6. Cultuurhistorie Vlietzoom

Cultuurhistorisch onderzoek en ideeënboek Vlietzoom Raadscommissie 4 juni 2025

Aanleiding • Gemeente Den Haag stelt een integrale ‘Gebiedsvisie voor de Haagse Vlietzone’ op • Gemeente Den Haag heeft veel ambities met betrekking tot toekomstige ontwikkelingen in de Vlietzone • De ‘Haagse Vlietzone’ is cultuurhistorisch gezien een rijk gebied

• De ontwikkelingsgeschiedenis van het landschap is tot op heden niet systematisch onderzocht. • Eén van de ambities is om elke toevoeging aan het gebied een versterking van de onderliggende structuur en identiteit van het gebied te laten zijn. Daarom is het van belang om het verhaal van de ontwikkeling en cultuurhistorie van het gebied te kennen Versie

Doel onderzoek • Het leren kennen van het verhaal van de ontwikkeling en cultuurhistorie van de Vlietzoom en hiervan verslagleggen; → om ook het toekomstige gebied identiteit mee te kunnen geven.

• Ideeën genereren voor de inrichting van het landschap van de Vlietzoom, waardoor de cultuurhistorisch waardevolle aspecten van

het gebied voor bewoners en bezoekers beleefbaar worden.

Versie

Opzet onderzoek Onderzoek uitgevoerd door Stichting In Arcadië (P. Verhoeff, M. Haverman, D. Tump) Begeleidingsgroep: gemeenten Den Haag, Leidschendam-Voorburg, Rijswijk, Provincie Zuid Holland, T. Klapwijk • op basis van literatuur, beschikbaar beeld- en kaartmateriaal, beperkt archiefonderzoek en terreinbezoek op hoofdlijnen een overzicht maken van de historische ontwikkeling en de actuele situatie van het studiegebied • analyse van de aanwezige cultuurhistorische waarden • ideeënboek met conceptvoorstellen, referentiebeelden en een cultuurhistorische onderbouwing als input geven voor integrale visie. Versie

Enkele highlights 3

Romeins verleden Middeleeuwse verkaveling Ontwikkeling polderlandschap

1

2

Enkele highlights

Ontwikkeling waterwegen Buitenplaatsenlandschap

Enkele highlights

Spoorlijnen en wegen Industrie Recreatie en sport

Actuele situatie

Analyse • Het landschap van de Vlietzoom heeft een gelaagde en complexe ontstaansgeschiedenis. • De ‘oude’ cultuurhistorie omvat twee oude structuren die de ‘ruggengraat’ van het landschap van de Vlietzoom vormen. Deze zijn bepalend geweest voor vele eeuwen ruimtelijke ontwikkeling en landschappelijke inrichting van het gebied: De Vliet en het Polderland (het veenweidelandschap van de Tedingerbroekpolder). • .De ‘jonge’ cultuurhistorie omvat de relatief recente ontwikkeling tot ‘stadsrandlandschap’. • Daarnaast kent het studiegebied een rijkdom aan geschiedenis en verhalen, waarvan in de actuele situatie boven het maaiveld (bijna) geen sporen van zichtbaar zijn, dit betreft: Prehistorie/vroegste tijd (o.a. Hazendonkcultuur); Romeinse tijd – het studiegebied als onderdeel van de Limes; Tweede Wereldoorlog

Ideeënboek Bij de uitwerking van een ‘sterke en zichtbare cultuurhistorische basis’ in de integrale gebiedsvisie voor de Vlietzoom liggen de meeste kansen bij het versterken van de ‘oude cultuurhistorie’ van het gebied

Uitgangspunt 1: Versterken inrichting van het landschap (De Vliet en haar directe omgeving, het Polderlandschap, de buitenplaatsen langs de Vliet. Uitgangspunt 2: Vergroten toegankelijkheid van het landschap Kansen voor bestaande en nieuwe routestructuren, koppelen aan historische en educatieve themaroutes. Uitgangspunt 3: Inrichten belevingsplekken landschap en historie: inrichten van nieuwe belevingsplekken in het landschap van de Vlietzoom.

Conclusie

• Onder en boven maaiveld veel cultuurhistorisch waardevolle structuren en elementen aanwezig • Landschap Vlietzoom verdient (eer)herstel: daarbij streven naar

gebiedsregie en vergroting visueel-ruimtelijke samenhang in inrichting van het landschap • Ideeënboek toont ideeën en concepten hoe cultuurhistorie in het landschap

kan worden versterkt en verankerd

Vragen?