Verslag Sociaal 25 05 2022 (vastgesteld)

Commissie SOCIAAL Verslag Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

Collegeleden:

25 mei 2022 Raadzaal

J.J.M. Gersjes drs. E.A.A. Kerkhoff mw. I.E.F.M. van Beers, mw. M. Craste bc, mw. mr. Y. Doğan, S.J.A. Elders BA, L.A.J. van Griensven, mw. N.I. Hamerslag, F.J. van Haren, S.C. van Hasselt, mw. M. van Heertum, mw. R.F. van der Kallen-van der Donk, C.E.J.J. Koningstein, H.J.M. Mees, mw. drs. E.W.M. van Opdorp W.J. Plasmeijer, A.P.R.G.M. van Rosmalen, mw. E. Samshuijzen, A.C. van Silfhout, P. Slikker, ir. P.K. Schuurmans, mw. C.K.J. Visscher, mw. J. van den Wildenberg, mw. dr. Y. van Zaalen U. Kâhya

Afwezig:

J.J.E.L. van Creij, F.G.F. van Genugten, mw. J.M.C. van Gool, A.W.J.A. van Hattem LLB, ing. J.N. Kieft, K.M. Vossen

Verslaglegging:

M. van Wijk

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering om 19.00 uur en heet de aanwezigen en kijkers thuis welkom. De portefeuille van de commissie Sociaal is iets gewijzigd ten opzichte van de vorige raadsperiode omdat Sport en Cultuur aan deze commissie zijn toebedeeld. Er is een bericht van verhindering van de heer Van Creij. Mevrouw Van Gool en de heer Vossen laten zich vervangen door de heer Slikker.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter stelt voor om agendapunt 5 en agendapunt 6 gecombineerd te behandelen. De commissie gaat hiermee akkoord.

3.

Vaststellen van het verslag van 16 februari 2022 Het verslag wordt zonder beraadslagingen vastgesteld.

4.

Moties en bestuurlijke toezeggingen De voorzitter legt het voorstel van het college voor om motie 9, inzake de sociale benadering van dementie, als afgedaan te beschouwen. Mevrouw Van Zaalen (CDA) wil motie 9 graag laten staan en te zijner tijd op basis van het bestuursakkoord bezien hoe hier invulling aan wordt gegeven en wanneer de resultaten van bekend zijn van de pilot SBD die door het Rijk wordt gefinancierd. De voorzitter concludeert dat motie 9 blijft staan en vraagt of de commissie kan instemmen met toezegging 1 over de aandacht van de GGD voor drugsgebruik. De commissie stemt hiermee in.

Raadsvoorstellen 5. 6.

Jaarverslag en jaarrekening 2021 Actualisatie Begroting 2022 De voorzitter opent de integrale behandeling van het jaarverslag en de actualisatie. In deze commissie komen de volgende beleidsterreinen aan de orde: Zorg, Welzijn, Jeugd, Werk en inkomen, Onderwijs, Diversiteit, Wijkgericht werken, Sport, Cultuur. In de eerste termijn heeft iedere fractie 2

1

X 4 = 8 minuten. Als alle fracties zijn geweest , krijgt het college gelegenheid om daarop te reageren en heeft daarvoor 15 minuten beschikbaar. De heer Van Hasselt (SP) wijst op de trots bij Weener XL vanwege de uitstroom van uitkeringsgerechtigden. Waar de uitstroom naartoe gaat wordt echter niet vermeld in de jaarstukken. Er worden mensen aan het werk gezet bij de schoonmaakcorporatie en de groenvoorziening van de gemeente. Deze personen krijgen een tijdelijk contract van drie jaar. Wanneer dit contract afloopt, is het maar de vraag of zij aan het werk blijven of dat ze terugvloeien naar een uitkeringspositie. Wat betreft de uitstroom speelt ook mee dat veel personen vanuit de bijstand naar de AOW doorstromen. De gemeente moet zich niet blindstaren op cijfers om te kunnen zeggen hoe goed Weener XL het heeft gedaan. De gemeente moet vragen waar de uitkeringsgerechtigden echt behoefte aan hebben en hoe de gemeente hen daarbij kan helpen zodat deze mensen niet alleen tijdelijk voor een minimumloon hoeven te werken op een flexcontract en daardoor in armoede belanden, maar dat de gemeente er samen met deze groep voor zorgt dat zij een goed bestaan kunnen opbouwen met of zonder een uitkering. Mevrouw Visscher (SP) constateert dat in de verschillende commissies vaak door andere fracties wordt aangegeven dat de jaarstukken er goed uitzien en dat ’s-Hertogenbosch het goed doet.

Vooral in de commissie Sociaal wordt volgens de SP weer pijnlijk duidelijk dat het gaat om een papieren werkelijkheid. De SP schetst een aantal situaties waarin men niet zal juichen: - je hebt jeugdzorg nodig, maar het budget is al volledig besteed; - je leeft in armoede en wordt, ondanks de krapte op de arbeidsmarkt, nergens aangenomen omdat je bijvoorbeeld een beperking hebt; - je kunt steeds minder met je geld doen; - je krijgt bericht dat je nieuwe voorschot voor de energie vier keer zo hoog is geworden. De cijfers kunnen prachtig zijn, maar voor deze mensen die met bovenstaande hebben te maken, valt er niet veel te juichen. De heer Van Haren (VVD) geeft aan dat het jaarverslag het financiële hoogtepunt is van het jaar. Het is een goed moment om de voortgang en de resultaten van ambities te toetsen en de stand van allerlei lopende plannen te achterhalen. Spreker spreekt zijn hoop uit dat de commissie de komende jaren kritisch zal stilstaan bij het jaarverslag om zo het nieuwe college technisch en politiek te controleren. Het Jaarverslag 2021 kijkt terug op het tweede coronajaar. Corona heeft een groot deel van de uitvoering beheerst en de gestelde ambities rondom zorg, gezondheid, onderwijs, sport en cultuur bemoeilijkt.

Veel van de plannen zijn daarom moeilijk te controleren en zullen komende zomer door het college worden bijgesteld aan de hand van het gepresenteerde bestuursakkoord. Om die reden heeft de VVD de sociale plannen van voorliggend jaarverslag vooral gecontroleerd aan de hand van technische vragen. Zodoende blijven twee politieke onderwerpen over. In het sportprogramma wordt gesteld dat slechts 24% van alle kinderen tussen vier en achttien jaar voldoet aan de beweegnorm. Spreker vindt dit een absurd laag percentage. Naast gezondheidseffecten heeft de beperkte deelname ook invloed op de financiën en de sociale gezondheid van sportverenigingen, die de aanwas van nieuwe jeugdleden hard nodig hebben. De VVD vraagt of het college deze zorg deelt en vraagt welke maatregelen het college heeft getroffen, dan wel gaat treffen om dit aandeel substantieel hoger te brengen. Daartegenover staan de positieve resultaten rondom werk en inkomen. Dit vormt het ultieme bewijs van de goede aanpak in ’s-Hertogenbosch dat zelfs in coronatijd het aantal uitkeringsgerechtigden is gedaald en veel mensen met begeleiding en loonkostensubsidie aan het werk zijn gegaan. Ook is een positief resultaat geboekt op het BUIG-budget.

De VVD kijkt naar de beleidsresultaten en is nieuwsgierig hoe dit zich in 2022 en 2023 verder zal ontwikkelen, nu de arbeidsmarkt nog krapper wordt en corona niet langer een belemmering vormt. In het raadsvoorstel wordt voorgesteld om € 1,7 miljoen aan niet-bestede TONK-middelen om te zetten naar het programma Armoede en schulden. De VVD steunt deze herbestemming van gelden. De lijn van de VVD is om armoede te bestrijden met werk, maar deze extra inzet helpt Bosschenaren die het nu moeilijk hebben en versterkt de brede schuldenaanpak. De VVD heeft geen opmerkingen over de actualisatie van de begroting. Mevrouw Hamerslag (PvdD) is verheugd om te zien dat de gemeente zich wil inzetten voor het verkleinen van gezondheidsverschillen. Dit komt niet alleen terug in het jaarverslag, maar het wordt ook meegenomen in de zienswijze naar de GGD.

2

De Partij voor de Dieren heeft een aantal vragen over de jaarrekening en de bijbehorende stukken. In 2021 voldoen minder kinderen aan de beweegnorm; dit ten opzichte van de nulmeting. De fractie vindt dit erg zorgelijk. Daarentegen zijn volwassenen juist méér gaan bewegen in 2021. De fractie vraagt of de wethouder dit kan verklaren of in ieder geval kan reflecteren op het gegeven. De fractie hoort ook graag hoe de beweegnorm in de toekomst verbeterd kan worden. Het aantal kinderen in armoede dat gebruikmaakt van voorzieningen maatschappelijke participatie is sterk gedaald en blijft ver achter op de ambitie die was gesteld voor 2021. De fractie vraagt waar dit aan ligt en hoe in de toekomst een kentering bewerkstelligd kan worden. In de rapportage Beleidsmatige afwijkingen is te lezen dat de wachttijd voor 24 uursopvang en de nachtopvang voor jongeren gemiddeld één maand was, terwijl het doel was om helemaal geen wachttijd meer te hebben. Als toelichting wordt gesteld dat dit komt doordat de vraag fluctueert met de seizoenen. De PvdD vraagt zich af of dit seizoenspatroon van tevoren niet bekend was. De fractie vraagt wat de wethouder hiervan heeft geleerd en hoe de gemeente ervoor gaat zorgen dat een en ander in de toekomst beter loopt. Mevrouw Van Heertum (De Bossche Groenen) merkt op dat aan de hand van het jaarverslag 2021 wordt teruggekeken op het afgelopen jaar.

Hoewel de fractie liever vooruitkijkt, is het goed om even terug te kijken naar wat goed is gegaan en wat niet. In 2021 werd voor 2022 een veel soberder plaatje gevreesd. De tendens is nu dat het budgettair gezien wel meevalt. Dit is, wat De Bossche Groenen betreft, een signaal om ervoor te zorgen dat het komende herstel ook op menselijk niveau wordt bestendigd. De fractie van De Bossche Groenen is er voorstander van om de voordelen te laten terugvloeien in de maatschappij, in de veerkracht van mensen in plaats van het rekken van het reserveplafond. Sommige cijfers kunnen op meerdere manieren worden geïnterpreteerd. Men kan zich bijvoorbeeld afvragen waarom er slechts 130 succesvolle toekenningen zijn geweest met betrekking tot de TONK-maatregelen. Er is een drastische afname van geboden PGB. De vraag is wat dit betekent voor het maatwerk in de zorg. De fractie van De Bossche Groenen wil graag een aantal successen benadrukken van preventief werken in de wijk: crisisteaminterventie, Centrum voor Trajecten en Bemoeizorg, inzet van Thuis in de Wijk en jeugdhulp door Farent. De overschrijding van € 0,5 miljoen op de toepassing sociaal-medische indicatie kinderopvang verdient applaus. Dit is een maatregel die zichzelf terugverdient omdat het ervoor zorgt dat meer mensen meedoen. De Bossche Groenen maakt zich aan de andere kant zorgen over overlast en problematiek rondom jongeren.

Wellicht kan inzet van het BUIG-budget hierin een positief effect hebben. De fractie pleit ervoor dat de gemeente zich bij alle plannen afvraagt op welke manier jongeren meer betrokken kunnen worden en zich ook afvraagt wat de gevolgen zijn van het beleid. Mevrouw Van Opdorp (De Bossche Groenen) zegt dat De Bossche Groenen volledig achter het inzetten van het bedrag van € 1,7 miljoen aan TONK-middelen staat voor het programma Armoede en schulden. De uitdaging wordt vooral dat het geld op díe plekken terechtkomt waar het hoort. Dus niet enkel bij de mensen die al in beeld zijn, maar juist bij de duizenden Bosschenaren die nog niet worden bereikt, zoals flexwerkers, ondernemers, AOW’ers met geen of weinig pensioen en jongeren. Deze dreigen allemaal kopje onder te gaan als de gemeente geen manieren vindt om hen te bereiken of zij de gemeente niet kunnen bereiken. Dit vraagt om zichtbaarheid van de gemeente en een nog actiever beleid, zoals koppeling van gegevens en wijkgerichte acties. Het is bekend waar de slecht geïsoleerde huizen staan. Deze woningen moeten de komende jaren geïsoleerd worden. Het ‘recht’ op bestaanszekerheid is niet meer dan een woord. De gemeente moet ervoor zorgen dat iedereen daadwerkelijk gebruikmaakt van aanvullende regelingen. Hierin ligt volgens De Bossche Groenen de uitdaging voor de gemeente. De fractie vraagt wat het college hiervan vindt.

Mevrouw Van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) vraagt aandacht voor een aantal punten. In de inleiding is gesteld dat de gemeente zich blijft inzetten op het bouwen aan een sterk, sociaal en duurzaam ’s-Hertogenbosch, waar mensen prettig wonen, goede zorg ontvangen, de stad beleven en kunnen ondernemen. VOOR Den Bosch vindt dit een goede instelling, maar gezond en gelukkig leven hangt nog steeds in grote mate af van het toeval van de plek waar iemand is geboren. De fractie vindt het een pre om nog steviger in te zetten op het vergroten van gelijke kansen en vraagt om die reden om expliciet te gaan kijken waar de gemeente nog breder kan inzetten bij armoede en dan voornamelijk gericht op de stille armoede. Vaak hebben deze personen/gezinnen nog geen schulden opgebouwd en zijn daardoor moeilijk traceerbaar zijn. Deze groep groeit enorm maar blijft tot op heden nog weinig zichtbaar. Niet over geld beschikken, betekent dat je niet mee kunt doen in de samenleving. De fractie vraagt of het college van mening is dat deze doelgroep

3

snel in beeld gebracht dient te worden. Voorts vraagt de fractie hoe het college het wil gaan aanpakken om deze onzichtbare groep zichtbaar te maken. De fractie vraagt voorts aandacht voor de groeiende eenzaamheid onder jongvolwassenen. Dit betreft met name studenten. Eenzaamheid onder deze doelgroep kan leiden tot drank-, drugs- of gokverslaving, maar ook tot zelfdoding. De fractie vraagt of de wethouder van deze problematiek op de hoogte is en hoe hij dit gaat aanpakken. Iedereen hoopt dat het coronavirus beheersbaar blijft. Het zou zomaar kunnen dat het virus in het najaar weer de kop opsteekt. De afgelopen twee jaar is ook duidelijk geworden dat er veel verbeterd kan worden, met name op scholen. Ventilatie is een doeltreffende maatregel om het virus de baas te blijven. De aanblik van jongeren en leerkrachten met jassen aan in de klas omdat de ramen wagenwijd open moeten omdat er geen goed ventilatie- of klimaatbeheerssysteem in het schoolgebouw aanwezig is, komt volgens de fractie het leren en lesgeven niet ten goede. Spreker heeft over dit onderwerp een aantal technische vragen gesteld. Het antwoord is dat het vervangen van ventilatiesystemen doorloopt in 2022. Over hoeveel schoolgebouwen het gaat, volgt nog. De fractie vindt dit antwoord niet echt bevredigend.

VOOR Den Bosch vraagt of het college op deze aanpak gaat inzetten en of de scholen die nog niet aan de gestelde ventilatiesysteemeisen voldoen, hier voor de winter van 2022 wel aan zullen voldoen. Goed geventileerde scholen kunnen openblijven, waardoor wellicht minder kans ontstaat op leerachterstanden bij jongeren. Hedenochtend heeft de fractie nog een aanvullend antwoord gekregen, namelijk dat de gemeente gaat werken met een ventilatiecoach. De fractie vraagt wat deze functie precies inhoudt. Een groot deel van de jeugdzorg werd in 2015 overgeheveld van het rijk naar de gemeenten. De decentralisatie was in feite een ordinaire bezuiniging. Ook over dit onderwerp heeft de fractie technische vragen gesteld. De beantwoording hiervan heeft de fractie inmiddels wel wat gerustgesteld, maar de fractie blijft het onderwerp nauwgezet volgen en dan met name de wachttijden en omzetting van jeugd- naar volwassenenzorg. Wat dit betreft, kan volgens de fractie nog wel het een en ander worden verbeterd. De heer Mees (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) wenst de heer Gersjes succes met de invulling van het voorzitterschap van de commissie Sociaal. De fondsen voor zowel werk & inkomen als voor de zorg zijn behoorlijk op orde gekomen. Het nieuwe college komt in een gespreid bedje terecht en kan aan de slag om hier een goede invulling aan te geven.

Leefbaar ’s-Hertogenbosch heeft niet het idee dat de ambitie om minder bureaucratisch te werken de afgelopen tijd erg succesvol is geweest. Op een aantal onderdelen zijn nog flinke stappen te zetten, zoals de bekendheid van Koo. Tijdens de commissiebehandeling van de begroting in 2021 lag er een rapport voor van het Sociaal en Cultureel Planbureau. Wethouder Kâhya verving op dat moment wethouder Van Olden. Desgevraagd liet wethouder Kâhya weten aan de slag te gaan met dat rapport. Spreker begrijpt dat er niet meteen allerlei nieuwe maatregelen stand-by staan, maar hij verwacht wel dat het nieuwe college dit soort zaken zal meenemen. De fractie is voorstander van het overhevelen van de TONKmiddelen naar het programma Armoede en schulden. Leefbaar ’s-Hertogenbosch kan instemmen met voorliggende raadsvoorstellen. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) zegt dat elk bedrijf uitkijkt naar het moment waarop de jaarstukken zijn goedgekeurd door de accountant. Dit is ook het geval voor de gemeente ’s-Hertogenbosch. De gemeente eindigt met een positief resultaat, iets wat men halverwege 2021 niet had durven hopen. Zij geeft aan dat het toevoegen van de TONK-middelen aan het programma Armoede en schulden de commissie Sociaal enkel blij kan maken. Rosmalens Belang zal instemmen met de jaarrekening. Er valt echter nog veel te doen.

De fractie kan zich prima vinden in de huidige begroting, is tevreden met Weener XL en de - dankzij de loonkostensubsidie - behaalde resultaten. Jongerenbeleid zal voorlopig nog een zorgenkindje blijven, maar iedereen zal hier de schouders onder moeten blijven zetten. Hetzelfde geldt voor armoede, eenzaamheid et cetera. De heer Van Griensven (PVV) pleit ervoor dat personen die rond het minimumloon verdienen, steun ontvangen. Zij vallen vaak buiten de boot bij toeslagen en subsidies en moeten de klappen van de huidige prijsstijgingen zelf opvangen. Als de gemeente deze groep niet ondersteunt, zal dit een nieuwe groep werkende armen worden. Dit zal niet alleen effect hebben op hun leven, maar op het leven van alle ondernemers in de stad. De heer Plasmeijer (50PLUS) had graag wethouder Van Olden willen feliciteren met het feit dat hij voortvarend aan de slag kan gaan met het Theater aan de Parade. 50PLUS heeft vragen over twee bouwprojecten waar de gemeente erg bij betrokken is, zijnde het Theater aan de Parade en de nieuwbouw van Weener XL. Er zijn nogal wat problemen in de bouwmarkt ontstaan door het

4

sterk stijgen van materiaalkosten en het oplopende tekort aan personeel. Waterschap Aa en Maas, waarbij spreker is betrokken, komt dit voortdurend tegen bij de uitvoering van langlopende trajecten. Spreker vraagt hoe het daar nu mee staat binnen de gemeente en vraagt of de raad tussentijds geïnformeerd kan worden over de doorwerking van de geschetste problematiek. Het zou kunnen zijn dat de gemeente rekening moet houden met tegenvallers. 50PLUS vindt het opvallend dat er geen cijfers beschikbaar zijn van het gebruik van gespecialiseerde jeugdhulp. De fractie vraagt wanneer de raad wel over deze cijfers kan beschikken. Vanuit het rijk gaan er stemmen op om de gespecialiseerde jeugdhulp zelf te gaan organiseren, met een ondertoon dat de gemeenten ‘er niet veel van bakken’. Spreker is van mening dat de gemeenten hun uiterste best doen om het in goede banen te leiden, maar zij hebben vanaf de start te maken gehad met flinke bezuinigingen op de doelgelden. Een aantal zaken betreffende werk, inkomen en Weener XL is al genoemd door de overige fracties. 50PLUS is het eens met de fracties die betogen dat Weener XL uitstekend werk doet. Er is één groep die wat verder van de arbeidsmarkt af staat, zijnde de 50-plussers. Zij komen moeilijk weer aan het werk. De werkloosheid is niet afgenomen voor personen van 45 jaar en ouder.

In Brabant komt slechts 5% van de werkloze 50-plussers aan het werk. De gemeente ’s-Hertogenbosch kan dit niet alleen oplossen, maar de fractie vindt het wel belangrijk om hier aandacht aan te besteden. Zeker met de huidige hoogconjunctuur, zouden werkgevers wat meer moeite moeten doen om ook 50-plussers aan het werk te krijgen. De fractie zou het prettig vinden wanneer Weener XL c.q. het college wat meer ambitie zouden tonen om werkgevers hierop aan te sporen. De heer Koningstein (Bosch Belang) geeft aan dat Bosch Belang blij is met het positieve resultaat, temeer daar een deel van het geld wordt gereserveerd voor de aanpak van armoede en schulden. Het overige wordt gestort in de algemene reserve, tot € 2 miljoen boven het streefniveau. Bosch Belang vraagt waarom deze € 2 miljoen niet in het Zorgfonds wordt gestort. Reactie college Wethouder Kâhya feliciteert de heer Gersjes met zijn benoeming als voorzitter van de commissie Sociaal en feliciteert de commissieleden met hun eerste beraadslaging. Hij zal de technische vragen, zoals over de nieuwbouw van Weener XL, zoveel mogelijk proberen te beantwoorden, maar hij zal ook gebruikmaken van doorverwijzingen. Op pagina 393 wordt vermeld dat de nieuwbouw nog steeds op schema ligt en het project binnen het gestelde budget blijft. De raad zal bij fundamentele wijzigingen geïnformeerd worden.

De raad wordt middels het dashboard van de zorgmonitor twee keer per jaar geïnformeerd over de cijfers met betrekking tot de jeugdzorg. Het onderwerp dat hem aan het hart gaat, is bewegen en gezondheid. De cijfers vragen om nog meer aandacht hiervoor. Het belangrijkst is een verrijkte omgeving in en buiten school, die aanmoedigt tot bewegen. Zowel verenigingen als de openbare ruimte spelen hierin een belangrijke rol. Spreker heeft hedenochtend samen met schoolkinderen de beweegroute Beweging 073 geopend in de Gestelse Buurt. Deze buurt staat ook op het vizier van het college als het gaat om het dichten van de gezondheidskloof in de Bossche samenleving. Op speelse manieren worden de bewoners geïnspireerd om meer te bewegen, zoals met rolmodellen als een FC Den Bosch-speler die in deze wijk woont. Er is daarnaast aandacht voor het mentale welzijn van inwoners en zeker voor de jeugd die tijdens de pandemie een deuk heeft opgelopen. Koningin Máxima heeft een beweging in gang gebracht om hier meer aandacht voor te hebben. De gemeente gaat hierin participeren en het nodige doen. Naast de ventilatiesystemen die moeten voldoen aan de normen, is het ook belangrijk om op een goede manier te ventileren. Elk klaslokaal is voorzien van een CO2-melder.

Een ventilatiecoach kijkt als onafhankelijk expert of het ventilatiesysteem optimaal wordt ingezet en geeft het personeel de juiste instructies. Daarnaast brengt de ventilatiecoach de reële situatie in beeld, zodat op basis daarvan gekeken kan worden naar investeringen en vervangingen, waarbij de gemeente richting het rijk samen optrekt met de VNG en het onderwijs, om hiervoor voldoende financiën te genereren. De aanpassingen zijn nogal prijzig en de gemeente ontvangt voor onderwijshuisvesting beperkte middelen van het rijk. In 2016 is het onderhoud van de gemeente naar het schoolbestuur gegaan en daarmee ook het geld. Vragen over hoe het college x of y denkt te gaan invullen, zal het college samen met de raad bespreken. De raad debatteert binnenkort over het nieuwe bestuursakkoord waarin de koers wordt besproken. Over de uitwerking van het bestuursakkoord zullen vele debatten volgen. Spreker kijkt uit naar de ideeën die de raad zal opperen om impact te maken op de samenleving.

5

De voorzitter concludeert dat er geen behoefte bestaat aan een tweede termijn. Het raadsvoorstel is voor de onderwerpen van de commissie Sociaal hamerstuk in de raad. 7.

Zienswijze Conceptbegroting 2023 GGD Hart voor Brabant De voorzitter licht de bespreking van het onderwerp kort toe. De GGD Hart voor Brabant heeft de conceptbegroting 2023 aan de gemeente voorgelegd en de mogelijkheid geboden om een zienswijze in te dienen. Het college heeft een zienswijze voorbereid. Aan de raad wordt gevraagd om de zienswijze vast te stellen. De heer Mees (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) verwijst naar de bezuiniging van € 450.000 door de samenvoeging van vijf vestigingen. Op pagina 27 van het jaarverslag van de GGD staat dat het project volgens plan is verlopen, dat de vestigingen ’s-Hertogenbosch, Tilburg en Waalwijk al open zijn en dat Oss en Uden volgen in 2022. Spreker vraagt waarom deze bezuiniging is doorgeschoven. Mevrouw Craste (D66) is blij dat in de zienswijze wordt beschreven dat de gemeente de ambities van de GGD steunt op het gebied van het bevorderen van het gezondheidspotentieel en het verkleinen van gezondheidsverschillen. Belangrijker vindt D66 nog dat de gemeente de GGD uitnodigt om scherpe keuzes te maken die bijdragen aan de bevordering van het gezondheidspotentieel. De fractie vindt het belangrijk om te blijven kijken naar het belang van het aantal contactmomenten in de jeugdgezondheidszorg. Niet alleen voor jongeren, maar ook voor het jonge kind en in de eerste belangrijke duizend dagen.

In die lijn juicht D66 het toe dat het prenatale huisbezoek voor kwetsbare zwangeren is toegevoegd als wettelijke taak. D66 vindt het goed dat de borging en aansluiting van innovatieve projecten een aandachtspunt is. Het is belangrijk dat de GGD kritisch kijkt naar de implementatie van een project na uitvoering. Door de schaalgrootte van ’s-Hertogenbosch wordt een relatief hoge bijdrage betaald voor innovatieve projecten. De gemeente profiteert echter niet altijd evenredig van dit bedrag omdat innovatieve projecten in de regio worden uitgevoerd, maar vaak geen regionale werking hebben. D66 vraagt of het college voornemens is om projectvoorstellen voor deze periode in te dienen zodat voldoende gebruik wordt gemaakt van de middelen. Alhoewel D66 de solidariteitsgedachte hierachter respecteert, vraagt de fractie of het college bereid is om voor de volgende cyclus samen met de GGD te onderzoeken of deze bijdrage op een zodanige manier kan worden ingezet dat de gemeente hier meer optimaal gebruik van kan maken. Als voorbeeld kan worden gedacht aan het lokaal inkopen in plaats van regionaal inkopen. Wellicht zijn er ook specifieke projecten te bedenken die bijdragen aan werkdrukverlichting en vermindering van het grote personeelstekort bij de GGD. D66 denkt specifiek aan de koppeling met data en slimme applicaties.

In de begroting van 2023 vraagt de GGD de aandacht voor haar voortbestaan. De coronacrisis leidt tot andere sturing bij crises. Een recent voorbeeld dat hierbij speelt, is het apenpokkenvirus. In een onderzoek (2021) van het Verwey-Jonker Instituut wordt aangegeven dat de bestrijding van de COVID-19-crisis en de gezondheids- en maatschappelijke gevolgen van die crisis de noodzaak onderstrepen voor een versterking van de publieke gezondheid. D66 kijkt met belangstelling uit naar de volgende stappen in dit proces. De heer Schuurmans (VVD) geeft aan dat de VVD in het bijzonder benieuwd is naar de actualisatie van het basispakket. Na een lange coronaperiode waar de GGD op sterke wijze zijn waarde voor de Bossche gemeenschap heeft getoond, blijft het relevant welke kerntaken en ambities prioriteit vragen om de gezondheid te bewaken, te beschermen en te bevorderen. De VVD hoopt dat het actualiseren van het basispakket leidt tot een scherpere duiding over de rol van de GGD in de komende jaren, inclusief duiding omtrent hetgeen de GGD meer of minder moet doen, passend bij de GGD-beleidsvisie 2019-2023, om mensen gezonde kansen te bieden om alles uit hun leven te halen. Het voorstel om het basispakket te actualiseren, laat op zich wachten tot ten minste het najaar. Dit kan leiden tot een wijziging in de gemeentelijke bijdrage.

Er is aangegeven dat deze financiële wijzigingen geen betrekking zullen hebben op het komende jaar. Zodoende gaat de VVD akkoord met de conceptbegroting van de GGD Hart voor Brabant. Mevrouw Dogan (GroenLinks) meldt dat GroenLinks akkoord zal gaan met de voorliggende zienswijze. Er is expliciet een alinea opgenomen over vluchtelingen uit Oekraïne. Daarin wordt aangegeven dat de invloed van de opvang van Oekraïners op de diensten van de GGD onbekend is. De verwachting bestaat - blijkens de zienswijze - dat de druk op de jeugdgezondheidszorg zal toenemen. GroenLinks vraagt of rekening is gehouden met jeugdige vluchtelingen uit andere landen zoals Afghanistan en Syrië die momenteel in de azc’s verblijven. De fractie vraagt of zij dezelfde

6

aandacht krijgen als vluchtelingen uit Oekraïne. Wat dit betreft, zou er geen verschil moeten zijn: vluchtelingen zijn vluchtelingen en dienen op dezelfde wijze behandeld te worden. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) geeft aan dat het voor de GGD een zwaar jaar is geweest. Ze wijst op de overbelasting vanwege corona en de problematiek vanwege het niet kunnen invullen van vacatures. Rosmalens Belang heeft respect voor de manier waarop de GGD zijn taken in de achterliggende coronatijd heeft opgepakt. Niet alles is vlekkeloos verlopen, maar niemand heeft eerder met een dergelijke pandemie te maken gehad. De initiatieven die in de begroting worden beschreven zijn nodig om de jeugd in een onbezorgde omgeving te laten opgroeien. Kinderen hebben niet allemaal dezelfde kansen in de samenleving. Veel kinderen hebben het moeilijk; niet in de laatste plaats door de vele echtscheidingen. Een echtscheiding heeft vaak een enorme impact op een kind en deze impact wordt vaak door de betrokkenen onderschat. Het is daarom belangrijk dat wordt gemonitord hoe het gaat met de jeugd en hoe ouders bijtijds ondersteund kunnen worden in de opvoeding. De GGD heeft hier een grote rol in, samen met alle anderen die betrokken zijn bij de opvoeding van de jeugd. De drugspreventie, samen met Novadic-Kentron, is hier een belangrijk onderdeel van.

Rosmalens Belang is tevreden over de conceptbegroting en zal ermee instemmen. Mevrouw Van Zaalen (CDA) merkt op dat de GGD op een andere manier naar gezondheid kijkt dan het college. De GGD noemt vooral de fysieke en publieke gezondheid. Het CDA vraagt of het college bereid is om hierover met de GGD in gesprek te gaan. Gezondheid is zoveel meer dan alleen fysieke gezondheid. Er wordt genoemd dat de screening op depressieve klachten in klas twee van het voortgezet onderwijs wordt gehandhaafd. Het CDA vraagt in hoeverre de GGD plannen heeft om deze screening uit te breiden naar een grotere groep jongeren, nu bekend is geworden dat in coronatijd 20% van de jongeren gekampt heeft, kampt of zal kampen met depressieve klachten. Het aantal suïcidepogingen en geslaagde suïcides onder jongeren zijn ook enorm toegenomen. Reactie college Wethouder Kâhya merkt op dat de GGD een gemeenschappelijke regeling is, waarin ’s-Hertogenbosch samen met achttien andere gemeenten participeert. Er is een basispakket en een pluspakket. Over het pluspakket beslist de raad tijdens de inkoop van de basis voor het sociaal domein, waarin de GGD een van de vier basispartners is, samen met Farent, Humanitas en MEE. De wethouder dankt voor het omarmen van de belangrijke punten die het college wil meegeven. Spreker vraagt of de fractie van Leefbaar ’s-Hertogenbosch haar vragen schriftelijk wil stellen.

D66 maakt een terecht punt over innovatieve projecten. Enerzijds willen bedrijven ruimte hebben voor innovatie, anderzijds gaat het hierbij ook om gemeenschapsgeld. Het is belangrijk hier een balans in te hebben. In de bestuursvergadering van de GGD heeft het college aandacht gevraagd voor de borging van projecten. Spreker zal bij de GGD de vraag voorleggen in hoeverre innovatieve projecten optimaal worden benut in de gemeente ’s-Hertogenbosch. Hij zal hierin ook de mogelijke koppeling met data betrekken. Het traject voor de actualisatie van het basispakket gaat starten. De gemeentelijke bijdrage hangt af van wat er precies in het pakket komt. De ambtelijke organisatie is nauw betrokken bij het traject. Het is een terechte signalering dat men, wat betreft vluchtelingen, te maken heeft met verschillende regimes en regelingen rondom verschillende stromingen van vluchtelingen. Het college en de gemeente hebben duidelijk de lijn dat de oorsprong van de vluchteling niet uitmaakt. In het domein zorg en onderwijs bestaat de plicht om alle kinderen te voorzien in hun recht op onderwijs. De uitdagingen zijn daarin groot, omdat het personeelstekort in de zorg en het onderwijs groot is. Alle zeilen moeten worden bijgezet. Er wordt geen onderscheid gemaakt op basis van afkomst, maar er wordt wel gekeken waar de kinderen zitten en hoe dit logisch kan worden aangepakt.

Het COA draagt verantwoordelijkheid voor de vluchtelingen die in Rosmalen worden opgevangen. Daar waar de gemeente een taak heeft vanuit het rijk, zorgt de gemeente dat de dienstverlening beschikbaar is. Het college spant zich ervoor in dat er geen verschil gaat ontstaan in het aanbod. Er wordt bijvoorbeeld gezorgd voor voldoende fietsen bij zowel het COA, als bij de opvang van Oekraïners. De kijk van de GGD op gezondheid is niet anders dan de kijk van het college, maar de visie van het college is breder gericht. In de aanpak ‘Samen Gezond’ is de GGD een van de partners, maar er zijn veel meer partners die alle vanuit hun eigen expertise bijdragen. Op die manier wordt getracht de driehoek van gezondheid – mentaal, fysiek en sociaal – te bundelen, waarbij de som meer wordt dan de afzonderlijke onderdelen. Deze beweging is de afgelopen jaren op gang gebracht, bijvoorbeeld via het Preventieakkoord en de watertappunten die op scholen worden

7

geplaatst. In Nederland wordt te weinig water gedronken, wat veel afbreuk doet aan het concentratievermogen en daarmee ook het optimaliseren van het benutten van talenten van kinderen. Met dit soort kleine interventies wordt veel winst geboekt. Naast de GGD zijn er samen met scholen en andere partners, zoals schoolmaatschappelijk werkers, allerlei initiatieven in het leven geroepen, zoals de Dropzone, om laagdrempelig hulp te kunnen krijgen bij mentale worstelingen. De gemeente zal dit soort initiatieven gaan uitbreiden op een manier die laagdrempelig aansluit op de plekken waar jongeren zijn, zoals scholen en jongerencentra. De heer Schuurmans (VVD) dankt de wethouder voor diens beantwoording. De VVD heeft begrip voor het doorschuiven van de actualisatie van het basispakket, maar is toch benieuwd wat de wethouder de komende periode voorziet om ervoor zorg te dragen dat de actualisatie daadwerkelijk zo spoedig mogelijk wordt uitgevoerd. Wethouder Kâhya geeft aan dat het proces om te actualiseren, is begonnen. Op een zeker moment zal er bestuurlijk een besluit over genomen moeten worden. Wanneer dit besluitrijp is, zal ook de gemeenteraad worden geïnformeerd. Als in september of oktober een nieuwe variant van het COVID-virus opduikt, kan dit leiden tot een vertraging.

Met de kennis van nu, bestaat de verwachting dat in het komend kalenderjaar helderheid ontstaat over de vormgeving en inhoud van het nieuwe basispakket. De voorzitter informeert of alle fracties akkoord kunnen gaan met de zienswijze. De heer Mees (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) maakt een voorbehoud in verband metde technische beantwoording van zijn vraag over de bezuiniging van € 450.000,De voorzitter concludeert dat met de kanttekening van de heer Mees over het raadsvoorstel geen discussie meer wordt verwacht in de raad.

Overige onderwerpen ter bespreking 8.

.

Bespreeknotitie De Dierenvoedselbank De voorzitter geeft het woord aan mevrouw Samshuijzen van de Partij voor de Dieren en mevrouw Van Opdorp van De Bossche Groenen, beide indieners van de discussienotitie ‘De Dierenvoedselbank’. Deze notitie is opgesteld naar aanleiding van het inspreken van mevrouw Schepens tijdens Informeren & Ontmoeten op 16 mei jl. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) geeft aan dat mevrouw Schepens ook te zien was in een reportage van Dtv. Zij liet in deze rapportage een schuurtje in Gemonde zien en lichtte het belang van de Dierenvoedselbank nogmaals toe. De Partij voor de Dieren en De Bossche Groenen willen graag met de overige fracties in gesprek over de schrijnende situatie van de Dierenvoedselbank. Het initiatief kan niet groeien door het ontbreken van een locatie. Bij de vrijwilligers van de Dierenvoedselbank staat het huis tot aan de nok toe gevuld met dierenvoer. Ook het schuurtje in Gemonde staat vol en is eigenlijk niet geschikt voor de functie die is beoogd. De armoede neemt enkel toe. De verwachting is daarom dat de behoefte aan het initiatief enkel toeneemt. Armoede is an sich al onrechtvaardig. De indieners zijn van mening dat dieren nooit het slachtoffer mogen worden van door de mens bedachte concepten, zoals geld.

De Partij voor de Dieren en De Bossche Groenen willen graag constructief met collega’s in gesprek over hun visie op hoe de gemeente de Dierenvoedselbank en hun belangrijke werk kan ondersteunen. Mevrouw Van Opdorp (De Bossche Groenen) vult aan dat het gaat om het meedenken over een plek waar de Dierenvoedselbank terechtkan. Ze hebben deze vraag voorgelegd aan de Voedselbank, maar die geeft aan hiervoor geen ruimte te hebben. De impact van het weghalen van dieren of het niet mee faciliteren van het initiatief is groot, zowel op dieren- als mensenlevens. Mevrouw Visscher (SP) is het eens met de indieners dat dieren belangrijk zijn voor mensen. Als de gemeente eraan kan bijdragen dat deze mensen ergens terechtkunnen om voedsel voor hun huisdier te halen, dan moet de gemeente dit proberen voor elkaar te krijgen. De SP ondersteunt het voorstel van harte.

8

Mevrouw Craste (D66) juicht initiatieven vanuit de samenleving toe zoals de Dierenvoedselbank. D66 is van mening is dat geen enkel dier de spreekwoordelijke ‘hond in de pot moet vinden’. Er bestaat een stijgende behoefte. Dit blijkt niet alleen uit de aanmeldstop vanuit de stichting en de wachtlijst die is ontstaan, maar ook gezien het recente bericht dat de reguliere voedselbank naar aanleiding van corona en stijgende energieprijzen te maken heeft met een grote stijging in het aantal aanmeldingen van 430 naar 500 gezinnen. Het kan niet anders dan dat hier ook gezinnen bij zijn met een huisdier. Samenwerking met de reguliere Voedselbank lijkt een logische zet. Zij hebben de ruimte, de logistieke expertise en hebben de doelgroep in beeld. De Dierenvoedselbank zou meerdere malen het initiatief hebben genomen tot samenwerking, maar dit nog niet is omarmd. D66 is van mening dat dit initiatief ook door de Voedselbank omarmd moet worden. Toen zij het standpunt van de fractie aan het verkennen was, hoorde ze een aantal keer de vraag of personen met een laag inkomen een dier zouden moeten hebben. Mensen die in een armoedesituatie zitten of terechtkomen, hebben vanuit sociaal en preventief oogpunt een groot belang bij het behoud van hun huisdier. Het hebben van een huisdier heeft vaak positieve effecten op de mentale en fysieke gezondheid van de eigenaar.

Tegelijkertijd spelen ook aspecten mee op het gebied van dierenwelzijn, milieu en volksgezondheid. Het initiatief van de Dierenvoedselbank om dieren te steriliseren of om te voorkomen dat het huishouden nog verder wordt uitgebreid met huisdieren juicht D66 toe. D66 meent dat het college hierin een rol zou kunnen spelen vanuit het armoedebeleid; een faciliterende rol richting de samenwerking en/of het onderzoeken om de ruimte te gaan delen met de Voedselbank, maar ook om samen te kijken naar verdere mogelijkheden. D66 vraagt of de indieners verder zouden kunnen ingaan op hoe zij de verantwoordelijkheid of deelname van andere gemeenten zien, aangezien de stichting ook een regionale werking heeft. D66 is benieuwd hoe initiatiefnemers aankijken tegen de kosten. De realiteit dwingt om na te denken over de kosten versus het aantal huisdieren waar het om gaat. Voorts vraagt de fractie of is gekeken naar andere gemeentelijke instrumenten, zoals een vrijstelling van de hondenbelasting. Tot slot vraagt de fractie of de reguliere Voedselbank ook dierenvoeding beschikbaar heeft. De heer Van Haren (VVD) zegt dat de notitie twee onderwerpen raakt die de komende jaren vaker besproken zullen worden, namelijk armoede en accommodatiebeleid. Spreker gaat daarom kort in op de algemene insteek van de VVD op beide thema’s.

De armoede in ’s-Hertogenbosch neemt toe door hogere prijzen voor bijna alles. De VVD wil de komende jaren een ambitieus armoede- en schuldenbeleid voeren, maar wel met één duidelijke lijn. De inzet van de gemeente moet liggen op het bestrijden van de oorzaak van armoede. Mensen worden het beste geholpen door de oorzaak van hun armoede aan te pakken en belemmeringen weg te nemen om dat te kunnen bereiken en niet door de gevolgen te verzachten. Geen geld hebben voor je huisdier is zo’n gevolg van armoede. Kleinere, nieuwe, aparte regelingen hiervoor leiden naar mening van de VVD af van het doel om mensen door werk uit armoede te halen. Het heeft vaker gekneld rondom accommodaties. Steeds vaker komen maatschappelijk waardevolle initiatieven naar de gemeente met de vraag om ruimte. Mevrouw Van Opdorp (De Bossche Groenen) merkt op dat er ook senioren zijn met huisdieren. Dan kan het probleem niet worden opgelost door deze mensen aan het werk te zetten. De VVD werkt naar haar mening vanuit een calculerend uitgangspunt. Zij is van mening dat het juist dan logisch is om huisdieren op de plek te laten waar ze zijn en horen. Dit gaat veel schelen in kosten als het gaat om stress, depressiviteit, gezondheid en activiteit. Als het gaat om rekensommen, zou het juist logisch zijn wanneer de VVD het voorstel ondersteunt.

De heer Van Haren (VVD) zegt dat de gemeente ook een aantal beleidsmaatregelen voert om armoede te verzachten en die gelden niet alleen voor werkenden. Die initiatieven en instituten steunt de VVD. De fractie denkt niet dat die initiatieven en de doelgroep worden geholpen door de aanpak steeds verder op te knippen in nieuwe, kleinere regelingen. De opgave van de gemeenteraad is om ervoor te zorgen dat mensen niet in een dergelijke situatie terechtkomen. Mevrouw Visscher (SP) zegt dat de realiteit anders is. Er is nu eenmaal armoede. Zij vraagt of de VVD het met de SP eens is dat de gemeente de plicht heeft om ervoor te zorgen dat de mensen en dieren niet verder in de ellende komen.

9

De heer Van Haren (VVD) is zijn bijdrage begonnen met een algemene insteek over wat de VVD vindt van het onderwerp. De VVD heeft geen gouden antwoord op het voorkomen van armoede, maar heeft wel de ambitie om dat antwoord samen te gaan vinden. Mevrouw Van Opdorp (De Bossche Groenen) vraagt of de VVD achter het voorstel staat. De heer Van Haren (VVD) antwoordt dat dit niet het geval is. Afgelopen najaar is uitgebreid gesproken over armoede- en schuldenproblematiek, waarbij samen met wethouder Van Olden een nieuw beleidskader is opgesteld. De VVD vindt het goed om dit met de nieuwe commissie opnieuw tegen het licht te houden. De raad kan integrale kaders opstellen om: - de doelgroep uit de armoedesituatie te halen; - een preventieve aanpak te voeren, zodat men niet in armoede terechtkomt; - de tijd dat men in armoede zit, te verzachten. Steeds vaker komen maatschappelijk waardevolle initiatieven naar de gemeente met de vraag om ruimte. De gemeenteraad moet de komende jaren in gesprek met de wethouder, zodat de kaders van het accommodatiebeleid goed aansluiten bij de behoefte in wijken, dorpen, maar ook stadsbreed. De rol van de gemeenteraad is om kaders te stellen en kaders bij te stellen, zodat de puzzel van huisvesting steeds beter past voor waardevolle initiatieven.

De VVD pleit er daarom voor om niet op raadsniveau te bepalen wie een locatie van de gemeente moet krijgen en wie niet, maar dat integraal te bekijken, samen met het college. De rol van de gemeente is meedenkend, in lijn met de kaders die de raad stelt. De rol van de raad is om de kaders integraal te heroverwegen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of de VVD het eens is met de eerste vraag in de bespreeknotitie, namelijk of de VVD het met de indieners eens is dat wanneer inwoners in een krappe financiele situatie terechtkomen, een dier hier nooit onder zou mogen lijden. De VVD heeft het nu breed over armoedebestrijding. De heer Van Haren (VVD) vindt ‘nooit’ een zwaar woord. De VVD heeft deze vraag gelezen met een focus op de krappe financiële situatie en een mindere focus op het huisdier. Of een gezin wel of niet een huisdier heeft, maakt voor de VVD niet uit in de bestrijding en preventie van de krappe financiële situatie. De heer Mees (Leefbaar ’s-Hertogenbosch) dankt de indieners voor de discussienotitie. Een soortgelijke discussie heeft de commissie recent gevoerd over de Kledingbank, die ook de gemeente om hulp vroeg voor ruimte. Op dat moment had de gemeente geen ruimte. Leefbaar ’s-Hertogenbosch verbaasde zich op dat moment over het feit dat het eenzijdig werd aangestuurd, met name vanuit het accommodatiebeleid.

De fractie had dit liever willen benaderen vanuit armoede en schulden. Spreker noemt het soort initiatieven, zoals de Kledingbank, prachtig. Hier zijn vrijwilligers actief en zij zorgen voor duurzaamheid. De fractie hoopt dat het college met een brede scope gaat kijken naar dit soort initiatieven. Leefbaar ’s-Hertogenbosch vindt de Dierenvoedselbank een prachtig initiatief. Een vraag is hoe aan te kijken tegen gezinnen die een huisdier nemen. Zij kunnen dit doen op het moment dat ze voldoende inkomsten hebben, maar ook wanneer ze een krappe beurs hebben. Het is belangrijk dat men bij de aanschaf van een huisdier in staat is om het huisdier te voorzien van voedsel et cetera. De fractie sluit zich aan bij de vraag van D66 of het mogelijk is om de hondenbelasting kwijt te schelden voor personen die in armoede leven. Spreker schetst twee voorbeelden, waarin de bijzondere bijstand werd benut. Een duivenhouder kreeg van de bijzondere bijstand geld voor duivenvoer, toen hij door omstandigheden in de bijstand terechtkwam. Een andere casus die spreker heeft gezien, betrof een politiehondentrainer, die bijzondere bijstand ontving voor hondenvoer. De Dierenvoedselbank houdt in dat mensen het voer zelf ophalen en de gemeente wat dit betreft niets hoeft te doen. Leefbaar ’s-Hertogenbosch is voorstander van het voorstel van de indieners.

Spreker hoopt dat de gemeente als intermediair kan functioneren om de Voedselbank en Dierenvoedselbank bij elkaar te brengen. Als huisvesting is gevonden, dan staat Leefbaar ’s-Hertogenbosch achter een eventuele subsidieondersteuning. Mevrouw Van Beers (Volt) zegt dat Volt geen dieren in de kou wil laten staan. De fractie vraagt hoeveel vierkante meter precies nodig is. In de bespreeknotitie wordt aangegeven dat er uitgifteloketten zijn in de gemeenten Eindhoven en Oss. De opslagruimte voor deze gemeenten zou in ’sHertogenbosch moeten komen. De fractie vraagt of dat betekent dat de gemeente Eindhoven en

10

Oss hierin ook een bijdrage gaan leveren. Uiteindelijk gaat het voer ook naar de huisdieren in die gemeenten. Tot slot vraagt Volt wie binnen de organisatie bepaalt wie in aanmerking komt voor een huisdierenvoedselpakket. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) zegt niet precies te weten welke oppervlakte nodig is. De Dierenvoedselbank heeft aangegeven dat er ruimte moet zijn voor duizenden kilo’s voer en andere materialen. De Dierenvoedselbank staat ervoor open om samen te werken met andere initiatieven, maar gezien de ruimte die ze nodig hebben, is het lastig om huisvesting te vinden bij een ander initiatief. Ze staan er ook voor open als de gemeente in de zoektocht naar huisvesting als intermediair wil optreden. Op dit moment worden 32 huishoudens met één of meerdere dieren geholpen. De meeste aanvragen komen vanuit ’s-Hertogenbosch. In Eindhoven en Oss zijn uitgiftepunten, maar hier is geen opslagplaats. Zij vindt het een goed idee om de mogelijkheid voor een bijdrage vanuit de gemeenten Eindhoven en Oss te bekijken. De heer Slikker (PvdA) meldt dat de PvdA van mening is dat personen met een laag inkomen ook dieren moeten kunnen hebben. Het brengt gezelligheid, het doorbreekt het isolement en het brengt mensen in beweging. Een huisdier moet volgens de PvdA bij het leven kunnen horen. Daarbij geldt wel dat dit soort initiatieven soms tegen problemen aanlopen.

Het initiatief Warm Buffet in Orthen zit daar al zo’n tien jaar en doet alles vanuit de huiskamer. Dit is de kracht van deze Buurtvoedselbank omdat ze heel makkelijk benaderbaar is. Op het moment dat je beslist om een initiatief te professionaliseren en hen ruimte te geven, dan haal je het uit de hoek waar een warm initiatief juist moet zitten, namelijk middenin de samenleving. De PvdA is meer gecharmeerd van het zoeken naar een vindplek waar personen die in armoede leven toch al komen. Dit is bijvoorbeeld Warm Buffet, Brabantse Hart in Aktie, de Vincentiusvereniging, Stichting Loods, Noorderpoort Samendoen en Quiet. De fractie pleit ervoor dat de Dierenvoedselbank hierbij probeert aan te sluiten, zodat de vrijwilligers die actief zijn voor de Dierenvoedselbank de lijntjes weten te leggen met alle andere initiatieven, zodat een ontsluiting mogelijk is op wijkniveau. Spreker meent ook dat de Dierenvoedselbank op die manier veel meer huishoudens zou kunnen bedienen. Mevrouw Visscher (SP) vraagt of de PvdA ertoe bereid is om als gemeente de Dierenvoedselbank daarbij te helpen. De Dierenvoedselbank is een nieuw initiatief en kent de wegen nog niet. De heer Slikker (PvdA) antwoordt dat het erg zou helpen is wanneer het college initiatieven met elkaar verbindt en helpt deze mede mogelijk te maken. Mevrouw Van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) sluit zich aan bij de reactie van de PvdA.

De fractie vraagt zich af, waarom er geen opslagruimte te vinden is in Gemonde. Bovendien vraagt de fractie zich af op welk punt de Dierenvoedselbank de opslagruimte zelf gaat betalen, op het moment dat het initiatief sterk gaat groeien. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) zegt dat Rosmalens Belang van mening is dat een huisdier nooit zou mogen lijden onder de krappe financiële situatie van diens baasje. Een huisdier kan gezelschap en troost bieden en is ook belangrijk bij eenzaamheid. De fractie denkt dat de Dierenvoedselbank hierin een waardevolle bijdrage zou kunnen leveren. Wel heeft de fractie enkele bedenkingen, kijkend naar de rol van de gemeente. De fractie stelt voor dat de Dierenvoedselbank allereerst met de Voedselbank en andere instellingen om de tafel gaat zitten om te kijken wat ze gezamenlijk kunnen doen en tegelijkertijd de gemeente op de hoogte houdt van het reilen en zeilen. De heer Van Hasselt (SP) merkt op dat de Dierenvoedselbank al in gesprek is gegaan met de Voedselbank, maar die gaf aan niet te willen samenwerken. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) antwoordt dat er in ’s-Hertogenbosch veel initiatieven bestaan die in dezelfde hoek actief zijn. In het verleden heeft de gemeente vaker de vraag gehad om een pand beschikbaar te stellen. Er is geen onuitputtelijk arsenaal aan gebouwen dat hiervoor beschikbaar kan worden gesteld.

Er zijn tal van voorbeelden van waardevolle initiatieven die de fractie graag een ruimte of subsidie zou geven. Wat Rosmalens Belang betreft, gaat de Dierenvoedselbank eerst zelf op onderzoek uit. Wellicht is er bij kinderboerderijen of in het buitengebied, bij de boeren, een lege ruimte te vinden.

11

Mevrouw Samshuijzen (PvdD) zegt dat de Dierenvoedselbank meerdere malen in gesprek is gegaan met andere initiatieven. Er is op andere plaatsen geen ruimte. Er kunnen wel uitgifteplekken worden gerealiseerd op de plekken waar hun doelgroep zich bevindt, maar het gaat om duizenden kilo’s voer. Het moet opgeslagen worden, er moet overzicht in gehouden kunnen worden en er moet ingepakt kunnen worden. Die oppervlakte is niet bij andere initiatieven te vinden. Zij vraagt hoe Rosmalens Belang de rol van de gemeente ziet wanneer de Dierenvoedselbank er niet uitkomt met andere sociale initiatieven. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) geeft aan dat de gemeente een gesprek zou kunnen faciliteren met overige initiatieven. Mevrouw Van Zaalen (CDA) zegt dat de Voedselbank een belangrijke speler is in het verzachten van armoede. De Voedselbank biedt ook dierenvoer aan. Het CDA heeft er vaker voor gepleit dat initiatieven elkaar opzoeken en hun aanbod samenbrengen. Het CDA gelooft erin dat het verstandig is om in dezen krachten te bundelen; dit in tegenstelling tot een gebouw voor elk initiatief apart. Daarmee gaat het geld in stenen zitten, in plaats van in het doel van een initiatief. Het CDA vraagt het college na te denken over de bundeling van initiatieven, zoals de Voedselbank, de Dierenvoedselbank, de Kledingbank en bijvoorbeeld een weggeefwinkel.

Mevrouw Visscher (SP) vindt het bij elkaar zetten in principe een goed idee, maar de ruimte bij de Voedselbank is niet oneindig groot. Het idee van het CDA zal waarschijnlijk vragen om een grotere locatie. Mevrouw Van Zaalen (CDA) geeft aan dat het CDA pleit voor een discussie over het bundelen van initiatieven. Dit betekent niet per se een vergroting van de locatie van de Voedselbank. Personen die het voer voor hun huisdier niet kunnen betalen, hebben naast dit probleem ook andere problemen waardoor ze voedsel halen bij de Voedselbank en kleding bij de Kledingbank. Het is een collectief probleem, terwijl er nu één aspect wordt uitgelicht. Er zijn veel meer zaken die de gemeente kan regelen, dan wel verbinden of oplossingen hiervoor kan zoeken. De gemeente kan niet voor elk individueel probleem een eigen locatie regelen. Mevrouw Visscher (SP) merkt op dat alle verschillende initiatieven ruimte nodig hebben. Mevrouw Van Zaalen (CDA) meldt dat het CDA een discussie wil voeren over alle perspectieven die met het vraagstuk hebben te maken en dat betreft niet alleen de ruimte. De Voedselbank en de Dierenvoedselbank is, wat het CDA betreft, 1+1=3. Alleenstaande initiatieven lopen daarnaast het risico te fungeren op een te smalle basis van vrijwilligers.

In dit kader vraagt het CDA het nieuwe college om de zojuist gevraagde discussie mee te nemen en vraagt of in een gebundelde aanpak niet ook een zinvolle bijdrage vanuit Weener XL geboden kan worden. Uiteindelijk gaat het om het aanpakken van problemen waarom personen in armoede leven. Alle soorten armoede kan de gemeente niet op zichzelf faciliteren, maar zou de gemeente moeten bundelen. Hetzelfde geldt volgens de fractie dan ook voor dierenvoedsel. Mevrouw Dogan (GroenLinks) sluit zich grotendeels aan bij de overige partijen. Het is voor GroenLinks belangrijk dat geen enkel dier mag lijden onder de financiële omstandigheid van diens baasje. Alle vragen uit de discussienotitie kan GroenLinks volmondig met ‘ja’ beantwoorden. In 2021 heeft een discussie plaatsgevonden over de Bossche Kledingbank. Het gemeentelijk beleid is erop gericht dat organisaties met een vergelijkbaar doel zoveel mogelijk moeten samenwerken. De enige oplossing hierin lijkt toch om het gesprek met de Voedselbank aan te gaan. De fractie hoopt dat het college hierin iets kan betekenen. De heer Van Griensven (PVV) stelt dat dieren lid zijn van het gezin. Een huisdier kan troost bieden in geval van armoede. De PVV ziet er voordelen van om het onder te brengen bij de Voedselbank. Dit is gemakkelijker voor de dierenbezitters, die vaak al tot dezelfde doelgroep behoren.

Zij kunnen dan op één plek voor alles terecht. Dit zou ook kunnen gelden voor de Kledingbank. Wel moet erop worden gelet dat de opslag de voorraad gaat bepalen. Duizenden kilo’s voer moeten niet worden opgeslagen, maar uitgegeven. Als er geld voor wordt gevraagd, is de vraag wanneer de Dierenvoedselbank de huur zelf kan gaan betalen.

12

Reactie college Wethouder Kâhya geeft aan dat het college begrijpt dat het kopen van dierenvoer drukt op het besteedbaar inkomen voor huishoudens met een laag inkomen. Het organiseren van toegang tot bepaalde producten en diensten kan van meerwaarde zijn in het bestrijden van armoede, het bestrijden van eenzaamheid en het bevorderen van dierenwelzijn. Het college is blij dat de Voedselbank in ’s-Hertogenbosch, wanneer voorradig, ook producten en diensten aan minima biedt als het gaat om huisdieren. Het college vindt het goed om de distributiekanalen voor producten en diensten aan minima zo beperkt en eenduidig mogelijk te houden. Het college stimuleert reeds allerlei initiatieven. Het optimaliseren van de samenwerking daarin vindt het college daarom het beste. Het college pleit ervoor om de Voedselbank en de Dierenvoedselbank bij elkaar te brengen om te onderzoeken hoe hieraan een extra impuls kan worden gegeven. Mevrouw Van Beers (Volt) hoort het college ervoor pleiten om de Dierenvoedselbank en de Voedselbank bij elkaar te brengen. Zij vraagt aan welke termijn moet worden gedacht. Wethouder Kâhya zegt dat het goed zou zijn als de organisaties elkaar vinden. Daar waar ze elkaar niet vinden, ziet het college een mogelijkheid om de organisaties bij elkaar te brengen. Ambtenaren zijn altijd bezig met het verbinden van partijen.

Mevrouw Van Opdorp (De Bossche Groenen) zegt dat het probleem juist is dat het contact is gezocht, maar dat dit niet tot een gewenst resultaat heeft geleid. De vraag is of de gemeente een intermediaire rol kan hebben. De voorzitter geeft het woord aan de indieners van de discussienotitie. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) zegt een motie te zullen gaan indienen. Zonder een rol van de gemeente komt het niet van de grond. Mevrouw Craste (D66) vindt het opmerkelijk dat er duizenden kilo’s voer opgeslagen moeten worden, terwijl slechts 32 dieren worden bediend. De opslagbehoefte maakt meteen zichtbaar dat het een voorziening voor de hele regio betreft. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) zegt dat de mogelijkheid voor een bijdrage vanuit de gemeenten Eindhoven en Oss bekeken kan worden. Het gaat niet zozeer om 32 dieren, maar 32 huishoudens met één of meerdere dieren. Bovendien is de groep groeiende en is er op dit moment een wachtlijst van zo’n vijftig à zestig huishoudens. Omdat de capaciteit er niet is, kan de vraag niet verder bediend worden. De grootste vraag komt vanuit ’s-Hertogenbosch, waardoor het waardevol zou zijn wanneer de distributie en uitgifte hier op één plek zou zitten. Mevrouw Van Beers (Volt) vraagt wie bepaalt wanneer een huishouden in aanmerking komt. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) zegt dat ze hier wel kritisch op zijn.

Wanneer een huishouden bijvoorbeeld onder de bijstandsnorm van 120% zit, komen zij in aanmerking. Mevrouw Van Beers (Volt) geeft aan dat mensen ook vaak schaamte hebben voor hun armoede. Dat betekent dat men opening van zaken moet geven bij een instantie waar ze niet bekend mee zijn. De vraag is ook hoe deze mensen bij de Dierenvoedselbank terechtkomen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) geeft aan niet precies te weten hoe er wordt gefilterd. Er wordt niet zo streng gekeken als bij de Voedselbank, maar tegelijkertijd moeten ze kritisch zijn, gezien de beperkte capaciteit. De voorzitter concludeert dat er een motie zal volgen bij de raadsbehandeling. 9.

Werkplanning De voorzitter licht toe dat de werkplanning is bedoeld om de commissie inzicht te geven in de agendadruk voor de komende tijd, op basis van informatie vanuit het college en de raad. Tijdens de introductie zijn verschillende voorstellen aangekondigd. Waarschijnlijk komt het college binnenkort met een aangepaste dynamische planning op basis van het nieuwe bestuursakkoord.

13

10.

Rondvraag en afsluiting Van de rondvraag wordt geen gebruik gemaakt. De voorzitter sluit de vergadering om 20.45 uur. Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Sociaal van 21 september 2022.

De secretaris, drs. E.A.A. Kerkhoff

De voorzitter, J.J.M. Gersjes

14