering heeft toegezegd dat hij in gesprek gaat met de gemeente Leidschendam-Voorburg om de ecologische zone aan de Haagse kant maar zeker ook aan de kant van Leidschendam-Voorburg te versterken, want daar valt de grootste winst te behalen. Als we hier bouwen voor de toekomst voor duizenden mensen, moeten we niet alleen kijken naar huizen, maar ook naar de straten en de wegen. De Trekvlietzone krijgt een hoge woningdichtheid. Ook de Binckhaven krijgt een hoop woningen. Deze gebieden moeten goed op elkaar aansluiten met fiets- en voetgangersverbindingen. Zo wordt de wijk ook te voet prettig om je erdoorheen te verplaatsen. Daarom de motie Neem naast HOV ook de voetgangers mee, met als dictum: roept het college op bij de doorontwikkeling van de Binckhaven en de HOV-lijn de mogelijkheden voor een logische looproute naar de Trekvlietzone in de afwegingen mee te nemen. De motie is medeondertekend door mevrouw Tseggai van de PvdA, meneer De Vuyst van GroenLinks en mevrouw De Groot van het CDA. Sebastian Kruis (PVV). Mijn vraag aan de heer Noorlander is wat hij verstaat onder 'een logische looproute'. Joren Noorlander (D66). We hebben in de no-regretmaatregelen onder andere een brug staan van de Titaan naar de overkant, eigenlijk in de richting van de Binckhorstlaan.

Ik snap dat dat een logische route is, maar ik zie eigenlijk nog veel meer logische routes, bijvoorbeeld langs de Binckplekken die daar zijn. Ik vind dat daar een goede afweging over gemaakt moet worden. Ik verwacht ook eigenlijk van het college dat het zal beargumenteren waarom een route wel of niet langs die Binckplekken komt. Sebastian Kruis (PVV). Ja, maar ik lees in de motie toch 'een logische looproute'. Ik zie niet 'logische looproutes'. Dat moet dus misschien nader worden gespecificeerd en dan zijn we zeer benieuwd naar de inzichten van de heer Noorlander over 'logische looproutes'. Joren Noorlander (D66). Het zou kunnen dat de conclusie is dat er één looproute komt, maar ik wil wel die argumentatie zien. Daar gaat deze motie eigenlijk over. Als we spreken over een prettige wijk om je erdoor te verplaatsen, denk ik ook aan de kenmerkende karakteristieke plekken op de Binckhorst. Gelijk bij de entree, als je vanuit Voorburg de stad binnenkomt, is er bijvoorbeeld de Binckhorstbrug. Het verbaast me eigenlijk dat deze brug en met name het brugwachtershuisje geen Binckplek zijn. Het is wel gecategoriseerd als een waardevol infrastructureel object, zoals omschreven in het beeldkwaliteitsplan. Met de HOV-lijn zal die brug misschien verbreed, veranderd of aangepast moeten worden, maar als ik naar deze brug kijk, krijg ik een gevoel bij wat de Binckhorst ooit was.

Hoewel de wijk natuurlijk flink verandert, geeft die geschiedenis dit gebied een uniek karakter. Dat moeten we behouden. Daarom wil ik met de motie Binckhorstbrug als Binckplek markeren dat we de brug zo veel mogelijk behouden en renoveren en dat dat altijd het uitgangspunt moet zijn bij de doorontwikkeling. De motie heeft het volgende dictum: roept het college op te onderzoeken hoe bij renovatie of vervanging van de Binckhorstbrug de 44

uitstraling en architectonische karakteristieken van de brug en het brugwachtershuisje zo goed mogelijk behouden kunnen blijven. De motie is medeondertekend door mevrouw Peeck van de VVD, mevrouw Arp van de SP, mevrouw Tseggai van de Partij van de Arbeid, mevrouw De Groot van het CDA, meneer Meinesz van Hart voor Den Haag en mevrouw Faïd van de Haagse Stadspartij. Het is duidelijk dat deze HOV-lijn nodig is voor goed ov in deze wijk van de toekomst. Met deze grote ontwikkelingen moeten we goed blijven nadenken over hoe we van de Binckhorst een prettige plek maken. Er moet groen zijn om van de natuur te genieten, er moeten fietspaden en voetgangersgebieden zijn om gemakkelijk door de wijk heen te reizen en er moeten iconische gebouwen zijn die de wijk karakter geven. Dan maken wij een wijk waar de mensen trots op kunnen zijn. De voorzitter. Door de heer Noorlander, daartoe gesteund door mevrouw Peeck, mevrouw Arp, mevrouw Tseggai, mevrouw De Groot en meneer Meinesz, wordt de volgende motie (I.1 D66) ingediend: Motie I.1 D66 Binckhorstbrug als ‘Binckplek’ De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 juni 2023, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Vaststelling Masterplan Bereikbaarheid CID-Binckhorst & Nota van Antwoord (RIS315267).

Constaterende, dat: • er varianten voor de HOV-lijn zijn die over de Binckhorstbrug gaan; • de Binckhorstbrug nu al geen zwaar verkeer meer kan verdragen. Overwegende, dat: • de Binckhorstbrug gerenoveerd, uitgebreid of vervangen moet worden; • de brug en met name het brugwachtershuisje architectonische waarde bevatten die de Binckhorst de uitstraling geeft die wij graag willen behouden; • de Binckhorstbrug en het brugwachtershuisje niet als ‘Binckplek’ zijn aangemerkt in het Beeldkwaliteitsplan Binckhorst (RIS305809). Roept het college op: • te onderzoeken hoe bij renovatie of vervanging van de Binckhorstbrug de uitstraling en architectonische karakteristieken van de brug en het brugwachtershuisje zo goed mogelijk behouden kunnen blijven. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter. Door de heer Noorlander wordt de volgende motie (I.2 D66) ingediend:

Motie I.2 D66 Neem naast de HOV ook de voetgangers mee De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 juni 2023, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Vaststelling Masterplan Bereikbaarheid CID-Binckhorst & Nota van Antwoord (RIS315267). Constaterende, dat: • in het huidige omgevingsplan een wandelroute van de Trekvlietzone naar de Binckhaven niet geborgd is; • er een brug voor langzaam verkeer ingetekend staat van de betoncentrale naar het terrein rond De Titaan; 45

•

de Escherhal en de kranen in de Binckhaven echte ‘Binckplekken’ zijn.

Overwegende, dat: • er geen plannen zijn om de betoncentrale op korte termijn te verplaatsen; • de nieuwe HOV-lijn deze wandelroute tussen de Trekvlietzone en Binckhaven gaat doorkruisen; • er bij doorontwikkeling van de Binckhorst onderzocht gaat worden hoe deze twee woongebieden met elkaar te verbinden; • de ‘Binckplekken’ zo veel mogelijk toegankelijk moeten zijn. Roept het college op: • bij de doorontwikkeling van de Binckhaven en de HOV-lijn de mogelijkheden voor een logische looproute naar de Trekvlietzone in de afwegingen mee te nemen. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Caroline Peeck (VVD). Voorzitter. De Haagse VVD staat voor een stad waar het veilig en fijn wonen is. Met die blik hebben we dan ook naar het voorliggende masterplan gekeken: is er sprake van voldoende leefbaarheid, bereikbaarheid en veiligheid voor de duizenden nieuwe bewoners van het CID en de Binckhorst? Voor een belangrijk deel kunnen we dat beamen. In de commissie heb ik aandacht gevraagd voor de toename van het aantal auto's, dat met het aantal bewoners en werknemers zal toenemen. Zoals meneer Meinesz al zei: de auto is een populair en noodzakelijk vervoersmiddel, dat mensen vrijheid geeft om de dingen te doen die zij willen doen. Een goede en snelle doorstroming naar de snelwegen behoeft dan ook extra aandacht.

Daarom medeonderteken ik de motie van Hinke de Groot van het CDA, die zij later zelf zal toelichten. Daarmee zal er een plan voor een goede doorstroming komen, dat samen met de omliggende gemeenten zal worden opgesteld. Mijn zorgen liggen op dit moment het allermeest bij de ondernemers in dit gebied. De Haagse VVD vindt dat deze ondernemers aandacht verdienen, want onze economie draait op hen. Er spelen verschillende dingen. Daarom heb ik twee moties, allereerst over parkeren en bereikbaarheid. In de Binckhorst lopen straten vast door het bouwverkeer. Parkeerplekken voor de panden van de ondernemers staan vol door het bouwverkeer. Ondernemers die ik heb gesproken, zitten al een tijdje met de handen in het haar. De gemeente spreekt met hen, maar er is te weinig resultaat. Daarom dien ik namens de Haagse VVD de motie Om als ondernemer te kunnen acteren, moet je kunnen parkeren in. Daarin roep ik het college op in de komende periode extra inspanningen te doen om ervoor te zorgen dat het bouwverkeer op de daarvoor aangewezen (eigen) parkeerplaatsen parkeert en daardoor geen overlast meer veroorzaakt voor omliggende ondernemers en de raad over de uitkomsten te informeren. In het Binckhorstdebat dat we over twee weken zullen hebben, zal ik aandacht vragen voor de zorgen van de ondernemers over het parkeren voor de langere termijn.

Daarnaast zijn er ondernemers die uitgekocht en verplaatst moeten worden. Vandaag sprak nog één van hen in. De Haagse VVD wil dat het college zich ook voor deze ondernemers inspant om, als het nodig en gewenst is, met de ondernemer mee te zoeken naar nieuwe huisvesting. Daarom dien ik de motie Oog voor ondernemers op de Binckhorst in, met als overweging en dictum: overwegende, dat het van groot belang is dat de ondernemers van de Binckhorst behouden worden in Den Haag, ondernemers en eigenaren van panden in de Lekstraat, de Sporendriehoek en langs de Binckhorstlaan, op dit moment in onzekerheid verkeren over hun toekomst in de Binckhorst, verzoekt het college zich in te spannen om de ondernemers en eigenaren van de bedrijven op het bedrijventerrein Lekstraat en de sporendriehoek en langs de Binckhorstlaan te helpen met huisvesting en/of passend te compenseren en de raad over deze inspanningen in de voortgang van de onderzoeks- en planningsfase Masterplan CID Binckhorst regelmatig maar minimaal één keer per jaar te informeren. Deze motie wordt ingediend en u aangeboden door Peeck en Klokkenburg, mevrouw Lesley Arp, mevrouw Hinke de Groot en mevrouw Tseggai.

46

De voorzitter. Ja, dat is leuk. Het houd je ook scherp. Door mevrouw Peeck worden de volgende moties (I.3 VVD en I.4 VVD) ingediend:

Motie I.3 VVD Oog voor ondernemers op de Binckhorst De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 juni 2023, ter bespreking van het Masterplan Vaststelling Masterplan Bereikbaarheid CID-Binckhorst & Nota van Antwoord (RIS315267). Constaterende, dat: • voor de inpassing van de HOV-verbinding in alle mogelijke inpassingsvarianten aankoop van gronden van (delen van) bestaande percelen nodig is waardoor een deel van de bedrijven op het bedrijventerrein Lekstraat en de sporendriehoek en langs de Binckhorstlaan mogelijk niet kunnen blijven: • het bepalen van de exacte ligging, inpassing en vormgeving van de HOV-verbinding nog geen onderdeel is van de huidige verkenningsfase, waardoor nog niet met zekerheid te zeggen is welke percelen in de Binckhorst door de aanleg zullen worden geraakt. Overwegende, dat: • het van groot belang is dat de ondernemers van de Binckhorst behouden worden in Den Haag; • ondernemers en eigenaren van panden in de Lekstraat, de Sporendriehoek en langs de Binckhorstlaan, op dit moment in onzekerheid verkeren over hun toekomst in de Binckhorst.

Verzoekt het college: • zich in te spannen om de ondernemers en eigenaren van de bedrijven op het bedrijventerrein Lekstraat en de sporendriehoek en langs de Binckhorstlaan te helpen met huisvesting en/of passend te compenseren; • de raad over deze inspanningen in de voortgang van de onderzoeks- en planning fase masterplan CID Binckhorst regelmatig maar minimaal 1x per jaar te informeren. En gaat over tot de orde van de dag.

Motie I.4 VVD Om als ondernemer te kunnen acteren, moet je kunnen parkeren De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 juni 2023, ter bespreking van het Masterplan Vaststelling Masterplan Bereikbaarheid CID-Binckhorst & Nota van Antwoord (RIS315267) Constaterende, dat: • ondernemers, hun klanten en bezoekers sinds jaar en dag op straat parkeren. Ondernemers nu veel last hebben van bouwverkeer dat overdag de openbare parkeerplekken in beslag neemt. Overwegende, dat: • ondernemers de motor van de economie in Den Haag zijn en parkeren van hun eigen auto’s maar ook die van hun klanten in de buurt een voorwaarde is om hun bedrijf te laten draaien. Verzoekt het college: • in de komende periode extra inspanningen te doen om ervoor te zorgen dat het bouwverkeer op de daarvoor aangewezen (eigen) parkeerplaatsen parkeert en daardoor geen overlast meer veroorzaakt voor omliggende ondernemers. • de Raad over de uitkomsten te informeren. 47

en gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Maarten de Vuyst (GroenLinks). Voorzitter. Als GroenLinks zijn wij voorstander van goed wandelen, goed en veilig kunnen fietsen en goed ov in de hele stad. Dat geldt dus ook voor de Binckhorst. Als we in het masterplan zien hoe het fietsen gaat exploderen in de Binckhorst, worden we daar vrolijk van. Het is echt goed nieuws dat de Velostrada als onderdeel van het no-regretpakket al aangelegd wordt, maar als ik lees dat het autogebruik stevig gaat toenemen in 2040, baart dat GroenLinks zorgen. Als GroenLinks zijn we daarom voorstander van een goede en hoogwaardige ovontsluiting van de Binckhorst. Die is onontbeerlijk om de woningen te kunnen bouwen in het CID en om te voorkomen dat een waterbedeffect ontstaat met toenemend autoverkeer in woonwijken in Den Haag en ook in onze buurgemeenten. Daarom hebben wij samen met mevrouw De Groot een motie gemaakt die hiervoor een extra inspanning van het college vraagt. Die motie zal zij straks verder toelichten. En daarom zijn we tevreden dat het plan voor de vrije busbaan als voorlopige verbetering van het ov in de Binckhorst al op korte termijn naar de raad komt. We hebben in de commissie en net ook weer bij de insprekers - dank voor de inspraak - een aantal zorgen gehoord, onder andere over de lijnnetkaart.

Het is goed om te zien dat insprekers een goede ov-verbinding net zo goed kunnen waarderen als wij. In het masterplan staat expliciet dat met dit masterplan nog geen keuze wordt gemaakt over die lijnnetkaart; ik heb het masterplan daar nog een keer op nagelezen. Volgens mij komt de SP straks met een motie hierover, die wij eigenlijk al ondersteunen. Het lijkt ons een goed plan om daarover duidelijkheid te geven aan de bewoners en om de zorgen, voor zover dat mogelijk is, weg te nemen. Kortom, GroenLinks zal instemmen met dit voorstel. Leonie Gerritsen (PvdD). Voorzitter. Een nieuwe woon-werkwijk verbinden met Den Haag, Rijswijk en Leidschendam-Voorburg is aan de ene kant een geweldige kans om grote stappen te zetten in de mobiliteitstransitie, maar aan de andere kant zijn er nog veel onzekerheden. Dat hebben we zojuist ook weer van de insprekers gehoord: zorgen over de lijnvoering, het groen, overlast voor bewoners en voor ons als Partij voor de Dieren ook stikstof. Er is onzekerheid over de uitvoerbaarheid, zeker van het tracé door de sporendriehoek. We zullen er de komende jaren nog veelvuldig over moeten spreken. Een aantal zaken moeten echter al goed geborgd worden, namelijk de ecologische zone, de stikstof en de lijnvoering. Daarom een aantal moties. De tram zal langs of door de ecologische zone aan de Maanweg worden aangelegd.

Om te voorkomen dat bescherming en compensatie van de ecologische zone veel te laat in het planningsproces wordt opgepakt, heb ik de motie Bescherm de ecologische zone en beheer tot over de grens, met als dictum: verzoekt het college behoud van de ecologische zone bij de uitwerking van het ontwerp als uitgangspunt te nemen, bij het projectbesluit in de volgende fase de compensatie vast te leggen, in gesprek te gaan met buurgemeenten over ecologisch beheer in gedeelde ecologische zones en daarbij samen te werken met de betrokken stadsecologen en hierover terug te koppelen in de voortgangsrapportage. Er liggen overigens best veel ecologische zones aan de gemeentegrens, bijvoorbeeld de Erasmuszone en de Ypenburgzone. Die worden aan onze kant van de gemeentegrens ecologisch beheerd, maar aan de overkant niet. Voor de ecologische kwaliteit zou het goed zijn als hierin beter wordt samengewerkt met de buurgemeenten. Dat valt een beetje buiten de scope van dit onderwerp. Ik zal hier dus geen motie over indienen, maar ik wil onze wethouder Regionale Samenwerking vragen of hij wil inventariseren waar dit verbeterd kan worden en dat terug wil koppelen aan de raad. Nu terug naar de Binckhorst. De Commissie m.e.r. heeft aangegeven dat de stikstofeffecten van de bouwfase in beeld moeten worden gebracht.

Ik weet dat er ook weer een nieuwe wet is, maar dit staat nog niet echt ergens vastgelegd. Vandaar een motie om tegenvallers in de toekomst te voorkomen, met als dictum: verzoekt het college de raad uiterlijk bij het voorlopig ontwerp een sluitende stikstofanalyse voor de bouw- en gebruiksfase voor te leggen. Mijn fractie vindt het ook essentieel om, voordat we beslissen over een voorlopig ontwerp, onderzoek te doen naar de toekomstige lijnvoering om samen met de gemeenteraden van Leidschendam-Voorburg en Rijswijk onze voorkeuren te presenteren aan de MRDH en de HTM. De 48

insprekers van vandaag hebben volgens mij goed genoeg onderbouwd waarom hier nog veel haken en ogen aan zitten. Daarom zullen wij mede met de SP de motie Geef de raad aan de voorkant een stem over lijnvoering indienen, die de SP straks zal indienen. Mijn stikstofmotie dien ik overigens samen met de SP in en de motie over de ecologische zone samen met GroenLinks. De voorzitter. Door mevrouw Gerritsen, daartoe gesteund door de heer De Vuyst, wordt de volgende motie (I.5 PvdD) ingediend:

Motie I.5 PvdD Bescherm de ecologische zone en beheer tot over de grens De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 juni 2023, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Vaststelling Masterplan Bereikbaarheid CID-Binckhorst & Nota van Antwoord (RIS315267). Constaterende, dat: • het Masterplan zich deels bevindt in een ecologische zone; • het voorkeurstracé 1T nu de ecologische zone lijkt te gaan doorkruisen; • ecologisch beheer van de ecologische verbindingszones nu stopt bij de gemeentegrens. Overwegende, dat: • groen en klimaatadaptatie essentieel zijn voor een leefbare Binckhorst; • aantasting van de ecologische zone gecompenseerd moet worden; • groengebieden langs de gemeentegrens er baat bij zouden hebben als aan weerszijden van de grens dezelfde mate van ecologisch beheer zou worden toegepast. Verzoekt het college: • behoud van de ecologische zone bij de uitwerking van het ontwerp als uitgangspunt te nemen; • bij het te nemen projectbesluit in de volgende fase de compensatie vast te leggen; • in gesprek te gaan met buurgemeenten over ecologisch beheer in gedeelde ecologische zones en daarbij samen te werken met de betrokken stadsecologen; • hierover terug te koppelen in de voortgangsrapportages CID Binckhorst. En gaat over tot de orde van de dag. De voorzitter.

Door mevrouw Gerritsen, daartoe gesteund door mevrouw Arp, wordt de volgende motie (I.6 PvdD) ingediend:

Motie I.6 PvdD Breng stikstofgevolgen goed in kaart De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 juni 2023, ter bespreking van Voorstel van het college inzake Vaststelling Masterplan Bereikbaarheid CID-Binckhorst & Nota van Antwoord (RIS315267). Constaterende, dat: • de commissie MER aangeeft dat de stikstofeffecten van de bouwfase in beeld moeten worden gebracht, zeker gezien het feit dat Natura 2000-gebieden gelegen zijn in de nabijheid van het plangebied. Overwegende, dat: • een overmaat aan stikstof grote gevolgen heeft voor de Haagse natuur die al zwaar onder druk staat; • veel bouwontwikkelingen nu in gevaar komen vanwege de stikstofregels; 49

•

het beter is eerder dan later te weten of plannen in de problemen komen.

Verzoekt het college: • de raad uiterlijk bij het Voorlopig Ontwerp een sluitende stikstofanalyse voor de bouw- en gebruiksfase voor te leggen. En gaat over tot de orde van de dag. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Lesley Arp (SP). Voorzitter. Den Haag is in ontwikkeling en hoe! Als het aan het college ligt, komen er voor 2040 in de Binckhorst duizenden woningen bij en met de groei van Zuidwest komen daar nog eens duizenden woningen bovenop. Voor de SP is altijd van belang geweest dat de groei van de stad hand in hand moet gaan met een verbetering van het ov, zeker als er minder ruimte wordt geboden voor de auto. Het tramtracé over de Binckhorst is echter op z'n vroegst pas in 2030 klaar. Laten we ons daarom alsjeblieft niet alleen verliezen in mooie doelen en wensen, maar onze aandacht ook vestigen op de noden van de nieuwe bewoners en werknemers die nu al naar de Binckhorst trekken. Met betrekking tot het busvervoer worden de komende jaren haltes verbeterd en ligt er gelukkig een plan voor een vrije busbaan. De SP vindt het belangrijk dat we nieuwe bewoners verleiden om de auto te laten staan, ook nu het tramtracé er nog niet is. Het plan van de HTM om in de toekomst met een proefabonnement te komen, riep bij ons de vraag op of we hier niet eerder mee aan de slag kunnen gaan.

Daarom een motie die het college verzoekt in gesprek te gaan met de HTM over de mogelijkheid om nieuwe bewoners en werknemers op de Binckhorst zodra de vrije busbaan gereed is al te verleiden om met regelmaat het ov te pakken door hun een proefabonnement aan te bieden en de raad in de eerstvolgende voortgangsrapportage te informeren over de uitkomsten van dit gesprek. De motie wordt mede ingediend door mevrouw Gerritsen van de Partij voor de Dieren en de heer Noorlander van D66. Daarnaast willen we graag aandacht voor de lijnvoering. Het masterplan bevat aannames over de gevolgen van het voorkeurstracé voor de lijnvoering, te weten het deels omwisselen van de tracés van de lijnen 1 en 9. Het college benadrukt dat er op dit moment nog geen keuze over de lijnvoering wordt gemaakt, maar een mogelijke wijziging van de lijnvoering zal zeer waarschijnlijk niet alleen gevolgen hebben voor bewoners en bezoekers van de Binckhorst, maar ook voor andere stadsdelen, zoals Zuidwest, en voor de regio. De SP vindt het belangrijk dat de raad hierover aan de voorkant kan meepraten en niet voor een voldongen feit wordt geplaatst door de MRDH.

Daarom dienen wij met mevrouw Klokkenburg van de ChristenUnie/SGP, mevrouw Gerritsen van de Partij voor de Dieren, de heer Noorlander van D66, de heer De Vuyst van GroenLinks en mevrouw Peeck van de VVD een motie in die het college verzoekt vóór de bespreking van het voorlopig ontwerp in de gemeenteraad al een onderzoek naar de toekomstige lijnvoering gereed te hebben en de Haagse raad in de gelegenheid te stellen om in samenspraak met de gemeenteraden van Rijswijk en Leidschendam-Voorburg met een visie op de gewenste lijnvoering te komen en deze ruim voor het beslismoment hierover te presenteren aan de MRDH. Tot slot: wij horen de geluiden van bezorgde bewoners van Voorburg. Zij vrezen dat voor hen de doorstroom van het verkeer en de verkeersveiligheid juist op het spel staat door de plannen voor het tramtracé. Op welke manier kunnen we hun garanderen dat de wijken rond de Geestbrug extra aandacht krijgen in de planningsfase? Ik hoor ook graag duidelijk van het college wanneer we precies dat voorontwerp krijgen en dat dat een duidelijk beslismoment is voor de raad. En hebben we dan ook alle andere onderzoeken gereed, zoals over stikstof tijdens de bouw of de gevolgen voor de verkeersdoorstroom in de buurgemeentes? Graag meer helderheid hierover. De voorzitter.

Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door mevrouw Klokkenburg, mevrouw Gerritsen, de heer Noorlander, de heer De Vuyst en mevrouw Peeck, wordt de volgende motie (I.7 SP) ingediend:

50

Motie I.7 SP Geef de raad aan de voorkant een stem over de lijnvoering De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 juni 2023, ter bespreking van het raadsvoorstel Vaststelling Masterplan bereikbaarheid CID-Binckhorst & Nota van Antwoord. Constaterende, dat: • het Masterplan aannames bevat over de gevolgen van het voorkeurstracé op de lijnvoering, te weten het deels omwisselen van de tracés van de lijnen 1 en 9; • het college benadrukt dat er op dit moment nog geen keuze over de lijnvoering wordt gemaakt; • een mogelijke wijziging van de lijnvoering zeer waarschijnlijk niet alleen gevolgen zal hebben voor de bewoners en bezoekers van de Binckhorst, maar ook voor andere stadsdelen, zoals Zuidwest.

Overwegende, dat: • men in 2025 met een voorlopig ontwerp komt, maar de lijnenstudie naar het tramnet en busnet mogelijk pas na de behandeling van het voorlopig ontwerp beschikbaar komt; • de gemeenteraad van Rijswijk per amendement heeft besloten niet in te stemmen met het Projectbesluit als niet voldaan wordt aan een aantal randvoorwaarden (onderzoek naar leefbaarheid, trillingen, verkeersstudies etc); • er in Rijswijk ook een motie is aangenomen (‘Impuls voor Rijswijks ov’) waarin eisen zijn opgenomen voor de planning- en studiefase, waaronder de eis om samen met de buurgemeenten te komen tot een nieuwe lijnvoering; • het wenselijk is dat we - in lijn met de aangenomen voorstellen in Rijswijk - als gemeenteraden ruim van tevoren wensen omtrent de lijnvoering kunnen uiten aan de MRDH en HTM, en zo niet voor een voldongen feit komen te staan. Verzoekt het college: • vóór de bespreking van het voorlopig ontwerp in de gemeenteraad al een onderzoek naar de toekomstige lijnvoering gereed te hebben; • de Haagse raad in de gelegenheid te stellen om in samenspraak met de gemeenteraden van Rijswijk en Leidschendam-Voorburg met een visie op de gewenste lijnvoering te komen en deze ruim voor het beslismoment hierover te presenteren aan de MRDH. De voorzitter. Door mevrouw Arp, daartoe gesteund door mevrouw Gerritsen en de heer Noorlander, wordt de volgende motie (I.8 SP) ingediend: