RIS316313 Notulen van de raad van 8 juni 2023

Motie I.8 SP Lok Binckhorst-bewoners en -bezoekers nu al naar het ov De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 juni 2023, ter bespreking van het raadsvoorstel Vaststelling Masterplan bereikbaarheid CID-Binckhorst & Nota van Antwoord. Constaterende, dat: • de Binckhorst de komende jaren al een hoop nieuwe bewoners en werknemers zal aantrekken, terwijl het tramtracé over de Binckhorst op zijn vroegst pas in 2030 gereed is; • er met betrekking tot het busvervoer over de Binckhorst de komende jaren ‘geen spijt’maatregelen worden uitgevoerd: denk aan het opwaarderen van haltes en het plan voor een vrije busbaan dat nog naar de raad zal worden gestuurd; • de HTM zodra de tramlijn gereed is bewoners van de Binckhorst een proefabonnement wil aanbieden, zo bleek uit de inspraak van een woordvoerder van de HTM in de vergadering van de commissie Leefomgeving van 1 juni 2023. 51

Overwegende, dat: • we er verstandig aan doen om nieuwe bewoners en werknemers van de Binckhorst ook voordat de tramlijn er is te verleiden om het ov als alternatief voor de auto te pakken, om te voorkomen dat zij uit gewenning de auto zullen blijven gebruiken. Verzoekt het college: • in gesprek te gaan met de HTM over de mogelijkheid om nieuwe bewoners en werknemers op de Binckhorst zodra de vrije busbaan gereed is al te verleiden om met regelmaat het openbaar vervoer te pakken door hen een proefabonnement aan te bieden; • de raad in de eerstvolgende voortgangsrapportage te informeren over de uitkomsten van dit gesprek. De moties maken onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Hinke de Groot (CDA). Voorzitter. Op de Binckhorst bouwen we aan de wijk van de toekomst. Het CDA vindt het belangrijk dat de toename van het aantal inwoners maar ook van het aantal arbeidsplaatsen hier gelijke tred houdt met investeringen in mobiliteit en bereikbaarheid. Dat moeten we goed aan de voorkant organiseren. Daarom steunt mijn fractie de plannen van het voorliggende masterplan met voorstellen voor natuurlijk de auto, de fietser, ov en de voetganger. Naast de plannen die de komende tijd uitgewerkt worden, is er ook op korte termijn werk aan de winkel, want de doorstroming van onze stad is nu al op veel punten problematisch.

Denk maar aan de Neherkade en de Vaillantlaan, om maar voorbeelden te noemen. Ook hier moet de druk op de omliggende wijken niet nog groter worden. Het CDA vindt het belangrijk dat we voorkomen dat in de omliggende woonwijken onveilige en onleefbare situaties voorkomen, bijvoorbeeld door omrijden en sluipverkeer. Daarom moeten we samen met omliggende gemeenten ook op korte termijn no-regretmaatregelen nemen, specifiek met betrekking tot de Rotterdamsebaantunnel oftewel de Victory Boogie Woogietunnel. We vinden het heel belangrijk dat de doorstroming ook daar wordt verbeterd. Daarom dien ik de motie More no regret in, die mede wordt ingediend door de heer De Vuyst van GroenLinks, mevrouw Peeck van de VVD en de heer Noorlander van D66, met als dictum: roept het college op om op korte termijn een onderzoek te starten naar welke aanvullende maatregelen, vooruitlopend op het voorlopig ontwerp en de verdere uitwerking van het Masterplan Bereikbaarheid CID-Binckhorst getroffen kunnen worden om de doorstroming op de hoofdroutes in en naar de Binckhorst te verbeteren en de druk op de omliggende woonwijken door sluipverkeer te verminderen, hierbij ook maatregelen te inventariseren voor een betere benutting van de Rotterdamsebaantunnel en het ontmoedigen van weggebruikers om door omliggende woonwijken te rijden, hierover afspraken te maken met de omliggende gemeenten en in de

voortgangsrapportage van de onderzoeks- en planningsfase masterplan CID de raad hierover te informeren. Leonie Gerritsen (PvdD). Ik was een beetje in de war door het dictum en de titel. De titel lijkt te vragen om no-regretmaatregelen, maar in het dictum vraagt u niet om no-regretmaatregelen, maar om een onderzoek. Dus waar gaat de motie precies over? Hinke de Groot (CDA). Het gaat erover dat we vooruitlopend op het voorlopig ontwerp dat er gaat komen en de uitgebreide uitwerking van de voorstellen op lange termijn, al onderzoeken welke aanvullende maatregelen je kan treffen. Inventariseer dus welke maatregelen je op korte termijn kan nemen, vooruitlopend op het voorlopig ontwerp. Ik hoop dat dat het verduidelijkt. Voorzitter. In de commissie waren ook veel ondernemers die inspraken. Het CDA vindt het belangrijk dat we met een oplossing komen voor ondernemers die gehoord hebben dat ze misschien wel moeten verplaatsen of moeten verdwijnen. Het zal je maar overkomen dat je op een plaatje ingetekend ziet dat een tramlijn door je bedrijf gaat en dat je niet kan blijven, terwijl sommige ondernemers ook al een keer eerder verplaatst zijn. We hebben gehoord dat de gemeente mogelijk kan helpen, maar we steunen de motie van de VVD om echt met een goede oplossing te komen voor deze ondernemers.

52

De voorzitter. Door mevrouw De Groot, daartoe gesteund door de heer De Vuyst, mevrouw Peeck en de heer Noorlander, wordt de volgende motie (I.9 CDA) ingediend:

Motie I.9 CDA More no regret De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 juni 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Vaststelling Masterplan Bereikbaarheid CID-Binckhorst & Nota van Antwoord (RIS315267) Constaterende dat: • in de huidige situatie in en rondom de Binckhorst het verkeer al erg druk is, en de verkeersintensiteit komende jaren alleen nog maar zal toenemen met meer auto’s en fietsers; • het Masterplan Bereikbaarheid CID-Binckhorst een analyse aan mobiliteitsmaatregelen bevat voor de auto, fiets en OV, waarbij ook een goede aantakking van de Rotterdamse baan tunnel wordt benoemd om de doorstroming op lange termijn te verbeteren; • deze maatregelen pas in 2026 voor besluitvorming gereed zullen zijn; • in 2019 al een pakket aan ‘no regret’ maatregelen is vastgesteld om bereikbaarheidsknelpunten op te vangen die ontstaan door de eerste fase van de ontwikkeling van het CID en de Binckhorst (RIS304083).

Overwegende dat: • het belangrijk is dat de toename van het aantal inwoners en arbeidsplaatsen in gelijke tred gaat met het investeren in mobiliteit en bereikbaarheid van de Binckhorst, samen met omliggende gemeenten; • in de analyse naar voren komt dat de Rotterdamsebaan tunnel de potentie heeft om verkeer op andere plekken te ontlasten; • het No Regret pakket bedoeld is om OV, Fiets Voetganger en deelmobiliteit maatregelen te financieren om de Binckhorst bereikbaar te houden, maar hierin nog geen maatregelen staan voor betere doorgeleiding naar de Rotterdamsebaan op korte termijn; • ondanks de aanleg van de Rotterdamsebaan tunnel, nog steeds veel weggebruikers andere (sluip)routes nemen, bijvoorbeeld via de Maanweg; • het belangrijk is om druk op de omliggende wijken en straten in de omliggende wijken van Den Haag, Leidschendam-Voorburg en Rijswijk zoveel als mogelijk te ontlasten, zowel op lange als korte termijn.

Roept het college op: • op korte termijn een onderzoek te starten welke aanvullende maatregelen, vooruitlopend op het Voorlopig Ontwerp en de verdere uitwerking van het Masterplan Bereikbaarheid CIDBinckhorst, getroffen kunnen worden om de doorstroming op de hoofdroutes in en naar de Binckhorst te verbeteren en de druk op de omliggende woonwijken door sluipverkeer te verminderen; • hierbij ook maatregelen te inventariseren voor een betere benutting van de Rotterdamsebaan tunnel, en het ontmoedigen van weggebruikers om door omliggende woonwijken (waaronder Leidschendam-Voorburg en Rijswijk) te rijden. • hierover afspraken te maken met de omliggende gemeenten; • in de voortgangsrapportage van de onderzoeks- en planningsfase masterplan CID de raad hierover te informeren. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging.

53

Mikal Tseggai (PvdA). Voorzitter. Bereikbaar en toegankelijk openbaar vervoer zou de norm moeten zijn voor iedereen in onze stad. Onze fractie is daarom ook blij met de grote ov-plannen die er voor de snelst groeiende wijken liggen, zoals de Binckhorst. We hebben nog wel een aantal vragen en ook zorgen over het plan. Als we niet uitkijken, verdwijnt er met deze plannen nog meer schaarse, betaalbare bedrijfsruimte uit de stad. We horen de zorgen van de ondernemers in de Lekstraat en de Sporendriehoek en zijn blij met de toezegging van het college dat deze bedrijfsruimte gecompenseerd zal worden. We maken ons alleen zorgen dat dit nog te veel afhangt van onzekere plannen voor bijvoorbeeld de GAVI-kavel. Wat ons betreft is het wel het beste als de compensatie van deze bedrijfsruimte wordt gerealiseerd op de Binckhorst. Dit zou een uitgangspunt moeten zijn bij de doorontwikkeling. Graag een reactie hierop van het college. Daarnaast willen we het college nogmaals oproepen om zich niet blind te staren op de vergezichten van het ov in de Binckhorst, maar om ook te kijken naar hoe de huidige situatie verbeterd kan worden en we ervoor kunnen zorgen dat er nu adequaat ov is. Want soms vergeten we misschien een beetje dat er nu ook al mensen wonen en werken op de Binckhorst. In het commissiedebat begreep ik dat de wethouder hierbij verwees naar collega Mulder.

We hopen dat we vandaag wel een reactie kunnen krijgen op onze vragen hierover. Ik zie wat verwarring. De voorzitter. Laat u niet afleiden. Gaat u gewoon door met uw betoog. Mikal Tseggai (PvdA). Oké. Ik kreeg een vrij directe reactie van het college. Voorzitter. Wat de PvdA betreft blijven we onze stad steeds beter bereikbaar maken en betrekken we onze nieuwe woonwijken beter bij de rest van de stad. Voor ons is daarbij wel voorwaarde dat we dit samen doen met de buurgemeenten en dat we ook oog houden voor de bewoners die nu al in de Binckhorst wonen. Sebastian Kruis (PVV). Voorzitter. We hoorden net mevrouw Tseggai van de PvdA zeggen dat ze er altijd voor zal zorgen dat de stad beter bereikbaar wordt, maar de stad is nu al niet bereikbaar. Dat is juist het hele punt. Deze wethouder komt dan met een masterplan. Als iets groots moet worden aangekondigd, dan noemen we dat tegenwoordig een masterplan en dan gaan we heel veel pakken papier gebruiken om aan te tonen dat we heel veel van plan zijn. Maar we zien nu al dat alle wegen rondom Den Haag zijn vastgelopen. De stad zelf is volledig dichtgeslibd en het gaat natuurlijk niet beter worden met al die mensen erbij, met 30.000 nieuwe banen en met 25.000 woningen in het Central Innovation District. Dus het gaat allemaal niet gebeuren. We kunnen het nu al niet, laat staan met al die woningen en al die mensen erbij.

Wij hebben ons daar altijd tegen verzet. Daarom kan ik ook niets anders doen dan tegen dit voorstel stemmen. Dat zullen we ook met heel veel plezier en overtuiging doen. En, ook in het verlengde van wat de heer Meinesz zei, ook de automobilist moet een plekje krijgen. Ze kunnen hier wel in het Haagse gemeentehuis bedenken dat die er straks niet meer zijn, maar dat is natuurlijk niet zo. We moeten dus uit de papieren werkelijkheid stappen en naar de realiteit kijken. Dat is wat er moet gebeuren. We moeten dus, in mijn optiek, niet al die woningen bijbouwen. Nou is dat natuurlijk al een gepasseerd station, maar dat wil niet zeggen dat je niet ook oog moet hebben voor wat er nu gebeurt. Ook omliggende gemeenten maken zich zorgen over de groei van Den Haag. Als je een goede buur wilt zijn, moet je daar ook oog voor hebben. We zien bijvoorbeeld elke keer meneer Noorlander filmpjes maken vanuit de Binckhorst, maar dat gaat echt niet het gebrek aan ideeën en visie verhullen natuurlijk. Dat snapt meneer Noorlander zelf ook wel. Want als beeldvorming belangrijker lijkt te worden dan goede voorstellen doen, dan zie je aan meneer Noorlander wat er gebeurt. De voorzitter. Ja, u heeft een interruptie uitgelokt van meneer Noorlander. Joren Noorlander (D66). Ik ben heel blij dat meneer Kruis mij ziet als de artiest en de visionair voor de Binckhorst. Daar wil ik het graag bij houden.

54

Sebastian Kruis (PVV). Nou nee, dat vind ik dus absoluut niet. Maar ik vind het echt ontluisterende video's. Ook vandaag weer over dat looppad. Dan denk ik: is dat nou echt het enige wat D66 te melden heeft? Dat kan toch niet waar zijn? Dan loopt het pad dood. Adeel Mahmood (DENK). Voorzitter. Ik heb helaas niet kunnen deelnemen aan het interessante debat in de commissie over dit agendapunt. Ik heb de vergadering wel teruggekeken. Ik was ook aanwezig bij de beantwoording van het college van de vele vragen van collega's in de commissie. Ik heb daarnaast heel goed gekeken naar het voorstel zelf en notie genomen van de inspraak van ondernemers en van inwoners van onze buurgemeenten en van de vele mails die wij hierover hebben ontvangen. Dat stemt ons niet bepaald positief. DENK vindt het belangrijk dat er geïnvesteerd wordt in de bereikbaarheid in de wijk. Daar komen duizenden nieuwe inwoners te wonen in de komende jaren. Daarvoor is een goede ovverbinding essentieel. Maar de vraag is natuurlijk ook: op welke wijze en welke effecten zal dit hebben voor de overige soorten mobiliteit? Zoals u ons kent, hebben wij een kritische blik op de wijze waarop het bijna onmogelijk wordt gemaakt voor onze inwoners om gebruik te maken van een vervoersmiddel naar keuze, en dan in het bijzonder de auto, die voor veel gezinnen nog steeds een noodzaak is en blijft.

Ik zie dat helaas niet veranderen. Joren Noorlander (D66). Ik vond het eigenlijk wel heel mooi dat de heer Mahmood zei dat hij de noodzaak ziet om dit te veranderen, omdat mensen noodgedwongen geen ander vervoersmiddel kunnen nemen. Is dan juist niet goed dat we hier voor hoogwaardig openbaar vervoer kiezen? Adeel Mahmood (DENK). Jazeker, maar wat ons betreft blijft de vervoerskeuze belangrijk. Het opleggen van een bepaald soort vervoersmiddel vinden wij niet prettig, omdat dat te veel inhaakt op het privéleven en de vrije keuze van onze inwoners, en niet alleen van onze inwoners, maar ook die van de buurgemeenten. Wat ons betreft wordt er goed gekeken hoe beide soorten mobiliteit naast elkaar kunnen bestaan. Zoals ik de plannen nu lees en de uitwerking daarvan zie, wordt het gebruik van de auto bijna onmogelijk gemaakt, niet alleen voor de mensen in de Binckhorst zelf, maar ook voor die in de regio daarnaast. Joren Noorlander (D66). Ik sloeg juist aan op de keuze die mensen moeten hebben, want die keuze hebben de mensen in de Binckhorst nu niet. Het lijkt me dus heel goed dat we investeren in hoogwaardig openbaar vervoer. Is meneer Mahmood dat met mij eens? Adeel Mahmood (DENK). Ik ben het ermee eens dat er goede alternatieven moeten komen. We moeten flink investeren in goede ov-verbindingen. We moeten flink investeren in betaalbaar ov, ook voor gezinnen.

Dáár ben ik het volledig mee eens. Maar uiteindelijk gaat het om de wijze waarop we dat uitvoering geven. Daar zijn we heel kritisch op. Ik geef gelijk een voorbeeld. De wijze waarop het nu gepland is, wordt de komende jaren uitgewerkt, maar de effecten op de Geestbrugweg en het verkeer, de mobiliteit van onze buren in Voorburg, vinden wij niet bepaald goed uitgewerkt. We vinden het heel belangrijk dat we de zorgen van onze buurgemeenten meenemen. Deze discussie is voor ons ook een soort déjà vu van de wijze waarop wij mobiliteit in bijvoorbeeld de Schilderswijk en Transvaal willen gaan vormgeven. Het wordt bijna onmogelijk gemaakt om op normale wijze gebruik te maken van de auto. Het effect daarvan - dat zien we ook - is dat we er niet voor hebben kunnen zorgen dat er minder auto's zijn. Integendeel, het aantal groeit alleen maar. Tegelijkertijd komen heel veel gezinnen, heel veel inwoners die gebruik willen maken van het ov, daar niet aan toe, omdat het of niet goed bereikbaar is of niet betaalbaar is. Ik vind dat we daar heel veel in moeten investeren, maar de mogelijkheid om de auto te blijven gebruiken, blijft voor ons belangrijk. De voorzitter. Voor de laatste maal meneer Noorlander. Joren Noorlander (D66). Ik ben heel blij dat meneer Mahmood zegt dat we moeten blijven investeren in het ov en dat dit enorm belangrijk is.

Maar is meneer Mahmood het dan niet met mij eens dat het juist voor de omgeving ook goed is als wij investeren in goed ov op de Binckhorst, omdat er dan

55

minder auto's nodig zullen zijn op de Binckhorst, en de mensen in de omgeving die soms met de auto moeten, daarvan juist profiteren? Adeel Mahmood (DENK). Laten we een paar stappen terug doen en teruggaan naar de tekentafel, met een beter participatieproces. We weten nog niet eens wie de toekomstige inwoners zijn van de Binckhorst. Dat moet nog blijken. Ik ben heel benieuwd wat de vervoersbehoeften zijn van die nieuwe inwoners. Ik ben ook benieuwd naar wat de omgeving daarvan vindt, want er moet ook draagvlak zijn voor de maatregelen die je neemt. Als dat draagvlak er niet is, vind ik het niet goed om op deze manier door te zetten. Ik denk echt wel dat we flink moeten investeren in het ov, maar met een beter participatieproces. We moeten de vervoersbehoeften van onze buurgemeenten, van onze inwoners en van de toekomstige inwoners naast elkaar leggen en dan met een alternatief plan komen. Ik denk dat dat een betere optie zou zijn. De voorzitter. Gaat u verder, meneer Mahmood. Adeel Mahmood (DENK). Ik zei al dat de auto voor veel gezinnen een noodzaak blijft. Dat is zo en ik zie dat ook niet veranderen helaas. Geloof me, ik zou willen dat het anders was, maar ik zie dat niet gebeuren. Voorzitter. Op dit moment, zeker ook gehoord de insprekers, zijn er bij mijn fractie te veel twijfels over dit plan.

Ik noem een tram dwars door een woonstraat en de effecten op bijvoorbeeld de Geestbrugweg. Dat is ons te ingrijpend. De stad groeit. Wij vinden het belangrijk dat de Binckhorst en haar nieuwe bewoners verbonden worden met de rest van Den Haag, maar ook met de buurgemeenten op een steenworp afstand. Dit lijkt mij op dit moment helaas niet het geval. Wat ons betreft krijgt de raad de komende periode een nadere uitwerking van de vervoersbehoeften in dit gebied en de effecten daarvan op de mobiliteit in het gebied en buurgemeenten, met betere participatie. Hinke de Groot (CDA). Ik hoor dat DENK twijfels heeft bij dit masterplan. Tegelijkertijd zie ik dat er heel mooie plannen in staan om ook juist te investeren in de mobiliteit van de auto. De auto wordt nadrukkelijk genoemd in het plan. Ik vroeg me dus even af waar die twijfel dan zit. Er wordt namelijk ook aangegeven dat als we niet investeren, de verkeersintensiteit voor de auto nog meer toeneemt en we dan nog meer in de problemen komen. Het is dus juist goed dat we investeren in de auto, die ook onderdeel is van het plan. Waar zit het probleem? Adeel Mahmood (DENK). Ik denk dat het CDA en wij de plannen met een andere bril lezen. Wij vinden de rol van de automobilist in de plannen die voorliggen, te beperkt. Waarschijnlijk ziet u dat anders. Wij lezen het op een andere manier. Hinke de Groot (CDA).

Ik hoor dat DENK het plan goed heeft gelezen. Ik lees duidelijk dat de verkeersintensiteit voor de auto gaat toenemen als we niets doen. Daarbij wordt ook de Neherkade genoemd, wat u vast zal aanspreken. Wilt u dan dat we voorlopig nog maar even wachten met investeren in bijvoorbeeld een betere doorstroming bij de Rotterdamsebaantunnel, waarover we ook een motie hebben ingediend? Wilt u dat we daar maar even mee wachten en helemaal niks doen, door tegen te stemmen? Adeel Mahmood (DENK). Dat is niet wat ik vandaag heb gezegd en zeker ook niet wat wij willen. Wat wij willen, is dat we met een beter alternatief komen. Ik heb de insprekers heel goed gehoord, vandaag maar ook tijdens de commissie. We hebben er ook mails over ontvangen. Waarschijnlijk heeft u die ook gekregen. Die zorgen van de inwoners vind ik belangrijk. Ik hoop dat we dat kunnen meenemen in een aangepast plan, misschien met een beter traject, waarbij automobilisten minder vast zullen staan in de regio. Als u het heeft over de Rotterdamsebaan, vind ik zeker dat we die beter moeten gaan benutten. Waar we wel zorgen over hebben, is dat het veel drukker zal worden op de Neherkade als die Rotterdamsebaan veel beter wordt benut. Dan vinden we dat inderdaad een minder goed idee.

56

Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Ik kan het kort houden. Er ligt een ambitieus plan om de Binckhorst beter bereikbaar te maken met het ov door de aanleg van een trambaan. Een belangrijke stap vooruit, wat de ChristenUnie/SGP betreft, want waar woningen gebouwd worden, is goed ov essentieel. Dat geldt niet alleen voor de Binckhorst, maar ook voor andere gebieden in Den Haag, zoals Zuidwest. Mijn fractie heeft wel zorgen over de betrokkenheid bij het vaststellen van de tram die over dit tracé gaat voeren, de zogenaamde lijnvoering. Daarom hebben we op dat punt een motie gesteund van collega Arp waarin geborgd is dat we als raad mogen meepraten over de manier waarop de verschillende lijnen in Den Haag gaan rijden. Natuurlijk onderstreep ik hier ook nog even de motie die ik mede heb ingediend met mevrouw Peeck. De voorzitter. Hartelijk dank, al is het alleen maar om nog een keer de motie-Peeck en Klokkenburg te kunnen benadrukken. Wethouder Van Asten (D66). Voorzitter. Dank aan de raad voor de discussie. Dank ook aan de insprekers die hier vandaag weer zijn om hun zorgen bij dit plan uit te spreken. Ik hoop dat we elkaar de komende jaren nog volop blijven ontmoeten hierover, want het gaat nog zeker een lange tijd duren voordat we klaar zijn voor de eerste tram. We zijn al een lange tijd bezig.

30 oktober 2018 begonnen we met de MIRT-verkenning, de preverkenning eigenlijk nog, naar de mogelijke aanleg van een HOV-verbinding, of dat nou een bus zou zijn, een lightrail of een tram. Er zitten, uren, dagen, weken, maanden onderzoek in. Er is keihard gewerkt. Ik wil dan ook op deze plek als eerste mijn waardering uitspreken aan alle mensen die zich binnen dit stadhuis hard hebben gemaakt om dit mogelijk te maken. Ook buiten dit stadhuis overigens, want dit is echt een regionale samenwerking tussen de gemeenten Leidschendam-Voorburg, Rijswijk kwam er iets later bij, de provincie Zuid-Holland, de MRDH en de ministeries. Dat was een mooie samenwerking. Die moeten we vooral vasthouden, want dit echt een regio-opgave. Ik heb verschillende mensen horen zeggen dat het nu al hartstikke druk is om de wegen eromheen en dat klopt. Ik was gisteren toevallig op de Binckhorst. Het stond daar helemaal vol, maar toen bleek dat het ook voornamelijk vanwege het Muse-concert op het Malieveld volstond. Maar het is er vaker druk. Als er meer gebouwd gaat worden - ook een project waarmee we al jarenlang bezig zijn - dan moet je zorgen dat mensen en bedrijven goed bereikbaar blijven. Dat betekent dat je goede alternatieven moet aanleggen voor het autoverkeer.

Dat betekent dus dat we volop in gaan zetten op wandelen, op goede fietsroutes van en naar de stations en naar het centrum van Den Haag, maar ook naar Rijswijk en Voorburg. En dat we goed openbaar vervoer aanleggen. Dat doen we dan als onderdeel van de Koningscorridor. U weet wel, die lijn waarmee we ook al tijden bezig zijn, vanaf Scheveningen, via het centrum, de Binckhorst, Voorburg en uiteindelijk door naar Zoetermeer. En dat allemaal om het hele wegennetwerk in deze omgeving te ontlasten en ervoor te zorgen dat we er echt een mooie woonwijk van kunnen maken. Dat zal wel moeten, want er komen ongeveer 30.000 inwoners op de Binckhorst. Het wordt echt een enorme wijk. Dat moeten we dus goed laten werken, voor de bewoners die daar zitten, de ondernemers die daar zitten, en voor de mensen in Voorburg en in Rijswijk. We moeten dit echt als regiogebied aanpakken, zodat het kansen biedt voor iedereen om een woning daar te vinden, voor de jongeren uit Rijswijk, ook voor de ouderen uit Voorburg, voor de Hagenaars, voor de mensen die van buiten de stad komen om hier te werken, misschien elders te werken, maar in ieder geval gemeen hebben dat ze in Den Haag willen wonen.

Als u vandaag instemt met dit masterplan, wat oprecht een masterplan is, want er is zo veel tijd aan besteed en er zijn zo veel onderzoeken naar gedaan en zo veel alternatieven uitgezocht en nog een keer uitgezocht, dan gaan wij een volgende fase in, de plan- en studiefase. Daarin gaan we nog veel meer onderzoek doen, om er echt achter te komen wat de effecten zijn van deze lijn die we willen aanleggen, over de Maanweg naar Voorburg en over de Binckhorstlaan richting Rijswijk. Voordat u dan een beslissing neemt in 2026, zoals dat nu gepland is, op het voorlopig ontwerp, hebben wij u meegenomen in al die onderzoeken. Dus u krijgt dat niet als één dik pakket: succes met lezen en we spreken elkaar bij de eerstvolgende commissievergadering. Nee, daar willen we u in meenemen. In de voortgangsrapportages willen we echt laten zien wat we onderzoeken, welke uitkomsten er zijn en wat we eventueel nog meer zouden moeten onderzoeken.

57

Een bedrag van € 575 mln. is nu al gereserveerd om ervoor te zorgen dat we dit doel echt kunnen gaan bereiken. Als er iets meer voor nodig is qua onderzoek, dan zullen we dat doen. We zullen oog hebben voor de ondernemers van de Lekstraat, bij het begin van de Binckhorst, om er echt voor te zorgen dat ook zij worden meegenomen in dit proces, dat zij nieuwe ruimtes kunnen vinden en dat we echt tot een oplossing komen. De manieren om onderdoorgangen te maken, de financiën zijn ervoor beschikbaar. We zullen u meenemen in al die onderzoeken. De participatie gaat nu ook een volgende fase in. Een volgende fase waarin we heel gericht met de ondernemers kunnen gaan praten, met de mensen in de omgeving kunnen gaan praten over wat de beste wijze is om die lijn in te passen. Ook daarover zullen we u natuurlijk blijven informeren. Dan de vragen die u gesteld heeft. Hart voor Den Haag had zich in de commissie al uitgesproken tegen deze lijn. Dat vond ik jammer, want dit is waar we samen voor staan, voor die woningbouw, voor samen die stad maken. Iets wat volgens mij Hart voor Den Haag ook graag zou willen. Ik ga regelmatig met raadslid Dubbelaar het gesprek aan. We willen die woningen bouwen. We willen ruimte creëren voor onder anderen de dochter van de heer Dubbelaar. Die zocht tenslotte woonruimte! Dat kan ook op de Binckhorst. In uw verkiezingsprogramma geeft u dat zelf ook aan.

U wil ook die extra RandstadRail tussen Zoetermeer, het ADO-stadion en CID-Binckhorst. Wat is er veranderd sinds u uw verkiezingsprogramma naar buiten bracht? Ik hoop echt dat u deze fase mee in wilt gaan, om verder te gaan onderzoeken welke keuze we moeten maken om dit gebied goed bereikbaar te laten zijn. Als u aandacht vraagt voor de auto, dan heeft u daar absoluut gelijk in. We moeten ook zorgen dat de bereikbaarheid voor de auto goed geregeld is, iets waar collega Mulder zo nog zeker op in zal gaan. U heeft zelf een motie om dit plan in de koelkast te zetten. Daar kunnen we niet in meegaan. We willen hier juist mee doorgaan, juist ook met die onderzoeken. Op het onderdeel van de motie over het onderzoek zal collega Mulder zo nog verder ingaan. D66 is enthousiaster over dit programma. Daar ben ik heel blij mee! U heeft twee moties ingediend, allereerst om de voetganger mee te nemen in dit verhaal, niet alleen over de brug die we voornemens zijn over de haven daar te leggen, maar juist ook over de wegen daarnaartoe. Ik denk dat dit een mooie motie is om verder uit te werken. Daar kunnen we mee aan de slag gaan. U vraagt in een motie aandacht voor de Binckhorstbrug als 'Binckplek'. Zeker het brugwachtershuisje is natuurlijk een mooi iconisch beeld, een mooie verbinding, een scharnier tussen Binckhorst, Voorburg en Rijswijk. Met deze motie kunnen we dus ook aan de slag.

De Partij voor de Dieren is ook enthousiast, als ik dat enigszins mag inschatten, maar heeft zorgen over de ecologische zone. Zij sprak mij ook aan als wethouder Regionale samenwerking. Collega Mulder zal zo ook nog wat moties afdoen. Hij is wethouder Groen. Wij zullen in ieder geval samen optrekken en eensgezind als college het gesprek aangaan met de regio. De motie heet Bescherm de ecologische zone en beheer tot over de grens. Ik had dat in het eerste gesprek natuurlijk al aangegeven. In deze motie heeft u enkele zaken vastgelegd. We kunnen deze motie omarmen en ermee aan de slag gaan. Ik heb nog de motie Breng stikstofgevolgen goed in kaart. Dat is een van de onderzoeken die we u zullen doen toekomen in de komende jaren. Met deze motie gaan we dus zeker aan de slag. Dan heb ik nog één motie, Oog voor ondernemers op de Binckhorst, met als hoofdindiener mevrouw Peeck. Die onderstreept mooi het belang dat ook dit college eraan hecht om de ondernemers die nu op de Lekstraat zitten, die nu op de Binckhorst zitten, aan dit gebied verbonden te houden. Om, als we daarmee aan de slag gaan, echt te zorgen dat ze een nieuwe plek gaan krijgen op de Binckhorst, daar een onderdeel van blijven zijn. Daar werd door de Partij van de Arbeid nog bij gezegd dat dit gegarandeerd op de Binckhorst moet. Die rol wil ik niet voor de bedrijven gaan invullen.

Het zou kunnen dat ze juist beter af zijn op een andere plek, misschien wel ZKD, misschien wel op de GAVI-kavel, de Westvlietweg of elders in de stad. Dat hangt, denk ik, een beetje af van het type bedrijf. Is het heel erg servicegericht en moet het bovenop de binnenstad zitten, dan gaan we met de dienst Economie kijken waar er ruimte is. Weet in ieder geval dat we ons echt gaan inspannen om bedrijven die eventueel weg moeten - dat zijn echt niet alle bedrijven - een plek te geven in onze mooie stad. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Wat gaat deze wethouder doen als bijvoorbeeld een bedrijf niet weg wil uit de Lekstraat? 58

Wethouder Van Asten (D66). We gaan uiteraard allereerst het gesprek aan in het participatietraject om te kijken hoe de lijn ongeveer gaat lopen en welke bedrijven dan zouden worden aangetast. Dan gaan we het gesprek aan over welke oplossingen we daarvoor kunnen gaan bedenken. Maar uiteindelijk moeten we en een lijn gaan trekken en zorgen dat ondernemers een plek krijgen. Is het niet op de Lekstraat, dan op een andere plek. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Ik heb nog geen antwoord. Wat betekent het voor een ondernemer als hij niet weg wil daar? Wethouder Van Asten (D66). Als wij een ondernemer niet kunnen overtuigen met een goed bod om een andere plek te vinden, dan zullen andere maatregelen plaatsvinden en gaan we kijken of we een ondernemer kunnen uitkopen. De voorzitter. Meneer Meinesz voor de laatste maal. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). U bedoelt onteigenen? Wethouder Van Asten (D66). Dat is altijd het sluitstuk dat mogelijk zou zijn, maar het is nooit de inzet van het college om uiteindelijk tot onteigening over te gaan. Ik hoop altijd dat we in het goede gesprek komen tot een oplossing waar zowel de ondernemer als de stad beter van wordt. Ik moet nog formeel zeggen dat de motie Oog voor ondernemers op de Binckhorst op het enthousiasme van het college kan rekenen. Ik kijk even of er nog losse vragen zijn blijven liggen.

Ik had nog opgeschreven dat de SP zei: als het aan het college ligt, komen er duizenden woningen bij in de Binckhorst. Volgens mij hebben we dat gezamenlijk afgesproken, dus ja, zeker als het aan het college ligt, maar toch ook als het aan de raad ligt. Het VO komt dus in 2026. Alle onderzoeken zijn dan gereed. Zodra onderzoeken gereed zijn, nemen we u mee in de cadans van voorlichting. De PVV bracht nog op dat buurtgemeenten zich zorgen maken. Ik heb de insprekers goed gehoord. Ik heb ook de debatten gevolgd in Voorburg en in Rijswijk om te weten wat daar speelt. Dat doe ik ook in goed overleg met mijn collega's Van de Laar en Keus van de respectieve gemeenten. We blijven proberen dat gezamenlijk op te lossen. Ik ben wel blij dat de gemeenteraden van Rijswijk en Leidschendam-Voorburg echt in grote meerderheid voor dit plan hebben gestemd om die onderzoeken verder te gaan doen en echt de ontsluiting van het hele gebied mogelijk te maken. DENK is niet meer in de zaal. Ik hoop dat ik toch het negatieve sentiment om kan buigen. We gaan nog een heleboel onderzoeken doen. Collega Mulder zal zo nog meer ingaan op de onderzoeken die gedaan moeten worden naar de bereikbaarheid van deze hele regio. Dat is een grote zorg die we hebben, dat is een opgave die we moeten gaan doen, maar zonder deze tramlijn loopt het nog veel vaster. We hebben dadelijk een vrijliggende baan.

Die hebben we al grotendeels liggen op de Binckhorst. Dat heeft dus geen effect op de doorstroming, maar zorgt er juist voor dat de alternatieven veel aantrekkelijker worden, waardoor waarschijnlijk een hoop mensen zullen zeggen: doe mij de tram maar, doe mij de fiets maar. Dan kunnen mensen die de auto echt nodig hebben - dan denk ik ook aan leveranciers en bezoekers - veel vaker gebruik maken van de auto en wel doorrijden. Daarmee blijft onze stad beter bereikbaar. Voorzitter. Ik geef het woord graag aan mijn collega voor de laatste moties. Ik kijk terug op een heel mooi traject dat we sinds 2018 met de hele raad hebben doorlopen om hiertoe te komen. Met het no-regretpakket en dit pakket wordt er door de rijksoverheid echt enorm veel geïnvesteerd in onze regio. De MRDH investeert ook heel veel in de bereikbaarheid van onze regio. Ik denk oprecht dat dit een heel goed plan is voor niet alleen Den Haag, maar voor de hele regio. De voorzitter. Dank. Het woord doorgeven is aan mij om te doen. Wethouder Mulder, u krijgt van míj het woord. Wethouder Mulder (VVD). Voorzitter. Laat ik beginnen met een aantal moties te bespreken. Dan kom ik ook op een aantal vragen die nog zijn gesteld. Ik begin bij de motie van mevrouw Peeck met de titel 59

Om als ondernemer te kunnen acteren, moet je kunnen parkeren. Het college kan die motie omarmen. Dus als die wordt aangenomen, kunnen we dat gaan doen. Dan de motie van mevrouw Arp en anderen, Geef de raad aan de voorkant een stem over de lijnvoering. Het college kan ook deze motie omarmen. Ik zeg wel tegen mevrouw Arp dat dit dan wel in de verre toekomst is. We moeten even kijken of we er na de verkiezingen allemaal nog zijn. Dat is de periode waar we het over hebben. Maar het college kan hiermee uit de voeten. Een andere motie van mevrouw Arp is Lok Binckhorst-bewoners en -bezoekers nu al naar het ov. Die vraagt om in gesprek te gaan met HTM et cetera. Ook die motie kunnen we omarmen. We kunnen daarmee uit de voeten. Hetzelfde geldt voor de motie van mevrouw De Groot, de heer De Vuyst, mevrouw Peeck en de heer Noorlander, More no regret. Die vraagt om op korte termijn een onderzoek te starten welke aanvullende maatregelen et cetera nodig zijn. Ook hiermee kunnen we uit de voeten. Ik merk dat in Leidschendam-Voorburg en Rijswijk ook behoefte is aan een dergelijk onderzoek. Dat is dus prima om te gaan doen. Mevrouw Tseggai van de Partij van de Arbeid vroeg hoe het in de tussentijd zit met het openbaar vervoer. Collega Van Asten heeft daar in de commissie volgens mij iets over gezegd. HTM maakt jaarlijks een vervoersplan.

Gebruikelijk is dat als de bevolking in een gebied groeit, ook het ov meegroeit. Dat geldt ook voor de Binckhorst. De heer Van Asten heeft dat volgens mij ook gezegd in het debat. Mikal Tseggai (PvdA). Eerlijkheidshalve merk ik dat als ik zelf naar de Binckhorst ga, het ov het laatste is waar ik aan denk, want er gaat één buslijn. Die valt vaak uit, is vaak omgeleid. Is het bijvoorbeeld een optie dat de HTM op een gegeven moment een extra buslijn begint? Want de tramlijn is natuurlijk nog niet aangelegd, dat begrijp ik. Wethouder Mulder (VVD). Er rijden in ieder geval twee buslijnen, weet ik uit mijn hoofd. Maar wat ik al zei, als de bevolking groeit in een bepaald gebied, is het de bedoeling dat er in het jaarlijkse vervoersplan dan ook extra openbaar vervoer komt, zodat die extra bewoners die daar gaan wonen, ook mee kunnen met het openbaar vervoer. Mevrouw Gerritsen had wat zij zelf een zijvraag noemde over ecologische zones. Wij hebben inderdaad regulier contact met onze buurgemeenten over groen. Ik ben onlangs nog met collega Marcel Belt uit Leidschendam-Voorburg gaan fietsen van paleis Huis ten Bosch naar LeidschendamVoorburg. Dan ga je door een heel groene zone. Je kan kijken hoe je die verder kan ontwikkelen.

We hebben ook de Landschapstafel Duin Horst & Weide, waar we met een aantal gemeenten, Leiden, Wassenaar, Zoetermeer, Voorschoten, Leidschendam-Voorburg, aan tafel zitten om juist over dit soort zaken te spreken. Er vinden dus inderdaad gesprekken plaats met de buurgemeenten over de ecologische zones. Tot slot, collega Van Asten kondigde het al aan, kom ik op de motie van de heer Meinesz over een visie op automobiliteit. Die hebben we inderdaad afgedaan. Het staat allemaal wat ambtelijk in de afdoening van de motie, maar we hebben gezegd dat wij komen met een multimodale visie op het netwerk. Inmiddels heeft dat een wat vriendelijkere naam: netwerkstrategie. Daarin zal ook extra aandacht worden besteed aan de auto. De verwachting is dat deze netwerkstrategie in het eerste kwartaal van volgend jaar klaar is. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Hoever bent u er al mee? Hoeveel staat er al op papier? Wethouder Mulder (VVD). We zijn daar druk mee bezig. Daar wordt druk onderzoek naar gedaan. Deze is naar verwachting in het eerste kwartaal van 2024 klaar. Er wordt nu dus druk aan gewerkt. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Dus u zegt eigenlijk dat er nog geen letter op papier staat. Wethouder Mulder (VVD). De heer Meinesz is fantastisch in het formuleren van woorden. Ik zeg dat er druk onderzoek wordt gedaan naar deze netwerkstrategie.

Daar worden allerlei nota's in meegenomen: de Nota Mobiliteit, de Kadernota Straten, Wegen en Lanen, de Parkeerstrategie et

60

cetera. Er wordt dus druk aan gewerkt. Het wordt onderzocht. Het komt uiteindelijk helemaal op papier te staan in het eerste kwartaal van 2024. De voorzitter. Meneer Meinesz, voor de laatste maal. Jelle Meinesz (Hart voor Den Haag). Vindt u ook niet, als het klaar was geweest, dat het als onderlegger gebruikt had kunnen worden voor dit masterplan? Wethouder Mulder (VVD). De netwerkstrategie ziet op de hele stad. Dit debat gaat vooral over een deel van de stad, de Binckhorst. Ik denk dus niet dat dit stuk per se nodig is om te praten over de Binckhorst. Ik heb de heer Meinesz gehoord over auto's in de Binckhorst. Ik heb zelf de gelegenheid gehad om bijvoorbeeld de Victory Boogie Woogietunnel te openen, een enorm groot infrastructuurproject voor de auto. Die gaat omhoog midden in de Binckhorst. Dus me dunkt dat de autobereikbaarheid van de Binckhorst behoorlijk is. De voorzitter. Daarmee was u aan het einde van de beantwoording. We kijken uit naar de integrale, multimodale netwerkstrategievisie. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. De stemmingen over de moties en het onderwerp zelf zal aan het einde van de vergadering plaatsvinden, vanavond ergens.

Aan de orde is: J. Voorstel van het college inzake Concept Zienswijze begrotingswijziging 2023 en ontwerpbegroting 2024 gemeenschappelijke regeling Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (RIS315505). De beraadslaging wordt geopend. Anthony Uduba (VVD). Voorzitter. Naar aanleiding van de commissievergadering vorige week heb ik twee punten over het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden. Het eerste betreft een amendement. Wij zijn in de commissie tot de conclusie gekomen dat het belangrijk is om de impact van de toekomstvisie jeugdhulp die in Den Haag plaatsvindt per 1 januari 2024 mee te nemen naar onze samenwerkingsverbanden in het servicebureau. We hebben een amendement dat de raad oproept om een tekst in de zienswijze op te nemen, met als dictum: 'De raad merkt op dat het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden rekening dient te houden met de ontwikkelingen rondom het 'Toekomstperspectief Jeugd Den Haag' en de mogelijke effecten hiervan op de werkwijze en organisatie van het servicebureau. Er zal een impactanalyse worden uitgevoerd door de gemeente Den Haag om de gevolgen van deze ontwikkelingen in kaart te brengen.

De resultaten van deze analyse zullen dienen als basis voor verdere gesprekken over de werkzaamheden die het servicebureau voor Den Haag uitvoert en kunnen in de toekomst mogelijk leiden tot aanpassingen van de GR.' Dit amendement dien ik in samen met Rita Verdonk van Hart voor Den Haag, Caroline van D66 en Lenne Baboeram van GroenLinks. Ik heb nog een tweede punt. Uit de begroting van het servicebureau blijkt dat het servicebureau over inzichten beschikt die goed zijn voor onze raad om te weten als we besluiten nemen over de jeugdzorg. Daarom zou ik aan het college willen vragen of het bereid is om de inzichten die het servicebureau met het college bespreekt, aan de raad toe te sturen in de regelmatige rapportages die we krijgen over jeugdzorg. De voorzitter. Door de heer Uduba, daartoe gesteund door mevrouw Verdonk en mevrouw Verduin, wordt het volgende amendement (J.A VVD) voorgesteld:

61

Amendement J.A VVD Impact van doorontwikkeling Toekomstperspectief Jeugd Den Haag op het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (SBJH) De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 juni 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Concept Zienswijze begrotingswijziging 2023 en Ontwerpbegroting 2024 Gemeenschappelijke Regeling Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (RIS315505). Besluit om: • Een nieuw punt toe te voegen aan de zienswijze van de gemeenteraad aan het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden, dat stelt: De raad merkt op dat het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden rekening dient te houden met de ontwikkelingen rondom het 'Toekomstperspectief Jeugd Den Haag' en de mogelijke effecten hiervan op de werkwijze en organisatie van het servicebureau. Er zal een impactanalyse worden uitgevoerd door de gemeente Den Haag om de gevolgen van deze ontwikkelingen in kaart te brengen. De resultaten van deze analyse zullen dienen als basis voor verdere gesprekken over de werkzaamheden die het servicebureau voor Den Haag uitvoert en kunnen in de toekomst mogelijk leiden tot aanpassingen van de GR Het amendement maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Fatima Faïd (HSP). Voorzitter. Ik heb net als iedereen hier in de zaal de begrotingen van het servicebureau gelezen.

Tijdens het lezen van al die getallen rees bij mij de vraag op hoe we dit nou zo goed mogelijk kunnen controleren, aangezien dat een hoofdtaak van de raad is. Het servicebureau ontbeert transparantie en wat ons betreft ook democratisch inzicht, wat juist erg belangrijk is voor het bieden van jeugdhulp in onze regio. Het is van cruciaal belang om te weten hoe het budget wordt besteed en om verantwoording af te leggen. Dit kan wat ons betreft niet alleen schriftelijk gebeuren of via de wethouder. Het lijkt ons goed dat een organisatie die zoveel geld van ons ontvangt en zo'n belangrijke rol vervult, jaarlijks verantwoording aflegt aan de raad in een werkbespreking. Daarom hebben we de volgende motie, genaamd Jeugdhulp Haaglanden op het transparantiepodium, met het dictum: verzoekt het college in gesprek te gaan met Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden en hen te verzoeken om jaarlijks verantwoording af te leggen aan de gemeenteraad over de besteding van het toegewezen budget; deze verantwoording vorm te geven in de vorm van een werkbespreking, waarbij de raad de gelegenheid krijgt om vragen te stellen en een constructieve dialoog te voeren over de activiteiten en resultaten van Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden. De voorzitter. Door mevrouw Faïd wordt de volgende motie (J.1 HSP) ingediend:

Motie J.1 HSP Jeugdhulp Haaglanden op Transparantiepodium De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 juni 2023, ter bespreking van het Voorstel van het college inzake Concept Zienswijze begrotingswijziging 2023 en ontwerpbegroting 2024 gemeenschappelijke regeling Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden. Overwegende, dat: • Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden een belangrijke rol speelt bij het bieden van jeugdhulp in onze regio; • transparantie en democratisch inzicht essentiële elementen zijn van een goed functionerende overheidsorganisatie; • het belangrijk is dat de gemeenteraad inzicht heeft in hoe het budget van Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden wordt besteed. 62

Constaterende, dat: • er behoefte is aan meer transparantie en democratisch inzicht in de activiteiten en financiën van Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden. Verzoekt het college: • in gesprek te gaan met Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden en hen te verzoeken om jaarlijks verantwoording af te leggen aan de gemeenteraad over de besteding van het toegewezen budget; • deze verantwoording vorm te geven in de vorm van een werkbespreking, waarbij de raad de gelegenheid krijgt om vragen te stellen en een constructieve dialoog te voeren over de activiteiten en resultaten van Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Caroline Verduin (D66). Voorzitter. D66 is blij met de toezegging die we hebben gehad in de commissie Samenleving. Mijn collega Demi van Wijk stelde voor om een ontwikkeltafel onderwijs in te richten binnen de tien Haaglandengemeenten, want we zien helaas dat onderwijs en jeugdhelp soms wat ver van elkaar staan en dat jongeren uitvallen omdat ze het etiketje 'jeugdhulp' hebben en daardoor niet meer een goede onderwijsplek hebben. We zijn heel erg benieuwd of de wethouder misschien al contact heeft gehad met de tien gemeenten van Haaglanden, de H10, over dit voorstel.

Daarnaast ben ik blij dat ik als Caroline van D66 onder het amendement van de VVD en Hart voor Den Haag sta, want zo brengen we meer transparantie in de jeugdhulp. De voorzitter. Ik geef het woord aan wethouder Parbhudayal, die wethouder Bredemeijer vervangt, die verplichtingen heeft in het buitenland. Wethouder Parbhudayal (VVD). Voorzitter. Ik mag wethouder Bredemeijer eenmalig vervangen op dit onderwerp. Dit is vrij goed met mij afgestemd. Ik begin meteen met het amendement van de Haagse VVD, Hart voor Den Haag en D66. Het college kan de suggestie die wordt gedaan in het amendement overnemen en ermee aan de slag. Het amendement kan dus omarmd worden. Daartoe moet het dictum in het voorstel dus aangepast worden. Daarmee kunnen we uit de voeten. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Hoe moet het dictum aangepast worden? Waar gaat dit over? Wethouder Parbhudayal (VVD). In het amendement van onder anderen u wordt gevraagd een nieuw punt toe te voegen op de zienswijze. Ik zie heel veel tekst hier, maar ik ga ervan uit dit op een goede manier zijn weerslag krijgt in het dictum van het voorstel dat voorligt, de concept-zienswijze. U weet dat dit een onderdeel is van wat alle tien gemeenten met elkaar beslissen. Dus alle zienswijzen komen bij elkaar en deze worden dan meegegeven aan de regionale club die nu Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden heet.

Dus uw vraag hoe de resultaten van de analyse als basis zullen dienen voor verdere gesprekken over de werkzaamheden van het servicebureau, neemt het college mee, zodat dat aangepast kan worden in de werkwijze van het servicebureau. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Ik begrijp de wethouder dan goed dat ze zegt dat de zienswijze aangepast moet worden. U zei net het amendement, maar dat lijkt me niet. De voorzitter. Kijk, ik denk dat dit het helderder maakt. Wethouder Parbhudayal (VVD). De concept-zienswijze die nu voorligt wordt aangepast met het amendement op het dictum dat voorligt. Dan de vraag van de heer Uduba over meer informatie dan wel de inzichten die het servicebureau maakt voor de tien gemeenten. Daarvan is, dacht ik, reeds toegezegd door wethouder 63

Bredemeijer dat hij zich er hard voor wil maken om u deze inzichten te doen toekomen via de rapportages over de jeugdhulp die hij doet, ik dacht twee keer per jaar. Hij is te allen tijde bereid om prognoses en inzichten die het servicebureau maakt voor de tien gemeenten, daarin mee te nemen. Ik ga naar de motie van mevrouw Faïd, die vraagt om in gesprek te gaan om jaarlijks verantwoording af te leggen aan de raad en om die verantwoording in de vorm van een werkbespreking te doen. Het college moet deze motie ontraden. Het is eigenlijk een overbodige motie. Dit is een gemeenschappelijke regeling. Den Haag zit in het bestuur. Het bestuur maakt jaarlijks een begroting op en dient die in. Die wordt naar alle gemeenteraden van de H10 gestuurd. Ook begrotingswijzigingen zitten daarin. U kunt die dus altijd agenderen en bespreken. Het GR-bestuur heeft ook concept-jaarstukken die het aan alle gemeenteraden ter kennisname stuurt. Tegelijkertijd wordt voorzien in werkbesprekingen met regio-raadsleden, dus ook onder anderen u. Niet zolang geleden heeft de directeur van het servicebureau een presentatie gegeven in de vorm van een werkbespreking hier aan de commissie Samenleving. U vraagt om die werkbespreking. Volgens mij gebeurt dat. In het regio-overleg worden de Haagse gemeenteraadsleden ook uitgenodigd. We hebben het gecheckt. De laatste keer was er van Den Haag niemand aanwezig.

Er komen wel raadsleden vanuit de andere H10. De motie is in dat opzicht dus overbodig. Fatima Faïd (HSP). Ik begrijp wel dat dit er allemaal aankomt, maar wij zouden het graag in de vorm van een werkbespreking hier willen bespreken. Waar ga je je geld aan uitgeven? Wat zit daar allemaal achter? Nu moeten we het vooral van papier hebben. Af en toe krijgen we inderdaad een uitnodiging voor in Verweggistan. Ik zou het fijn vinden als we hier een keer per jaar of zo goed met elkaar kunnen doornemen of we nog op de goede weg zitten, ook qua keuzes die er gemaakt worden, gewoon in de vorm van een dialoog. Het hoeft dus niet per se een heel politiek verhaal te worden. Wethouder Parbhudayal (VVD). De raad gaat zelf over het inplannen van werkbesprekingen. Dat kunt u dus zelf voorstellen in uw commissie of de raad. De stukken die daarvoor nodig zijn, begroting en jaarrekening, komen naar de raad toe. Volgens mij is dat dus al een bestendige lijn. Fatima Faïd (HSP). Bedankt, wethouder, voor de beantwoording, maar dat is het punt niet. Natuurlijk kan de raad af en toe een werkbespreking doen, maar de motie zegt: we willen graag elk jaar een werkbespreking. Dus niet dat de raad ineens gaat bedenken 'o, oké, we willen nu een werkbespreking', maar dat we dat gewoon regelmatig laten terugkomen. Wethouder Parbhudayal (VVD). Daar gaat u echt zelf over. U praat over een werkbespreking.

Ik weet niet welke u bedoelt. Als u met de wethouder over de stukken van de GR in gesprek wil gaan, dan doet u dat ook. Dat is volgens mij gebeurd onlangs. Vandaar dat we nu hier staan. Hoe frequent u die werkbesprekingen wil inplannen, is ook aan uw raad. Kavish Partiman (CDA). Ik hoor de wethouder zeggen dat we daar zelf over gaan en daar heeft ze ook gelijk in. Maar het lijkt bijna op een open uitnodiging om jaarlijks een werkbespreking te organiseren. Ik wil dat wel even weten. Ik heb het antwoord van de wethouder volgens mij goed begrepen. Wat voor toegevoegde waarde zou zo'n werkbespreking voor ons hebben als er al andere besprekingen zijn? Zou ze dat kunnen uitleggen, zodat we niet zomaar een jaarlijkse werkbespreking gaan organiseren over niets? Wethouder Parbhudayal (VVD). Dat heeft deze wethouder zeker niet gezegd. Deze wethouder zegt dat het aan de raad is om zelf werkbesprekingen te organiseren, want daar vraagt de motie om. Dan vraagt mevrouw Faïd of dat elk jaar kan, maar dat is nog steeds aan de raad. Er is op 23 februari jongstleden een werkbespreking georganiseerd. Daarvoor is de directeur van het servicebureau door u uitgenodigd in de commissie Samenleving. Dus ik laat die taak graag bij de raad, want het is iets van de raad. Kavish Partiman (CDA). Dus als ik het goed begrijp, hebben we een werkbespreking gehad.

De appreciatie van de wethouder is: die is geweest, het is dus in principe niet echt nodig. Kan ik het op die manier aanhoren? 64

Wethouder Parbhudayal (VVD). Het is aan uw raad. Als u werkbesprekingen een vervolg wil geven, opnieuw wil organiseren of jaarlijks wil organiseren over een onderwerp, dan is het aan uw raad. Voorzitter. De laatste vraag is van mevrouw Verduin. Die gaat over de ontwikkeltafel onderwijs binnen de tien Haaglandengemeenten en of er contacten zijn geweest. Ik heb dat niet met de heer Bredemeijer kunnen afstemmen, maar neem van ons aan dat hij heel frequent in contact is met de H10, de tien Haaglandengemeenten, omdat de samenwerking nog heel intensief is, maar ook vanwege de manier waarop de jeugdzorg in Den Haag zal worden georganiseerd. Ook die afstemmingsoverleggen zijn zeker heel intensief. Ik neem dit punt mee, maar dat zal de heer Bredemeijer sowieso ook doen. De voorzitter. Ik constateer dat er geen behoefte is aan een tweede termijn. De beraadslaging wordt gesloten. De voorzitter. We gaan vanavond stemmen aan het einde van de vergadering. Voorzitter: de heer Van Zanen.

Aan de orde is: K. Voorstel van het college inzake Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2022-2025, Samenbouwen aan maatschappelijk herstel (RIS315214). De beraadslaging wordt geopend. Hera Butt (GroenLinks). Voorzitter. Dit is een belangrijk onderwerp voor onze samenleving en voor onze fractie. Goed dat er een regionale aanpak ligt. Wij zien nog kansen en we hopen dat het college die ook ziet; vandaar deze motie. In de Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2022-2025, Samenbouwen aan maatschappelijk herstel wordt gesteld dat we de mogelijkheden onderzoeken om gemeentelijk vastgoed in te zetten als beschermde woonvorm. Het college heeft in het commissiedebat ook aangegeven dat deze ambitie wordt onderschreven door het college. Ik verzoek het college het volgende met de motie: in de aankomende actualisatie van de Nota Vastgoed inzichtelijk te maken of, en hoe, gemeentelijk vastgoed ook ingezet kan worden voor doelgroepen van het doorbraakplan, waaronder doelgroepen van beschermd wonen; de optie van gemeentelijk vastgoed mee te nemen in periodieke rapportages over het doorbraakplan en over beschermdwonenvoorzieningen naar de raad. De motie is medeondertekend door Janneke Holman van de Partij van de Arbeid. Marije Mostert (D66).

Ik heb de motie gezien en ik kan me er helemaal in vinden, maar ik vroeg me af waarom mevrouw Butt de motie bij deze regiovisie indient en niet wanneer we de actualisatie van de maatschappelijke opvang gaan bespreken, want volgens mij hoort die hier niet echt thuis. Hera Butt (GroenLinks). Ik dien haar hier in omdat hierover wordt gesproken in de regiovisie. Marije Mostert (D66). Dat lees ik ook, maar de regiovisie is niet de actualisatie en u wil een aanpassing in de actualisatie. Ik vraag me dus af wat maakt dat u het in dit debat doet, terwijl we heel uitgebreid gaan spreken hierover. Waarom doet u het niet tijdens dat debat? Hera Butt (GroenLinks). Met deze motie wordt het college alvast opgeroepen om daar rekening mee te houden in de actualisatie. Op dat moment kunnen we met zijn allen bespreken wat het college inzichtelijk heeft gemaakt en hoe dat eruitziet. Dan kun je daar doorgaan met deze inhoudelijke discussies. Ik ben het met D66 eens dat de inhoudelijke discussie over mijn oproep daar nog plaats kan vinden. 65

De voorzitter. Door mevrouw Butt, daartoe gesteund door mevrouw Holman, wordt de volgende motie (K.1 GL) ingediend:

Motie K.1 GL Gebruik gemeentelijk vastgoed goed De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 juni 2023, ter bespreking van Raadsvoorstel: Voorstel van het college inzake Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2022-2025, Samenbouwen aan maatschappelijk herstel. Overwegende, dat: • er in de Regiovisie ‘Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 2022-2025, Samen bouwen aan maatschappelijk herstel’, wordt gesteld dat “we [de mogelijkheden onderzoeken om] gemeentelijk vastgoed in te zetten als beschermde woonvorm”; • het college in het commissiedebat heeft aangegeven deze ambitie te onderschrijven. Constaterende, dat: • er in de Tweede tranche van het doorbraakplan (RIS311879) slechts één locatie wordt aangewezen voor gebruik voor (uitstroom uit) beschermd wonen voorzieningen; • er in de afdoening van de motie “Initiatief zoekt gemeentelijk vastgoed” (RIS314228) wordt gesteld dat het onderzoek naar de mogelijkheden om de informatie uit het gemeentelijke Vastgoedsysteem weer te geven op de website van de gemeente Den Haag, naar verwachting uiterlijk Q2 2023 wordt afgerond. Van mening, dat: • de inzet van gemeentelijk vastgoed voor doelgroepen genoemd in het doorbraakplan, waaronder beschermd wonen, een waardevolle bijdrage kan leveren aan het beperken van de tekorten aan beschermd wonen voorzieningen in Den Haag.

Verzoekt het college: • in de aankomende actualisatie van de nota vastgoed inzichtelijk te maken of, en hoe, gemeentelijk vastgoed ook ingezet kan worden voor doelgroepen van het doorbraakplan, waaronder doelgroepen van beschermd wonen; • de optie van gemeentelijk vastgoed mee te nemen in periodieke rapportages over het doorbraakplan en over beschermd wonen voorzieningen naar de raad. En gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Judith Klokkenburg (ChristenUnie/SGP). Voorzitter. Beschermd wonen is een taak voor de hele regio, juist ook voor de samenwerkingspartners voor wie Den Haag de rol als centrumgemeente maatschappelijke opvang vervult. Maar helaas zijn er te weinig plekken beschermd wonen, waardoor ook de maatschappelijke opvang overvol zit en wachtlijsten kent. Er moet werk gemaakt worden van extra plekken beschermd wonen. De ChristenUnie/SGP mist in deze visie de concrete invulling hoe buurgemeenten en hoeveel buurgemeenten daaraan gaan bijdragen. Daarom een motie met collega Smit, waarvan het dictum luidt: verzoekt het college in samenspraak met de H5 te bezien of en hoe er afspraken kunnen worden vastgelegd over het realiseren van voldoende plekken voor beschermd wonen en dit te monitoren; de gemeenteraad per half jaar te informeren over de realisatie van plekken voor beschermd wonen in de regio. De voorzitter.

Door mevrouw Klokkenburg, daartoe gesteund door de heer Smit, wordt de volgende motie (K.2 CU/SGP) ingediend: 66

Motie K.2 CU/SGP ook beschermd wonen in de regio De raad van de gemeente Den Haag, in vergadering bijeen op 8 juni 2023, ter bespreking van het voorstel van het college inzake Regiovisie Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang 20222025, Samenbouwen aan maatschappelijk herstel (RIS315214), constaterende, dat: • Den Haag centrumgemeente beschermd wonen is en daarvoor landelijk ook middelen ontvangt; • de regiovisie samen met de H5 wordt vastgesteld, te weten Zoetermeer, Wassenaar, Rijswijk, Leidschendam-Voorburg en Den Haag; overwegende, dat: • in de regiovisie staat dat gemeenten ook nadrukkelijk kijken naar gemeentelijk vastgoed; • dak- en thuisloosheid primair een huisvestingsprobleem is waardoor het realiseren van voldoende plekken voor beschermd wonen essentieel is om een einde te maken aan dak- en thuisloosheid; • Den Haag met het doorbraakplan kijkt naar de inzet van gemeentelijk vastgoed om extra woningen te realiseren voor zorgdoelgroepen; • de gemeenteraad nu niet wordt geïnformeerd over hoeveel woningen er in de H5 worden gerealiseerd en deze regiovisie daarover ook geen concrete afspraken of doelstellingen voor afspreekt; verzoekt het college: • in samenspraak met de H5 te bezien of en hoe er afspraken kunnen worden vastgelegd over het realiseren van voldoende plekken voor beschermd wonen en dit te monitoren; • de gemeenteraad per half jaar te informeren over de

realisatie van plekken voor beschermd wonen in de regio, en gaat over tot de orde van de dag. De motie maakt onderdeel uit van de verdere beraadslaging. Rita Verdonk (Hart voor Den Haag). Voorzitter. Het college is druk bezig een beleidskader dakloosheid te ontwikkelen, waarbij Den Haag het voortouw heeft en de regiogemeenten worden betrokken. Hart voor Den Haag wil de wethouder hierbij complimenteren met het aantal maatschappelijke organisaties en ervaringsdeskundigen dat hierbij betrokken is. Over de veelkleurigheid van alle inbreng is bij ons helaas twijfel gerezen. In de werkbespreking van 31 mei jongstleden kwam er op mijn vraag of de politie ook input heeft geleverd, een 'nee' van de ambtelijke staf die aanwezig was. Een antwoord dat me schokte en in verwarring bracht. Zouden er misschien meer deskundigen met misschien anderskleurige meningen niet bevraagd zijn? De politie niet dus, maar misschien de winkeliers die overlast ervaren ook niet, en vertegenwoordigers van de NS en ProRail en inwoners van wijken waar veel daklozen zijn, ook niet. In het algemeen vraag ik me dus af of er gebruik is gemaakt van ervaringsdeskundigen die niet elk dakloos mens als slachtoffer zien. Om een en ander zeker te stellen, heb ik de volgende motie gemaakt.