Verslag Sociaal 02 06 2021

Commissie SOCIAAL Verslag Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

Collegeleden:

2 juni 2021 Raadzaal

R.J.J. Geers drs. E.A.A. Kerkhoff M.M.J. Dingemans, F.G.F. van Genugten, M.A.W.A.M. Hack, F.J. van Haren, A.W.J.A. van Hattem LLB, mw. M. van Heertum, mw. J.M.M. Hoog Antink, C.E.J.J. Koningstein, mw. J.C.H. Lokhoff-Tiebosch, H.J.M. Mees, W.J.B. Meijer, M.G.H. van Rens, A.P.R.G.M. van Rosmalen, P. Slikker U. Kâhya, mr. H.C. van Olden

Afwezig:

mw. D.C.I.T. Coense-Weber, mw. Y. Dogan LLM, mw. A.M.P. van Gerven-van Nistelrooij, mw. R.F. van der Kallen-van der Donk, J.N. Kieft, W.J. Plasmeijer, F.H. van Valkenburg

Verslaglegging:

M. van Wijk

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering om 19.30 uur en heet de aanwezigen welkom. Hij meldt dat hij mevrouw Hendrickx vervangt die wegens ziekte niet aanwezig is. Verder zijn er berichten van verhindering van mevrouw Coense van de PvdA, mevrouw van Gerven en mevrouw van der Kallen van Rosmalens Belang, de heer Kieft van Leefbaar ‘s-Hertogenbosch, de heer Plasmeijer van 50 plus, de heer Van Valkenburg van Bosch Belang en mevrouw Dogan van GroenLinks. Mevrouw Van Doorn van D66 is gestopt als commissielid en is opgevolgd door de heer Van Rens. Vanwege de coronamaatregelen wordt wederom zonder publiek vergaderd, maar de bijeenkomst is te volgen via de live-stream.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter licht toe er vanavond staan er 5 raadsvoorstellen op de agenda. De agendapunten Voorjaarsnota 2022/Actualisatie begroting 2021 worden gezamenlijk behandeld. De jaarstukken 2020 worden apart behandeld. Hij inventariseert over welke andere onderwerpen de commissie beraadslagingen wenst. Dat is agendapunt 8 Zienswijze begroting 2022 GGD Hart voor Brabant. Er is een rondvraag binnengekomen van de heer Meijer en een aantal mede-indieners over jongerencentrum De Poort die aan het eind van de vergadering zal worden beantwoord.

3.

Vaststellen van het verslag van 21 april 2021 Het verslag van 21 april 2021 wordt zonder beraadslagingen vastgesteld.

4.

Moties en bestuurlijke toezeggingen De voorzitter legt het voorstel van het college voor om motie 3 over het Onderwijskansenfonds als afgedaan te beschouwen. Er zijn geen schriftelijke reacties ontvangen dus hij concludeert dat de commissie hiermee kan instemmen.

Raadsvoorstellen 5.

Jaarstukken 2020 De voorzitter licht toe dat in commissie Sociaal discussie kan worden gevoerd over de thema's zorg, welzijn, jeugd, werk & inkomen, onderwijs, diversiteit en wijkgericht werken. De heer Van Haren (VVD) geeft aan dat 2020 een jaar was met ongekende maatregelen, uitdagingen voor de ambtelijke organisatie en gevolgen voor alle inwoners, zeker voor hen die afhankelijk

1

zijn van zorg of in een lastige financiële positie verkeren. De VVD is blij dat deze bewoners door de gemeente gesteund konden worden en de gemeente een en ander financieel kon opvangen dankzij het solide financiële beleid van de afgelopen jaren wat betreft het Sociaal en Zorgfonds. De voorspellingen zijn echter somber. Er wordt in 's-Hertogenbosch meer geld uitgegeven dan er binnenkomt. Hiertegen is niet één oplossing bestand. Het nieuwe kabinet moet over de brug komen met extra geld, maar 's-Hertogenbosch moet het daar niet vanaf laten hangen. Grip aan de poort, doelmatig inkopen en hervormen is voor de fractie even belangrijk. In 2019 en 2020 zijn veel goede verbeteringen in de breedte van het sociaal beleid te vinden, zoals de anders georganiseerde basisondersteuning en KOO. Andere aanpassingen moeten hun waarde in 2021 en 2022 nog gaan bewijzen. Wat dit laatste betreft, verwijst spreker naar het accommodatiebeleid, de mantelzorgondersteuning en Positieve Gezondheid. Het herzien van de sociale subsidiestructuur, waarop alle betrokken organisaties na afloop tevreden óf begripvol reageerden, mag als een knappe prestatie worden beoordeeld. De VVD complimenteert de organisatie en het college hiermee. Ook wat betreft werk en inkomen, waren de effecten van de lockdown voelbaar.

Terugkijkend mag Weener XL tevreden zijn over hun prestaties in 2020: het uitrollen van Tozo, TONK en NOW naast het zoveel mogelijk continueren van de reguliere dienstverlening. Er is een knappe prestatie geleverd. Naar omstandigheden zijn de resultaten goed wat betreft de loonkostensubsidie, uitkeringen en de uitstroom naar werk. Dit bewijst de effectiviteit van de gemeentelijke gereedschapskist. Het accountantsverslag gaat in op de gemeentelijke aanpak van misbruik van pgb-gelden. De VVD is benieuwd naar de resultaten. Ook bevat het jaarverslag stevige taal over 'zorgcowboys' en de toezichthouder toont reeds mooie resultaten naar aanleiding van technische vragen van de PvdA. De VVD vraagt naar een toelichting, specifiek betreffende de pgb-gelden. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) geeft aan dat de raad gewend is om de jaarstukken, de actualisatie van de begroting en de Voorjaarsnota gelijktijdig te behandelen, desgewenst met twee woordvoerders per fractie. Dit jaar staan de jaarstukken en de Voorjaarsnota apart geagendeerd. Spreker pleit voor gecombineerde behandeling in 2022, zoals vanouds. GroenLinks acht de spreektijd nu te kort en deze raakt versnipperd. Een bijdrage over het afgelopen jaar mondt al snel uit in opmerkingen over de actualiteit of de toekomst, terwijl dit bewaard moet worden voor de Voorjaarsnota.

Dit maakt een samenhangend betoog op hoofdlijnen over 2020, 2021 en 2022 lastig. De heer Van Haren (VVD) vraagt aan de heer Van Rosmalen of hij ook van mening is dat de fracties - door de stukken afzonderlijk te bespreken - nu juist méér tijd hebben. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) constateert dat er weinig animo is voor de huidige procedure. De voorzitter geeft aan dat de opmerking van de heer Van Rosmalen wordt doorgeleid naar het presidium. Mevrouw Hoog Antink (D66) stelt vast dat iedereen sinds maart 2020 in crisisstand staat en het is nog onduidelijk hoelang het gaat duren en wat de maatschappelijke en economische gevolgen zijn. Kijkend naar wat in 2020 wel is bereikt, acht D66 een groot compliment op z'n plaats voor iedereen die onder niet-ideale omstandigheden ervoor heeft gezorgd dat hulp en ondersteuning is geboden, waar nodig. D66 dankt vrijwilligers en mantelzorgers op wie in de afgelopen tijd een beroep is gedaan en complimenteert de inwoners met hun veerkracht. D66 constateert, wat betreft de onderwerpen van de commissie Sociaal dat de doelstellingen en ambities uit het bestuursakkoord in hoge mate zijn bereikt. Een laatste compliment vanuit D66 gaat uit naar het in 2020 gevoerde beleid. De heer Van Hattem (PVV) verwacht bezuinigingen in 2021 en doet een aantal bezuinigingssuggesties.

De fractie acht het geen gemeentelijke taak om bij te dragen aan het netwerk Met Elkaar Bosschenaar, dat zich bezighoudt met bijeenkomsten over zorg, specifiek gericht op de Islamitische gemeenschap in aanloop naar de ramadan. De PVV vindt dit geen taak voor de gemeente en stelt voor te stoppen met dit netwerk. Dat geldt ook voor specifieke subsidies aan doelgroepen met een specifieke etnische achtergrond verleend zou moeten worden. Subsidies aan de Stichting Marokkaanse Jongeren 's-Hertogenbosch en Marokkaans Comité de Kruiskamp sluiten niet aan op het beleid en vragen uitleg. Enkele jaren geleden heeft de raad besloten geen specifiek op doelgroepen gericht beleid te voeren. Hij vraagt de wethouder waarom er toch nog zulke subsidies worden verstrekt op zulk specifiek beleid.

2

Aan Bed, bad en brood wordt € 40.880 uitgekeerd om uitgeprocedeerde asielzoekers op te vangen. Uit het subsidieoverzicht blijkt dat € 27.380 naar VluchtelingenWerk is gegaan en € 13.500 naar stichting ASKV. De PVV roept op om dergelijke subsidies stop te zetten. Er is € 346.545 aan VluchtelingenWerk besteed, terwijl hiervoor € 330.000 was begroot. Volgens de PVV moet er niet méér geld naar VluchtelingenWerk, maar minder. In de subsidielijst staat een aantal onderdelen benoemd waarbij het beleid en het bestedingsdoel weliswaar wordt aangegeven, maar niet de specifieke organisaties. De partij roept op om dit volgend jaar wel expliciet aan te geven in het overzicht. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) complimenteert de organisatie en het college met het gevoerde beleid. De heer Koningstein (Bosch Belang) constateert dat binnen de begroting van beschermd wonen en maatschappelijke opvang sprake is van een overschot van € 3,6 miljoen. Dit is het gevolg van een verhoging van de integratie-uitkering, de strenge toegang en vertraging door bezwaar van omwonenden. De kosten van Jeugdhulp resulteren negatief op € 1,3 miljoen als gevolg van toenemend zorggebruik en meer gebruik van maatwerkarrangementen. Voor uitvoering van het lokale jeugdhulpbeleid was € 2,1 miljoen gereserveerd, waarvan € 1,6 miljoen is besteed. De kostenpost viel € 0,5 miljoen lager uit dan was verwacht.

Dit voordeel wordt toegevoegd aan de reserve van het Sociaal en Zorgfonds. Bosch Belang vindt het vervelend dat de effecten van de herijking van het Gemeentefonds voor het Sociaal Domein onduidelijk zijn en het college vooralsnog rekening houdt met een tekort van € 13 miljoen tot en met 2022. Dit tekort kan uit de reserve Sociaal en Zorgfonds worden gedekt. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) complimenteert alle Bossche actoren met het gevoerde coronabeleid. Op inhoud zijn de vragen van Leefbaar 's-Hertogenbosch goed beantwoord en het accountantsverslag is duidelijk. De grote reserve stemt tot tevredenheid. Mevrouw Van Heertum (De Bossche Groenen) complimenteert met de wijze waarop is ingespeeld op de uitdagingen in crisistijd. Overstijgende maatregelen zullen wellicht ook in de toekomst nog nodig zijn. In het Sociaal Domein gaat het om mensen, niet om wetten en budgetten. Tijdens het werkbezoek van de commissie aan het Zorgbedrijf werd duidelijk hoe soms gezocht moet worden naar mogelijkheden om complexe hulpvragen te faciliteren en binnen de taakstelling te verantwoorden. De uitvoerders in het Sociaal Domein snakken naar regelruimte. Voor een kind met ouders die in een vechtscheiding zitten, is niet relevant uit welke voorzieningen de hulp wordt bekostigd, áls de hulp maar wordt geboden.

De fractie van De Bossche Groenen roept op om meer vanuit die blik naar het Sociaal Domein te kijken. Voorts doet de fractie de oproep om op de eerste plaats uit te gaan van het bieden van ruimte, kansen en vertrouwen aan de meest kwetsbaren – de jongeren – ook als zij soms falen. Volgens het jaarverslag hoefde in 2020 niemand op straat te slapen in 's-Hertogenbosch, maar de realiteit is anders. De Bossche Groenen noemt het Traject Bemoeizorg en de aanpak van crisisteam Farent, gericht op verwarde personen, als goede voorbeelden van samen verder komen door op elkaar te blijven passen. Wethouder Kâhya is het eens met de commissieleden dat de samenleving heeft getoond hoe zij samen uitdagingen en crises te lijf kunnen gaan. De portefeuillehouder complimenteert ook kinderen, leraren en pedagogisch personeel en uitvoerders op de werkvloer en in de wijken, die gezamenlijk hebben gedaan wat nodig was. De raad heeft het college de gelegenheid gegeven om daarin te acteren. De Bossche Zomer is een mooi voorbeeld van wat mogelijk is gemaakt. Het is belangrijk om ervan bewust te zijn dat 38 van de 39 raadsleden diversiteit en pluriformiteit in de samenleving omarmen en dat de gemeente er is voor ál haar inwoners, in alle verscheidenheid. De gemeente heeft hierdoor de hervormingen van het subsidiestelsel kunnen doen op een gedragen manier, waarin iedereen zich herkende.

Hij wijst op de verschillende doelgroepen die subsidie ontvangen, zoals Stichting van de Vrije Meisjes Club, KBO en Stichting Marokkaanse Jongeren 'sHertogenbosch. Het college is het dan ook fundamenteel oneens met de zienswijze van de PVV als het gaat over onderscheid op basis van achtergrond of geloofsovertuiging. Het college voert de subsidieverstrekking uit conform besluit. Wethouder Van Olden sluit zich aan bij de complimenten aan de organisatie en de samenleving. Inzake de pgb's zal er meer worden gemonitord worden in de toegang en bij de klant en aanbieder. Dit gebeurt zorgvuldig en met een menselijke maat bij iedereen die betrokken is bij de uitvoering

3

van Jeugd- en Wmo-taken, maar ook bij werk en inkomen, waarbij rekening wordt gehouden met de effecten bij het gezin, een inwoner of aanbieder. Het college erkent dat er geen dak- of thuislozen zouden hoeven zijn in 's-Hertogenbosch. Echter, als hulpverleners in gesprek gaan met daklozen, blijkt dat sommigen bewust de keuze maken om buiten te slapen. Ook deze keuze moet de samenleving respecteren. De voorzitter vraagt of het voorstel voor de beleidsterreinen van de commissie Sociaal terugkomt in de raad. De heer Van Hattem (PVV) overweegt een voorstel in te dienen omtrent het specificeren van bepaalde onderdelen van de subsidielijst. 6. 7.

Actualisatie Begroting 2021 Voorjaarsnota 2022 De voorzitter wijst op de gecombineerde behandeling van agendapunt 6 en 7 en meldt dat de volgende beleidsvelden zijn aan de orde: Zorg, Welzijn, Jeugd, Werk en inkomen, Onderwijs, Diversiteit, Wijkgericht werken. Mevrouw Lokhoff (SP) waardeert om goed 'meegenomen te worden' door het Zorgbedrijf. De SP heeft vernomen dat bij Jeugdzorg de afdelingen Beleid en Uitvoering zijn samengevoegd, terwijl de fractie meende dat dit al lange tijd praktijk was. De SP informeert naar de praktijk wat dit betreft bij Wmo en schulddienstverlening. De SP heeft meermaals aangegeven dat zorg moet beginnen bij de vraag van de cliënt. Bij de verschillende casussen die werden behandeld, werden de dilemma's zichtbaar waar men voor komt te staan. Hierbij werd zichtbaar dat niet de zorgvraag centraal staat, maar dat de cliënt struikelt over de verschillende zorgtrajecten en zorgpotjes. Er komen veel vragen binnen bij KOO en de bekendheid hiervan onder inwoners wordt groter. In reactie op de vraag of er ook werknemers zijn met een niet-Nederlandse achtergrond werd bevestigend geantwoord. Er zijn meerdere wijkpleinmanagers en vrijwilligers met een nietNederlandse achtergrond. Daarbij wordt opgemerkt dat bij de vrijwilligers sprake is van een zekere verplichting vanwege de plaatsing door Weener XL in een re-integratietraject bij de wijkpleinen.

De SP vraagt naar het waarom van de gewijzigde naamgeving van de sociale wijkteams naar Team Toegang en Regie en vraagt of dit betekent dat er iets is veranderd in de werkwijze. In Nijmegen worden de sociale teams teruggestuurd naar de basisteams volwassen en jeugd omdat men tot de conclusie gekomen dat wachtlijsten aanmerkelijk korter worden als men direct begint met behandelen en niet eerst de bureaucratie van indicatiestelling volgt. Volgens wethouder Hoskam is de begroting op orde. Afgelopen jaren is er al bezuinigd door - onder andere - de afschaffing van de HHT voor mantelzorg en het vrij besteedbare bedrag binnen het pgb. Door de wachtlijsten voor huishoudelijke hulp, krijgen bewoners die hierop aanspraak willen doen, geen hulp. Als iemand hulp nodig heeft na een ziekenhuisopname, zal dergelijke hulp na acht tot twaalf weken wachten wellicht niet meer nodig zijn. De SP is blij met het adequate optreden van het college, om zelfstandigen die door de crisis in de problemen zijn gekomen, door te verwijzen naar Eerste Hulp Bij Geldzaken. De TONK-regeling is een welkome tegemoetkoming voor deze zelfstandigen. De fractie vraagt zich af waarom een grote groep is afgewezen en informeert naar de grote verschillen in de toegekende bedragen in vergelijking met andere gemeenten. De regeling is geëvalueerd en aangepast, ook doordat het rijk de bijdrage verdubbelde.

In Oss heeft men de regeling verder aangepast. Men kan niet alleen voor woonkosten, maar ook voor andere doorlopende kosten een aanvraag indienen. De SP vraagt hoe het college hier tegenover staat. In 's-Hertogenbosch zaten voordat de pandemie begon al veel mensen in een schuldenpositie. De fractie roept het college op, om de dossiers van deze personen tegen het licht te houden. Er kan ook sprake zijn van een foutje gedurende de bijstandsperiode. Spreker verwijst naar de toeslagenaffaire bij de Belastingdienst. Als gevolg van armoede en schulden wordt de gezondheid aangetast. De SP vraagt of de gemeente hierin een link legt met onderwijs, zorg en jeugdhulp. Er is een Sportautomaat geplaatst, waarbij men voor € 0,50 gebruik kan maken van sportattributen. Iemand die financieel minder draagkrachtig is en een vergoeding vraagt om lid te mogen worden van een sportclub, dient eerst zelf de contributie te betalen, daarna is de voorziening pas toegankelijk. Door de crisis zijn meer personen in de bijstand terechtgekomen. Dit heeft gevolgen voor diverse trajecten bij Weener XL. Door de vele besmettingen moesten afdelingen tijdelijk sluiten. De SP

4

kreeg veel meldingen inzake het niet handhaven van de RIVM-maatregelen, en spreker heeft daar wakker van gelegen, maar gelukkig is uiteindelijk ingegrepen. Dankzij de loonkostensubsidie konden veel personen worden geplaatst. De fractie vraagt zich af voor wie deze subsidie het meest gunstig is: voor het gemeentelijk budget of de cliënten. De cao voor mensen met beschut werk is een kleine stap in de goede richting, maar voor personen die niet meer dan 31 uur per week kunnen werken, is het minimumloon niet te realiseren. De SP vraagt of op gemeentelijk niveau hieraan iets gedaan kan worden. Er komen diverse extra bedragen vanuit het rijk naar de gemeenten toe, specifiek voor personen die door de crisis in de bijstand zijn terechtgekomen, maar ook om te voorkomen dat men in schulden en armoede terechtkomt. De fractie vraagt of deze bedragen zijn geoormerkt. Voorts vraagt de fractie of het college de raad kan meenemen in de uitvoering van re-integratie en hulp bij schulden. Bijverdienen in de bijstand is door het college afgevoerd. De fractie vraagt of het college andere mogelijkheden ziet om deze groep mensen perspectief te bieden, bijvoorbeeld door een eenmalige uitkering. De roep om maatwerk te leveren bij de Belastingdienst, het UWV en de SVB is groot. De SP roept op om maatwerk te leveren voor personen die met een bijstandsuitkering moeten leven.

De heer Van Genugten (CDA) constateert dat de overheid in coronatijd – met inzet van financiële middelen en een flexibele houding - de samenleving zo goed mogelijk draaiende probeert te houden. Er zijn veel maatregelen genomen om de basisstructuur in de gemeente overeind te houden. Spreker verwijst wat dit betreft naar het Bosch Herstelfonds Corona. Het CDA vraagt ook aandacht voor de periode na de crisis, wanneer de extra steun eindigt. Sommige gevolgen van de coronacrisis zullen nog een lange tijd effect hebben, zoals de oplopende onderwijsachterstanden, de extra inzet voor gelijke kansen en personen die in de schulden zijn geraakt. De fractie is blij met de inzet van Eerste Hulp Bij Geldzaken. De coronarekening mag wat het CDA betreft, niet te zwaar terechtkomen op kwetsbare groepen, huishoudens met een laag inkomen, jongeren die jeugdzorg nodig hebben en eenzame personen. De bodem van de Jeugdzorg en het Sociaal en Zorgfonds komt in zicht. Ook al bood het bericht van de Commissie van Wijzen perspectief, zelfs extra geld vanuit het rijk is niet afdoende. Er moet een discussie gevoerd worden over wat de gemeente zelf kan doen om te kunnen garanderen dat jeugdigen de zorg krijgen die ze nodig hebben. Daarbij is het ook van belang om naar de zorgverstrekking te kijken. Er wordt meer lichte jeugdzorg geboden en jongeren blijven langer in behandeling.

Uit landelijke cijfers blijkt dat de inzet van de lichtere jeugdzorg niet tot een afname van zwaardere jeugdzorg leidt. Wat het CDA betreft, is 's-Hertogenbosch niet alleen op het gebied van klimaat en energie een duurzame gemeente, maar ook een sociaal duurzame gemeente. De pandemie betekent voor jongeren een tijd van verveling. Experimenteren met drank en drugs ligt op de loer. Preventie-inzet en focus op een gezonde levensstijl zijn van groot belang. Het CDA wenst een fijne gemeente om in te wonen, leven en werken. Om dit daadwerkelijk te bieden spelen gelijke kansen een grote rol. De ongelijkheid tussen wijken vraagt de aandacht. De groeiende tweedeling in de samenleving baart de fractie zorgen. Eerder heeft het CDA een motie ingediend om de verduurzaming van wijken te laten oplopen met de sociale verduurzaming. Het CDA kijkt uit naar het nieuwe Aanvalsplan Den Bosch Schuldenvrij. De tijd na corona biedt hopelijk meer vrijheid, spontaniteit en meer activiteiten in dorpen en wijken. De fractie hoopt dat de wijks- en dorpsbudgetten hierbij behulpzaam zijn. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) meldt dat de fractie akkoord is met het raadsvoorstel Actualisatie Begroting 2021.

GroenLinks maakt zich ernstig zorgen over een passage in de Voorjaarsnota: "Ons uitgangspunt is hierbij dat de financiële problematiek van het Sociaal Domein binnen het eigen vierkant wordt opgelost, hetzij door extra rijksmiddelen, hetzij door beleidsmatige ingrepen." Door de uitspraak van de arbitragecommissie lijkt er vanuit het rijk meer geld te komen voor het Sociaal Domein, al is het nog de vraag hoe dit gaat uitpakken voor de gemeente, zoals terecht opgemerkt tijdens het werkbezoek aan het Zorgbedrijf. De uitkomst van de arbitrage maakt de financiële problematiek hopelijk minder groot, maar laat deze niet verdwijnen. GroenLinks vraagt wat het college zich bij de beleidsmatige ingrepen voorstelt. Het kan gaan om bezuinigingen, waardoor personen die ondersteuning vanuit de Wmo nodig hebben, de steun en zorg niet of niet langer krijgen. Het college kan ook denken aan maatregelen welke eerder ter sprake kwamen, zoals het beperken van de reikwijdte van de Jeugdwet, maar kan ook nog beter inzetten op preventie en lichtere vormen van ondersteuning – hoewel de meningen uiteenlopen dat dit kostenbesparend werkt – nog meer werk maken van het leren van goede voorbeelden uit andere gemeenten of de werkwijze van andere zorgverleners. GroenLinks pleit voorts voor het verbeteren van het vraaggericht werken en nog meer investeren in een beter samenspel tussen professio-

5

nals van de gemeente, ouders, jongeren, cliënten, zorgaanbieders, andere verwijzers, zoals huisartsen, welzijnsinstellingen en informele organisaties. Dit werkt kostenbesparend op termijn, maar levert ook meer op voor de inwoners. Dat deze aanpak succesvol is, blijkt uit een recent onderzoeksrapport van het Verwey-Jonker Instituut. Hieruit blijkt dat gemeenten die het beheersen van de uitgaven niet als eerste startpunt kiezen, maar vanuit een gezamenlijke visie op de kwaliteit werken, goedkoper uit blijken en meer kwaliteit leveren. Zij gaan met gezinnen en professionals om tafel zitten om te kijken wat nodig is en hoe de jeugdhulp het beste georganiseerd kan worden. Dit lijkt niet te leiden tot meer zorgverbruik en dus ook niet tot hogere kosten. Bij een beleidsarme Voorjaarsnota en de onzekere financiële situatie van de gemeente, passen geen moties die om geld vragen. Desondanks vraagt GroenLinks om in het kader van de begroting te bezien of er budget is om net iets meer te kunnen doen met het programma Positieve Gezondheid en in de uitvoering van de Lokale Inclusie Agenda. Binnenkort presenteert het college – aansluitend op het VN-verdrag Handicap - een Lokale Inclusie Agenda met maatregelen om zoveel mogelijk barrières op allerlei gebieden voor inwoners met een handicap te beslechten. Een reservering van € 50.000 voor het programma Positieve Gezondheid is niet veel.

Sociaaleconomische gezondheidsverschillen verdwijnen niet in enkele jaren. De heer Slikker (PvdA) verwijst naar de passage die GroenLinks citeerde. De PvdA deelt de zorg over het oplossen van de financiële problemen binnen het vierkant. De PvdA vraagt hoe GroenLinks hier zelf naar kijkt. Het Sociaal en Zorgfonds is ingezet om problemen in de zorg rustiger op te vangen in plaats van direct te moeten bezuinigen als het rijk onvoldoende bijdraagt. Als eenzelfde soort oplossing niet wordt opgezet, resteert in de volgende coalitieperiode weinig keus. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) erkent de functie van het Sociaal en Zorgfonds. Deze functie moet wat GroenLinks betreft in stand blijven, daar het Sociaal Domein hier erg veel baat bij heeft gehad. Het fonds moet op peil blijven en niet enkel ingezet worden om bezuinigingen te compenseren, maar ook om nieuwe methoden te financieren die op den duur tot minder zorgverbruik en betere zorg leiden. Veranderen vraagt tijd. In de afgelopen zes jaar is vooruitgang geboekt. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) ziet geen reden om achterover te leunen. Dit blijkt ook uit de Kanskaart 's-Hertogenbosch en de 'Foto van 's-Hertogenbosch, 1 jaar in crisistijd'. Het vaccinatiebeleid begint vruchten af te werpen bij de meest kwetsbaren, al ontstaat - vooral in de grote steden - een vaccinatiekloof.

De fractie suggereert als gemeente in samenwerking met huisartsen en de GGD hierin een rol te spelen. Het is denkbaar dat de komende jaren sprake zal zijn van periodieke vaccinaties. Leefbaar 's-Hertogenbosch wil voorkomen dat de meest kwetsbaren hiervan geen gebruik maken. Wat het stimuleren van het vaccineren betreft, zijn initiatieven bekend, zoals een Rotterdamse huisarts die met vaccins de wijken bezoekt om personen die vaak onwetend blijken, bewust te maken van het nut van vaccins. Er is vastgesteld dat sociaaleconomische en etnische gezondheidsverschillen door corona verder zijn toegenomen. Dat is reden om aandacht te besteden aan de vaccinatiekloof. De fractie vraagt het college om een reactie. In het onderwijs speelt ventilatie van lokalen een rol. Het rijk heeft daar subsidie voor uitgetrokken, maar veel scholen stellen daar geen geld voor te hebben. De fractie vraagt hoe dit zich ontwikkelt in 's-Hertogenbosch en of de scholen na de zomervakantie hun faciliteiten voldoende op orde hebben gebracht wanneer het onderwijs wordt hervat. In de commissie Bedrijvigheid jl. is veelvuldig gesproken over de Bossche Zomer. Daarbij werd ook de Bossche horeca betrokken. De horeca heeft een momenteel een tekort aan personeel. Aan de andere kant neemt het aantal jongeren in de bijstand toe. De fractie vraagt of het mogelijk is om hier samen met Weener XL beleid op in te zetten.

Leefbaar 's-Hertogenbosch heeft technische vragen gesteld over de opmerking van het college dat de financiële problematiek binnen het eigen vierkant wordt opgelost. Het college gaf aan dat aanvullende beleidsmatige ingrepen niet worden uitgesloten. Wanneer hiermee op bezuinigen wordt geduid, wil de fractie dat liever voorkomen. Eerder is aangegeven dat zorgcowboys worden aangepakt. Het doet de fractie goed dat de portefeuillehouder administratieve procedures wil vereenvoudigen. Ook in het bestuursakkoord werd aangekondigd dat de bureaucratie in de zorg aangepakt zou worden via schrapsessies. De fractie vraagt wat de portefeuillehouder in gang wil zetten om vereenvoudigingen door te voeren en gevreesde bezuinigingen te voorkomen. De heer Hack (VVD) acht de sociale staat van de gemeente belangrijker dan ooit. De 'klus' na corona kan alleen samen opgelost worden. In het afgelopen jaar is meer dan ooit duidelijk geworden dat een gezonde levensstijl levens kan redden. Het college heeft de afgelopen jaren goed werk

6

verricht om de filosofie van de Positieve Gezondheid over te brengen. De VVD vraagt zich af of de bewoners het besef voldoende hebben. Wat de VVD betreft, moet flink ingezet worden om het sporten, zowel bij verenigingen als in de openbare ruimte, aantrekkelijker en toegankelijker te maken en verder preventief in te zetten op andere terreinen. De afgelopen jaren is een nieuw stelsel in gang gezet: van de subsidieverstrekking tot Right to Challenge, tot ondersteuning van mantelzorgers, de basisondersteuning, KOO et cetera. Nu moet het stelsel zich in de samenleving gaan bewijzen. De VVD vraagt welke resultaten er redelijkerwijs verwacht mogen worden van alle verbeterslagen en waarop de raad het college mag afrekenen. Weerbaarheid begint bij individuen. Wat betreft het groepsgevoel in wijken en dorpen dat ervoor zorgt dat mensen naar elkaar omkijken, ziet de fractie verontrustende trends. Vrijwilligerswerk en het verenigingsleven trekt structureel minder belangstellenden. De fractie roept op om te investeren in de gemeenschappen, de ruimtelijke leefbaarheid te bevorderen, het wijk- en dorpsbudget te versterken, met elkaar beseffen dat sport en volksfeesten essentieel zijn voor de levendigheid en voor het tegengaan van eenzaamheid. In de wijkuitvoeringsplannen moet daarom goed gekeken worden naar de ontmoetingsfunctie van sport, cultuur en onderwijs.

In de arbeidsmarkt is het van belang de draad zo snel mogelijk op te pakken. De afgelopen jaren is goed ingezet op het koppelen van vraag en aanbod, maar door corona ligt veel stil; veel personen staan langs de kant of komen langs de kant te staan, terwijl in andere sectoren het werk nog altijd voor het oprapen ligt. Samen met de arbeidsmarktregio moet worden gezorgd voor een snelle en soepele omscholing naar toekomstbestendige banen. Wat de VVD betreft, mogen de meest kwetsbaren – jongeren die anders moeilijk aan de slag komen – hierin prioriteit krijgen. Voor hen moeten leer-werkplekken en stageplekken opgestart worden. Het is cruciaal voor het arbeidsperspectief van jongeren dat ze ervaring kunnen opdoen. De VVD hoopt dat alle mogelijkheden worden aangegrepen, ook zolang er nog lichte coronamaatregelen gelden. Daarnaast moet blijvend worden ingezet op het bestrijden van laaggeletterdheid, inclusief digitale laaggeletterdheid. Dit laatste kan ook bijdragen aan het slechten van de tweedeling in de samenleving. Ondernemers zagen hun omzet verdwijnen en moeten spaargeld aanspreken om de lockdownperioden door te komen. Zij krijgen nu weer perspectief, maar de vraag is wat er gebeurt wanneer het rijk stopt met de steunpakketten. De VVD pleit er daarom voor om in de schuldenaanpak ook in het bijzonder te letten op deze groep, die de afgelopen jaren steeds groter is geworden.

De eerste stap is gezet door Eerste Hulp Bij Geldzaken voor ondernemers uit te breiden. De VVD vraagt of het college het ermee eens is dat deze aanpak een volwaardige plek verdient binnen het nieuwe Aanvalsplan Den Bosch Schuldenvrij. De heer Koningstein (Bosch Belang) geeft aan dat het in de begrotingsactualisatie gaat om een klein aantal indicatoren dat bijstelling nodig heeft. Deze bijstellingen zijn met name het gevolg van de coronacrisis. Bosch Belang maakt zich - gezien de sombere voorspellingen - zorgen over de toekomst. In de begroting zijn de jaren 2021 en 2022 sluitend gemaakt door reserves en voorzieningen in te zetten. Voor de jaren na 2022 is een nieuwe taakstelling onvermijdelijk. De voorjaarsnota is uitgebreid, maar de onderwerpen die onder de commissie Sociaal vallen, zijn beperkt. De financiële situatie van gemeenten in Nederland is zorgelijk, maar dit was ook al het geval voordat de pandemie zich voordeed. Ondanks dat de gemeente 's-Hertogenbosch er relatief goed voorstond, is de financiële situatie voor de komende jaren zorgelijk. Spreker verwijst naar een nieuwe taakstelling van ruim € 3 miljoen in 2024. De verwachting is dat de gemeente in 2021 nog volop bezig zal zijn met de maatregelen in verband met de coronacrisis, waarbij de gemeente 'sHertogenbosch het vooral moet hebben van financiële steun van het rijk.

Daarbovenop wordt een toename van het aantal aanvragen bij de schulddienstverlening en de wijkteams verwacht. De vraag is hoe men hiermee omgaat, terwijl een taakstelling wordt verwacht. De heer Meijer (gewoon ge-DREVEN) geeft aan dat de fractie staat voor een sociale, veilige, duurzame en zorgzame samenleving met een schone, veilige, leefbare en bereikbare omgeving als uitgangspunt. De fractie maakt zich zorgen over een aantal zaken en pleit voor extra investeringen, zo nodig. De steunmaatregelen vanwege corona en de consequenties voor de werkgelegenheid leiden tot onzekerheid. De fractie vraagt in het bijzonder aandacht voor personen met een afstand tot de arbeidsmarkt en de bereikbaarheid van het onderwijs. In 2020 is vanwege de coronacrisis vrijwel geen uitvoering gegeven aan wijkgericht werken. De doelstelling van wijkgericht werken om mensen samen te brengen kon vanwege corona geen invulling krijgen. De fractie vraagt het college om rekening te houden met de reeds toegekende budgetten voor 2021 en adviseert nieuw budget pas in te zetten op het moment dat erom gevraagd wordt.

7

De heer Slikker (PvdA) realiseert zich dat de tweedeling in wijken opnieuw een thema wordt in de landelijke politiek. De PvdA hoopt op extra rijksgelden. Het verkleinen van de kloof tussen kansrijk en kansarm is - wat de PvdA betreft - de grote opgave voor de komende jaren. Het budget van het rijk voor het Sociaal Domein is ontoereikend. Ook de komende jaren zal er een noodfonds moeten zijn, als de rijksmiddelen onvoldoende zijn. Daarnaast is het van belang om in de komende jaren meer preventief te werken. Bezuinigingen in de zorg moeten voorkomen worden. De PvdA vraagt extra aandacht voor drie onderwerpen. De eerste prioriteit is gericht op de kansen voor jongeren in kwetsbare wijken. Problemen met lezen en schrijven vinden grotendeels hun oorzaak in de eerste levensjaren. Overgewicht en gebrek aan sport, maar ook de kans op een vmboadvies op de basisschool, kan op basis van postcode gepinpoint worden. De vraag is waarom het niet lukt deze problematiek aan te pakken. Voor een volgende collegeperiode zou een voortvarende aanpak hiervan wat de PvdA betreft in het gezamenlijk programma passen. De PvdA komt in het najaar met een discussienota om het debat hierover op te starten en de toekomstige coalitie aan te sporen tot een wijkaanpak, specifiek gericht op kansarme jongeren. De tweede prioriteit betreft het verkorten van wachtlijsten.

Voor Wmo-zorg, huishoudelijke hulp en reguliere ondersteuning bedraagt de gemiddelde wachttijd voor ouderen tien weken. De gemiddelde wachttijd voor jongeren is dertien weken, maar ook een wachttijd van een halfjaar komt voor. In de komende jaren zal de druk op de zorg alleen maar groter worden vanwege de babyboomers die kwetsbaarder worden en waarvoor extra zorggebruik wordt verwacht. Doordat mensen gemiddeld ouder worden, stijgt ook de vraag naar huishoudelijke hulp of hulp bij dementie. De PvdA pleit voor sneller terugdringen van de wachtlijsten door extra medewerkers in te zetten, herindicaties te verkorten en snellere toekenning van zorg in natura. Daarnaast is het van belang dat de raad nu echt een klem plaatst op de wachtlijsten. Spreker denkt aan een voorstel ten behoeve van de komende voorjaarsnota. De derde prioriteit is perspectief op werk en inkomen. Het is niet gelukt om conciërges te bieden voor scholen die zich dit niet kunnen veroorloven, hoewel dit een prioriteit in het bestuursakkoord betreft. De fractie pleit voor het opstarten van pilots met basisbanen, zoals conciërgefuncties. Mevrouw Hoog Antink (D66) heeft geen opmerkingen over de actualisatie van de begroting. Dat de kansenongelijkheid is toegenomen, laten de cijfers duidelijk zien.

Daarnaast is een groter beroep op Wmo- en Jeugdzorg zichtbaar met oplopende wachttijden, toename van eenzaamheid, groei van armoede en schulden en toenemende overlast van drugsverslaafden. De rijksoverheid en de gemeente stellen middelen beschikbaar en D66 steunt deze maatregelen volledig. Tegelijkertijd realiseert de partij zich ook dat daarmee de bodem van het Sociaal en Zorgfonds eerder in zicht komt. Hetzelfde geldt voor de extra middelen voor jeugdhulp. Naast de rijksmiddelen die daarop worden ingezet, is D66 blij met de extra gemeentelijke middelen voor onder andere huiswerkbegeleiding en ondersteuning aan ouders door Hambaken Connect. Ondanks deze extra inzet maakt D66 zich zorgen over de situatie in 's-Hertogenbosch na afloop van de coronacrisis en vooral in de meest kwetsbare wijken. De verschillen in gezondheid en gezonde leefstijl zullen zijn toegenomen. De gemeente was juist in deze wijken goed op weg met aandacht voor Positieve Gezondheid en voor preventie. Er moet voorkomen worden dat deze inspanningen voor niets zijn geweest. De pandemie heeft ook geleid tot extra wachttijden, bijvoorbeeld bij de buurtteams. Veel mantelzorgers hebben extra druk ervaren. Ook hier moet krachtig op ingezet worden.

De fractie geeft aan dat in de bijlage over de majeure financiële dossiers uitgebreid wordt ingegaan op het Sociaal en Zorgfonds en op de oplopende financiële druk op dat fonds. De fractie maakt zich hier zorgen over. De bijdrage van het rijk is nog onbekend, maar zal waarschijnlijk niet afdoende zijn. Door de overgang naar de nieuwe bekostigingssystematiek en als gevolg van de regionale afspraken voor Jeugdhulp, Wmo-begeleiding en dagbesteding komen er meer kansen en bedreigingen. Dit proces zal veel vergen van de toegang. Het is essentieel om daarop vooruit te lopen en te investeren in de kwaliteit van medewerkers. Bij al deze ontwikkelingen dient de menselijke maat voorop te staan, moet worden gekeken naar de geest van de wet, bureaucratie waar mogelijk worden teruggedrongen en creativiteit worden gewaardeerd. De heer Van Rens (D66) stelt dat de coronacrisis de kansenongelijkheid heeft blootgelegd. Wat D66 betreft, vraagt dit om actie. Het is juist nu van belang te investeren in de toekomst. Iedereen verdient het om de beste versie van zichzelf te mogen en kunnen zijn, om onderwijs te krijgen in een veilig en gezond schoolgebouw waarbij bij leerachterstanden extra ondersteuning mogelijk is.

8

D66 is blij dat bijvoorbeeld Huis73 en Perron-3 gestart zijn met extra studieplekken. De fractie ziet graag andere locaties volgen om meer ruimte te bieden aan scholieren en studenten. De negatieve gevolgen van de coronacrisis dienen zo goed mogelijk te worden opgevangen. D66 wil het Onderwijskansenfonds een impuls geven om de gelijke kansen te vergroten. Spreker denkt hierbij onder meer aan het terugdringen van leerachterstanden als gevolg van de coronacrisis, het volgen van digitaal onderwijs voor iedereen mogelijk te maken en versterking van de zomer- en weekendscholen. Het afgelopen jaar heeft zichtbaar gemaakt hoe belangrijk sociale cohesie is. Een op de vijf Bosschenaren maakt zich zorgen over de saamhorigheid. Veel vrijwilligers zijn, al dan niet tijdelijk, gestopt. D66 vraagt hier aandacht voor en hoopt dat de Bossche veerkracht zich bewijst. Mevrouw Van Heertum (De Bossche Groenen) constateert veel onzekerheid over de afloop van coronamaatregelen en het oplossen van structurele tekorten. Wel is zeker dat alle ontwikkelingen en de maatregelen doorwerken in het Sociaal Domein. Door corona kijkt men totaal anders naar de wereld. De Bossche Groenen hoopt dat wijken en buurten in de toekomst een grote rol blijven spelen. De hulpvraag stijgt, maar men weet hierin ook beter de weg te vinden. De dagbesteding heeft te maken met een toename van cliënten.

Er is ook een toename van het aantal Bosschenaren dat langer thuis blijft wonen, hetgeen een bijbehorende druk op de middelen legt. Er zijn minder mensen begeleid naar werk en er zijn meer uitkeringsaanvragen. Nu de maatschappij zich weer langzaam opent, is alertheid op kansen voor deze groep van belang. De Bossche Groenen pleit voor het zoeken van extra leer- en werkplekken voor de groeiende groep werklozen. Op wijkniveau moet perspectief worden geboden aan kwetsbare inwoners, jongeren en kleine ondernemers. De kansenongelijkheid moet worden aangepakt. Zij pleit voor het stimuleren van lokale bedrijvigheid en denkt hierbij aan een sociaal pact voor de 'aandachtswijken'. In dit pact moeten ondernemers, hulpverleners, scholen en de gemeente worden betrokken en dit zou jongeren kansen moeten bieden die verder gaan dan het verstrekken van laptops. Er moet een koppeling gemaakt worden met de lokale kennis en arbeidseconomie. Zij verwijst illustratief naar de creatieve hub in Boschveld. De Bossche Groenen ziet verder potentiële partners in plekken als de buurtschuur van Boschgaard, de Jamfabriek en het Cementrum. Verbinding tussen generaties, zoals Kameraden dit doet, is van belang.

Het koppelen van jongeren aan een succesvolle ondernemer als mentor of een oudere als buddy, ziet de fractie als positieve preventie waarmee wellicht uitval, problemen of zorg in een later stadium voorkomen kunnen worden. De fractie hoort graag hoe andere partijen en het college hier tegenaan kijken. Wonen is een prioriteit, maar ook meer groen, bedrijvigheid en levendige wijken waar mensen willen blijven wonen, zijn van belang. Er moet ook oog zijn voor alternatieve samenlevingsvormen, zoals Minitopia en Bewust Wonen Werken Boschveld. De fractie van De Bossche Groenen ziet graag meer van dit soort initiatieven. De wachtlijsten in de zorg, onzekerheid op de arbeidsmarkt, sociale cohesie en participatie moeten de komende jaren, maar ook daarna, aandacht krijgen. Financiële tekorten en maatschappelijke veranderingen dwingen tot een brede kijk op mogelijke oplossingen. Er moet niet alleen vraaggericht worden gewerkt, maar ook worden ingespeeld op ontwikkelingen. De coronatijd maakte zichtbaar hoe mensen op elkaar zijn aangewezen en leidde tot hartverwarmende initiatieven, zoals Crew Against Corona of het Warm Buffet. Dit alles toont dat de samenleving veerkrachtig is. Veel mensen zullen de komende tijd nog een beroep moeten doen op vangnetten.

In tijden van crisis blijkt de informele zorg erg kwetsbaar te zijn, te zien aan afnemende aantallen vrijwilligers en toenemende druk bij mantelzorgers. De fractie kijkt graag naar praktisch uitvoerbare voorstellen die in de taakstelling passen. Het Sociaal Domein bevindt zich in het oog van de orkaan en er zal meer moeten gebeuren dan alleen volhouden. De heer Van Hattem (PVV) stelt dat de gemeente als lokale overheid niet alles moet willen doen om de positie van het gezin over te nemen. De kracht moet bij het gezin liggen. Als in de toekomst tekorten ontstaan op het Sociaal Domein, zal de welzijnssector moeten inboeten. Spreker constateert dat Stichting Marokkaanse Jongeren 's-Hertogenbosch subsidie krijgt terwijl Jongerencentrum De Poort wordt gesloten. De PVV ziet deze discrepantie als onwenselijk. In 2019 verscheen een rapport van Expertisecentrum Flexwonen over arbeidsmigranten in 'sHertogenbosch. Vanuit het huidige economische beleid wordt rond Heesch West, maar ook bij AgriFood Capital, sterk ingezet op arbeidsmigranten. Op 1 juni jl. werden de grote wantoestanden duidelijk rondom de huisvesting van deze groep. Ook in 's-Hertogenbosch blijkt een huisvestingstekort. Bijbouwen is één optie, maar de PVV zet liever in op minder aanbod voor arbeidsmigranten. De PVV vraagt welke slag op dit moment gemaakt kan worden om zoveel mogelijk personen aan

9

het werk te krijgen, waardoor men minder afhankelijk hoeft te zijn van arbeidsmigranten. De fractie informeert naar de inzet van het college ten aanzien van arbeidsmigranten en hoe het college wil omgaan met de huisvestingsaanbevelingen uit het rapport Roemer om te voorkomen dat bepaalde wantoestanden ontstaan in huisvesting van arbeidsmigranten en verdringing op de arbeidsmarkt. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) heeft in de commissie Bedrijvigheid jl. een pleidooi gehouden voor huisvesting van arbeidsmigranten. Spreker vraagt of de PVV de motie van GroenLinks hieromtrent zal steunen. De heer Van Hattem (PVV) heeft de motie van GroenLinks nog niet gezien. De PVV wenst dat beleid wordt gemaakt in vervolg op het rapport Roemer. Wethouder Van Olden is verheugd om te kunnen constateren dat de thema's in het Sociaal Domein volop aandacht krijgen bij de commissie. Een aantal fracties maakt zich zorgen over de opmerking in de Voorjaarsnota dat financiële problematiek binnen het eigen vierkant wordt opgelost. Het gaat uiteindelijk om de inhoud en over de beste hulp voor inwoners. De middelen vanuit het rijk zijn ontoereikend geweest. Het is daarom terecht dat er extra middelen volgen. Het oplossen binnen het eigen vierkant is geen bezuinigingsmaatregel, maar de opdracht om het gesprek aan te gaan over de reikwijdte van wat de gemeente doet op inhoud, wenselijkheid en betaalbaarheid.

Er heeft al een enorme slag in vereenvoudiging plaatsgevonden. De portefeuillehouder zal voor het zomerreces de verdere maatregelen op het gebied van vereenvoudigingen separaat aan de raad doen toekomen. Een aantal van die vereenvoudigingen is: van dertig naar vijf processen voor de Teams Toegang en Regie, halveren van het aantal sjablonen en brieven en de vereenvoudiging van brieven bij bijvoorbeeld financiële dienstverlening. Per 1 januari 2020 zijn de afdelingen Beleid en Uitvoering samengevoegd voor de beleidsvelden Wmo, jeugd en financiële dienstverlening. Dit betreft geen interne bezuinigingsmaatregel, maar dient een betere afstemming. Dit is essentieel voor een efficiënte, doelmatige en betaalbare inregeling en om hulp te kunnen bieden aan degenen die het nodig hebben. Het proces van de jeugdbeschermingsketen duurt ongeveer negen maanden. In overleg met vaste stakeholders en zorgvuldig geselecteerde zorgaanbieders zal gekeken moeten worden naar hoe dit proces verbeterd en versneld kan worden. Ook binnen de systemen van de zorgaanbieders zitten administratieve doorontwikkelingen waarvan men zich kan afvragen of die nodig zijn. Er zal aan de hele keten gewerkt moeten worden, ook in overleg met de raad en de collega-raden in de regio. Wat de portefeuillehouder betreft, mag het betalen naar draagkracht bij de uitvoering van de Wmo weer worden ingevoerd.

Het huidige beleid hieromtrent heeft niet bijgedragen aan een meer efficiente uitvoering van de Wmo-taken en het heeft daarnaast veel geld gekost. Er zijn momenteel twee gemeenten die wel betaling naar draagkracht inzetten, maar vanuit het rijk wordt hier waarschijnlijk op geïntervenieerd. Dit onderwerp gaat een vervolg krijgen. Het college is voorstander van pionieren in de samenleving. Het college is echter ook van mening dat niet alles overgenomen hoeft te worden. Het is mooi als kleine initiatieven hun eigen community organiseren. Jeugdwerkloosheid heeft nadrukkelijk de aandacht binnen de hele provincie. Er bestaan goede contacten met de plaatselijke horeca en jongeren worden daarnaartoe geleid. Er is en was - ook al voor de coronacrisis - krapte op de arbeidsmarkt en er wordt hard gewerkt aan oplossingen. 's-Hertogenbosch is een duurzame gemeente. Duurzaam blijven is een structurele opgave. Wethouder Kâhya attendeert erop dat de week van 1 tot en met 7 juni de Week van de Jonge Mantelzorger is. Aan de dertig jonge Bossche mantelzorgers is op 2 juni een moment van ontspanning geboden. Door de extra inzet op mantelzorgers en de nieuwe manier van organiseren, worden meer (potentiële) mantelzorgers bereikt. Het college is hier tevreden over. Hij erkent dat sommige jongeren minder kansen en mogelijkheden hebben dan anderen.

Jongeren zijn echter buitengewoon kansrijk, hoewel de potentie in meer of mindere mate tot uiting komt. De kunst in de aanpak van talentontwikkeling is te focussen op zelfvertrouwen en het geloof in het eigen kunnen. Het is belangrijk om data te gebruiken en te kijken naar ontwikkelingen, maar ook om in het contact stimulerend en motiverend te zijn. Scholen hebben een eigen keuze gemaakt over de inzet van conciërges. Er is een pilot gestart met jongerenwerkers op de Bossche Vakschool om verbinding te maken tussen thuis, wijk en school. Dit blijkt goed te werken en wordt na de zomervakantie ook ingezet op andere scholen. Dit is een goede stap in de ambitie om tussen zorg en welzijn te ontschotten. Ook de Klassen Meetup, die samen met het onderwijs en educatieve partners gaat plaatsvinden in 's-Hertogenbosch, zal bijdra-

10

gen aan het zetten van stappen naar kansengelijkheid. Met het Onderwijskansenfonds kunnen de zomerscholen gefinancierd worden. In de breedte is het thema 'Gezondheid in preventieve zin' beter gaan leven. De wethouder wijst op de Lifestyle Challenge waar veel jongeren aan deelnemen en naar de sport- en beweegactiviteiten voor ouderen in generieke zin. Er was specifiek ingezet op de wijken waar de verschillen het grootst zijn, maar door corona konden de activiteiten niet plaatsvinden. Na de zomer wordt dit opnieuw opgestart. De portefeuillehouder is er trots op dat de afgelopen drie jaar vooral de vraag is gesteld hoe men het verschil kan maken en welke resultaten dankzij inzet zijn bereikt. De voorzitter rondt de eerste termijn af en markeert dat wethouder Van Olden heeft toegezegd om de raad te informeren over de aanpak van bureaucratie. Wethouder Van Olden zegt dat dit voor de zomer zal zijn, dus niet voor de volgende raadsvergadering. Mevrouw Lokhoff (SP) wijst op een aantal SP-vragen die nog onbeantwoord zijn gebleven: - Evaluatie sociale teams en Team Toegang en Regie. - TONK-regeling tegen het licht houden naar voorbeeld van de gemeente Oss. - Dossiers van personen die mede door Weener XL in de schulden zijn gekomen, opnieuw tegen het licht houden en hierop toepassen van de menselijke maat. - Nagaan voor wie de loonkostensubsidie voordelig is.

- Mogelijkheid tot een eenmalige uitkering voor bijstandsgerechtigden. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) mist beantwoording van de vragen over ventilatie en de vaccinatiekloof. De heer Hack (VVD) hoort graag of het college het met de VVD eens is dat de aanpak van ondernemers in de schulden, zoals nu ontwikkeld, een volwaardige plek verdient binnen het nieuwe Aanvalsplan Den Bosch Schuldenvrij. Hij constateert dat de term kansengelijkheid door iedere fractie is benoemd. Onduidelijk is wat daar precies onder wordt verstaan. Hij zou daarom graag op korte termijn een discussie voeren over de definiëring. Voorts constateert Hij dat fracties grotendeels dezelfde thema's benoemen. Hij roept collega's op om vooral aan te haken op andere partijen, zodat moties raadsbreed gesteund kunnen worden. De heer Van Hattem (PVV) is van mening dat er sprake is van een soort moderne slavernij in de vorm van arbeidsmigratie. De fractie vraagt hoe het college omgaat met deze groep ten aanzien van werk en inkomen en hoe arbeidsmigratie ontmoedigd kan worden. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) vraagt of het college bereid is in de aanloop naar de begroting de mogelijkheid te verkennen voor extra budget voor het programma Positieve Gezondheid en de inclusieagenda. Wethouder Kâhya geeft aan dat de regeling omtrent ventilatie bij scholen onder de aandacht is gebracht.

Een aantal scholen heeft hiervan gebruikgemaakt. De gemeente ondersteunt daarin zoveel mogelijk. De GGD werkt samen met de wijkmanagers aan een aanpak voor het onder de aandacht brengen van het nut van vaccins in bepaalde wijken. Er zijn schriftelijke vragen gesteld over vaccinatie door Leefbaar 's-Hertogenbosch. De beantwoording hiervan volgt op korte termijn. Hij zegt toe op zoek te gaan naar extra budget voor het programma Positieve Gezondheid en de inclusieagenda. Wethouder Van Olden zegt dat arbeidsmigranten een blijvend fenomeen zijn. Zowel werkgevers, als werknemers constateren dat de samenleving arbeidsmigranten nodig heeft en zal blijven hebben. De daaraan gekoppelde uitdagingen betreffende wonen, taal et cetera, zullen samen moeten worden opgepakt. Er is een Eerste Hulp Bij Geldzaken voor ondernemers, waarin ook Over Rood participeert. Er worden verbanden gelegd met bijvoorbeeld zzp BOOST. Verder is er een ondernemerstafel, waar ondernemers elkaar proberen te helpen met behulp van een gemeentelijke coach. Het Aanvalsplan Den Bosch Schuldenvrij richt zich op armoede en schulddienstverlening. Een ondernemer kan

11

daarvan gebruikmaken, maar er is nog geen specifiek onderdeel voor ondernemers. Dit krijgt nog voor het zomerreces een vervolg. Werken is de beste manier van participeren. Met name voor personen die gebruikmaken van de loonkostensubsidie en een baan hebben, is de cao Aan de Slag in het leven geroepen. De hele dienstverlening van Weener XL is gericht op de mens. Hij verwijst mevrouw Lokhoff naar de blogs van Weener XL. De gemeente mag niet zomaar een eenmalige uitkering aanbieden aan een bepaalde groep personen. Binnen hetgeen wat wel mag, probeert de gemeente iedereen op de werkvloer zo goed mogelijk te helpen. De voorzitter vraagt de fracties te melden of zij een motie overwegen. De heer Van Genugten (CDA) neemt het stuk mee terug naar de fractie. De heer Hack (VVD) neemt het stuk mee terug naar de fractie. De heer Van Rens (D66) overweegt een motie over het Onderwijskansenfonds. Mevrouw Van Heertum (De Bossche Groenen) neemt het stuk mee terug naar de fractie. De heer Slikker (PvdA) overweegt twee moties. Deze betreffen de wachtlijsten in de zorg en concierges in relatie tot een pilot basisbanen. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) neemt het stuk mee terug naar de fractie. De heer Meijer (gewoon ge-DREVEN) neemt het stuk mee naar de fractie. De heer Van Hattem (PVV) neemt het stuk mee terug naar de fractie.

De heer Van Rosmalen (GroenLinks) meldt dat geen moties vanuit deze commissie volgen. Mevrouw Lokhoff (SP) zal bij raadsbehandeling een viertal moties voorleggen. De fractie wenst dat het college de teams Toegang en Regie gaat evalueren en beziet of deze - naar voorbeeld van de gemeente Nijmegen - terug kunnen naar de basisteams. Een tweede motie gaat over het opnieuw en met een menselijke maat kijken naar de dossiers van personen met schulden, mede veroorzaakt door Weener XL. Een derde motie richt zich op een eenmalige uitkering voor bijstandsgerechtigden. De vierde motie betreft het uitbreiden van de TONK-regeling met andere vaste kosten, dit naar voorbeeld van Oss. De heer Koningstein (Bosch Belang) neemt het stuk mee terug naar de fractie. De voorzitter concludeert dat beide raadsvoorstellen als bespreekstuk worden doorgeleid naar de raadsvergadering. 8.

Zienswijze conceptbegroting 2022 GGD Hart voor Brabant De voorzitter leidt het onderwerp kort in. Op 9 maart jl. heeft de raad de kadernota van de GGD besproken en daarop een zienswijze ingediend. Deze zienswijze is vertaald in een begroting 2022. Nu ligt voor de gemeentelijke zienswijze op deze begroting. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) is het op zich eens met voorliggende zienswijze. De GGD verwacht vanaf 2023 structureel € 450.000 per jaar te kunnen besparen dankzij de huisvestingsoperatie. De fractie vindt het onduidelijk wat dit betekent voor 's-Hertogenbosch. Verder constateert Leefbaar 's-Hertogenbosch dat in 2022 door de GGD geen bezuinigingen worden gerealiseerd. De heer Van Haren (VVD) stelt dat de GGD voorafgaande de coronacrisis de juiste ambities omtrent gezondheidsverschillen, preventie en een herziening van de basistaken had. De fractie hecht er veel waarde aan dat deze herziening wordt hervat en in het najaar start. De partij hoopt dat dit leidt tot scherpte over wat de GGD in 2022 en verder meer of juist minder moet doen. De vraag is relevant welke kerntaken en ambities prioriteit vragen voor de wereld na corona. De VVD vindt het

12

terecht dat dit in de zienswijze duidelijk wordt benadrukt. De VVD kijkt uit naar de uitkomst van de herziening. Wethouder Kâhya geeft aan dat de raad nog komt te spreken over de financiële toekomst van de GGD, na de coronacrisis, wanneer het nieuwe kabinet duidelijk maakt wat het met zijn publieke gezondheidsbeleid wil en wat dit betekent voor de GGD's. De GGD's zijn bezig met een lobby richting het formatieproces en het rijk. Dit zal ook iets voor 's-Hertogenbosch gaan betekenen. Op dit moment is het beeld echter nog zo diffuus dat daarover nog geen zinnige discussie valt te voeren. De voorzitter wijst erop dat de eerste vraag van de heer Mees een technische vraag is en concludeert dat voorliggende zienswijze als hamerstuk wordt doorgeleid naar de raadsvergadering. 9.

Gewijzigde Gemeenschappelijke regeling Regionale Ambulancevoorziening Brabant Midden-West-Noord De commissie adviseert, zonder beraadslagingen, dat het voorstel een hamerstuk in de raad kan zijn.

10.

Werkplanning De voorzitter concludeert dat de werkplanning niet tot vragen of opmerkingen leidt.

11.

Rondvraag en sluiting De voorzitter geeft aan dat gewoon ge-DREVEN een punt voor de rondvraag voorlegt inzake Jongerencentrum De Poort. Dit punt wordt mede namens de SP, De Bossche Groenen, de PvdA en Leefbaar 's-Hertogenbosch ingebracht. De heer Meijer (gewoon ge-DREVEN) geeft aan dat de commissie Sociaal op 21 april jl. uitgebreid heeft gesproken over de toekomst van Jongerencentrum De Poort. In dat debat is een pleidooi gehouden om te zorgen voor een de-escalatie en voor het hervatten van gesprekken met het bestuur van de Stichting Jeugdwerk Maaspoort. De wethouder heeft toen laten weten dat het college een kwartiermaker de opdracht heeft gegeven voor de uitvoering van het jongerenwerk. Het college had er alle vertrouwen in dat dit met een open vizier zou gebeuren. De indieners van de rondvraag zijn onaangenaam verrast door de brief waarmee het bestuur van Stichting Jeugdwerk Maaspoort de gemeenteraad heeft geïnformeerd over de voortgang. De berichtgeving in het Brabants Dagblad was shockerend. Er heeft nog steeds geen gesprek plaatsgevonden met een kwartiermaker. De pogingen om gesprekken te heropenen, worden door het college afgehouden. Van een open vizier lijkt geen sprake. De indieners maken zich hier zorgen over en leggen de volgende vragen voor: 1.

Klopt het dat de wethouder heeft besloten om de maximale termijn van achttien weken aan te houden om het bezwaarschrift vanuit De Poort van een inhoudelijke reactie te voorzien? Zo ja, wat zijn hiervoor de beweegredenen? 2. Vanuit De Poort is inmiddels een Wob-verzoek ingediend. Klopt het dat bij het behandelen van het Wob-verzoek ruim de tijd genomen wordt om te beslissen om hier al dan niet te voldoen? Aan de wethouder wordt verzocht deze handelwijze te onderbouwen. 3. Op 11 mei jl. is de behandeltermijn van achttien weken van het ingediende bezwaarschrift ingegaan. Gevraagd wordt of het college bereid is om, lopende de bezwaartermijn, de uitzettingsprocedure op te schorten. 4. Is de wethouder bereid om, lopende de bezwaarschriftprocedure, in financiën te voorzien, zodat De Poort zijn financiële verplichtingen kan nakomen? 5. Klopt het dat er een oproep is geplaatst voor een beheerder van het Jongerencentrum? Wethouder Kâhya geeft aan dat het college besloot om de subsidierelatie met Stichting Jongerenwerk Maaspoort per 1 april 2021 te beëindigen. De stichting heeft hiertegen bezwaar gemaakt. Het college wacht de bezwaarprocedure af. Ook is een onafhankelijke kwartiermaker gestart met haar onderzoek. De portefeuillehouder heeft begrepen dat binnenkort een gesprek plaatsvindt met een delegatie van het bestuur van de Stichting Jongerenwerk Maaspoort.

De portefeuillehouder beantwoordt de vragen in de volgorde waarin deze zijn gesteld. 1. De aanname dat de wethouder heeft besloten om de maximale termijn van achttien weken aan te houden om het bezwaarschrift vanuit De Poort van een inhoudelijke reactie te voorzien, is onjuist. De Stichting heeft een standaardontvangstbevestiging gekregen waarin staat dat achttien weken de maximale wettelijke termijn is. Het college is daarbij afhankelijk van het moment waarop de onafhankelijke commissie voor advies en bezwaarschriften haar uitspraak doet. Dit

13

2.

3.

4.

5.

is een onafhankelijke commissie die haar eigen planning beheert. Het college is uitgenodigd voor een hoorzitting op 7 juli a.s. Voor het afwikkelen van een Wob-verzoek doorloopt de ambtelijke organisatie een regulier proces. De stichting heeft ook daarvan een standaardontvangstbevestiging gekregen, waarin is gemeld wat de maximale termijnen voor afhandeling zijn. Er wordt ambtelijk gewerkt om zo spoedig mogelijk aan het Wob-verzoek te voldoen. Het college is niet bereid de overname van het beheer en de daarbij behorende sleuteloverdracht op te schorten. De stichting maakt op dit moment onrechtmatig gebruik van het pand. Voor de jongeren op Noord is het belangrijk dat er op korte termijn een goede oplossing wordt geboden voor de uitvoering van het jongerenwerk op Noord, gericht op talentontwikkeling en gelijke kansen. Het college heeft een kwartiermaker benoemd die op basis van een groot aantal gesprekken tot een advies aan het college moet komen. Op basis van het advies van de Bezwaarschriftencommissie en dat van de kwartiermaker, is het college vervolgens aan zet om een besluit te nemen over de verdere uitvoering van het jongerenwerk op Noord. Het college heeft geen opdracht verleend. Er is dus ook geen sprake van een financiële verplichting richting de stichting. De stichting handelt op eigen initiatief en eigen verantwoordelijkheid.