RIS310379 Gemeenteraadsverkiezingen 2022

Typ tekstTyp tekstTyp tekst

020

Retouradres: Postbus 12600, 2500 DJ Den Haag

Ons kenmerk

Aan: de Gemeenteraad

DPZ/10189826 RIS310379 Contactpersoon

Mayella Deelstra Dienst

Publiekszaken Afdeling

Verkiezingen Telefoonnummer

14070 Datum

E-mailadres

26 oktober 2021

mayella.deelstra@denhaag.nl

Onderwerp

Gemeenteraadsverkiezingen 2022

Op woensdag 16 maart 2022 vinden de gemeenteraadsverkiezingen plaats. We weten op dit moment niet op welke manier het coronavirus de komende periode ons leven zal beïnvloeden. Dit geldt ook voor de invloed van corona op het organiseren van de gemeenteraadsverkiezingen. Daarom wordt wederom rekening gehouden met het coronavirus en de daarvoor ingestelde Tijdelijke wet verkiezingen covid-19, inclusief wijzigingen zoals deze in september zijn aangenomen door de Tweedeen Eerste Kamer. De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft de Tijdelijke wet verkiezingen covid-19 verlengd tot in ieder geval 1 januari 2022. Wij kunnen niet wachten met onze voorbereiding tot we weten of de Tijdelijke wet verkiezingen covid-19 na 1 januari 2022 nogmaals verlengd wordt of welke coronamaatregelen er tijdens de verkiezingen in Nederland gelden. Derhalve gaan wij in de organisatie van de gemeenteraadsverkiezingen uit van een ‘coronaverkiezing’. Mocht later blijken dat de Tijdelijke wet verkiezingen covid-19 niet wordt verlengd, of niet alle onderdelen uit de wet hoeven worden toegepast, dan kunnen we de desbetreffende coronamaatregelen afschalen. In deze raadsmededeling behandelen we in het kort de belangrijkste aspecten van de organisatie van de gemeenteraadsverkiezingen 2022. 1.

Tijdelijke wet verkiezingen covid-19 De Tijdelijke wet verkiezingen covid-19 is in november 2020 inwerking getreden om te zorgen dat ook ten tijde van de coronapandemie veilige verkiezingen kunnen worden georganiseerd. Het biedt de grondslag voor het nemen van maatregelen op de stembureaus. In de meest recente wetswijziging van de Tijdelijke wet verkiezingen covid-19 zijn de volgende maatregelen veranderd, ten opzichte van de Tweede Kamerverkiezingen 2021: • • •

De mogelijkheid voor kiesgerechtigden van 70 jaar en ouder om per brief te stemmen is geschrapt; Het aantal volmachten wordt teruggebracht naar 2 (in plaats van 3); Vervroegd stemmen op maandag en dinsdag blijft bestaan. De vervroegd stembureaus zijn open van 07.30 uur tot 21.00 uur. Daarnaast vervalt de beperking dat het vervroegd stemmen alleen voor kwetsbare kiezers is. Het vervroegd stemmen wordt voor iedereen;

Gemeente Den Haag

Spui 70 Den Haag

Postbus 12600 2500 DJ Den Haag

Telefoon : 14070 publiekszaken@denhaag.nl

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10189826

•

De mogelijkheid om basismaatregelen op de stembureaus voor kiezers en stembureauleden, als de ontwikkelingen rondom het coronavirus daar aanleiding toegeven, bij ministeriële regeling geheel of gedeeltelijk buiten toepassing te verklaren.

Het laatstgenoemde punt behoeft de meeste uitleg. Uit de memorie van toelichting bij de Tijdelijke wet verkiezingen covid-19 blijkt dat als de basismaatregelen worden versoepeld, die versoepeling waar mogelijk ook geldt voor de verkiezingen. Momenteel is onder andere de 1,5 meter afstand maatregel geschrapt. Het is niet ondenkbaar dat bij een opleving van het virus de regering besluit de basismaatregelen, zoals de 1,5 meter afstand maatregel, te herintroduceren. Omwille van deze onzekerheid houden we er bij de voorbereiding van de gemeenteraadsverkiezingen rekening mee dat de maatregelen die tijdens de Tweede Kamerverkiezingen 2021 op de stembureaus zijn getroffen, ook tijdens de gemeenteraadsverkiezingen weer nodig zijn, zoals de mogelijkheid om 1,5 meter afstand te houden op de stembureaus en per stembureau één extra stembureaulid. Mocht later blijken dat niet alle onderdelen uit de Tijdelijke wet verkiezingen covid-19 hoeven worden toegepast, of dat de wet niet wordt verlengd na 1 januari 2022, dan kunnen we de maatregelen afschalen. 1.1. Vervroegd stemmen De Tijdelijke wet verkiezingen covid-19 schrijft voor dat in Den Haag op maandag en dinsdag minstens 20 stembureaus open moeten zijn.

Op basis van de resultaten van een onderzoek uitgevoerd via het Stadspanel hebben we voor de Tweede Kamerverkiezingen 2021 besloten om per vervroegde stemdag 48 stembureaus te openen op 40 locaties. Voor de gemeenteraadsverkiezingen gaan we wederom uit van 48 vervroegd stembureaus op 40 locaties. Zekerheidshalve laten we onderzoeken of we met het aanbod stembureaus aan de vraag voldoen. Afhankelijk van deze uitkomsten kunnen we in Q4 2021 bepalen of het aantal stembureaus of locaties moet worden bijgesteld. 1.2. Druktemeter Bij de Tweede Kamerverkiezingen 2021 was de druktemeter een groot succes. De data die via stembureauleden en de StembureauApp worden bijgehouden over de opkomst per stembureau zijn terug te vinden in de druktemeter op www.stembureusindenhaag.nl. Kiezers kunnen op deze website naast de adres- en toegankelijkheidsgegevens ook zien hoe druk het is op een stembureau. Hierdoor kunnen kiezers bijvoorbeeld besluiten naar een rustiger stembureau in de buurt te gaan of hun stem op een later moment uit te brengen. We vinden de druktemeter ook los van corona een mooie service voor de Haagse kiezers. Daarom gaan we bij de gemeenteraadsverkiezingen 2022 wederom de druktemeter inzetten, ongeacht de status van de pandemie. 2. Wie mag er stemmen? Voor de gemeenteraadsverkiezingen 2022 zijn naar verwachting meer dan 420.000 inwoners van Den Haag kiesgerechtigd.

De volgende Hagenaars mogen stemmen bij de gemeenteraadsverkiezingen: • Hagenaars van 18 jaar of ouder die niet zijn uitgesloten van het kiesrecht en die op de dag van de kandidaatstelling (31 januari 2022) staan ingeschreven bij de gemeente Den Haag; • Hagenaars met de nationaliteit uit een EU-land die op de dag van de kandidaatstelling (31 januari 2022) staan ingeschreven bij de gemeente Den Haag; en • Hagenaars met een nationaliteit van buiten de EU die op de dag van de kandidaatstelling (31 januari 2022) langer dan vijf jaar onafgebroken en rechtmatig in Nederland verblijven.

2/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10189826

3. Kandidaatstelling gemeenteraadsverkiezingen 3.1. Het registreren van de aanduiding van de politieke partij Om onder een bepaalde partijnaam deel te mogen nemen aan de gemeenteraadsverkiezingen moet deze zogenoemde aanduiding geregistreerd staan bij het centraal stembureau. Voor registratie moet een politieke partij de onderstaande documenten inleveren bij het hoofdstembureau: • • • •

De statuten, vastgelegd in een notariële akte; Een gewaarmerkt bewijs van inschrijving bij de Kamer van Koophandel; Een bewijs van betaling van de waarborgsom van €112,50; Het ingevulde verzoek tot registratie van een aanduiding.

Het verzoek tot registratie moet vóór 20 december 2021 23.59 uur worden ingediend. Een politieke partij waarvan de partijnaam (‘aanduiding') eenmaal geregistreerd is, hoeft dit niet opnieuw te doen. Politieke partijen die al geregistreerd zijn bij het centraal stembureau voor de provinciale staten of de Tweede Kamer hoeven zich niet opnieuw te registeren voor de gemeenteraadsverkiezingen. Voor politieke partijen die op basis van de uitslag van de vorige gemeenteraadsverkiezingen zelfstandig één of meer zetels hebben gehaald (en toen dezelfde geregistreerde naam gebruikten), is het ook niet nodig om de partijnaam opnieuw te registeren. Het registreren van een partijnaam is niet verplicht. Een politieke partij kan er ook voor kiezen deel te nemen met een blanco lijst. Er staat dan alleen een nummer bovenaan de kandidatenlijst, geen naam. 3.2. Ondersteuningsverklaringen Voor deelname aan de gemeenteraadsverkiezingen 2022 moet een nieuwe politieke partij of een politieke partij zonder zetels in de gemeenteraad aantonen dat zij enig draagvlak heeft onder Haagse kiezers. Dat doet een partij door 30 ondersteuningsverklaringen te verzamelen. Een ondersteuningsverklaring is een schriftelijke verklaring van een kiezer die de deelname van een politieke partij aan de verkiezingen ondersteunt. De kiezer moet deze verklaring afleggen ten overstaande van een ambtenaar van de gemeente.

Een ondersteuningsverklaring moet worden afgelegd aan de verkiezingsbalie in het stadhuis. De verkiezingsbalie is geopend op werkdagen van 08.30 uur tot 17.00 uur en op donderdag tussen 12.00 uur en 20.00 uur. In de Tijdelijke wet verkiezingen covid-19 is geregeld dat kiezers over een periode van vier weken ondersteuningsverklaringen kunnen afleggen: van 3 januari 2022 tot en met 31 januari 2022. Als de Tijdelijke wet verkiezingen covid-19 niet wordt verlengd dan kunnen ondersteuningsverklaringen van 17 januari tot en met 31 januari 2022 worden afgelegd. Als op de dag van de kandidaatstelling blijkt dat een politieke partij onvoldoende geldige ondersteuningsverklaringen kan overleggen, kan dit ‘verzuim’ nog hersteld worden. Dit betekent dat kiezers op 2 en 3 februari 2022 een ondersteuningsverklaring kunnen afleggen als de Tijdelijke wet verkiezingen covid-19 wel wordt verlengd. Indien deze wet niet wordt verlengd, kunnen kiezers op 2, 3 en 4 februari ondersteuningsverklaringen inleveren. 3.3. Kandidaatstelling Voor deelname aan de gemeenteraadsverkiezingen 2022 moeten politieke partijen op de dag van de kandidaatstelling hun kandidatenlijst en bijbehorende stukken inleveren bij het centraal stembureau. De dag van de kandidaatstelling voor de gemeenteraadsverkiezingen 2022 is op 31 januari 2022.

3/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10189826

Politieke partijen hebben de mogelijkheid om de stukken al voor de dag van de kandidaatstelling te laten controleren tijdens de zogenoemde voorinlevering. De mogelijkheid tot voorinlevering is van 24 januari tot en met 28 januari 2022. Als bij de voorinlevering blijkt dat de stukken niet in orde zijn, hebben politieke partijen nog de tijd om dit te herstellen. De mogelijkheid tot voorinlevering is een service van unit Verkiezingen. 3.4. Bijeenkomsten voor en met politieke partijen De burgemeester hecht er waarde aan om al vroegtijdig met nieuwe en bestaande partijen het gesprek aan te gaan. Vanzelfsprekend moeten politieke partijen worden geïnformeerd over praktische onderwerpen, maar bijvoorbeeld ook over het onderwerp integriteit. Uiteraard ligt de verantwoordelijkheid bij de politieke partijen om hier aandacht aan te besteden, maar het is van belang hierover tijdig het gesprek met elkaar aan te gaan. Gedacht kan worden aan het belang van een goede screening van kandidaten. Alle politieke partijen zijn eind juli 2021 per brief geïnformeerd over dit onderwerp en gewezen op de bijeenkomsten die de burgemeester hierover organiseert in de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen. Op 17 november aanstaande is de aftrap. Alle politieke partijen worden hiervoor uitgenodigd. Ook de politieke partijen die op dit moment geen deel uitmaken van de Haagse gemeenteraad.

Doel van deze bijeenkomst is om (nader) kennis te maken en hen te informeren over de aanmeldprocedure, waaronder de registratie van de partijnaam, de ondersteuningsverklaringen en de kandidaatstelling. De bijeenkomst wordt ook bekend gemaakt via de gemeentelijke sociale media en via www.denhaag.nl. We houden hierover nauw contact met de Griffie. De volgende bijeenkomst zal na de kandidaatstelling plaatsvinden en de laatste bijeenkomst volgt op 17 maart 2022, de dag na de gemeenteraadsverkiezingen. 4. Stembureaus in Den Haag Ons doel is om op woensdag 16 maart 2022 evenals bij de Tweede Kamerverkiezingen 2021 op 260 locaties 275 stembureaus in te richten. Dit aantal is gelijk aan het aantal stembureaulocaties tijdens de Tweede Kamerverkiezingen 2021. We verwachten dat locaties die tijdens de afgelopen verkiezingen niet beschikbaar waren in verband met corona, zoals verzorgingshuizen en overige zorginstellingen, komend jaar wel beschikbaar zijn. Wanneer mogelijk richten we ook stembureaus in op gemeentelijke locaties. Hierdoor verwachten we dat we voor een goede spreiding van stembureaus over de stad kunnen zorgen. We streven ernaar om tijdens de gemeenteraadsverkiezingen weer op bijzondere locaties een stembureau in te richten.

Voorgaande verkiezingen kon er onder meer gestemd worden in De Pier, Kunstmuseum Den Haag, Stadsboerderij 'T Waaygat, Koninklijke Schouwburg Den Haag en Madurodam. Wij hopen weer op deze locaties te kunnen rekenen. De definitieve lijst van stembureaus voor de gemeenteraadsverkiezingen publiceren we ongeveer twee maanden voor de verkiezingen op de website www.stembureausindenhaag.nl. Een overzicht van alle stembureaus is later ook te vinden in de verkiezingskrant (zie ook paragraaf 8.1 Voorlichting Haagse kiezers). 4.1. Toegankelijkheid We hechten veel waarde aan zo toegankelijk mogelijke verkiezingen. Daarom nemen we verschillende maatregelen om te zorgen dat ook Hagenaars met een beperking, zo zelfstandig mogelijk hun stem kunnen uitbrengen. Hiervoor werken we nauw samen met de belangenvereniging Voorall. Afgelopen verkiezingen bleek het in verband met het coronavirus een nog grotere opgave om alle stembureaus 100% toegankelijk te maken. De coronamaatregelen hebben er toen onder andere toe geleid dat de unit Verkiezingen gebruik heeft gemaakt van ruim 160 nieuwe stembureaulocaties.

4/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10189826

We gaan ervan uit dat we keuze hebben tot meer goed toegankelijke stembureaus tijdens de gemeenteraadsverkiezingen, zodat de mate van toegankelijkheid verder verbeterd kan worden. Daarnaast richten we tijdens de gemeenteraadsverkiezingen wederom acht stembureaus in waar kiezers met een visuele en/of auditieve beperking zo zelfstandig mogelijk hun stem kunnen uitbrengen. Deze stembureaus zijn ook geschikt voor laaggeletterde kiezers. We informeren kiezers op verschillende manieren over de toegankelijkheid van de Haagse stembureaus. Op de website www.stembureausindenhaag.nl en in de verkiezingskrant die huis-aanhuis wordt verspreid, is per stembureau te zien welke toegankelijkheidskenmerken van toepassing zijn. Bijvoorbeeld de aanwezigheid van een gehandicaptenparkeerplaats binnen 100 meter, de toegankelijkheid voor rolstoelen en scootmobiels of de aanwezigheid van een invalidentoilet. Hiermee stellen wij de Haagse kiezers in staat naar eigen inzicht een keuze te maken welk stembureau het beste aansluit bij hun wensen op het gebied van toegankelijkheid. 5. Stembureauleden Uitgaand van de Tijdelijke wet verkiezingen covid-19 - en de daarbij behorende mogelijkheid om op maandag en dinsdag te stemmen - verwachten we met de gemeenteraadsverkiezingen ongeveer 5.900 stembureauleden, tellers en reserveleden nodig te hebben.

Ongeveer 1.250 stembureauleden werven we onder ambtenaren van de gemeente Den Haag. Voor de overige 4.650 vacatures werven we vrijwilligers uit de stad. Om afmeldingen te kunnen opvangen, werven we voldoende reserve stembureauleden. Evenals bij de Tweede Kamerverkiezingen 2021 kiezen we ervoor om 20% boven het benodigde aantal stembureauleden per dag, als reserveleden te werven. Dit aantal is 10% hoger dan gebruikelijk in verband met mogelijke uitval vanwege corona. Het animo om te helpen op een stembureau was tijdens de Tweede Kamerverkiezingen 2021, ondanks het coronavirus, hoog. Bij voorgaande verkiezingen was het echter een behoorlijke uitdaging om genoeg vrijwillige (reserve) stembureauleden en tellers te vinden. We zetten daarom verschillende campagnes op om er zeker van te zijn dat genoeg mensen zich aanmelden voor een functie op het stembureau. 6. Maaltijdvergoeding Tijdens de Tweede Kamerverkiezingen 2021 kregen stembureauleden voor het eerst een maaltijdvergoeding van €10 in plaats van een maaltijdbox. Uit de enquête die na de Tweede Kamerverkiezingen 2021 onder stembureauleden is gehouden, blijkt dat ruim twee derde van de stembureauleden voorkeur geeft aan het ontvangen van een maaltijdvergoeding in plaats van een (vegetarisch) maaltijdpakket. Daarom geven we de stembureauleden tijdens de gemeenteraadsverkiezingen 2022 opnieuw een maaltijdvergoeding.

Samen met de Haagse afdeling van Koninklijke Horeca Nederland en Wij zijn Haagse Horeca gaan wij weer een campagne opzetten om stembureauleden te stimuleren de maaltijdvergoeding te besteden bij de Haagse horeca conform de afdoening van de motie ‘Laat Haagse horeca de catering tijdens de verkiezingen verzorgen’ (RIS308032). De catering op de tellocaties wordt verzorgd door de locaties zelf. We zorgen dat op deze tellocaties ook vegetarische en veganistische maaltijden beschikbaar zijn.

5/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10189826

7. Stempassen De Haagse kiezer ontvangt drie weken voor de verkiezingsdag de stempas op het woonadres. Een vervangende stempas of schriftelijk volmacht kan online worden aangevraagd op www.denhaag.nl/verkiezingen of in persoon bij de verkiezingsbalie. Het aanvragen van een vervangende stempas of schriftelijke volmacht kan tot vrijdag 11 maart 2022 17.00 uur, uitgaand van de Tijdelijke wet verkiezing covid-19. Indien de wet niet wordt verlengd, kan een schriftelijk verzoek voor een vervangende stempas of volmacht tot vrijdag 11 maart 2022 17.00 uur worden ingediend. Aan de verkiezingsbalie kunnen vervangende stempassen dan worden aangevraagd tot dinsdag 15 maart 2022 12.00 uur. 8. Communicatie 8.1. Voorlichting Haagse kiezers De Haagse kiezer wordt op verschillende manieren gewezen op de mogelijkheden om zijn stem uit te brengen. Zo ontvangen Haagse huishoudens een verkiezingskrant die huis-aan-huis wordt verspreid. Daarin staat een overzicht van alle stembureaulocaties en de desbetreffende toegankelijkheidsspecificaties, de kandidatenlijst en overige informatie over de verkiezingen en het stemproces. Daarnaast publiceren we informatie op www.denhaag.nl/verkiezingen en verwijzen wij door naar www.stembureausindenhaag.nl, voor een overzicht van alle stembureaus in Den Haag. 8.2.

Verspreiding van de verkiezingskrant Doordat PostNL sinds 2020 jaar geen ongeadresseerde post meer bezorgt, is er met de Tweede Kamerverkiezingen 2021 gekozen voor een nieuwe huis-aan-huisverspreider. Helaas is de verspreiding van de verkiezingskrant toen niet goed verlopen. Om deze reden zijn we in gesprek met PostNL en onderzoeken we de mogelijkheid om de verkiezingskrant geadresseerd te verspreiden om er zodoende zeker van te kunnen zijn dat de verspreiding in één keer goed gaat. 8.3. Paradestraat Bij de gemeenteraadsverkiezingen 2018 hebben we op de route tussen Den Haag Centraal en het Malieveld per partij een publicatiebord geplaatst met daarop de campagneposter van de betreffende partij. In aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen 2018 was de paradestraat zelfs landelijk beeldbepalend. Het werd gebruikt als achtergrond door journaals en grote actualiteitenrubrieken. Dit succes geven we graag een vervolg bij de gemeenteraadsverkiezingen 2022. We zoeken hiervoor nog naar een geschikte locatie. Daarnaast plaatsen we verspreid over de stad 53 publicatieborden. 9. Uitslagen 9.1. Exitpoll Vanwege de mogelijke coronamaatregelen is er een kans dat we pas diep in de nacht van 16 op 17 maart 2022 een voorlopige uitslag kunnen vaststellen. Dit vanwege de vertraging die de telling oploopt door het transport naar de alternatieve tellocaties.

We doen op dit moment onderzoek naar de mogelijkheden om een gespecialiseerd bureau in te huren om een exitpoll uit te voeren en zodoende de deelnemende partijen, de pers en overige belangstellenden tijdig een beeld te kunnen geven van de uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen 2022. We zullen u hier begin 2022 nader over informeren. 9.2. Definitieve uitslag Als de voorlopige uitslag eenmaal is vastgesteld publiceren we deze op uitslagen.denhaag.nl. Op 21 maart 2022 stelt het centraal stembureau van Den Haag in een openbare zitting de definitieve telling vast. Als de Tijdelijke wet verkiezingen covid-19 niet wordt verlengd dan wordt de definitieve telling op vrijdag 19 maart vastgesteld.

6/7

Gemeente Den Haag Ons kenmerk

DPZ/10189826

De definitieve telling publiceren we aansluitend op deze zitting op uitslagen.denhaag.nl. Op deze website publiceren we ook de processen-verbaal van alle stembureaus. De uitslag is beschikbaar op het niveau van stadsdelen, wijken en stembureaus. 10. Financiën De kosten van verkiezingen komen ten laste van programma 14. De kosten voor de organisatie van de “reguliere” gemeenteraadsverkiezingen 2022 bedragen naar schatting ongeveer €1.950.000. De meerkosten vanwege de uitvoering van de coronamaatregelen zoals deze nu zijn opgenomen in het aangenomen voorstel voor verlenging en wijziging van de Tijdelijke wet verkiezingen covid-19 bedragen ongeveer €1.700.000. De coronameerkosten zijn fors lager dan vorig jaar (ongeveer €3.300.000 aan coronameerkosten tijdens de Tweede Kamerverkiezingen 2021). Dit komt doordat we de gebruiksmaterialen niet opnieuw hoeven aan te schaffen, de stembureaulocaties niet opnieuw geschouwd hoeven te worden, het briefstemmen voor 70-plussers vervalt en we bijvoorbeeld de ontwikkelde software weer opnieuw kunnen inzetten. Wat rest zijn de kosten voor de verbruiksmaterialen (potloodjes, handgel), de inzet van extra stembureauleden en extra locaties (vanwege het mogelijk vervroegd stemmen en verplichte extra lid), de organisatie van de alternatieve tellocaties en de bijbehorende inhuur van extra personeel.

We gaan ervan uit dat we voor deze meerkosten door het Ministerie van BZK worden gecompenseerd. Begin 2022 zullen wij u informeren over de voortgang van de organisatie van de gemeenteraadsverkiezingen en na afloop van de verkiezingen zullen we, zoals te doen gebruikelijk, het verloop evalueren. Wij zullen u voor het zomerreces van 2022 informeren over de evaluatie. Uiteraard informeren wij u tijdig over eventuele wijzigingen op de in deze raadsmededeling omschreven aanpak. Het college van burgemeester en wethouders, de secretaris, de burgemeester, Ilma Merx

Jan van Zanen

7/7