Verslag Commissie Sociaal 19 03 2025 (vastgesteld)

Commissie SOCIAAL Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter Secretaris: (plv.) Commissieleden:

Collegeleden:

19 maart 2025 Raadzaal

B.F.C. Roovers drs. E.A.A. Kerkhoff O. Çifçi, M. Claessen, J.J.E.L. van Creij, mr. Y. Doǧan, S.J.A. Elders BA, F.G.F. van Genugten, A.W.J.A. van Hattem LLB, F.J. van Haren, T.A.J. Heijmans, F. Hoekstra-Wittebol, R.F. van der Kallen-van der Donk, W.M. van de Leemput, H.J.M. Mees, ir. V.P.T. Muller-Laumans, W.J. Plasmeijer, E. Samshuijzen, A.C. van Silfhout, ir. P.K. Schuurmans, C.K.J. Visscher, mr. C.H.A. van den Wildenberg H.M.M. Vermin en mr. M.A.B. van der Sloot

Afwezig:

E.C.M. van Diejen BSc, B.B.R. den Hartog, S.C. van Hasselt, ing. J.N. Kieft, dr. Y. van Zaalen

Verslaglegging

I. Wendt, DemiSec

1.

Opening en mededelingen De voorzitter heet allen, in de zaal en thuis, welkom bij de vergadering van de commissie Sociaal van 19 maart 2025. De heer Gersjes is afwezig wegens ziekte. Hij wordt vervangen door de heer Roovers, die hem namens de commissie een spoedig herstel wenst. Verder is bericht van verhindering ontvangen van de leden Van Diejen, Kieft en Van Zaalen.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter meldt dat er vanavond staan twee raadsvoorstellen op de agenda staan. Hij vraagt wie er wil spreken over: • Het raadsvoorstel Integraal huisvestingsplan onderwijs 2026-2041 • Het raadsvoorstel Aanleg van een DrainTalent-systeem bij RKVV Maliskamp. Hij constateert dat de commissie beraadslagingen wenst over het huisvestingsplan onderwijs. Het raadsvoorstel Aanleg van een DrainTalent-systeem bij RKVV Maliskamp kan zonder verdere bespreking als A-stuk naar de raad. De voorzitter meldt dat er geen vragen voor de rondvraag binnengekomen. Hij concludeert dat daarmee de agenda is vastgesteld.

3.

Vaststellen van het verslag van de commissie Sociaal van 12 februari 2025 Het verslag van de commissie Sociaal van 12 februari 2025 wordt, zonder beraadslagingen, ongewijzigd vastgesteld.

4.

Vaststellen van de lijst van toezeggingen en de lijst van openstaande moties De voorzitter meldt dat het voorstel is om een aantal moties en toezeggingen als afgedaan te beschouwen. Hij heeft hierover geen opmerkingen van commissieleden ontvangen en concludeert daarom dat de commissie hiermee instemmen. Het betreft de moties 28 en 31 en de toezeggingen 1 en 2.

5.

Werkplanning De voorzitter memoreert dat er een brief van de werkgroep agenda is binnengekomen. Hij geeft de voorzitter van de werkgroep het woord voor een toelichting. . De heer Van Haren (VVD) nodigt alle commissieleden uit om op 24 maart 2025 de hearing over de woonzorgvisie bij te wonen.

1

Raadsvoorstellen 6.

Integraal huisvestingsplan onderwijs 2026-2041 De voorzitter licht toe dat de raad wordt gevraagd om het integraal huisvestingsplan onderwijs 2026-2041 vast te stellen op basis van scenario 2. Op 18 november 2024 is een I&O-bijeenkomst georganiseerd over het raadsvoorstel. De heer Plasmeijer (50PLUS) vindt het een prima voorstel. De basis van goed onderwijs is een goed schoolgebouw met een gezond klimaat. 50PLUS heeft twee vragen aan het college. In het voorstel worden drie opgaven genoemd, waaronder de versnellingsopgave die het college kiest. Met deze aanpak worden anderhalve school per jaar aangepakt. Een andere opgave komt uit op drie scholen per jaar. Omdat dit een erg grote stap is, die veel extra geld kost, vraagt 50PLUS waarom het college niet een tussenvariant heeft opgenomen. In de aanstaande wetgeving is een belangrijke pijler dat de gemeente verantwoordelijk wordt voor de renovatie van schoolgebouwen. De heer Plasmeijer had verwacht dat de gemeente informatie had opgenomen in het voorstel in welke gevallen gekozen wordt voor renovatie en wanneer voor nieuwbouw. 50PLUS hoort graag of het college hier al over nagedacht heeft. In het document wordt vaak gesproken over "vernieuwing”, maar het is niet duidelijk wat daaronder wordt verstaan. Mevrouw Doğan (GroenLinks) stelt dat goed onderwijs begint met een goede leeromgeving.

De gemeente heeft de verantwoordelijkheid om te zorgen voor goede en duurzame schoolgebouwen. Volgens het raadsvoorstel is scenario 2 de beste keuze, waar alle betrokken partijen achter staan. GroenLinks wil geen tijd verspillen maar snel overgaan tot het uitvoeren van dit scenario. Mevrouw Visscher (SP) weet dat er nog veel te verbeteren is aan verouderde schoolgebouwen. Daarbij komt dat er nieuwe inzichten zijn over hoe onderwijs optimaal gehuisvest wordt, met meer kleine plekjes in de gangen voor overleg en samenwerking. De SP vindt drie scholen per jaar aanpakken geen overbodige luxe, al kost het veel geld. De gemeente kan ervoor kiezen om het Design Museum niet te herhuisvesten, vooral omdat het huidige museum helemaal zo slecht niet is vergeleken met een aantal schoolgebouwen. De SP hoort graag hoeveel budget scholen nu moeten besteden aan zogenaamde lapmiddelen om de gebouwen enigszins te laten voldoen aan de behoeften. De SP kiest voor scenario 3 en zal met een voorstel komen over dit onderwerp. Als een ander scenario wordt gekozen zal de fractie daar waarschijnlijk wel mee instemmen. De heer Van Haren (VVD) heeft namens de VVD twee vragen aan het college. Volgens het raadsvoorstel geeft de schouw duidelijkheid over de volgorde waarin de schoolgebouwen moeten worden opgeknapt.

Het is echter niet duidelijk wat er als aanvullende maatregelen voor de Brede Bossche Scholen, de MFA's en niet-gemeentelijke schoolpanden wordt gezien. Gevraagd wordt welke rol zij spelen in het verduurzamen van de scholen en waarom hiervoor de heldere lijn van de schouw niet wordt gevolgd. De VVD vond het lastig om de financiële kant van het voorstel te doorgronden. Volgens het college moet vooral gekeken worden naar de kapitaallasten en afschrijvingen omdat deze gaan drukken op de begroting. Met de verwachte stijging in bouwkosten, kunnen de kapitaallasten flink oplopen. Daarom vraagt de VVD hoe sterk deze gaan drukken op de meerjarenbegroting in de komende voorjaarsnota. Mevrouw Van der Kallen-van der Donk (Rosmalens Belang) zegt dat Rosmalens Belang de ambitie steunt voor kwalitatieve en duurzame scholen en de langetermijnvisie in het integraal huisvestingsplan onderschrijft. De fractie vraagt aandacht voor de specifieke behoeften in Rosmalen, De Groote Wielen, Nuland en Vinkel. Verder vraagt Rosmalens Belang informatie over de gymzalen die verbonden zijn aan de schoolgebouwen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vindt het belangrijk om een moderne en gezonde leeromgeving te realiseren. Daarom moet niet te lang gewacht worden met het moderniseren en realiseren van nieuwe scholen.

De keuze voor scenario 2 begrijpt de PvdD, maar de fractie zou graag sneller vooruit willen en is benieuwd naar het voorstel van de SP.

2

Het is mooi dat er energieneutraal gebouwd wordt, maar helaas wordt er nog geen rekening gehouden met de klimaatimpact door het materiaalgebruik. De PvdD zou graag aansluiten bij het Klimaatakkoord van Parijs en hoort graag wat het college en de commissie daarvan vinden. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vindt dat schoolgebouwen actueel en goed onderhouden moeten zijn. De fractie is voornemens om in te stemmen met scenario 2. Aan het einde van de levensduur hoeft een schoolgebouw echter niet meteen vernieuwd te worden. Onderwijs kan ook gegeven worden in een monumentaal pand, als het onderwijstechnisch maar goed op orde is. De leerlingprognoses baren gewoon ge-DREVEN zorgen. In de bouwplannen moet goed rekening worden gehouden met groei en krimp van leerlingaantallen. Tot slot kan het schoolgebouw nog zo mooi zijn, als kinderen met honger naar school komen, kunnen ze nog steeds niet goed leren. Gewoon ge-DREVEN pleit daarom voor het schoolontbijt. De heer Van Genugten (CDA) stelt dat onderwijs en talentontwikkeling vragen om goede huisvesting. Het CDA wil graag een stap hiertoe zetten. Het huisvestingsplan is gebaseerd op de kaders die de raad heeft meegegeven en heeft draagvlak van schoolbesturen en kinderopvangorganisaties. De fractie wil graag snel doorpakken, maar realiseert zich dat er een forse investering mee gepaard gaat.

Het CDA zal instemmen met scenario 2, maar hoort graag nog wel aan welke mogelijkheden de raad heeft om het proces te versnellen. In het voorstel wordt netcongestie als risico benoemd, maar het CDA vraagt hoe het met de stikstofproblematiek zit. Mevrouw Muller (D66) zegt dat goed onderwijs voor D66 de sleutel is tot gelijke kansen en een sterke samenleving. Moderne en duurzame schoolgebouwen vormen de basis voor inclusief onderwijs en optimale ontwikkeling. D66 ziet onderwijshuisvesting daarom als een investering in de toekomst. De fractie complimenteert het college met het sterke raadsvoorstel. In de werksessies was inclusie een belangrijk aandachtspunt maar D66 twijfelt of er voldoende ruimte is voor echt inclusief onderwijs. Voor inclusief onderwijs is meer ruimte nodig, zodat elk kind zich optimaal kan ontwikkelen. De schoolgebouwen worden echter niet groter. Als inclusiever onderwijs meer ruimte en geld kost, vindt D66 kwaliteit belangrijker dan snelheid. Mevrouw Hoekstra (PvdA) gaf een jaar geleden aan dat de PvdA blij was met de uitgangspunten van het beleidskader. Gebouwen faciliteren en stimuleren goed onderwijs en maken daarmee gelijke kansen voor kinderen mogelijk. Met het huidige voorstel, dat gedragen wordt door de schoolbesturen, wordt de aanpak van schoolgebouwen versneld en wordt duidelijk wat er in de toekomst aan verbeteringen nodig is.

De PvdA is daar blij mee, maar realiseert zich ook dat de gemeente veel te weinig budget krijgt van het rijk voor onderhoud en vernieuwing van schoolgebouwen, waardoor er kansen blijven liggen. Op landelijk niveau hebben PvdA, D66 en GroenLinks hierover de noodklok geluid. De wethouder heeft echter goed werk gedaan, waardoor Den Bosch een gestructureerde aanpak voor de lange termijn heeft. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) gunt elk kind een goede opleiding in een goed schoolgebouw, maar heeft wel wat kanttekeningen bij het voorstel. Er is namelijk nog geen inzicht in de kapitaallasten in relatie tot alle andere opgaven en wensen van de gemeente. Leefbaar 's-Hertogenbosch hoort graag wat de financiële implicaties zijn als wordt gekozen voor scenario 2. En heeft de gemeente de afgelopen jaren zelf voldoende gedaan? Komt er niet ineens heel veel tegelijk? Mevrouw Van den Wildenberg (VOOR Den Bosch) vindt het goed dat er een plan ligt voor de lange termijn, maar benadrukt dat het college niet achterover moet leunen, omdat de demografische groei onvoorspelbaar is en voorkomen moet worden dat er opnieuw scholen uit hun jasje groeien. Mevrouw Van de Leemput (Bosch Belang) vindt het een mooi voorstel. Bosch Belang wil graag meewerken aan een goede toekomst voor de kinderen van Den Bosch. Daarbij is het belangrijk dat het plan gedragen wordt door de schoolbesturen.

Bosch Belang gaat ervan uit dat er goed is nagedacht over toekomstige leerlingenaantallen, maar 2060 is nog ver weg. De fractie is bang dat er tegen die tijd weer scholen moeten sluiten, waar leerlingen altijd de dupe van zijn, zoals bij de Santa Mariamavo. Over de dekking van het plan sluit Bosch Belang zich aan bij de vragen van de VVD en Leefbaar 's-Hertogenbosch.

3

De heer Van Hattem (PVV) betoogt dat de Santa Mariamavo een voorbeeld is van een school die helemaal gerenoveerd is, maar vervolgens niet meer bestemd is voor de eigen inwoners van 's-Hertogenbosch. In het voorstel wordt ook de Internationale Schakelklas genoemd. Met het azc zou de afspraak zijn gemaakt dat de kinderen niet naar De Vlindertuin zouden gaan. Blijkbaar gebeurt dat nu wel, terwijl er in die wijk al veel problemen zijn met taalachterstand, vanwege het multiculturele karakter van de wijk. De PVV vraagt hoe het zit met die afspraak en of de Bossche kinderen niet in de verdrukking komen door de komst van een nog groter azc. Verder vraagt hij over scholen die onderwijs aan azc-kinderen bieden of het klopt dat er voor veertig kinderen vijftien extra medewerkers zijn aangesteld. De PVV hoort graag of zo'n groot aantal nodig is en of er wel voldoende personeelscapaciteit is als de gemeente besluit om extra scholen te bouwen en er zo veel druk vanuit de azc's komt. Tot slot verwacht de PVV grote problemen met de klimaatdoelstellingen en gasloos bouwen, omdat zwaardere aansluitingen nodig zijn. Dat gaat niet lukken vanwege de netcongestie. Mevrouw Claessen (De Bossche Groenen) complimenteert het college over het proces, waarbij raad en commissie en ook de schoolbesturen goed betrokken zijn.

De Bossche Groenen sluit zich aan bij de vragen van 50PLUS en het CDA over de versnelling. Er wordt in het voorstel ook gesproken over vijftien scholen en kindcentra, waarvan de gemeente geen eigenaar is van de gebouwen. De verantwoordelijkheid voor onderhoud en verduurzaming van deze gebouwen ligt bij de schoolbesturen. De fractie hoort graag hoe de raad op de hoogte wordt gehouden van hun plannen en of het haalbaar is om ook deze gebouwen per 2045 klimaatneutraal te maken. De heer Van Silfhout (Volt) zegt dat Volt zich kan vinden in het betoog van het CDA. Volt mist ook het gebied tussen anderhalve school per jaar en drie scholen per jaar. De fractie zou graag zien dat er "minimaal anderhalve school per jaar” wordt aangepakt en dat er wordt geprobeerd om dit te versnellen. Volt wil niet alleen weten of er een mogelijkheid is om het proces te versnellen, maar vraagt een toezegging dat deze mogelijkheid er komt. Op het gebied van licht, lucht en geluid wordt ingezet op een minimaal niveau van klasse B van de norm Frisse Scholen. Klasse A verschilt qua kosten echter niet veel van klasse B. Volt zou daarom liever gaan voor 'minimaal klasse B' en hoort graag van de wethouder of dat mogelijk is. De temperatuur is in klasse B niet meegenomen, terwijl dat een belangrijk aspect is in de energietransitie. Volt vraagt hierop een reactie van de wethouder.

De zorgen over de dekking deelt Volt. De fractie vraagt wat de gemeente niet gaat doen om voldoende middelen vrij te spelen voor de uitvoering van dit plan. De voorzitter geeft het woord aan het college om te reageren op de eerste termijn. Reactie college Wethouder Vermin gaat in op het verzoek om het proces te versnellen. Dat is ingewikkelder dan het lijkt, vanwege de bouwcapaciteit, de beschikbaarheid van vervangende huisvesting, capaciteit van schoolbesturen en de gemeente et cetera. Bovendien kan een versnelling leiden tot desinvestering, namelijk als gebouwen worden aangepakt die nog in goede staat zijn. Het voorgestelde tempo wordt door de scholen en de gemeente als haalbaar beschouwd. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of het mogelijk is om te beginnen met scenario 2 en tegelijkertijd te werken aan een versnelling voor de periode daarna. Wethouder Vermin vindt dit een interessante optie. Het IHP wordt niet tot 2041 vastgesteld, maar wordt tussentijds bijgesteld. Met name de bouwcapaciteit is een knelpunt en naar verwachting wordt dat de komende jaren niet minder. Gevraagd werd hoeveel geld er naar 'lapmiddelen' gaat. Er is een splitsing gemaakt tussen onderhoud waarvoor scholen zelf verantwoordelijk zijn, en activiteiten in het IHP. Hoe beter een schoolgebouw is, hoe minder de school hoeft te besteden aan onderhoud.

De wethouder legt het verschil uit tussen de investering en kapitaallasten. De kapitaallasten worden geactiveerd als het gebouw klaar is en in een periode van veertig jaar afgeschreven. Deze lasten drukken op de voorjaarsnota, maar in de aanstaande voorjaarsnota komt er nog wat geld terug. Daarna kan de raad een integrale afweging maken bij de behandeling van de voorjaarsnota en alsnog besluiten om zaken al dan niet uit te voeren.

4

De heer Van Haren (VVD) vraagt in hoeverre de lasten de komende jaren zwaar op de meerjarenraming drukken en of er nog financiële ruimte overblijft voor andere uitgaven. Wethouder Vermin antwoordt dat het college bij de voorjaarsnota met een voorstel voor onderwijshuisvesting zal komen, inclusief dekking. Als de raad op dat moment besluit dat andere uitgaven nodig zijn, kan er altijd tegen het huisvestingsvoorstel gestemd worden. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of in de komende voorjaarsnota de kosten van alle voorstellen weer zijn opgenomen, zoals vroeger het geval was. Wethouder Vermin zal deze vraag doorspelen aan de wethouder van Financiën maar veronderstelt dat in de voorjaarsnota de inhoudelijke voorstellen worden gedaan, waarna deze financieel worden vertaald in de begroting. Gevraagd werd naar leerlingenprognoses en ruimte voor schoolgebouwen in opkomende woonwijken. De gemeente heeft deze zo goed mogelijk in de plannen meegenomen. De gegevens worden regelmatig herijkt. Rosmalens Belang vroeg aandacht voor gymzalen. Gymzalen zijn een onderdeel van een schoolgebouw en vallen dus ook onder de verantwoordelijkheid van de school, in tegenstelling tot sportzalen en sporthallen. In het IHP wordt gesproken over koppelkansen met bijvoorbeeld sportfaciliteiten. Daarvoor is dan wel aanvullend budget nodig.

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of het college bereid is om te onderzoeken of bijvoorbeeld nieuwe gymzalen ook op andere manieren gebruikt kunnen worden. Wethouder Vermin antwoordt dat dit exact is hoe een koppelkans zou moeten werken. De PvdD vroeg naar de ambitie op het gebied van circulariteit. Een ambitie van de gemeente is het verminderen van primaire grondstoffen. Circulair bouwen staat echter nog in de kinderschoenen. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vraagt of het IHP gewijzigd wordt als de nota Duurzaam wordt aangenomen, waarin een kader is opgenomen voor circulair bouwen. Wethouder Vermin antwoordt dat in het IHP geen wijze van bouwen wordt vastgelegd. Als er beleid wordt vastgesteld, waardoor de duurzaamheidsambities worden verhoogd, zal dat gevolgen hebben voor de uitvoering van het IHP. De heer Van Haren (VVD) vraagt of het klopt dat het beleidskader Onderwijshuisvesting, dat in oktober 2023 is vastgesteld, teniet wordt gedaan door de nota Duurzaam. Wethouder Vermin antwoordt dat het wordt gemoderniseerd. Beleidsstukken hebben immers invloed op elkaar. De raad zou overigens kunnen bepalen dat de ambities op het gebied van circulair bouwen niet van toepassing zijn op onderwijshuisvesting. De heer Van Haren (VVD) vraagt of de wethouder het ermee eens is dat het beleidskader Onderwijshuisvesting al getuigt van een grote ambitie op duurzaamheid.

Het lijkt hem niet nodig om dat voor de zomer alweer te actualiseren. Wethouder Vermin is het ermee eens dat er al een mooie ambitie ligt. De urgentie op klimaat wordt echter steeds groter, dus wellicht wordt de ambitie nog bijgesteld. De heer Van Hattem (PVV) vraagt hoe de kaderstelling verloopt. Er ligt een kader Onderwijshuisvesting. Daaroverheen komt het kader Duurzaam. De raad heeft echter de kaderstellende rol. De PVV hoort graag of het college met een geactualiseerd beleidskader Onderwijshuisvesting komt voordat verdere planvorming plaatsvindt. Wethouder Vermin antwoordt dat de gemeente vaak beleid heeft dat op elkaar ingrijpt. Hij benadrukt dat in het IHP niet wordt omschreven hoe er gebouwd moet worden, maar alleen in welk tempo en volgorde. De heer Van Hattem (PVV) noemt het 'cherrypicking in beleidskaders' en vraagt zich af welk beleidskader in welke gevallen leidend is voor het college.

5

Wethouder Vermin zou denken dat het nieuwste beleidskader getuigt van de nieuwste inzichten en dus voorrang krijgt. Het college moet bij het presenteren van een nieuw beleidskader de impact op ouder beleid inzichtelijk maken, zodat de raad een goede afweging kan maken. De heer Van Hattem (PVV) kan zich ook voorstellen dat het meest verstrekkende beleidskader leidend is en zou hier graag duidelijke afspraken over maken om te voorkomen dat er sprake is van willekeur en de gemeenteraad zijn kaderstellende rol verliest. Hij vraagt om een notitie waarin dit uiteengezet wordt. Wethouder Vermin is verrast over de opmerking dat het leidt tot willekeur. De gemeenteraad blijft de beleidskaders vaststellen en het college gaat ermee aan de slag. De heer Van Hattem (PVV) stelt dat dit anders is als beleidskaders met elkaar botsen. De voorzitter merkt op dat hij de heer Van Hattem niet het woord had gegeven en laat de vraag niet beantwoorden. Hij geeft het woord aan de heer Van Genugten. De heer Van Genugten (CDA) vraagt ook duidelijkheid op dit punt. Met het Integraal Huisvestingsplan wordt vanavond een route vastgesteld. Hij vraagt de wethouder of hij verwacht dat het tempo onder druk komt te staan door het aannemen van de nota Duurzaam. Wethouder Vermin verwacht dat daarvan geen sprake hoeft te zijn, mits beide kaders zorgvuldig tegen elkaar worden afgewogen.

De voorzitter stelt voor dat vragen over de relatie tussen beide beleidskaders als technische vragen kunnen worden gesteld. Hij geeft de wethouder de gelegenheid om zijn betoog te vervolgen. Wethouder Vermin heeft alle vragen uit eerste termijn beantwoord. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt nog naar de keuze van klasse B versus klasse A van Frisse Scholen en waarom temperatuur geen criterium is. Wethouder Vermin antwoordt dat de gemeenteraad in 2023 heeft vastgesteld dat klasse B als ambitie wordt gehanteerd. Temperatuur maakt daar onderdeel van uit. De heer Van Silfhout (Volt) had begrepen dat het onderdeel 'temperatuur' uit het voorstel is gehaald en vraagt waarom dat is. Wethouder Vermin antwoordt dat het misschien niet expliciet in het voorstel is opgenomen. Hij zegt toe er aandacht voor te hebben. Mevrouw Muller (D66) vraagt naar het aantal vierkante meters per leerling in het kader van inclusief onderwijs. Wethouder Vermin antwoordt dat in het beleidskader al extra ruimte is opgenomen ten opzichte van de VNG-norm. Mevrouw Muller (D66) denkt dat op basis van voortschrijdend inzicht nog meer ruimte nodig is en vraagt of dat nog mogelijk is. Wethouder Vermin antwoordt dat dit in het IHP niet nodig is, maar dat het in het beleidskader aangepast kan worden. Het staat de raad vrij om hiervoor een motie vreemd in te dienen.

Meer vierkante meters per leerling kost uiteraard wel meer geld. Mevrouw Muller (D66) kan zich voorstellen dat het wel effect heeft op de fasering van het IHP. Wethouder Vermin vindt het een technische vraag. Meer vierkante meters kosten meer geld en zal dus effect hebben op het tempo. Hoeveel dat scheelt, kan hij nu niet beantwoorden.

6

Mevrouw Claessen (De Bossche Groenen) vraagt naar de gebouwen die in eigendom zijn van de schoolbesturen. Hoe wordt de gemeenteraad hiervan op de hoogte gehouden en hoe zeker is het dat deze gebouwen klimaatneutraal worden gemaakt? Wethouder Vermin antwoordt dat de gemeente de schoolbesturen ondersteunt bij het geven van goed onderwijs. De gemeente kan in het tertiaal bericht de voortgang melden. Mevrouw Claessen (De Bossche Groenen) vindt het vooral belangrijk dat de gemeente regelmatig gesprekken blijft voeren met de schoolbesturen. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) veronderstelt dat het IHP randvoorwaardelijk is, omdat bij de voorjaarsnota pas besloten wordt of plannen worden doorgezet en gefinancierd. Hoe flexibel is het plan als bij de voorjaarsnota minder geld beschikbaar wordt gesteld? Wethouder Vermin antwoordt dat het college het IHP moet temporiseren als er minder geld beschikbaar wordt gesteld. Dat vindt hij echter zeer onverstandig, omdat de rekening in dat geval wordt doorgeschoven naar een later tijdstip. Met het IHP heeft de gemeenteraad de beste inzicht om een goede integrale afweging te maken. De heer Van Hattem (PVV) had nog vragen gesteld over onderwijshuisvesting van azc-kinderen en over de gevolgen van netcongestie. De voorzitter merkt op dat de vragen buiten de scope van het onderwerp vallen.

Wethouder Vermin antwoordt dat hij onderwijshuisvesting biedt aan alle kinderen in de gemeente. Daarbij wordt geen onderscheid gemaakt tussen kinderen uit het azc en andere kinderen. De heer Van Hattem (PVV) vindt dat het wel degelijk met elkaar te maken heeft, omdat er in het IHP een koppeling is gemaakt tussen woningbouwontwikkeling en scholen. Op zuid komt er mogelijk een semipermanent azc, wat effect heeft op de onderwijsvoorzieningen. De kinderen zouden niet naar De Vlindertuin gaan, maar met deze afspraak wordt nu gemarchandeerd. Wethouder Vermin antwoordt dat hij niet op de hoogte is van de afspraken. Hij is verantwoordelijk voor de onderwijshuisvesting voor de kinderen die in de gemeente wonen, ongeacht waar ze vandaan komen. Op basis van prognoses wordt zo goed mogelijk ingeschat hoeveel kinderen er komen en wat er voor hen nodig is qua huisvesting. De voorzitter geeft de heer Van Hattem nog een keer het woord, maar merkt op dat de vraag waar de kinderen van het azc onderwijs krijgen een technische vraag is. De heer Van Hattem (PVV) vindt dat de wethouder eromheen draait. Er ligt een collegevoorstel om in Groot Meerendonk langjarig een azc te vestigen. Dat heeft effect op de onderwijshuisvesting. In de plannen wordt wel rekening gehouden met woningbouw, maar niet met de komst van het azc. Hij wil graag dat zijn vragen (schriftelijk) beantwoord worden.

Wethouder Vermin antwoordt dat de stroom asielzoekerskinderen fluctueert. Deze kinderen komen in nieuwkomersonderwijs terecht, in een ISK of in een van de taalcentra. Daar ligt de taak voor het huisvesten en onderwijzen van de kinderen. De heer Van Haren (VVD) vraagt naar de aanvullende maatregelen voor Brede Bossche Scholen en MFA's. Wethouder Vermin antwoordt dat de gemeente bij de Brede Bossche Scholen en MFA's soms eigenaar van het gebouw is. In dat geval heeft de gemeente de verantwoordelijkheid om voor het vastgoed te zorgen, in lijn met de ambitie uit het bestuursakkoord. De heer Plasmeijer (50PLUS) had gevraagd hoe het zit met renovatie. De gemeentelijke overheid wordt hiervoor verantwoordelijk, maar daarover is weinig opgenomen in het IHP.

7

Wethouder Vermin antwoordt dat de gemeente na veertig jaar aan zet is voor renovatie of nieuwbouw. Als die termijn in zicht komt, gaat de gemeente in gesprek met het schoolbestuur, bekijkt de technische staat van het gebouw en overweegt dan wat er moet gebeuren. De heer Van Genugten (CDA) had gevraagd naar de risico's rondom stikstof. Wethouder Vermin antwoordt dat de gemeente, net als iedereen, te maken krijgt met netcongestie en stikstofproblematiek. Momenteel wordt in kaart gebracht wat de gerechtelijke uitspraken over stikstof betekenen voor de gemeente en afgewacht waar de ministeriële commissie-Schoof mee komt. De voorzitter start de tweede termijn en geeft als eerste het woord aan de heer Van Haren. De heer Van Haren (VVD) stelt dat de Bossche VVD het belangrijk vindt om blijvend te investeren in onderwijs in alle wijken en dorpen. Goede ventilatie, goede sportfaciliteiten en multifunctionele inzet van schoolgebouwen zijn daarbij van groot belang. De VVD vindt het goed om te zien dat deze aspecten zijn opgenomen in het Integraal Huisvestingsplan. Waardevol is dat elke school voor de komende zestien jaar duidelijkheid heeft over de staat van het gebouw.

De VVD sluit zich aan bij Bosch Belang en VOOR Den Bosch die aandacht vroegen voor de demografische ontwikkelingen: de gemeente moet goed een vinger aan de pols houden, zodat de schoolgebouwen blijven aansluiten bij de werkelijke situatie. In 2023 sprak de VVD zijn zorgen uit over de duurzaamheidsambitie met betrekking tot schoolgebouwen. De fractie twijfelt of het lukt om een goede balans te vinden tussen de ambitie om klimaatneutraal te worden, de opgave voor alle schoolgebouwen en de kosten in onzekere financiële tijden. De wethouder stelt voor om scenario 2 te kiezen, wat volgens de VVD getuigt van financieel realisme. De VVD zou graag zien dat er gezocht wordt naar een nog betere balans, zoals ook het CDA opperde, maar dan wel voor het IHP dat in 2029 wordt besproken. Zo ziet de VVD de hele verduurzamingsopgave voor zich: door heldere doelen te stellen om klimaatneutraal te worden, niet te fixeren op jaartallen maar meteen te starten met de uitvoering, waken voor desinvesteringen en via een realistisch financieel pad om de ambitie te realiseren. Kortom, de VVD vindt dit het IHP een goed voorbeeld van de toekomstige verduurzaming in Den Bosch. Met die insteek gaat de fractie de nota Duurzaam ook tegemoet. De VVD zal instemmen met het Integraal Huisvestingsplan en zal de financiële consequenties bij het behandelen van de voorjaarsnota bezien.

Mevrouw Visscher (SP) begrijpt dat de aanpak van schoolgebouwen afhankelijk is van de beperkte capaciteit bij gemeente, schoolbesturen en aannemers. Net als Volt zou de SP graag zien dat de raad uitspreekt dat anderhalf gebouw per jaar het minimum is en dat er versneld wordt waar dat kan. Ook zou de SP een eventueel voorstel van Volt steunen om klasse A te realiseren wanneer dat haalbaar is. De heer Van Silfhout (Volt) zal nog met de wethouder overleggen over het amenderen van het voorstel, dan wel het indienen van een motie om het proces te versnellen op het moment dat daartoe mogelijkheden zijn. Mevrouw Muller (D66) stelt dat uit onderzoek blijkt dat het aantal vierkante meters per basisschoolleerling ver achterblijft. De VNG-norm gaat uit van 5,9 m2 per kind. De gemeente hanteert 6,3 m2. Volgens onderwijsprofessionals is echter 8 m2 realistischer voor goed, inclusief onderwijs. Op kantoren schrijft de Arbowet maar liefst 10,6 m 2 per medewerker. Kinderen hebben ruimte nodig om te spelen, te leren en zich te concentreren. Meer ruimte in de school betekent minder herrie, minder stress en meer mogelijkheden voor groepswerk en individuele begeleiding. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of D66 bereid is om minder scholen aan te passen, omdat meer ruimte tot hogere kosten per school leidt.

Mevrouw Muller (D66) wil eerst graag weten wat de gevolgen zijn voor het tempo, maar ze zou het niet erg vinden als het leidt tot enige vertraging. D66 heeft liever kwaliteit dan snelheid. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) veronderstelt dat D66 bij de voorjaarsnota meer budget wil vrijspelen voor grotere scholen, waardoor schoolbesturen langer moeten wachten tot hun school aangepakt kan worden.

8

Mevrouw Muller (D66) herhaalt dat ze eerst wil weten wat de gevolgen zijn voor het tempo. De afschrijvingstermijn is veertig jaar. Als het allemaal iets langer gaat duren, lijkt haar dat geen probleem. Mevrouw Visscher (SP) stelt dat met het voorgestelde tempo ruim de helft van de schoolgebouwen in 2045 voldoet aan het beleidskader. Dat wordt nog minder als D66 het proces gaat vertragen. Ze vraagt hoe D66 dat wil verantwoorden aan de schoolbesturen. Mevrouw Muller (D66) herhaalt dat ze eerst de gevolgen wil weten. Of 8 m2 per kind betaalbaar is, hangt af van de manier waarop de kosten bekeken worden. Als ruimere scholen bijdragen aan de gezondheid van kinderen zal de druk op de jeugdzorg afnemen en wordt het beroep van docent aantrekkelijker. Op deze manier kan de investering zichzelf terugverdienen. Mevrouw Visscher (SP) vraagt of het aantal vierkante meters niet te belangrijk wordt gemaakt. Er zijn meer dingen heel belangrijk voor kinderen. Ze twijfelt of een paar vierkante meters extra het verschil gaat maken. Mevrouw Muller (D66) antwoordt dat scholen vaak krap in de ruimte zitten, waardoor er geen plaats is om in groepjes of individueel apart te gaan zitten. In reguliere schoolgebouwen raken kinderen overprikkeld, waardoor ze naar speciaal onderwijs moeten. Mevrouw Visscher (SP) denkt dat het vaak juist ontbreekt aan voldoende zorgmedewerkers en begeleidend personeel.

Dat heeft volgens haar meer impact dan het aantal vierkante meters. Mevrouw Muller (D66) stelt dat de ruimte een randvoorwaarde is voor inclusief onderwijs. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) veronderstelt dat D66 haar voorstel afstemt met de schoolbesturen, want zij weten het beste wat de leerlingen nodig hebben. Mevrouw Muller (D66) zal nog overwegen wat voor voorstel D66 zal inbrengen. Afstemming met schoolbesturen zal echter via de wethouder en de ambtelijke organisatie verlopen. D66 hoopt echter voldoende draagvlak te vinden om een motie in te dienen met het verzoek om het aantal vierkante meters per leerling te verhogen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) hoort graag nog een reactie op zijn opmerking dat kinderen ook een goed ontbijt moeten krijgen, voordat zij in de schoolbanken stappen. Filios beheert de scholen in Vinkel en Nuland. Gewoon ge-DREVEN vraagt naar de relatie tussen de gemeente en Filios, omdat bekend is dat Filios zich meer richt op Oss dan op Den Bosch. Gewoon ge-DREVEN is blij dat de wethouder bereid is om naar koppelkansen te kijken, bijvoorbeeld door een gymzaal om te zetten naar een sportzaal of -hal. De fractie zal een motie indienen om een onderzoek uit te voeren naar de behoefte aan sportfaciliteiten in Nuland en Vinkel.

Volgens de heer Van Hattem (PVV) staat in het IHP dat De Vlindertuin ruimtegebrek heeft en daarom het aannamebeleid aanpast. Hij vraagt zich af waarom de kinderen van het azc dan naar deze school worden gestuurd. Verder is bij De Pionier nog geen rekening gehouden met de ontwikkeling van taalklassen. Dat lijkt de PVV wel nodig als er kinderen van het azc moeten worden geplaatst. De PVV vindt dat verduurzaming geen doel op zich moet zijn. In het raadsvoorstel staat dat energiezuinige en gasloze gebouwen om zwaardere aansluitingen vragen, waarvoor onvoldoende capaciteit beschikbaar is. Door te kiezen voor verduurzaming wordt het probleem groter gemaakt. De PVV vraagt het college om hier rekening mee te houden. Tot slot wil de PVV geen ruimte geven aan de vestiging van nieuwe islamitische scholen, zoals het Medina College in Eindhoven. Mevrouw Hoekstra (PvdA) vraagt of de PVV ervoor pleit dat kinderen van het azc meer verspreid worden over basisscholen.

9

De heer Van Hattem (PVV) antwoordt dat hij hiervoor niet heeft gepleit. Als er echter afspraken gemaakt worden dat er geen kinderen van het azc komen omdat het schoolgebouw te klein wordt, zoals bij De Vlindertuin, dan moet men zich hieraan houden. De PVV weet sowieso niet wat de wethouder wil doen met de kinderen van het azc. De fractie wil wel graag duidelijkheid hierover, om te voorkomen dat er extra druk komt te liggen op de omliggende scholen. Mevrouw Hoekstra (PvdA) stelt dat de PVV verwijst naar het IHP en zegt dat men zich zorgen maakt om de beschikbare ruimte. De kinderen van het azc moeten wel ergens naar school. Bovendien wordt er steeds minder geïnvesteerd in leerlingenvervoer vanuit het azc, zodat de kinderen in de buurt naar school moeten. De PvdA vraagt wat de PVV nu vraagt van de wethouder. De heer Van Hattem (PVV) vond het al vrij decadent dat azc-kinderen per luxe touringcar naar school werden gebracht, terwijl zo'n voorziening aan de eigen kinderen in de gemeente niet wordt aangeboden. Daarnaast zijn er afspraken gemaakt dat er geen kinderen uit het azc naar De Vlindertuin gaan. Dat gebeurt blijkbaar toch, dus de PVV hoort graag wat de bedoeling is en wat er vervolgens gebeurt met het ruimtetekort dat hierdoor ontstaat. Mevrouw Hoekstra (PvdA) stelt vast dat de vraag van de PVV niets te maken heeft met het ruimtetekort op de scholen.

De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of de gemeente concretere afspraken kan maken met de schoolbesturen over de verdeling van kosten, bijvoorbeeld als ze een nul-op-demetergebouw willen realiseren. Er zijn namelijk veel scholen die ruime financiële reserves hebben. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) merkt op dat de sterke groei van De Groote Wielen flexibele oplossingen vereist, zoals flexibele huisvesting bij versnelling van woningbouw. Hoe gaat het college daarop anticiperen? Voor Rosmalen-Zuid steunt de fractie de vernieuwing van het kindcentrum en de clustering van de hubscholen, mits deze tijdig worden uitgevoerd. Gevraagd wordt of de plannen op schema liggen. Voor Rosmalen-Noord vraagt de fractie om het kindcentrum De Hobbit te heroverwegen, vanwege de sterke daling van het aantal kinderen. Voor Nuland en Vinkel sluit zij zich aan bij de heer Van Creij. Er is behoefte aan grotere gymzaal. Als er wordt besloten de school te renoveren dan is het wellicht beter nog even te wachten met de vervanging van de gymzaal. De voorzitter geeft het college om de vragen uit de tweede termijn te beantwoorden. Wethouder Vermin benadrukt dat het de raad vrij staat om de versnellingsmogelijkheid open te houden. Ook is het bespreekbaar om in het plan op te nemen: "klasse B als het moet en klasse A als het kan".

Dat zijn, net als het aantal vierkante meters per leerling, echter aanpassingen aan het beleidskader. Wijzigingen hebben gevolgen voor de kosten en het tempo. Elke extra vierkante meter kost € 4.500. Een ruwe schatting is dat daardoor per IHP-periode één school minder kan worden aangepakt. In Den Bosch wordt al een ruimere afmeting gehanteerd dan de VNG voorschrijft en scholen geven niet het signaal dat men ruimte tekortkomt. Mevrouw Muller (D66) vraagt de wethouder of hij het beeld herkent dat er onvoldoende ruimte is voor inclusief onderwijs. Wethouder Vermin herkent dat beeld niet en vindt dat de gemeente al een prima norm hanteert. Mevrouw Muller (D66) vraagt of schooldirecteuren nooit aangeven dat zij meer ruimte willen hebben. Wethouder Vermin antwoordt dat schoolbesturen het beleidskader steunen en niet aangeven dat zij ruimte tekortkomen. De wethouder deelt de zorg over kinderen die niet ontbijten, maar benadrukt dat dit onderwerp buiten het voorliggende voorstel valt. Een motie om een behoefteonderzoek uit te voeren, vindt de wethouder niet nodig, omdat dit al geregeld is met de koppelkansen.

10

Tegen de PVV benadrukt hij dat allen die zich in Nederland bevinden, gelijk behandeld worden. Dat geldt voor alle kinderen die in Den Bosch onderwijs genieten. De scholen gaan over het aannamebeleid. De heer Van Hattem (PVV) vraagt wat het vestigen van een azc in de gemeente betekent voor de leerlingenaantallen, de onderwijscapaciteit en de huisvesting. Wethouder Vermin antwoordt dat alle kinderen in Den Bosch onderwijs moeten krijgen. Op basis van prognoses worden de aantallen zo goed mogelijk ingeschat. Daarbij wordt geen onderscheid gemaakt in verschillende groepen of op welke school de kinderen terechtkunnen. De heer Van Hattem (PVV) stelt vast dat er niets in het IHP staat over het aantal leerlingen dat toeneemt als er een azc komt, terwijl dat wel gaat over de huisvesting en de leerlingenaantallen gaat. Wethouder Vermin antwoordt dat alle vastgestelde plannen van de gemeente zijn meegenomen in de prognoses. De heer Van Hattem (PVV) merkt op dat volgens het voorstel ook geen rekening wordt gehouden met taalklassen. Bij De Vlindertuin loopt men nu al tegen de maximale capaciteit aan, terwijl dat de dichtstbijzijnde school is. De PVV hoort graag hoe de gemeente gaat voorkomen dat de kinderen uit de wijk straks niet meer naar De Vlindertuin kunnen omdat er allemaal kinderen uit het azc naartoe gaan.

Wethouder Vermin herhaalt dat de scholen zelf over het aannamebeleid gaan en dat er voor de kinderen die in het azc wonen een ISK is en taalonderwijs in twee specifieke scholen. De heer Van Haren (VVD) begrijpt dat de instroom van nieuwkomers niet expliciet is opgenomen in het IHP, maar vraagt of er wel rekening mee gehouden is als demografische ontwikkeling. Wethouder Vermin antwoordt dat de stijging van het aantal kinderen in de prognoses is opgenomen. Vanzelfsprekend wordt rekening gehouden met de noodzaak van verduurzaming. Leefbaar 's-Hertogenbosch vroeg naar de verdeling van kosten. Als de schoolbesturen aanvullende maatregelen willen treffen, moeten zij hiervoor zelf budget beschikbaar stellen. De gemeente is verantwoordelijk voor het opleveren van een gebouw en het schoolbestuur is verantwoordelijk voor het onderhoud. De heer Mees (Leefbaar 's-Hertogenbosch) bedoelde te vragen dat gemeente en schoolbestuur niet langs elkaar heen moeten werken en samen moeten proberen om een zo goed mogelijk gebouw neer te zetten. Wethouder Vermin antwoordt dat het IHP samen met schoolbesturen is ontwikkeld en dat de gemeente ook met hen in gesprek gaat over het vervolg. Gevraagd werd hoe het traject versneld kan worden. Natuurlijk probeert de gemeente om de woningbouwprognoses zo goed mogelijk te vatten.

Als er aanleiding is om te versnellen, zal dat gedaan worden, zoals ook in het IHP staat vermeld. Bij De Groote Wielen is het vooral de vraag hoe de onderwijshuisvesting flexibel ingericht kan worden, omdat daar een relatief korte tijd veel jonge kinderen worden verwacht, De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt naar de relatie met Filios in Nuland en Vinkel, omdat Filios niet zo sterk op Den Bosch gericht is. Wethouder Vermin antwoordt dat er met alle schoolbesturen afzonderlijk is gesproken als voorbereiding op het IHP. Ook zijn er regelmatig gesprekken met alle schoolbesturen samen. Filios is daarbij een gelijkwaardige gesprekspartner. De voorzitter dankt de wethouder voor zijn beantwoording en inventariseert hoe de commissie het voorstel wenst te bespreken. Gewoon ge-DREVEN zal een motie indienen bij het raadsvoorstel. Ook SP, Volt en D66 overwegen een motie. De PVV overweegt om een amendement in te dienen, maar dat kan ook een amendement op de voorjaarsnota worden.

11

De voorzitter concludeert dat het voorstel als een licht bespreekstuk worden geagendeerd voor de raad, waarbij de fracties de gelegenheid krijgen om een motie in te dienen en toe te lichten. Als er meerdere moties worden aangekondigd, kan het presidium nog besluiten om er alsnog een debatstuk van te maken. 7.

Aanleg van een DrainTalent-systeem bij RKVV Maliskamp Bij agendapunt 2, het vaststellen van de agenda, is de conclusie van de voorzitter dat het raadsvoorstel Aanleg van een DrainTalent-systeem bij RKVV Maliskamp als A-stuk naar de raad kan.

Overige agendapunten 8.

Rondvraag en sluiting Niemand maakt gebruik van de rondvraag. De voorzitter deelt mee dat de volgende commissievergadering plaatsvindt op 16 april 2025. Hij bedankt iedereen voor de aanwezigheid en inbreng, wenst allen een prettige avond en sluit de vergadering om 20.41 uur.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Sociaal op 16 april 2025. De secretaris, drs. E.A.A. Kerkhoff

12