RIS312006 - Bijlage 1 Programmarekening 2021

Tot slot zijn voorbereidingen getroffen voor de aanscherping van de toegangseisen voor de milieuzone vracht van emissieklasse 4 naar emissieklasse 6. Het Verkeersbesluit en de Beleidsregel voor aanscherping van de milieuzone voor vrachtauto's en uitbreiding met autobussen, die per 1 januari 2022 van start gaat, is gepubliceerd (RIS 308158). Omruilregeling De subsidieregeling demontage dieselvoertuigen, bromfietsen en snorfietsen Den Haag 2021 (RIS 309498) is verlengd met 3 maanden en heeft tot en met 30 november 2021 gelopen. Bij deze verlening is communicatie ingezet om nogmaals bekendheid te geven aan deze demontageregeling voor dieselauto's, brom- en snorfietsen in samenhang met de ingevoerde milieuzone brom- en snorfietsen en de milieuzone dieselauto’s. In totaal zijn 491 subsidies vastgesteld. Door de invoering van de milieuzone voor dieselpersonen- en bestelauto’s per 1 juli 2021 is het aandeel van gedemonteerde dieselvoertuigen toegenomen: van 10% voor de demontageregeling 2020 naar 30% voor de demontageregeling 2021. Vervanging aandrijving tweetakt brombakfietsen Met de motie “Help ondernemers hun driewielvoertuig met tweetaktmotor om te bouwen” (RIS 307392) heeft de raad de wens aangegeven om Haagse ondernemers te ondersteunen bij het ombouwen van hun tweetakt voertuig.

Hiervoor is een subsidieregeling voor de periode van 1 april 2021 tot en met 31 maart 2022 met een subsidieplafond van € 20.000,- gevormd. In 2021 is er geen subsidie aangevraagd of vastgesteld. Dit hangt samen met de motie ‘Erken historische waarde L2e bromfietsen’ (RIS 309150) die door de Raad op 10 juni 2021 is aangenomen. In deze motie is de duur van de ontheffing voor eigenaren van een L2e bromfiets van 2 naar 5 jaar verlengd, zodat ondernemers voldoende bestaanszekerheid hebben.

44

Externe veiligheid De gemeente heeft ook in 2021 de ruimtelijke plannen en omgevingsvergunningen zo vroeg mogelijk getoetst op externe veiligheidsrisico’s. Dit valt onder de wettelijke milieutaken die worden uitgevoerd door de Omgevingsdienst Haaglanden. Jaarlijks worden metingen uitgevoerd, waaruit blijkt of de vervoerders zich houden aan de routering voor gevaarlijke stoffen. Omgevingsdienst Haaglanden De negen gemeenten in de regio Haaglanden en de provincie Zuid-Holland hebben hun wettelijke milieuuitvoeringstaken ondergebracht in de Omgevingsdienst Haaglanden. De bijdrage van Den Haag voor 2021 bedroeg circa € 6,4 mln. Op 1 februari 2021 heeft de Omgevingsdienst Haaglanden de uitvoering van de asbesttaak overgenomen van de gemeente. Hiervoor is een bedrag van € 230.000 overgeheveld. Het bedrag inclusief de taakoverdracht asbest is daarmee ongeveer € 6.6 mln. De afspraken met de Omgevingsdienst Haaglanden staan in het jaarwerkplan 2021. In het 1e kwartaal van 2022 verschijnt de jaarrapportage 2021. Wettelijke informatieplicht In 2021 zijn 696 reguliere integrale milieucontroles, 35 duurzaamheidscontroles en 291 aanschrijvingen informatieplicht gerealiseerd. In het algemeen zien we dat de regels over energiebesparingsplicht goed worden nageleefd. Ook treffen ondernemers snel maatregelen bij een overtredingen.

Geluidshinder In 2021 is het Actieplan geluid Den Haag 2021-2023 definitief vastgesteld (RIS 308264). Dit actieplan richt zich op omgevingsgeluid door wegverkeer. Het actieplan heeft 3 sporen: (1) schone en stillere mobiliteit, (2) fysieke geluidsmaatregelen en (3) geluidbeleving. De acties uit spoor 1 komen voort uit de Aanpak Schoon vervoer, daarover wordt in de paragraaf luchtkwaliteit gerapporteerd. In 2021 is vanuit spoor 2 opdracht gegeven voor een onderzoek naar de geluidsreducerende eigenschappen van de bestaande wegvakken met geluidsreducerend asfalt. In het kader van de geluidsoverlast motoren heeft de ambtelijke G4 werkgroep samen met TNO een onderzoeksopzet uitgewerkt om specifiek het geluid van motoren en auto’s te meten, gecombineerd met kentekenherkenning. Dit vergt een strenge privacy-procedure. Dit jaar is in Amsterdam een begin gemaakt met een testopstelling. Analyse van de resultaten moet nog plaatsvinden. De gemeente Den Haag heeft begin 2021 als onderdeel van het programma toekomst Scheveningen badplaats een geluidsmeter geplaatst. Hiermee kan de politie het geluid beter meten en overtredingen van de geluidsnorm makkelijker aanpakken.

Bodembescherming en bodemsanering In het kader van het Uitvoeringsprogramma Bodem en Ondergrond (RIS 299493), worden de eeuwigdurende saneringsopgaven, zoals een tweetal voormalige gasfabriekterreinen en een tweetal stortplaatsen binnen Den Haag beheerd. De uitvoering van enkele bodemprojecten is naar 2022 verschoven vanwege het niet tijdig verkrijgen van vergunningen of konden niet dit jaar afgerond worden vanwege aanvullende saneringsmaatregelen. In 2021 is de Nota Bodembeheer (RIS 309914) geactualiseerd op het voorkomen van PFAS in de bodem. In 2021 is gestart met het uitvoeren van historisch onderzoek op bronlocaties waar als gevolg van activiteiten een grote tot zeer grote kans bestaat dat de bodem belast is geweest met PFAS. Er is gestart met het uitwerken van de belangrijkste thema’s om tot een beter beheer van de ondergrond te komen. Natuur- en milieueducatie De gemeente vindt het belangrijk dat de inwoners van Den Haag van jongs af aan in aanraking komen met de thema’s milieu en duurzaamheid. De gemeentelijke afdeling Natuur- en milieueducatie (NME) verzorgt hierbij de duurzame basisvorming. Corona heeft ook in 2021 impact gehad. Door wisselende coronamaatregelen werden gastlessen afgezegd en werd er minder les- en educatiemateriaal afgenomen.

De inschrijvingen voor het jaarprogramma milieueducatie voor het schooljaar 2021-2022 komt net als bij reguliere jaren weer goed op stoom. Aan natuur- en milieueducatie is in 2021 circa € 3,4 mln. besteed, dit is inclusief School in Bos. De resultaten voor schooljaar 2020-2021: • 76% van de basisscholen heeft producten bij Milieueducatie afgenomen. • 35% van de basisscholen is bij Milieueducatie op bezoek geweest: naar de tuin of in een leslokaal is geweest. In totaal gaat het om 154 groepen.

45

• • •

•

833 groepen hebben educatie gevolgd bij Milieueducatie, ongeveer 20.000 leerlingen. Het gaat om ongeveer 40% van alle leerlingen in het reguliere basisonderwijs plus het speciaal voortgezet en speciaal basisonderwijs in Den Haag. Milieueducatie heeft goede contacten met de kinderopvangcentra. Ook een deel van deze centra neemt producten af. School in Bos heeft minder kinderen ontvangen door de gedwongen sluiting van scholen en een negatief advies van de Raad voor Primair Onderwijs over de werkweken. Van de aangemelde 2.377 leerlingen en docenten zijn er uiteindelijk 1.325 op bezoek gekomen bij School in Bos. School in Bos heeft daarom in de zomervakantie workshops georganiseerd voor scholen. 24 scholen in het voortgezet onderwijs hebben 45 producten van Milieueducatie besteld.

Overige resultaten: • Den Haag Werkt heeft ook in 2021 het onderhoud van het groen gedaan op de terreinen van Milieueducatie en op de stadsboerderijen. Hiervoor is € 0,9 mln. in 2021 uitgegeven. • Meer blad in de stad is ook zichtbaar bij Milieueducatie. Begin van het schooljaar hebben Haagse leerlingen bomen geplant in de tuinen Zuiderpark en de Gele Lis. Deze actie is gericht op biodiversiteit en om wateroverlast te verminderen. In de boomfeestweek zijn op de schoolpleinen van 5 scholen 17 bomen geplant. • Voor docenten is een inspiratiewaaier gemaakt met lesideeën. Daarnaast zijn de BoodschApp safari en de serious game klimaatadaptatie uitgetest op scholen. • Nieuw in 2021: een satellietwebsite Energie voor groene energie en techniek, talent en energie. Voor het voortgezet onderwijs is de masterclass van Darel educatie beschikbaar gemaakt. Op het Technasium is in samenwerking met kringloopwinkels aandacht besteed aan circulaire economie.

46

Wat heeft het gekost? Financiële verantwoording op hoofdlijnen

Binnen dit programma is circa 70% van het geld besteed aan afvalverwijdering en afvalstoffenheffing. Daarnaast is circa 15% aan energietransitie/duurzaamheid besteed en 12% aan milieubeleid, milieubeheer en luchtkwaliteit. De afvalstoffenheffing is de belangrijkste bron van inkomsten. Dit levert 64% van de inkomsten op. Het restant is gedekt uit de ontvangen subsidies, reserves (zoals Enecomiddelen), opbrengsten vanuit derden (zoals laadinfra) en algemene middelen.

47

Rekening 2020 Lasten Baten Saldo exclusief reserves Toevoegingen aan reserves Onttrekkingen aan reserves Saldo inclusief reserves

101.791 70.199 31.592 N 0 376 31.216 N

Begroting 2021 voor wijziging 99.888 83.599 16.289 N 0 1.825 14.464 N

Begroting 2021 na wijziging 127.600 88.699 38.900 N 0 521 38.379 N

Bedragen x € 1.000 Rekening Resultaat 2021 2021 127.673 91.085 36.588 N

73 N 2.385 V 2.312 V

0 292 36.297 N

0 230 N 2.082 V

Toelichting financieel resultaat programma Resultaten Het programma Duurzaamheid, milieu en energietransitie sluit af met een voordelig resultaat van € 2,1 mln. ten opzichte van de begroting. De belangrijkste afwijkingen ten opzichte van de begroting zijn: • Subsidieregeling Aardgasvrije wijken € 0,8, mln. V De gemeente Den Haag heeft subsidie van het Rijk ontvangen voor het aansluiten van de eerste Staedion flat op het warmtenet. Deze flat is in 2021 transitieklaar gemaakt en wordt later aangesloten op het warmtenet. Afspraken over de aansluiting en het besteden van het subsidiebedrag worden in 2022 concreet gemaakt. Hiertegenover staat een lagere onttrekking aan de gemeentebrede reserve Grote projecten op programma 15 Financiën. • Energietransitie € 0,4 mln. V Vanwege de langere doorlooptijd bij enkele projecten is minder geld uitgegeven. Vooral het afstemmen met partijen duurde langer dan verwacht. Verder is minder geld uitgegeven vanwege veranderingen in de wijkaanpak, waarin niet meer gewerkt wordt met wijkenergieplannen. Hiertegenover staat een lagere onttrekking aan de gemeentebrede reserve Duurzaamheid en energietransitie op programma 15 Financiën. • Geluidssanering € 0,3 mln. N Er zijn voor de zekerheid dit jaar geen kosten ten laste van de subsidie gebracht. Dat komt omdat de uitvoer van het project vertraging heeft opgelopen.

Dit heeft te maken met onderbezetting bij Bureau Sanering Verkeerslawaai. Hierdoor is onzekerheid ontstaan of de gemaakte voorbereidingskosten ten laste van de subsidie kunnen worden gebracht. • Omruilregeling dieselauto’s, brommers en snorfietsen € 0,6 mln. V Er zijn minder subsidieaanvragen voor de omruilregeling ingediend dan verwacht. Er is rekening gehouden met extra aanvragen door de introductie van de milieuzone. • Invoering milieuzones € 0,3 mln. V De handhaving van de milieuzones is na de invoering geleidelijk opgepakt. Hierdoor zijn er minder personele kosten gemaakt. Verder is de oplevering van het handhavingssysteem vertraagd. • Bodemsanering € 0,3 mln. V De uitvoering van een aantal bodemprojecten is naar 2022 verschoven omdat de vergunningen nog niet rond waren. Verder is een aantal bodemprojecten niet afgerond vanwege saneringsmaatregelen. Neutrale ontwikkelingen Er is € 0,8 mln. meer aan lasten en baten gemaakt dan begroot in het kader van diverse subsidies. Het gaat vooral om Upcycle Your Waste, Plasticity en Bodem. Verder is € 0,2 mln. minder besteed en onttrokken aan de reserve Revolverende middelen dan begroot. Dit komt omdat er minder leningen aan Verenigingen van Eigenaars zijn verstrekt. Ten slotte is er € 0,1 mln. meer besteed en meer onttrokken aan de Regeling Reductie Energieverbruik.

Begrotingsoverschrijding Voor het programma Duurzaamheid, Milieu en Energietransitie overstijgt het totaal aan gerealiseerde programmalasten het begrote lastentotaal niet. Er is daarom geen sprake van een begrotingsonrechtmatigheid Verschillen 2021 t.o.v. 2020 In 2021 waren de lasten € 25,9 mln. hoger dan in 2020. De stijging heeft onder andere te maken met de uitgaven afvalstoffenheffing (€ 19,1 mln.), de uitgaven energietransitie (€ 1,9 mln.), de subsidiabele kosten (€ 2,2 mln.), de uitgaven van laadinfra (€ 2,4 mln.) en per saldo een stijging van de overige lasten (€ 0,3 mln.).

48

De baten waren € 20,8 mln. hoger dan in 2020. Tegenover de hogere lasten voor afvalstoffenheffing staan hogere baten van € 17,9 mln. Verder zijn er hogere baten vanuit laadinfra (€ 0,7 mln.) en ontvangen subsidies (€ 2,2 mln.). Corona 2021 wordt gekenmerkt door de coronacrisis die van invloed is geweest op het gevoerde beleid. Dit had onder meer de volgende gevolgen: • Er was dit jaar veel meer huishoudelijk afval doordat veel Hagenaars thuis werken. Met name de hoeveelheid gft, grofvuil en papier/karton is aanzienlijk toegenomen. Hierdoor zijn de kosten voor het inzamelen en verwerken van het afval gestegen. Dat geldt ook voor de kosten van het opruimen van bijplaatsingen. Vanuit het gemeentelijke coronafonds is een compensatie van € 7,4 mln. via de begroting toegekend. • De basisscholen hebben in schooljaar 2020-2021 niet alle aangevraagde milieueducatielessen door kunnen laten gaan. Vooral de gastlessen gingen niet door. Er zijn inmiddels online lessen ontwikkeld. Er zijn voor € 0,2 mln. minder baten gerealiseerd door de maandenlange sluiting van School in Bos. Hiertegenover staan € 0,1 mln. minder lasten. • Door thuiswerken en lockdowns wordt minder gebruik gemaakt van de laadpalen in de openbare ruimte. Bij een klein deel van de laadpalen wordt de omzet op basis van verbruik gegenereerd, terwijl de vaste lasten van deze palen gewoon doorlopen.

Er zijn per saldo minder opbrengsten van € 0,2 mln. Natuur- en milieu-educatie Rekening 2021 Begroting 2021

Lasten 3.351 3.690 339

Resultaat

Bedragen x €1.000 Saldo 3.177 N 3.298 N

Baten 174 392 V

218

N

121

V

Toelichting lasten en baten In 2021 is € 3,4 mln. aan natuur- en milieueducatie besteed. Hiervan is € 1,2 mln. uitgegeven aan milieueducatie (Den Haag werkt en lesmateriaal) en € 0,2 mln. aan School in Bos. Circa € 1,6 mln. heeft betrekking op de personeelskosten. Een bedrag van € 0,4 mln. betreft het vastgoed (zoals kapitaallasten). De totale opbrengst bedraagt € 0,2 mln. Dit zijn vooral bijdragen van scholen voor het bezoek aan School in Bos. Toelichting op financieel resultaat

€ 0,1 mln. V

Lasten

€ 0,3 mln. V/I

School in Bos/Milieu educatie projecten € 0,2 mln. V/I Vanwege de sluiting van in de eerste vijf maanden van het jaar vanwege corona en veel annuleringen in het najaar zijn er minder kosten bij School in Bos gemaakt. Verder zijn er ook minder projecten op scholen uitgevoerd. Overig

€ 0,1 mln. V/I

Baten

€ 0,2 mln. N/I

Inkomstenderving School in Bos € 0,2 mln. N/I Door de sluiting van School in Bos in de eerste vijf maanden van 2021 en de vele annuleringen zijn er minder opbrengsten gerealiseerd. Vele scholen vonden vanwege corona niet verantwoord om School in Bos te bezoeken. Afvalverwijdering & Afvalstoffenheffing Rekening 2021 Begroting 2021

Lasten 89.208 87.094 2.114

Resultaat

49

Baten 85.578 83.453 N

2.125

Bedragen x €1.000 Saldo 3.631 N 3.641 N V

10

V

Toelichting lasten en baten In 2021 is € 89,2 mln. op de activiteit Afvalverwijdering & Afvalstoffenheffing besteed. Een bedrag van € 33,3 mln. heeft betrekking op de inzamelingskosten door Haagse Milieu Services, € 22,7 mln. op de verwerkingskosten en € 5,9 mln. op de verbrandingsbelasting. Voor de kwijtschelding van de afvalstoffenheffing voor minima is € 8,9 mln. gerealiseerd. De kapitaallasten bedragen € 3,6 en de eenmalige kosten van ondergrondse restafvalcontainers bedragen € 2,6 mln. Daarnaast zijn de kosten van inning bruto € 2,9 mln. verder heeft circa € 4,1 mln. betrekking op handhaving. Overige kosten bedragen € 5,2 mln. In 2021 is € 85,6 mln. aan opbrengsten gerealiseerd. Dit heeft voor een groot deel betrekking op inkomsten uit de afvalstoffenheffing: € 82,5 mln. In het kader van de kinderopvangtoeslagaffaire en de regeling Kwijtschelding van publieke schulden gemeentelijke belastingen is in totaal € 0,1 mln. kwijtgescholden over oude belastingjaren waar een compensatie (baten) van het Rijk tegenover staat. De overige opbrengsten zijn huurinkomsten van het overslagstation (€ 0,5 mln.), boetes voor het onjuist aanbieden van huisvuil (€ 0,7 mln.) en bijdragen van de Nedvang (€ 1,8 mln.). De opbrengsten worden verrekend met de voorziening Afvalstoffenheffing.

Toelichting op financieel resultaat Voor een nadere toelichting: zie het onderdeel voorziening afvalstoffenheffing onder Reserves en Voorzieningen. Duurzaamheid Rekening 2021 Begroting 2021

Lasten 6.995 6.170 825

Resultaat

Bedragen x €1.000 Saldo 4.875 N 4.240 N

Baten 2.120 1.930 N

190

V

635

N

Toelichting lasten en baten In 2021 is € 7,0 mln. besteed op de activiteit Duurzaamheid. Hiervan betreft € 2,1 mln. het programma duurzaam woningonderhoud. Aan geluidssanering en reductie van energieverbruik is € 1,3 mln. besteed. Verder is er voor € 0,7 mln. subsidie verstrekt en was € 0,9 mln. voor duurzame stedelijke ontwikkeling. Daarnaast is er € 0,3 mln. besteed aan overige projecten waarvoor subsidies zijn ontvangen. Circa € 0,6 mln. heeft betrekking op de eigen organisatie. Voor algemene duurzaamheidstaken is € 1,1 mln. besteed. In 2021 is € 2,1 mln. op de activiteit Duurzaamheid aan opbrengsten gerealiseerd. De opbrengst heeft voor € 0,3 mln. betrekking op een onttrekking uit de reserve Revolverende investeringsmiddelen en € 1,0 mln. voor de Regeling Reductie Energieverbruik. Er is € 0,3 mln. aan subsidies ontvangen. De overige opbrengst bedraagt eveneens € 0,5 mln. Toelichting op financieel resultaat

€ 0,6 mln. N

Lasten

€ 0,8 mln. N/I

Project Spullebak € 0,2 mln. N/ I Na een testperiode is vervroegd gestart met de voorbereiding van het pilotproject spullebak. Er zijn onder andere milieuboxen aangeschaft. Baten

€ 0,2 mln. V/I

Project geluidsanering € 0,3 mln. N/I Doordat de start uitvoer van het project vertraging heeft opgelopen in verband met een onderbezetting bij Bureau Sanering Verkeerslawaai is er onzekerheid ontstaan of de gemaakte kosten ten laste van de voorbereidingssubsidie geluidsanering konden worden gebracht. Daardoor zijn er zekerheidshalve geen kosten ten laste van de voorbereidingssubsidie gebracht. Overige

€ 0,1 mln. N/I

50

Neutrale ontwikkelingen Er is € 0,7 mln. meer aan lasten en baten gemaakt dan begroot in het kader van diverse subsidies. Dit heeft betrekking op beschikte subsidies (onder andere Upcycle Your Waste en Plasticity), waarvan ook de bijbehorende activiteiten zijn uitgevoerd. Er is € 0,2 mln. minder besteed en minder onttrokken aan de reserve revolverende middelen dan begroot. Dit komt omdat er minder leningen aan Verenigingen van Eigenaars zijn verstrekt. Het proces heeft een lange doorlooptijd. De zorgplicht vraagt om goede voorlichting en begeleiding en een zorgvuldige afweging met verplicht door te lopen stappen binnen Verenigingen van Eigenaars. Er is € 0,1 mln. meer besteed en meer onttrokken aan de Regeling Reductie Energieverbruik.

Milieubeleid, milieubeheer en luchtkwaliteit Rekening 2021 Begroting 2021

Lasten 15.456 16.834 1.378

Resultaat

Bedragen x €1.000 Saldo 11.967 N 13.388 N

Baten 3.489 3.446 V

43

V

1.421

V

Toelichting lasten en baten In 2021 is € 15,5 mln. aan de activiteit Milieubeleid, milieubeheer en luchtkwaliteit besteed. Hiervan heeft € 6,0 mln. betrekking op de deelnemersbijdrage Omgevingsdienst Haaglanden. Aan beheer, onderhoud en uitbreiding van het laadinfra netwerk is € 3,7 mln. besteed. Daarnaast is er € 1,4 mln. aan subsidiabele kosten gemaakt. De invoering van milieuzones, omruilregeling en overig milieubeheer kostte circa € 2,0 mln. Verder is er € 0,9 mln. uitgegeven aan bodembescherming en -saneringen. Tot slot heeft circa € 1,5 mln. betrekking op personele kosten. De totale opbrengst bedraagt € 3,5 mln. Hiervan heeft € 2,1 mln. betrekking op de opbrengsten van laadinfra en € 1,4 mln. op de ontvangen subsidies. Toelichting op financieel resultaat Lasten

€ 1,4 mln. V € 1,4 mln. V/I

Omruilregeling € 0,6 mln. V/I Er zijn minder subsidieaanvragen voor de omruilregeling ten behoeve van dieselauto’s, brommers en snorfietsen ingediend dan verwacht. Er werd rekening gehouden met extra aanvragen ten gevolge van de introductie van de milieuzone. Invoering milieuzones € 0,3 mln. V/I De kosten voor de handhaving waren lager dan geraamd. De personele kosten (waaronder inhuur) zijn lager uitgevallen en in de eerste drie maanden na de ingangsperiode is de handhaving geleidelijk opgepakt. Daarnaast is het geautomatiseerde deel van het handhavingssysteem nog niet volledig en definitief opgeleverd. Bodemsanering € 0,3 mln. V/I De uitvoering van een aantal bodemprojecten is naar 2022 verschoven vanwege het niet tijdig verkrijgen van vergunningen. Verder zijn een aantal bodemprojecten niet afgerond worden vanwege aanvullende saneringsmaatregelen. Overig Baten

€ 0,3 mln. V/I € 0,0 mln. V/I

Overige

€ 0,1 mln. N/I

Neutrale ontwikkelingen Er is € 0,1 mln. meer aan lasten en baten gemaakt dan begroot in het kader van een bodemsubsidie.

51

Energietransitie Rekening 2021

Lasten 12.662

Begroting 2021

13.812

Resultaat

1.149

Bedragen x €1.000 Saldo 12.647 N

Baten 15 0 V

15

V

13.812

N

1.165

V

Toelichting lasten en baten In 2021 is op de activiteit Energietransitie € 12,7 mln. besteed. Het gaat om € 4,2 mln. personeelskosten. Er is voor € 1,8 mln. subsidie verstrekt, € 2,7 mln. is besteed aan projecten in de stad, € 1,3 mln. aan de wijken bedrijvenaanpak en duurzame bronnen, € 0,6 mln. aan strategie en beleid, € 1,2 mln. aan communicatie, participatie, dienstverlening en € 0,9 mln. aan overige kosten. Toelichting op financieel resultaat Lasten

€ 1,2 mln. V/I

Subsidieregeling Aardgasvrije wijken € 0,4 mln. V/I Voor het project Proeftuinen heeft de gemeente een bijdrage gekregen van het Rijk van € 4,8 miljoen als dekking van de onrendabele top. Deze subsidieregeling heeft een doorlooptijd tot 2028, waarvoor in 2021 de voorbereidingen in gang zijn gezet. Een deel van de subsidie is bestemd voor het aansluiten van de 1e Staedion flat. Deze flat is in 2021 transitieklaar gemaakt en wordt later aangesloten op het warmtenet. Via de reserve Grote projecten blijft dit het voordeel beschikbaar voor aardgasvrije wijken. Energietransitie € 0,8 mln. V/I Veel projecten zijn conform planning verlopen, bij enkele projecten is sprake van een lange doorlooptijd en heeft tot minder uitgaven geleid. Afstemming met diverse partijen heeft langer geduurd in verband met complexiteit (isolatiefonds) of andere afwegingen bij betrokken partijen (duurzame WOM, afsluiten kookgas, toekenning SDE voor geothermie in Ypenburg) of kostten meer tijd dan vooraf verwacht (VVE aanpak Mariahoeve). Aan Communicatie, Participatie en dienstverlening is minder uitgegeven dan verwacht vanwege veranderingen in de wijkaanpak waarin niet meer gewerkt wordt met wijkenergieplannen. Via de reserve Energietransitie en Duurzaamheid blijft het voordeel beschikbaar voor projecten van Energietransitie.

Reserves, voorzieningen en investeringen Reserves (begroting vs. realisatie)

Begroting 2021

Rekening 2021

bedragen x € 1.000 Saldo

Toevoeging Onttrekking Vrijval Toevoeging Onttrekking Vrijval afwijking Toegekende (gemeentelijke) revolverende investeringsmiddelen Totaal

0

521

0

0

292

0

230

0

521

0

0

292

0

230

De reserve toegekende (gemeentelijke) revolverende investeringsmiddelen is onder andere bedoeld voor de leenfaciliteit van het VVE Duurzaamheidsfonds voor kleine Verenigingen van Eigenaars en het Energiefonds Den Haag (ED) dat zich richt op projecten die schone energie opwekken en/of distribueren. De subsidieafrekening loopt via de stichting Holdingfonds Economische Investeringen Den Haag, kortweg HEID. Pas als de middelen daadwerkelijk door een fonds aan een project ter beschikking zijn gesteld worden de lasten in de gemeentelijke jaarrekening verantwoord. In 2021 is er door het VVE Duurzaamheidsfonds € 0,2 mln. (het gemeentelijk aandeel) gerealiseerd. Vanwege lager aantal gepasseerde leningen aan VvE's zijn minder kosten in 2021 gerealiseerd. Daarnaast is in 2021 in totaal € 0,1 mln. vanuit het Energiefonds Den Haag gerealiseerd (het gemeentelijke aandeel). Deze gemeentelijke bedragen in de twee fondsen zijn onttrokken aan de reserve.

52

bedragen x € 1.000 Voorzieningen (begroting vs. realisatie)

Begroting 2021

Rekening 2021

Saldo

Toevoeging Aanwending Vrijval Toevoeging Aanwending Vrijval afwijking

Voorziening Wachtgeld Voorziening Afvalstoffenheffing Voorziening Overige bedrijfsrisico's Totaal

0

0

6

0

0

6

0

0

0

0

273

0

0

273

0

0

0

0

0

0

0

0

0

6

273

0

6

273

Activiteit Afvalstoffenheffing Baten 2021

Begroting

Realisatie

Verschil

Baten Afvalstoffenheffing

-80.050

-81.422

1.372

Baten Dwanginvordering

-927

-1.070

143

Dividend* Huurinkomsten

-1.800 -342

-1.800 -342

0

Overige inkomsten

-2.000

610

Totaal baten

-85.119

-2.610 87.245

Eenmalige kosten Oracs

2.419

Handhaving

3.840

HAP

-

Inzamelkosten

32.495

Kapitaal

3.637

Kwijtscheldingen

8.751

2.126 Lasten 2021 2.615 196 4.123 283 36 36 33.343 848 3.637 0 8.876 125

Oninbaar

961

600

361

Overig

2.579

2.441

138

Perceptie

3.077

2.853

224

Veegkosten

1.736

1.736

Verbrandingsbelasting

5.500

5.882

Verwerkingskosten

21.965

22.672

382 707

Overhead *

3.710

3.710

-

BTW*

1.890

1.890

92.560

94.413

1.853

7.441

7.168

273

Totaal lasten

Saldo Per saldo ontwikkeling voorziening Beginstand voorziening 1 januari 2021

-

Dotatie

273

53

Activiteit Afvalstoffenheffing

Begroting

Realisatie

Verschil

Onttrekking

-

Verrekening met exploitatie / Algemene Middelen

-

Eindstand voorziening 31 december 2021 273 *De posten dividend, overhead en btw worden verrekend met de afvalstoffenheffing. Ze zijn echter begroot onder het overzicht Overhead en programma Financiën, conform de regels van het Besluit begroting en verantwoording. Hierdoor zijn de baten en lasten in het totaaloverzicht van afvalstoffenheffing hoger dan het totaal van de activiteit Afvalverwijdering in programma 3. Baten € 2,1 mln. V De meeropbrengst van € 1,4 mln. op de reguliere heffing heeft voor een deel betrekking op oude belastingjaren. Daarnaast zijn er meer aanslagen verstuurd als gevolg van de groei van de stad. De overige inkomsten zijn hoger uitgevallen vanwege de hogere vergoeding vanuit Nedvang (€ 0,3 mln.) en extra inkomsten uit boetes (€ 0,2 mln.). Daarnaast zijn in het kader van de kinderopvangtoeslagaffaire en de regeling ‘Kwijtschelding van publieke schulden gemeentelijke belastingen’ bedragen kwijtgescholden over oude belastingjaren waar een compensatie van het Rijk tegenover staat (€ 0,1 mln.). Lasten € 1,9 mln. N Het nadeel is vooral gerelateerd aan corona. Door corona werken en leren veel Hagenaars thuis. Dat is zichtbaar in de hoeveelheid huishoudelijk afval. Door de extra inzamelingskosten en het extra verwijderen van bijgeplaatste afval zijn de inzamelkosten € 0,9 mln. hoger uitgevallen.

Ook zijn hierdoor de verwerkingskosten (€ 0,7 mln.) en verbrandingsbelasting (€ 0,4 mln.) hoger. Investeringen Investeringen MIP

Begroting 2021

Rekening 2021

bedragen x € 1.000 Afwijking

Totaal

Derden/ Voorz.

Gem. aandeel

Totaal

Derden/ Gem. Voorz. aandeel

Totaal

Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Electrische snellaadstation Economisch nut gedekt uit heffingen:

12.194 450

0 0

12.194 450

2.295 0

0 0

2.295 0

-9.899 -450

Afvalverwijdering

1.629

0

1.629

1.949

50

1.899

320

14.273

0

14.273

4.244

50

4.194

-10.029

Economisch nut:

Totaal

Verduurzaming gemeentelijke vastgoed We hebben op dit moment €21,8 mln. aan projecten verduurzaming lopen in diverse stadia, van nadere advisering tot uitvoering. Door de huidige marktsituatie is vertraging in 2021 opgelopen. Veel huurders willen graag, maar hebben nu andere prioriteiten en wachttijden door schaarstes in de bouw zijn langer dan gebruikelijk (dit is corona-gerelateerd). De verwachting is dat deze onderbesteding uiteindelijk ingelopen wordt. Elektrische snellaadstation Voor het aanleggen van een snellaadstation naast het station Den Haag Centraal voor taxi's is meer voorbereiding gewenst. Hierdoor is de realisatie van het snellaadstation naar 2022 verplaatst. Afvalverwijdering Het betreft hier de investeringen in de ondergrondse restafvalcontainers en afvalsorteerstraatjes. In 2021 is de plaatsing van ondergrondse restafvalcontainers (ORAC's) en afvalsorteerstraatjes in de stad voortgezet. In totaal zijn er 265 ondergrondse restafvalcontainers geplaatst, waarvan een groot deel in het Statenkwartier en het Zeeheldenkwartier. Daarnaast zijn er 33 containers in afvalsorteerstraatjes geplaatst. Vanwege de vertraging in 2020 door het contracteren van een nieuwe aannemer is in 2021 een inhaalslag uitgevoerd.

54

2.4 Openbare orde en veiligheid Coördinerend portefeuillehouder: Jan van Zanen Wat is het doel? 1. De aanpak van high impact crimes, zoals overval, straatroof, woninginbraak en geweld. 2. Een gebiedsgerichte aanpak met een probleemgerichte inzet in wijken en buurten. 3. De aanpak van ondermijning, niet alleen strafrechtelijk maar ook bestuurlijk.

Wat is beoogd en wat is behaald? Beleidsverantwoording op hoofdlijnen Misdrijven en delicten in 2021 • In 2021 is het aantal geregistreerde misdrijven in Den Haag met 5% afgenomen, na een stijging in 2019 en een stabilisatie in 2020. Ook landelijk was deze lichte daling te zien: een afname van 7%. • In 2021 waren er 5% minder high impact crimes dan in 2020. Het gaat om: woninginbraak, straatroven, overvallen en geweld. Het aantal straatroven steeg weliswaar met 2%, maar in cijfers gaat het om 3 straatroven meer dan in 2020. Wel daalde het aantal overvallen met 7 registraties. • Woninginbraken namen met 8% af, een minder sterke afname dan in 2020. Met name het aantal pogingen tot woninginbraak nam met 15% af. Het aantal voltooide woninginbraken nam met 5% af. • Het aantal geregistreerde geweldsdelicten nam in 2020 af met 4%. Het aantal bedreigingen nam af met 8%. Het aantal mishandelingen bleef min of meer stabiel. Ook de straat- en gelegenheidscriminaliteit nam af: de diefstallen namen af met 13%. • In 2021 nam het aantal cybercrimes af met circa 8%. Het aantal geregistreerde horizontale fraudes daalde met circa 10%. Wel ligt het aantal registraties van deze misdrijven ver boven eerdere jaren. • Op het vlak van zwaardere criminaliteit is het aantal levensdelicten en registraties van drugshandel gestegen met respectievelijk 9 en 5%.

Het aantal geregistreerde drugshandels is voor het eerst sinds 2013 gestegen. Het aantal registraties van wapenhandel kent al enige jaren een stijgende lijn. Dit zien we ook in 2021 met een toename van 53% (582 registraties). • In 2021 daalde het aantal overlastmeldingen met 9% ten opzichte van 2020. Wat zijn de gevolgen van corona? • In januari en februari lagen de registraties ver onder het niveau van 2020 vanwege de harde lockdown begin 2021. • In maart en april was het andersom en kwamen de registraties boven het niveau van 2020 uit. In diezelfde periode begon in 2020 de eerste lockdown. • Op het vlak van overlastmeldingen kende 2020 een sterke stijging tussen april en augustus. Dat gebeurde niet in 2021. Indicatoren en kengetallen Effectindicatoren

Nulmeting Realisatie Realisatie 2014 2019 2021

Begroting 2021

% Hagenaars dat zich wel eens onveilig voelt

45,2%

39,5%

40,4%

43,20%

% Hagenaars dat zich vaak onveilig voelt

4,2%

3,4%

4,3%

3,90%

% Hagenaars dat de afgelopen 12 maanden slachtoffer is geweest van 1 of meer misdrijven.

24,7%

18,9%

26,6%

22,30%

De landelijke veiligheidsmonitor wordt alleen nog in oneven jaren opgesteld, dus vandaar dat de realisatie 2019 i.p.v. de realisatie 2020 is opgenomen. Kengetallen

Peildatum 1/1/2021

Totaal aantal misdrijven *

36.763

Aantal geregistreerde High Impact Crimes

5.536

Aantal geregistreerde overlastmeldingen

38.662

Peildatum 1/1/2022 35.080 5.127

35.169 '* Sinds 2020 rapporteert de politie niet meer over de categorie ‘Misdrijven Wetboek van Strafrecht', maar over het totaal aantal misdrijven. Dit aantal omvat ook de registraties op basis van bijzondere strafwetten, zoals de Opiumwet, de Wet Wapens en Munitie en de Wet Economische Delicten.

55

Beleidsindicatoren (Rijk)

Eenheid

Peildatum Peildatum Peildatum 1/1/2020 1/1/2021 1/1/2022

Verwijzingen Halt

Aantal per 10.000 jongeren

141,0

113,0

113,0

Winkeldiefstallen

Aantal per 1.000 inwoners

4,2

3,3

3,2

Geweldsmisdrijven

Aantal per 1.000 inwoners

8,6

8,4

8,3

Diefstallen uit woning

Aantal per 1.000 inwoners

2,7

2,0

1,8

Vernielingen en beschadigingen (in de openbare Aantal per 1.000 ruimte) inwoners

8,6

9,3

6,2

Wat hebben we gedaan? Beleidsverantwoording per activiteit

Activiteiten in 2021 Brandweer en rampenbestrijding Bestrijding onveiligheid Strandveiligheid Totaal

(incl. toevoegingen en onttrekkingen, bedragen x € 1.000) Begroting Rekening 2021 Resultaat saldo 2021 Lasten Baten Saldo 2021 46.063 N 56.757 10.725 46.032 N 31 V 16.799 N 27.775 10.926 16.849 N 51 N 977 N 977 0 977 N 0 63.839 N

85.509

21.651

63.859 N

20 N

Bestrijding onveiligheid Haags veiligheidsbeleid 2019-2022: speerpunten Aanpak radicalisering, polarisatie en extremisme De Haagse aanpak van radicalisering, polarisatie en extremisme is gericht op het voorkomen en tegengaan van gewelddadige dreiging met een ideologische achtergrond. Het gaat om mensen of groepen die daarbij geweld legitimeren of gebruiken. De aanpak kent 4 speerpunten: kennis en kunde, weerbare stad, netwerken en de persoonsgerichte aanpak. Speerpunt 1: kennis en kunde over extremisme De gemeente heeft in 2021 extra geïnvesteerd in vroegsignalering van verschillende vormen van extremisme en jihadisme. Er zijn meer dan 150 eerstelijns professionals getraind en er was veel contact met de informele netwerken in de stad. Verder is de gemeentelijke website voor het melden van radicalisering geactualiseerd en omgezet in heldere taal. Speerpunt 2: weerbare stad De gemeente nodigde in 2021 verschillende groepen vaders en moeders uit om in gesprek te gaan over dilemma’s in de opvoeding en verschillen in ideologie, geloof en cultuur. Ook hebben meer dan 600 jongeren op Haagse scholen discussies gevoerd en les gehad over identiteit, omgaan met andersdenkenden en de betekenis van democratie. Afgelopen jaar vond een evaluatie plaats van deze projecten (VIP, Mij en Mij Jr. (RIS310032)) om inzicht te krijgen in de effecten van de trainingen.

De uitkomsten en aanbevelingen zijn met de uitvoerende organisaties besproken. Speerpunt 3: persoonsgerichte aanpak De gemeente Den Haag heeft als eerste gemeente de persoonsgerichte aanpak radicalisering grondig en openbaar laten evalueren (RIS310030). De onderzoekers zijn met concrete aanbevelingen gekomen om de aanpak effectiever en toekomstbestendig te maken. In 2021 is gestart met het verbeteren van de aanpak. Dit betekent concreet: een actualisatie van de werkwijze met uitgeschreven werkafspraken en een duidelijker rol- en taakverdeling tussen de verschillende ketenpartners. Speerpunt 4: netwerken Extra aandacht was er dit jaar voor de thema’s: beschermen democratische rechtsorde/aanpak problematisch gedrag, maatschappelijk ongenoegen en polarisatie. De gemeente organiseerde themabijeenkomsten voor de ketenpartners in de aanpak over terugkeerders uit Syrië en Irak, over 56

maatschappelijk ongenoegen en verschillende vormen van extremisme. Deze bijeenkomsten trokken in 2021 meer dan 200 deelnemers. Cyber- en digitale criminaliteit De misdrijfregistraties laten in 2021 een verschuiving zien van traditionele criminaliteit naar digitale criminaliteit. De bestrijding en opsporing van digitale criminaliteit is lastig. Gemeenten kunnen vooral een rol spelen door in te zetten op versterking van weerbaarheid van bewoners en bedrijven. Ook in 2021 liep in Den Haag het pilotproject ‘Digitaal veilig in de wijk’ (RIS309242). Doel: de digitale weerbaarheid in de wijken Loosduinen, Benoordenhout, Wateringse Veld en de Vruchtenbuurt verhogen (https://www.digitaalveiligindewijk.nl/). In dit project waarschuwen Haagse vrijwilligers, digitale ambassadeurs genoemd, inwoners en het midden- en kleinbedrijf tegen opkomende vormen van digitale criminaliteit. Deze bewoners fungeren ook als vraagbaak om hen te helpen zich hiertegen te weren. Aan de netwerkpartners van het Keurmerk Veilig Ondernemen zijn presentaties over dit onderwerp aangeboden. De gemeente, de politie en de ouderenbonden sluiten aan bij de landelijke campagnes van het Ministerie van Justitie en Veiligheid. Aanpak huiselijk geweld De aanpak van huiselijk geweld is ook in 2021 voortgezet. Uitgangspunt is de regiovisie Aanpak huiselijk geweld Haaglanden 2019-2022 (RIS302207) .

In oktober 2021 is de voortgang van het uitvoeringsprogramma tussentijds gerapporteerd aan de gemeenteraad (RIS310347). In 2021 heeft de burgemeester 262 tijdelijke huisverboden opgelegd. Dat is een daling ten opzichte van de laatste jaren. Hoe dit komt, is nog onduidelijk. Het opleggen van een tijdelijk huisverbod is het belangrijkste instrument van de burgemeester in de aanpak van huiselijk geweld. Bij het opleggen van een tijdelijk huisverbod wordt direct een hulpaanbod gedaan aan de uithuisgeplaatste en de achterblijvers. De periode van het huisverbod wordt gebruikt om hulpverlening te starten en goede veiligheidsafspraken voor de toekomst te maken. Hoe ontwikkelt huiselijk geweld zich tijdens de coronapandemie in Nederland? Daarover lopen meerdere onderzoeken. De gemeente Den Haag volgt de ontwikkeling nauwlettend en is hierover in gesprek met alle betrokken organisaties. Aanpak van overlast en onveiligheid door verward gedrag De burgemeester heeft in 2021 519 crisismaatregelen opgelegd in het kader van de Wet verplichte ggz. Daarnaast is 84 keer een last tot inbewaringstelling gegeven volgens de Wet zorg en dwang. Dit is een daling ten opzichte van 2020 toen het om respectievelijk 609 en 63 keer ging.

De Wet verplichte ggz en de Wet zorg en dwang worden uitgevoerd in nauwe samenwerking tussen GGZ en andere zorgpartijen, gemeente, politie, OM en de regionale ambulancevoorziening (RAV). Spoor 1: Aanpak van high impact crimes Woninginbraak In 2021 nam het aantal inbraken met 5% af en het aantal inbraakpogingen nam met 15% af. Concreet ging het om 679 inbraken en 320 pogingen. Het lijkt erop dat de coronamaatregelen grote invloed hebben op de daling. In het centrum van Den Haag, het grootste hotspotgebied, heeft de gemeente bijna 1.300 woningen voorzien van inbraakwerende maatregelen, zoals kerntrekbeveiliging en pensloten. Dit is gedaan in samenwerking met woningcorporaties en huiseigenaren. In andere hotspotgebieden, zoals Duinzigt in Benoordenhout, zijn preventieve maatregelen getroffen. Denk aan het plaatsen van een tekstkar op straat en het sturen van berichten via social media specifiek in die wijk. De coronamaatregelen zorgden ervoor dat veel preventieactiviteiten meer stadsbreed zijn gehouden in plaats van op wijk- en buurtniveau. Tijdens de zomervakantie en de donkere dagen heeft de gemeente samen met de politie en bewoners(-organisaties) buurtgenoten gewezen op inbraakrisico’s. Voorbeelden zijn: de preventietram 16, het plaatsen van digitale borden en het verspreiden van preventieboodschappen, zowel op papier als via social media.

Overval en straatroof In 2021 waren er 176 straatroven, bijna net zoveel als in 2020 (173). Het aantal overvallen op ondernemingen is met 23% afgenomen tot 27. Er waren vorig jaar 13 overvallen op woningen, 1 meer dan in 2020. 57

Alle slachtoffers van overvallen kregen desgewenst een nazorgbezoek van de gemeente. Daarnaast zijn extra acties uitgevoerd, zoals gerichte politiesurveillance en het aanbrengen van fysieke maatregelen. In Laak is in het najaar vanwege veel overvallen op ondernemingen een informatieavond georganiseerd, waar ondernemers tips kregen om de kans op overvallen te verkleinen. In maart sloot de gemeente aan bij de landelijke digitale seniorencampagne van het Ministerie van Justitie en Veiligheid. De gemeente heeft informatie en filmpjes over de kans op overval en straatroof beschikbaar gesteld aan het netwerk van zorginstellingen, ouderenorganisaties en wijkcentra. Persoonsgerichte aanpak De lokale persoonsgerichte aanpak, kortweg PGA lokaal, is in 2021 voortgezet. Totaal hebben 325 jongeren tot en met 23 jaar en 81 volwassenen een integrale aanpak gekregen. In deze aanpak maakt de gemeente Den Haag samen met haar ketenpartners individuele plannen voor 4 doelgroepen: • Jongeren en volwassen die betrokken zijn bij high impact crimes; • Jongeren die betrokken zijn bij drugscriminaliteit; • Jongeren en volwassen die zijn aangehouden met een (steek)wapen; en • Jongeren en volwassen die ernstige overlast veroorzaken in de openbare ruimte. Het doel: de betreffende personen weer op het goede spoor krijgen om overlast en criminaliteit te voorkomen.

Zorg- en Veiligheidshuis Casussen met complexe problematiek zijn ook in 2021 overgedragen aan het Zorg- en Veiligheidshuis. In het Zorg- en Veiligheidshuis kwamen afgelopen jaar 424 verzoeken binnen om personen te bespreken. Voor 344 personen is een integraal overleg georganiseerd en een plan van aanpak opgesteld. De overige zaken zijn niet integraal opgepakt, maar met een andere suggestie voor een vervolgaanpak teruggegeven aan de organisatie die de casus heeft aangemeld. Wapen op zak Een belangrijke doelgroep zijn jongeren die met een (steek-)wapen op zak worden aangehouden. Tussen 2018 en 2019 steeg het wapenbezit en -gebruik onder jongeren van 12 tot en met 17 jaar sterk. Nu lijkt er sprake te zijn van stabilisatie. Hoe dan ook blijven de cijfers van het wapenbezit en wapengebruik onder jongeren in Den Haag zorgelijk. Om het wapenbezit- en gebruik onder jongeren een halt toe te roepen, is het Haags actieplan Wapens en jongeren (RIS 307307 en de voortgangsrapportage RIS 311008) van start gegaan, in samenhang met de aanpak schoolveiligheid (RIS 308006 voortgangsrapportage RIS 311079). Enkele voorbeelden: • Alle jongeren die betrapt zijn op wapenbezit of -incidenten worden aangemeld bij PGA lokaal. • Halt heeft op 74 scholen voorlichting gegeven over wapens en geweld. • Centrum 16-22 verzorgde in 24 klassen in het praktijkonderwijs en het vmbo de lessenreek ‘Mes Weg!’.

• Aan het preventieve project ‘Alleen jij bepaalt wie je bent’ deden 156 leerlingen mee uit het vmbo en het praktijkonderwijs. • De gemeente Den Haag organiseerde het webinar ‘Ruwe Diamanten’ voor professionals uit het jeugdveld. Doel: expertise en kennis delen over wapenbezit en geweld onder jongeren. 170 deelnemers beoordeelden het webinar als heel positief. Nieuw in 2021: de pilot Re-integratieofficier. Deze pilot is bedoeld om het aanbod van nazorg voor volwassen ex-gedetineerden te versterken. In 2 jaar wordt gewerkt aan een effectieve aanpak voor plegers van high impact crimes en voor kortgestraften die weer de fout ingaan. De re-integratieofficier heeft het afgelopen half jaar 77 kortgestraften gesproken en acties uitgezet. Er zijn 9 plegers opgenomen in de pilot. Spoor 2: Gebiedsgerichte aanpak Haagse aanpak problematische jeugdgroepen Onder regie van de gemeente Den Haag worden alle problematische jeugdgroepen aangepakt. In 2021 waren er 10 problematische jeugdgroepen. Het betreft: • 1 groep met het label: laag risico. • 5 groepen met het label: midden risico. • 3 groepen met het label: hoog risico. De aanpak van 1 groep is nog in de voorbereidende fase; deze wordt in 2022 aanpakt.

58

In het Zorg- en Veiligheidshuis Haaglanden hebben 41 jongeren uit 3 problematische jeugdgroepen die een hoog risico vormen een persoonlijke aanpak gekregen. Verder is in 2021 de aanpak van rivaliserende jeugdgroepen versterkt, in samenwerking met de gemeenten Delft en Zoetermeer. Ook is een themaoverleg gestart over wapens en jongeren. Hierin bespreekt de gemeente trends, kenmerken en ontwikkelingen met het Zorg- en Veiligheidshuis Haaglanden en met diverse betrokken partners. Overlastgevende personen De burgemeester kan op basis van artikel 172a Grondwet (Overlastwet) een gebiedsverbod opleggen aan overlastgevende jongeren, bij wijkgerelateerde en bij voetbalgerelateerde overlast. In 2021 zijn 63 gebiedsverboden opgelegd, waarvan 4 rondom de jaarwisseling. De burgemeester maakt bij de toepassing van deze maatregel steeds een zorgvuldige belangenafweging. De pilot Bestuurlijk toezicht bij overlast is een mooie aanvulling op de bestaande mogelijkheden. Deze pilot biedt kansen om maatwerk te leveren aan overlastgevende personen die een intensievere, persoonlijke aanpak nodig hebben. Drugspanden en straatdealers Bij drugscriminaliteit en overlastgevende deal- en gebruikerspanden kan de burgemeester het betreffende pand sluiten op grond van artikel 13b van de Opiumwet. In 2021 zijn op basis hiervan 41 panden gesloten, waarvan 28 woningen, 9 bedrijfspanden en 4 garageboxen.

In 31 gevallen is een waarschuwing gegeven: het betrof 29 woningen, 1 bedrijfspand en 1 garagebox. Recente jurisprudentie vraagt ook bij de toepassing van deze maatregel om zorgvuldige uitvoering van de evenredigheidstoets. In 2020 is een pilot gestart om straatdealers een last onder dwangsom op te leggen. In 2021 zijn 4 lasten onder dwangsom opgelegd aan straatdealers en is 1 waarschuwing gegeven. Evaluatie van de pilot staat in mei 2022 op de agenda. Gebiedsgericht instrumentarium alcohol-, softdrugs- en bedeloverlast In 2021 heeft de gemeente 40 individuele gebiedsverboden opgelegd voor overlast door alcoholgebruik en bedelen. Ook zijn in 2021 alle gebieden geëvalueerd waar een alcohol- en bedelverbod gold. Vervolgens zijn gebieden samengevoegd en is een aantal nieuwe gebieden toegevoegd. Ook is op verschillende plekken een softdrugsverbod ingesteld. Op 31 december 2021 telde de stad 20 alcoholverbodsgebieden (RIS310198), 5 bedelverbodsgebieden (RIS31020) en 5 softdrugsverbodsgebieden (RIS310205). Een totaaloverzicht is te vinden op www.denhaag.nl. En dan de verkoop van alcohol aan minderjarigen: dit is in 2021 tegengegaan door middel van informatiegestuurde inzet van het kernteam Drank en Horeca. Het team heeft 243 leeftijdscontroles uitgevoerd, veel minder dan normaal.

Dat heeft te maken met de inzet van de handhavers op de naleving van de coronamaatregelen, het wegvallen van evenementen en de gesloten horeca. Van de 243 controles was 5 keer sprake van alcoholverkoop aan minderjarigen. De ondernemers hebben een formele waarschuwing ontvangen. Cameratoezicht In Den Haag worden weloverwogen vaste en verplaatsbare openbare orde camera’s ingezet om criminaliteit en overlast tegen te gaan. In 2021 waren er 106 vaste camera’s in Den Haag, exclusief de 30 camera’s rondom het Cars Jeans-stadion. Op basis van een evaluatie over de jaren 2016-2020 is afgesproken dat het vast cameratoezicht in de aangewezen gebieden wordt voortgezet (RIS 309446). Daarnaast zijn in 2021 22 flexibele en tijdelijke camera’s op verschillende overlastlocaties in de stad ingezet. De burgemeester heeft gebieden rond de overlastlocaties aangewezen, waarbinnen deze camera’s flexibel worden ingezet. In april 2021 was de overlast en de openbare orde problematiek in deze gebieden nog niet van de baan. De burgemeester heeft daarop besloten om 12 gebieden opnieuw aan te wijzen. Veder zijn er 3 nieuwe gebieden bijgekomen (RIS 309095, RIS 309019, RIS 310814). In 3 gebieden is de gemeente gestopt met tijdelijke camera’s, te weten Mijtenstraat e.o., de Paul Krugerlaan en de Mieogvaart.

Integrale handhavingsacties Steeds vaker krijgen de gemeente en politie meldingen over verdachte en overlastgevende situaties. De gemeente is erg blij met deze betrokkenheid en juicht dit toe. Overlastgevers en criminelen trekken weg als ze merken dat bewoners voor hun buurt opkomen en er grootschalige handhavingsacties komen. In 2021 ging het om 14 integrale handhavingsacties, waarvan 3 op Scheveningen. Deze hebben bijgedragen aan de uitvoering van het Actieplan Scheveningen (RIS307364). Er zijn 2 gebiedsgerichte integrale handhavingsacties geannuleerd vanwege de coronamaatregelen. De grootschalige acties in een wijk zijn erop gericht om overlast tegen te gaan en de leefbaarheid en veiligheid te verbeteren. Verschillende 59

organisaties treden handhavend op en maken gebruik van elkaars kennis. De grootschalige, zichtbare aanwezigheid van handhavers heeft een afschrikwekkende werking. Resultaten in 2021 • HTM heeft 849 bekeuringen uitgeschreven voor het niet bij zich hebben van een geldig vervoersbewijs en 142 bekeuringen voor het reizen zonder mondkapje. • Belastingzaken heeft ruim € 234.000 geïnd aan openstaande belastingschulden. 94 voertuigen zijn van een wielklem voorzien. • Parkeren heeft 1.060 bekeuringen geschreven voor het niet betalen van parkeergeld en 158 bekeuringen voor fout parkeren. • De Haagse Pandbrigade heeft 297 woningcontroles uitgevoerd waarbij verschillende misstanden zijn geconstateerd. Het gaat met name om: onrechtmatige bewoningen, onjuiste inschrijvingen van personen, illegale verhuur en illegale bouw. • Horecateams hebben ruim 90 controles uitgevoerd. Hierbij zijn in 45 ondernemingen verschillende misstanden geconstateerd. Denk aan het niet op orde hebben van de vergunningen, het niet naleven van de coronavoorschriften, illegaal gokken, het illegaal afnemen van stroom, het niet aanwezig zijn van de eigenaar of het niet naleven van de hygiënerichtlijnen. • De brandweer heeft zich gericht op preventie, zoals flyeren, brandadvies en de doorrijdbaarheid van straten.

• De Koninklijke Marechaussee heeft documenten gecontroleerd en 7 bekeuringen uitgedeeld voor het hebben van een vals rijbewijs, het rijden zonder rijbewijs, mobiel bellen of voor het negeren van een stopteken. • De douane heeft 147 voertuigen en 2 panden gecontroleerd. Hierbij zijn een verborgen ruimte aangetroffen, sigaretten, alcohol en waterpijptabak in beslag genomen en 5 bekeuringen uitgedeeld. • De politie heeft 742 mensen een bekeuring gegeven voor het overtreden van de verkeersregels. Het gaat vooral om het rijden zonder rijbewijs, het niet goed dragen van de gordel en het overschrijden van de constructiesnelheid. Er zijn 49 personen aangehouden voor het dealen van drugs, diefstal, rijden onder invloed of omdat ze gezocht werden. • Verder heeft de politie geld geïnd en opgetreden tegen (jeugd-)overlast. • Tijdens de acties zijn 4 steekwapens en 2 vuurwapens aangetroffen. Veilig uitgaan De gemeente werkte ook 2021 aan een veilig uitgaansklimaat zonder agressie en geweld en zonder uitsluiting. De gemeente gebruikte hiervoor bij wijze van proef in het laatste halfjaar van 2021 horecastewards in de binnenstad. Deze proef is naar grote tevredenheid verlopen, maar door de coronamaatregelen konden de horecastewards niet in de nachtelijke uren werken. De gemeente verlengt de proef in 2022 met een half jaar .

Bij incidenten en overlast neemt de gemeente passende bestuurlijke maatregelen, vastgelegd in het handhavingsbeleid Horeca (RIS288641). Dit beleid biedt een breed palet aan maatregelen, waardoor per casus maatwerk mogelijk is. Ondanks dat er door corona in 2021 vrijwel geen sprake meer was van een uitgaansklimaat, bleef de gemeente hierover in gesprek met ondernemers, bewoners en partners, zoals de Koninklijke Horeca Nederland en de politie. Haagse Pandbrigade De Haagse Pandbrigade heeft 1.585 woningcontroles uitgevoerd waarbij 392 ongewenste situaties zijn beëindigd. Met name hoge huren, onjuiste inschrijvingen van personen en illegale verhuur komen veel voor. Daarnaast gaat het om hennepteelt en niet toegestane vakantieverhuur. Spoor 3: Bestuurlijke aanpak van ondermijnende criminaliteit Integrale aanpak ondermijning In de bestrijding van ondermijning onze stad werkt de gemeente intensief samen met het RIEC, de politie en het Openbaar Ministerie aan Ondermijningstafels. Zij beoordelen gezamenlijk signalen van ondermijning, bespreken interventiemogelijkheden en maken afspraken over de (integrale) aanpak van concrete situaties van ondermijnende criminaliteit. In de domeinraad Ondermijning wordt de inzet van gemeentelijke acties en instrumenten voor de aanpak van ondermijnende criminaliteit bepaald, o.a. in de Haagse aanpak van prioritaire gebieden.

De domeinraad had in 2021 werkgroepen over drugs, zorgfraude, vastgoedfraude en mensenhandel. Nieuw in 2021: het informatieknooppunt Ondermijning, inclusief een informatieanalist. Het knooppunt heeft in 2021 bijna 421 meldingen van Meld Misdaad Anoniem verwerkt, 8 verzoeken behandeld en bij 10 integrale RIEC-casussen geadviseerd. De gemeente heeft dit knooppunt opgezet om gemeentelijke signalen 60

over ondermijning en alle informatie hierover te bundelen. Zo komen ondermijningszaken in beeld die aangepakt moeten worden. Binnen de gemeente is een netwerk opgericht met voor elke dienst een spoorhouder ondermijning. Zij kunnen en mogen informatie delen in het kader van de bestrijding van ondermijning. In het werkproces van het knooppunt en bij de inrichting van de ICT-systemen is uiteraard goed gelet op gegevens- en privacybescherming. Haags Economisch Interventie Team (HEIT) De kerntaak van het HEIT is: het voorkomen en terugdringen van malafide bedrijvigheid en het aanpakken van misstanden in de sekswerkbranche. Door de coronamaatregelen was het in 2021 niet altijd mogelijk om integrale HEIT-controles uit te voeren. Vooral controles in de horeca- en seksbranche waren niet mogelijk door sluiting van ondernemingen. Thuiswerkcontroles in de sekswerkbranche bleken te gevaarlijk voor de HEIT-medewerkers. Desondanks heeft het team Malafide Bedrijvigheid 388 controles uitgevoerd bij ondernemingen binnen de horeca, de detailhandel en de automotive branche. Het team Prostitutie heeft binnen de vergunde seksbranche 137 controles uitgevoerd. Binnen de onvergunde seksbranche zijn 86 controles uitgevoerd. Daarnaast heeft het HEIT toezicht gehouden op de coronamaatregelen.

Denk aan illegale bordelen of horecagelegenheden die in strijd met de maatregelen toch waren opengesteld voor publiek. Verder hield het HEIT online toezicht op het aanbod van seksuele diensten via online contactadvertenties. Projecten uit het landelijk ondermijningsfonds Scheveningen Haven In 2021 kon de gemeente het toezicht op alle vaarbewegingen in Scheveningen Haven verbeteren met middelen uit het landelijk ondermijningsfonds. In de haven is een vierde camera toegevoegd, 1 camera is verplaatst. In een innovatief traject is een registratiesysteem ontwikkeld. Money transfer-kantoren Het HEIT heeft als pilot 28 money transfer-kantoren in de stad gecontroleerd om een beter beeld te krijgen van de werking en risico’s van deze branche. Weimarstraat De Weimarstraat is sinds begin 2020 focusgebied ondermijning. De uitvoering van het initiatiefvoorstel Ondermijning onder ogen (RIS 302012) is hiermee ter hand genomen. Nadat in het najaar 2020 het aanwijzingsbesluit Weimarstraat/Beeklaan (RIS306651) werd geëffectueerd, is in 2021 in twee fasen de vergunningplicht uitgerold (RIS310942). De transformatiemanager zorgde ook in 2021 voor korte lijnen met (nieuwe en bestaande) ondernemers, pandeigenaren en de gemeente. Hierdoor is het beeld van de ontwikkelingen in de Weimarstraat/Beeklaan actueel, zijn er nieuwe bonafide ondernemers gestart, dan wel omvorming tot woningen ingezet.

De pilot met de Meld een Vermoeden-App voor de Weimarstraat heeft tot 1 oktober 2021 gedraaid en leverde 99 meldingen op. Extra en gerichte inzet van de politie leverde bruikbare informatie op voor de aanpak van overlast en signalen van ondermijning. De gemeenteraad wordt elk half jaar geïnformeerd over de aanpak van ondermijning (RIS310942). Beoordelingen integriteit Bibob Het toepassingsgebied van het Bibob-instrument is op 11 mei 2021 verder uitgebreid. Dit gebeurde, nadat het college de nieuwe beleidsregel Bibob (RIS308678) en Beleidsnota Bibob (RIS308677) vaststelde. Het gemeentelijk bureau Bibob toetst nu, naast de reguliere vergunningen voor horeca, slijterijen, seksinrichtingen en bedrijfsactiviteiten, ook andere overheidsbeslissingen. Bibob gaat over het bevorderen van integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur. De regels zijn van toepassing op alle huur- en koopovereenkomsten die de gemeente afsluit, standplaatsvergunningen voor de verkoop van oliebollen en kerstbomen en bouwvergunningen in de prioritaire gebieden.

Bibob-toetsen in 2021 In 2021 zijn de volgende overheidsbeslissingen aan een Bibob-toets onderworpen: • 55 omgevingsvergunningen met bouwactiviteiten • 51 vastgoedtransacties voor de verkoop of verhuur van gemeentelijk onroerend goed • 50 standplaatsvergunningen voor oliebollen/kerstbomen • 12 terrasvergunningen • 5 gronduitgiftes/wijzigingen erfpacht • 2 aanbestedingen Het gemeentelijk bureau bewaakt enerzijds dat de gemeente niet ongewild criminaliteit faciliteert en anderzijds dat dit ondernemers met onnodige administratieve lasten opzadelt.

61

Investeringsgeld Het Bibob-instrument wordt ook ingezet bij onderzoek naar de herkomst van geïnvesteerde gelden. Kort gezegd moet een aanvrager kunnen aantonen dat geïnvesteerd geld uit een legale bron komt. Resultaten in 2021: 20 vergunningaanvragen voor horeca, terras en bedrijfsactiviteiten zijn buiten verdere behandeling gelaten. Daarnaast zijn de volgende overheidsbeslissingen niet door de inhoudelijke Bibob-toets gekomen: • 11 horecavergunningen • 5 voorgenomen huurovereenkomsten voor een kiosk • 3 vergunningen voor bedrijfsactiviteiten • 2 standplaatsvergunningen voor de verkoop van kerstbomen • 2 bouwvergunningen • 1 slijterijvergunning Mensenhandel In 2021 is de gemeente verder gegaan met de acties uit het ‘Actieprogramma Mensenhandel Den Haag 2020 – 2023: Naar een stad zonder uitbuiting’ (RIS305595). De acties zijn gericht op het verkrijgen van meer zicht op de aard en omvang van mensenhandel, het voorkómen van slachtofferschap, het adequaat signaleren en melden, het opwerpen van barrières, het bieden van samenhangende hulp en ondersteuning en effectief samenwerken. Nieuw in oktober 2021: de Haagse Week tegen Mensenhandel. Heling De helingaanpak was ook in 2021 vast onderdeel van de ondermijningsaanpak en het sluitstuk van de aanpak van high impact crimes.

De buitengewoon opsporingsambtenaren hebben het afgelopen jaar samen met de politie circa 40 controles uitgevoerd. De burgemeester heeft 2 panden gesloten in verband met heling: 1 tijdelijke sluiting en 1 sluiting voor onbepaalde tijd. Daarnaast zijn 2 bestuurlijke waarschuwingen gegeven. In 2021 hebben de preventiemedewerkers van de gemeente Den Haag 591 opkopers persoonlijk bezocht en geïnformeerd over het Digitaal Opkopers Register en het Digitaal Opkopersloket. Kerntaken Openbare orde en veiligheid Sekswerk In 2021 hadden 64 seks- en escortbedrijven een exploitatievergunning, inclusief een bedrijfsplan. Alle vergunningaanvragen waarvan de vierjarentermijn was verstreken, zijn getoetst op grond van de Wet Bibob. Daarnaast zijn 5 bestuurlijke maatregelen opgelegd: 3 in de onvergunde branche en 2 in de vergunde branche. In oktober 2021 kreeg de raad een voortgangsbrief over de uitvoering van de Prostitutienota (RIS309881). Het doel van het Haagse prostitutiebeleid is dat sekswerkers veilig en gezond kunnen werken. In de voortgangsbrief is stilgestaan bij de stappen die tot nu toe zijn gezet om dit doel te bereiken, waaronder de ontwikkelingen in toezicht en handhaving van de onvergunde seksbranche en de stand van zaken van het Wetsvoorstel regulering sekswerk.

In G4-verband is veelvuldig aandacht gevraagd bij het Ministerie van Justitie en Veiligheid en de Tweede Kamer voor het feit dat het verboden is om de bijzondere persoonsgegevens van sekswerkers te verwerken zonder expliciete wettelijke grondslag. Dit belemmert het toezicht op de seksbranche. Resultaat van deze lobby: de staatssecretaris heeft in een Kamerbrief van 5 oktober 2021 toegezegd een wettelijke grondslag te zullen creëren. Coffeeshops In 2021 telde Den Haag 36 coffeeshops. De coffeeshopbranche kenmerkt zich door kleinschaligheid, beheersbaarheid en transparantie. Dat is mede te danken aan het Haagse coffeeshopbeleid met strikte handhaving van de AHOJG-criteria: geen affichering, geen harddrugs, geen overlast, geen verkoop aan jeugdigen onder de 18 jaar, geen grote hoeveelheden (RIS308205). Daarnaast stelt de gemeente lokale voorwaarden aan de ligging van de coffeeshops ten opzichte van scholen en aan de kwaliteit. Aanpak overconcentratie coffeeshops Blijvend punt van aandacht: de overconcentratie van coffeeshops in het Zeeheldenkwartier en in de Weimarstraat en omgeving. Exploitanten hebben de mogelijkheid om hun bedrijf te verplaatsen naar een passende locatie buiten deze gebieden, waaronder panden die eventueel vrijkomen als een exploitant niet door de Bibob-toets komt. Passende locaties zijn echter lastig te vinden.