Verslag Bestuur 01 07 2021 vastgesteld

Commissie BESTUUR Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

1 juli 2021 Raadzaal

Collegeleden:

A.P.R.G.M. van Rosmalen drs. E.A.A. Kerkhoff J.J.E.L. van Creij, R.J.J. Geers, F.G.F. van Genugten, ing. A.J.G. de Groot, A.W.J.A. van Hattem LLB, drs. P.E. Kagie, drs. R.M.J. van den Kerkhof, P.M. van der Krabben, mw. drs. H.M. Mees-Huibers, mw. drs. E.J. de Ruiter, P. Slikker. drs. J.M.L.N. Mikkers

Afwezig:

mw. drs. J. Hendrickx, mw. A. Hernández, C.K.J. Visscher

Verslaglegging:

mw. P.J. van Hoorn

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering en heet iedereen welkom bij de vergadering van de commissie Bestuur. Het is helaas nog steeds niet mogelijk voor geïnteresseerden om deze vergadering fysiek bij te wonen. Maar zij kunnen de vergadering wel volgen via de live-stream. Er is bericht van verhindering ontvangen van mevrouw Hernández en van mevrouw Visscher. Mevrouw Hendrickx laat zich vervangen door mevrouw Mees.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter constateert dat er een overzichtelijke agenda voorligt met als belangrijkste punt een discussienotitie over de rellen van 25 januari. Er staan geen raadsvoorstellen op de agenda. Wel is er kort voor de vergadering een rondvraag binnengekomen van de heer Van Hattem van de PVV. Hij laat aan het college over of deze vraag vanavond kan worden beantwoord of dat dit schriftelijk gebeurt.

3.

Vaststellen van het verslag van de commissie Bestuur van 3 juni 2021 Het verslag van de commissie Bestuur van 3 juni 2021 wordt zonder beraadslagingen vastgesteld.

4.

Vaststellen van de lijst van toezeggingen en lijst openstaande moties De voorzitter meldt dat het college voorstelt om motie 5, Tussenstap: Bosch' Herstelfonds 2021, als afgedaan te beschouwen. De commissie gaat hiermee akkoord.

5.

Discussienotitie Rellen 25 januari: navolgbaar en begrijpelijk handelen, VVD, Bosch Belang, Rosmalens Belang, GroenLinks De voorzitter licht toe dat door de fracties van de VVD, Bosch Belang, Rosmalens Belang en GroenLinks een discussienotitie is opgesteld over de avondklokrellen van 25 januari jl. In de notitie worden aan de commissie twaalf vragen gesteld die en hij nodigt de commissie uit de beantwoording in een breder verhaal in te bedden. Bij de beantwoording kan de commissie gebruik maken van de resultaten van de hearing die de commissie heeft gehouden. Hij vraagt de initiatiefnemers de discussie in te leiden. De heer Geers (VVD) merkt op dat het goed is om nu, vijf maanden na de rellen, als bestuur het debat te voeren over wat er op 25 januari 2021 in Den Bosch is gebeurd. Deze rellen hadden veel impact, iedereen heeft de beelden gezien van de meute die zich bij het Essostation verzamelde, vuurwerk afstak en vervolgens de binnenstad in ging om daar van alles aan te richten. Een dag later was ook te zien hoe allerlei mensen hielpen met schoonmaken en hoe ze de getroffenen een hart onder de riem staken. Inmiddels heeft het college het een en ander gedaan, heeft het COT een leerevaluatie gedaan en was er een hearing waarin mensen vertelden wat ze hebben gezien en welke tips ze voor de gemeente hebben.

Er is nu een notitie gemaakt omdat het goed is om hier nog eens goed over te spreken. Deze notitie is verdeeld in drie thema's: de voorbereidende fase, de ongeregeldheden zelf en de nazorgfase. Het leek allemaal erg lang 1

te duren en de ME leek erg laat te komen, maar uit het COT-rapport blijkt dat de relschoppers maar 1,5 minuut in de Jumbo waren en dat ze eruit zijn gerend toen de ME ter plaatse kwam. De leerevaluatie geeft inzicht in de elementen die op social media niet waren te zien en is daarmee een goede basis voor het gesprek. Deze leerevaluatie leverde ook gefronste wenkbrauwen op, bijvoorbeeld op het gebied van de informatievoorziening en de afstemming met de staf Grootschalige bijzondere situaties. De vraag is waarom pas rond 19.30 uur de piket is opgeroepen terwijl er mogelijk elders in het land ook rellen zouden komen. Er had ergens strategisch een back-up kunnen worden geplaatst, zodat er eerder geïntervenieerd had kunnen worden. De vraag is ook hoe het kan dat pas toen de KMar-ME ter plaatse was uit informatie van de nationale staf bleek dat die KMar-ME alleen een verdedigingslinie mochten zijn. Die KMarME was uitgerust als gewone ME, maar mocht niet de orde herstellen, maar alleen de collega's beschermen. De portefeuillehouder had niet overal grip op, maar hij wil wel een gesprek met hem als bestuurlijk verantwoordelijke, om hiervan te leren. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) bedankt zijn collega's voor deze discussienotitie. Hij vindt het belangrijk om, ook vijf maanden later als er materiaal is, te kijken hoe dit heeft kunnen gebeuren.

Het is moeilijk om te beoordelen of stevigere aanwezigheid van de politie in de voorfase tot escalatie had kunnen leiden, hij vindt dat de professionals in het veld en de driehoek dat moeten beoordelen. In de loop van de middag werd duidelijk dat de voorfase over was toen er zeventig agenten bezig waren en de politiechef vanwege het risico op ongeregeldheden om 15.21 uur om ME vroeg. In antwoord op de vraag over risicogestuurd werken, informatiegestuurd werken en de relatie daartussen merkt hij op dat het een uit het ander voortvloeit en dat moet worden gekeken hoe dit allemaal beter kan. Hij vindt de vraag 'Bent u van mening dat aan de SGBO moet worden gevraagd om ook een evaluatie te maken over hun afwegingen en keuzes, bijvoorbeeld over het tijdstip waarop de piket-ME werd opgeroepen?' een erg belangrijke vraag. Om 15.21 uur vroeg de Bossche politiechef om ME-capaciteit omdat hij bang was voor ongeregeldheden en om 19.00 uur ging de SGBO over tot ME-inzet. In het COT-rapport staat dat als de politiechef om 15.21 uur aangeeft dat er ME-capaciteit nodig is de SGBO nog geen concrete geverifieerde informatie over dreigende ongeregeldheden in Den Bosch heeft, terwijl de lokale politiechef dat signaal wel heeft gegeven. Hij vindt het ondenkbaar dat de driehoek niet communiceerde over eventuele rellen, terwijl de rest van de wereld dat wel deed.

Er is goed gesproken met professionals zoals politie en wijkwerkers, er waren verschillende soorten relschoppers, uit de hele samenleving van Den Bosch en de regio, en ervaren politieagenten hebben zich nog nooit zo machteloos gevoeld omdat ze aanvoelden dat er rond 19.00-19.30 uur geen rugdekking was. Het is cruciaal dat de SGBO en de driehoek niet op de hoogte waren van het feit dat de KMar-ME niet zelfstandig kon worden ingezet en dat in de loop van de middag en aan het begin van de avond niet met scenario's is gewerkt en alle kaarten zijn ingezet op de inzet van de KMar-ME en de aanvullende ME. Hij begrijpt dat er in de loop van de middag schaarste aan ME was omdat overal in het land iets aan de hand was, maar dan is het wel nodig om duidelijk te zijn op het moment dat er om 15.21 uur een melding van de Bossche politiechef kwam en niet pas 3,5 uur later. Op dat moment had een alternatief scenario moeten worden gebruikt. De combine politie-ME en KMar-ME heeft aangetoond dat er snel slagen kunnen worden gemaakt. Hij ziet enkele ongerijmdheden. Ten eerste stond voor de lokale politiechef het sein om 15.21 uur op rood, maar voor de SBGO pas om 19.00 uur, ten tweede is het onbegrijpelijk dat de KMar-ME maar beperkt kon worden ingezet en ten derde werd er niet in scenario's gedacht.

De titel van de discussienotitie 'Navolgbaar en begrijpelijk handelen' dekt de lading daarom niet. De heer Van den Kerkhof (D66) bedankt zijn collega's van de VVD, GroenLinks, Bosch Belang en Rosmalens Belang voor deze discussienotitie. Het was een vreselijke avond van woede en verdriet die iedereen zich nog kan herinneren. Ondernemers geven aan dat dit een enorm grote impact op hen heeft gehad en op sommige ondernemers nog steeds heeft. Het is daarom belangrijk dat de raad hier vanavond nog eens goed op terugkijkt en dat er bestuurlijke lessen worden getrokken. Op 1 februari jl. heeft de commissie al uitgebreid stilgestaan bij de vele vragen over het verloop van de avond en de stappen die voorafgaand, tijdens en na de rellen zijn gezet. Op dat moment dreunde de schok nog stevig na en de onbeantwoorde vragen moesten snel worden beantwoord. Het COT-rapport dat er inmiddels al enige tijd ligt, geeft een overzichtelijk beeld van het verloop van de avond en de bestuurlijke keuzes die deze dag zijn gemaakt. De strategie van verbinden is begrijpelijk omdat met meer politie-inzet het risico is dat het verder escaleert en de manier waarop bij een ramp of crisis keuzes worden gemaakt is gebaseerd 2

op informatie en een inschatting van bepaalde risico's. Hij onderschrijft dat de SGBO meer risicogestuurd kan werken dan nu het geval was en hij vindt het dan ook niet meer dan logisch dat ook de SGBO zijn keuzes en afwegingen evalueert. Bij de risico's hoort ook de maatschappelijke onrust en hoe lastig en complex het ook is om die te bepalen, dat is wel een belangrijk onderdeel van het risicogestuurd werken. Ook door het lezen van alle berichten op social media was een dergelijk verloop van de avond niet te voorspellen omdat er in korte tijd een dynamiek is ontstaan waarin toeschouwers in de sfeer zijn meegezogen waardoor zij als daders zijn geeindigd, maar dat neemt niet weg dat iedereen daarin een eigen verantwoordelijkheid heeft en dat dit gedrag nooit goed is te praten. Het geeft wel aan dat er die avond een cocktail is ontstaan van ingrediënten die aan de voorkant niet duidelijk waren en die ter plekke enorm hard is geshaket. Hij begrijpt daarom de keuzes die de driehoek die avond heeft gemaakt en ook dat de reguliere politie niet kon worden ingezet tegen een agressieve horde mensen zoals die er die avond was. De KMar-ME heeft alleen de opdracht om de politie te beschermen en ook die ME was op dat moment niet inzetbaar.

Doordat het die avond op meerdere plekken in het land onrustig was, was de ME te laat in de binnenstad, maar eenmaal ter plaatse heeft de ME snel en kordaat opgetreden en was de situatie daarna snel onder controle. Bij de behandeling op 1 februari jl. deelde D66 al complimenten uit aan de Bosschenaren die hulp en ondersteuning aan de getroffen ondernemers boden en de saamhorigheid van de weken erna liet het Den Bosch zien dat hij kent en koestert. De burgemeester toonde zich een echte inclusieve burgervader door geen groepen uit te sluiten, maar alle Bosschenaren perspectief te bieden. Het Openbaar Ministerie heeft adequaat opgetreden tegen de daders en in de lokale media staan nog bijna wekelijks de uitkomsten daarvan. Hij is blij dat de gemeente 's-Hertogenbosch samen met de gemeenten Eindhoven en Breda door de Rijksuniversiteit Groningen een vergelijkend sociologisch onderzoek laat doen naar waarom de jongeren gingen rellen. De vraag is of het louter verveling was of dat er meer speelde en of dit vraagt om meer preventieve maatregelen. Hij is benieuwd naar de stand van zaken van dit onderzoek omdat hij in de krant las dat dit alleen een voornemen van de gemeenten is. Hij onderschrijft dat het COT-rapport en de bestuurlijke reactie daarop een goede basis voor verdere verbetering vormen en hij wordt graag geïnformeerd over deze verbeteringen.

Mevrouw De Ruiter (GroenLinks) geeft aan dat 25 januari 2021 een zwarte dag was die een enorme impact op de inwoners had, van een moeder wiens auto in brand gestoken was en die haar kind niet meer naar school en naar activiteiten kon brengen tot een ondernemer wiens winkel is geplunderd. Ze complimenteert de werkgroep die de hearing heeft voorbereid. Daaruit heeft ze veel achtergrondinformatie gehaald en daaruit bleek onder andere dat jongerenwerkers vanaf december 2020 alles op alles hebben gezet om activiteiten voor de jongeren te organiseren, zij waren er voor de meest kwetsbare jongeren en er was ook tijdens de avond van de rellen appcontact. Er was onvrede onder de jongeren over de coronamaatregelen zoals de avondklok, maar het was niet duidelijk of er rellen zouden komen, er werd pas op het laatste moment duidelijk dat er iets ging gebeuren en toen ging het heel snel. Het is moeilijk om in te schatten of er voldoende politie aanwezig was, misschien had meer politie-inzet escalatie kunnen voorkomen, maar het ging allemaal erg snel. Het is een goed idee dat er een onderzoek naar risicogestuurd werken komt en ook dat de SGBO een evaluatie gaat doen. GroenLinks onderschrijft dat er meer communicatie op het gebied van maatschappelijke onrust moet plaatsvinden en dat het informatiemanagement van de driehoek wellicht moet worden aangepast.

Een leerpunt is dat er verbinding met de jongeren moet blijven. Het verbaast haar dat de informatievoorziening over de specifieke opdracht van de KMar-ME tijdens de ongeregeldheden niet bij de driehoek bekend was, maar toen de ME er eenmaal was, heeft die snel gehandeld. Ook de nazorg naar ondernemers en inwoners was goed en ze complimenteert het college omdat die dit mogelijk heeft gemaakt. Het COT-rapport en het onderzoek van de Rijksuniversiteit Groningen zijn een goede basis die informatie kan opleveren, ze wil daarover geïnformeerd worden en ook over de leerpunten en de wijzigingen in de werkwijze van de driehoek. Mevrouw Mees (De Bossche Groenen) schiet de woorden 'onveiligheid' en 'machteloosheid' te binnen, onveiligheid van de inwoners en de ondernemende en machteloosheid bij de diverse professionals die op die dag moesten optreden. Het is goed dat er verder onderzoek komt en dat er wordt geëvalueerd en ze wil daarover geïnformeerd worden. De heer Slikker (PvdA) bedankt zijn collega's die dit onderwerp nog een keer ter sprake brengen. Ook al is het vijf maanden later, het is goed om te kijken of zaken anders hadden kunnen 3

lopen en te leren voor als zoiets misschien nog een keer gebeurt. Hij noemt zes punten waaruit lering moet worden getrokken. De driehoek moest in een crisissituatie informatie bij elkaar brengen, die analyseren en daar ook nog een strategie op toepassen en dat is te veel. Informatie moet al geanalyseerd op tafel komen, zodat de driehoek zich met de strategie kan bezighouden. Als op een bepaald moment om extra adequate ondersteuning moet worden gevraagd omdat men anders met de rug tegen de muur staat, moet wel risicogestuurd worden gewerkt. Om 18.00 uur constateerden jongerenwerkers en de politie al dat de sfeer grimmig werd en dat volgers potentiële daders werden en om 19.00-19.30 is besloten dat niemand het gebied meer in mocht, maar toen hij daar om 20.30 uur was, kwamen er nog steeds veel mensen met capuchontruien het gebied in. Er kan wel een besluit worden genomen, maar dat moet ook in de praktijk geeffectueerd worden. Een ander punt is het niet offensief kunnen inzetten van de KMar-ME en ten slotte noemt hij de onderstroom in de samenleving.

Het is nogal wat als Bosschenaren straattegels uit de grond trekken om winkels waar ze doorgaans hun boodschappen doen en kroegen waar ze doorgaans carnaval vieren te belagen en hij vraagt zich af wat er dan misgaat in het hoofd van verveelde jongeren, van inwoners die boos zijn over corona, van brave huisvaders die een verzetje zoeken en van ondernemers van relatief grote bedrijven in een stad waar ongeveer € 70.000,00 op kan worden verhaald. Als er geen onderscheid meer wordt gemaakt tussen de spanning die iemand op een avond wil beleven en het leed dat daarmee wordt aangericht, gaat er ergens iets mis in de samenleving en de gemeente moet de komende jaren iets met de spanning en de ongelijkheid in de samenleving. De intenties van de driehoek waren goed en er is adequaat gehandeld toen de ME eenmaal ter plaatse was, maar hij hoopt dat het op basis van deze lessen in de toekomst anders loopt. De heer Geers (VVD) hoorde de heer Slikker mensen met achterstanden verbinden met deze ongeregeldheden, terwijl hij daarvoor aangaf dat een dwarsdoorsnee van de bevolking aan deze rellen meedeed. De heer Slikker (PvdA) noemde zowel de brave huisvader als verveelde jongeren en mensen met een achterstand en de vraag is hoe het komt dat mensen letterlijk bereid zijn om een stoeptegel uit de grond te trekken.

Of ze nou in een achterstandssituatie zitten of ondernemer zijn, het gaat wel ergens mis als een overheid moet optreden tegen haar eigen burgers die geen respect meer voor een ander kunnen opbrengen. Soms heeft dat te maken met ongelijkheid in wijken en soms met gebrek aan respect voor een ander en voor eigendommen van een ander. Dit geldt ook voor hufterig gedrag in het verkeer, dat gebeurt door zowel mensen met een kleine auto als door mensen met een grote auto. De heer De Groot (Rosmalens Belang) vond 25 januari 2021 ook een zwarte dag en hij heeft de ontwikkelingen met angst en beven gevolgd. Hij vraagt of de opdracht van de KMar-ME al in de voorbereidende fase duidelijk was of dat dit later duidelijk werd. De SGBO deed pas laat iets met de oproep van de politiechef en het is goed dat ook de rol van de SGBO wordt geëvalueerd. Bij dergelijke rellen is actieve communicatie naar de inwoners essentieel en dat geldt niet alleen voor de bewoners van de binnenstad, maar voor de hele gemeente omdat de onrust in de hele gemeente voelbaar was. Hij complimenteert de mensen die zich tot het uiterste hebben ingespannen om de volgende dag het andere gezicht van Den Bosch te laten zien door in actie te komen en op te ruimen. Wat Rosmalens Belang betreft, komt uit de evaluatie wat er valt te leren en welke acties daarop worden uitgezet, hij wil graag daar graag over geïnformeerd worden.

De heer Van der Krabben (Bosch Belang) vindt 25 januari 2021 ook een zwarte bladzijde in de Bossche geschiedenis. Er was onrust in heel Nederland, de capaciteit van de landelijke politie was te klein en daarom vraagt hij aan de drie burgemeesters die vragen om een onderzoek van de universiteit Groningen om ook een brief aan de landelijke overheid schrijven waarin wordt gevraagd om uitbreiding van de politiecapaciteit. De mensen waren op 25 januari en nog dagen daarna bang, ze durfden hun kinderen niet naar school te sturen. Nu waren er rellen in een beperkt aantal steden en als dit in meer steden tegelijk was gebeurd, was er misschien nog minder politiecapaciteit in Den Bosch geweest. Het is daarom belangrijk dat er in heel Nederland meer politiecapaciteit komt. In Eindhoven waren er een dag eerder al rellen geweest en het is de bevoegdheid van de burgemeester van Eindhoven om te bepalen hoeveel ME'ers naar Den Bosch komen. Burgemeester Jorritsma van Eindhoven was wel bezorgd, hij gebruikte de woorden 'in Eindhoven is het oorlog', en hij wil weten wanneer burgemeester Jorritsma burgemeester Mikkers heeft gewaarschuwd. Hij wil ook graag duidelijkheid over de vraag of op tijd is ge4

schakeld, dat zal in het onderzoeksrapport staan, maar de tijd gaat wel gewoon door. Het ging om 200 relschoppers die overal vandaan kwamen en die de hele stad op zijn kop zetten en dat tolereert Bosch Belang niet. De politie, het OM en de burgemeester moeten beter communiceren en hij gaat ervan uit dat zij lering uit deze situatie hebben getrokken. Uit de hearing kwam naar voren dat mensen de oorzaak van de rellen niet konden aangeven, maar de jeugdwerkers gaven wel aan dat ze de jongeren beter in het gareel konden houden als het buurthuis in Hambaken open zou blijven. Het is merkwaardig dat er in Breda niets is gebeurd en hij vraagt of de burgemeester weet hoe dit komt. In de hearing kwam ook naar voren dat de jongerenwerkers goed contact met de jongeren hebben en daar zit het probleem dus niet. Hij denkt dat moet worden gekeken naar de samenwerking binnen de driehoek en met de gemeente Eindhoven die bevoegd is om manschappen in te zetten. De heer Van Genugten (CDA) vindt het goed om na vijf maanden te reflecteren op de rellen en hij denkt dat deze gebeurtenis een prominente plek in het jaaroverzicht 2021 zal hebben. Hij vond de hearing over de avondklokrellen een zeer waardevolle toevoeging op de beelden in de media en de gesprekken met ondernemers en bewoners.

Het verrassingseffect, hoe de sfeer omsloeg, dat sprake was van relschoppers en meelopers en dat die meelopers helaas zelf relschoppers werden. Het ging om een brede groep relschoppers met verschillende achtergronden. De grip op berichten op social media baart het CDA zorgen, hij kan zich voorstellen dat een situatie in het huidige tijdperk beter kan worden getaxeerd omdat de vele social mediaberichten de professionals het gevoel gaven dat het echt ernstig zou worden. Wat betreft informatiegestuurd of risicogestuurd geeft hij aan de signalen van de ervaringsdeskundigheid van de professionals in de frontlinie en de berichten op social media te willen meenemen. Hij complimenteert de jongerenwerkers omdat die hebben geprobeerd de jongeren zoveel mogelijk in hun eigen wijk te houden door activiteiten in het jongerencentrum te organiseren, met hen in gesprek te gaan of hen via groepsapps te benaderen. Het cruciale punt is de miscommunicatie tussen de SGBO en de driehoek over de inzet van de KMar-ME. In een crisissituatie telt iedere minuut en de vertraging door deze miscommunicatie had de meeste schade tot gevolg. Het uiteindelijke optreden van de ME was wel snel en doortastend en daarmee is nog erger, de gang naar het ziekenhuis, voorkomen.

Hij deelt de opmerkingen van de indieners van deze notitie dat de nazorg zeer goed was omdat de volgende dag een bezoek aan de geschrokken bewoners en ondernemers in het getroffen gebied is gebracht. Hij wil extra oog hebben voor de bewoners met schade en de gevolgen daarvan voor hen en voor hun dagelijks leven. Er was sprake van navolgbaar en begrijpelijk handelen, maar er was wel miscommunicatie over de KMar-ME. De heer Van Hattem (PVV) kan zich vinden in de woorden van veel van de voorgaande sprekers en hij sluit zich grotendeels aan bij de door de heer Kagie en de heer Van der Krabben gestelde vragen. Hij vindt dat deze schandalige avond goed geëvalueerd moet worden om te kijken hoe dit in de toekomst kan worden voorkomen. De mogelijkheid tot het inzetten van de KMar-ME had vooraf bij de driehoek bekend moeten zijn en een verbindende aanpak helpt niet bij mensen die zich niet willen laten verbinden, dan is een meer risicogestuurde aanpak wenselijk. Er hadden ook fysieke barrières in de stad opgeworpen kunnen worden, waarbij de politie aanwezig zou kunnen zijn omdat het evident is dat de binnenstad een groter risico loopt dan andere delen van de stad. De heer Geers (VVD) zegt dat ook bij risicogestuurd werken de conclusie kan zijn dat verbinden nog steeds de beste optie is.

De heer Van Hattem (PVV) zegt dat verbinden inderdaad een onderdeel van risicogestuurd werken kan zijn, maar hij vindt dat nu te veel is gekeken naar alleen verbinden en de-escaleren, terwijl de veiligheid van de burgers en ondernemers moet worden gewaarborgd. Daarvoor zijn een plan, een visie en scenario's nodig en die waren er te weinig. De risico's moeten in beeld zijn omdat zich een volgende keer iets heel anders kan voordoen. De politiecapaciteit is en blijft een grote zorg en er moeten van tevoren duidelijke afspraken worden gemaakt over wat wel en niet mogelijk is. Als bijvoorbeeld van tevoren bekend is dat er een kraakpand ontruimd moet worden, kan hierop worden gestuurd, maar bij situaties als op 25 januari moet in beeld zijn wat de riskante routes en de kwetsbare plekken, zoals een ziekenhuis, zijn en de plannen hiervoor moeten misschien zelfs geoefend worden. De voorbereiding op rampen en escalaties verdient meer aandacht.

5

De heer Geers (VVD) zegt dat bij risicogestuurd werken wordt gekeken naar wat er eerder is gebeurd en hoe een groep in elkaar zit, Bij eerdere incidenten bleven de mensen in de wijk, maar nu gingen ze richting de binnenstad en bij risicogestuurd werken was daarom niet een-opeen naar voren gekomen dat de mensen naar de binnenstad zouden trekken. Het is dus niet zo dat bij risicogestuurd werken de uitkomst anders was geweest. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat er een dag eerder in Eindhoven al grootschalige rellen waren waarbij specifiek de binnenstad werd opgezocht. Dit was ook een schreeuw om aandacht en niet iets wat in een wijk speelde zoals bij de eerdere rellen in de Graafse wijk, maar het had echt impact naar buiten en dan is het belangrijk om kwetsbare gebieden zoals de binnenstad, een ziekenhuis of een station te beveiligen. Nu leek er wetteloosheid te heersen en dat moet worden voorkomen, het moet duidelijk zijn dat op straat de politie de baas is, maar dat was nu niet zo, ook door onduidelijke afspraken binnen de driehoek. Zijn belangrijkste vraag, ook aan de burgemeester, is welke plannen er in de toekomst zijn om de risico's in te schatten en welke voorbereidingen dan worden getroffen. Dat kan gelden voor rellen, maar ook voor grote evenementen die escaleren en hij noemt de tunnel in Duisburg waar het destijds erg mis ging.

De heer De Groot (Rosmalens Belang) vraagt of de heer Van Hattem ook vindt dat er meer politiecapaciteit moet komen, maar dat daarbij wel moet worden gekeken naar wat dat betekent voor de politiecapaciteit op lokaal, regionaal, bovenregionaal en zelfs op landelijk niveau. De heer Van Hattem (PVV) is het daarmee eens. De capaciteit moet in de volle breedte omhoog en niet alleen de directe inzet, maar ook bijvoorbeeld bij de recherche en hij hoopt dat de burgemeester dit meeneemt in zijn gesprekken met de minister. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) concludeert dat de rellen iedereen zijn overkomen. Achteraf kan gemakkelijk worden gezegd wat er had moeten gebeuren, maar incidenten zijn nooit helemaal vergelijkbaar en het uitgangspunt moet zijn dat iedereen naar eer en geweten handelt. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat een burgemeester een dag zoals 25 januari 2021 nooit hoopt mee te maken.

Het klopt niet dat de burgemeester van Eindhoven een rol in de verdeling van de politiecapaciteit had, er was afgesproken dat de SGBO de verdeling van de politiecapaciteit van de eenheid Oost-Brabant en eventueel het inroepen van regionale bijstand uit andere eenheden zou regelen omdat het niet de bedoeling is dat de ene burgemeester tegen de andere burgemeester zegt waarom de ene stad belangrijker is dan de andere stad en daarmee wordt impliciet gekozen voor informatiegestuurd werken omdat de politie alleen op basis van informatie kan sturen. Achteraf is de vraag of dit besluit van december 2020 verstandig was gezien de situatie met oud en nieuw, de coronasituatie en de druk op de politieorganisatie. Als besloten wordt om risicogestuurd te werken, is de bijbehorende risicoanalyse een soort schets van het bestuurlijke spectrum. Dat zou volgens het COT in deze situatie handiger zijn geweest en daar is van geleerd. Hij heeft op zondag met burgemeester Jorritsma gecommuniceerd over de mogelijkheid om hem eventueel af te lossen als er op regionale schaal problemen zouden zijn en hij heeft burgemeester Jorritsma ook op de hoogte gesteld van de situatie in Den Bosch, zowel 's middags als 's avonds, waarbij het ging om bestuurlijke informatie.

Het was een bewuste keuze van de driehoek om niet te communiceren omdat het op social media over allerlei verschillende plekken ging en niet alleen over het Essostation. Dat is ook de reden dat medewerkers de stad in zijn gestuurd om te achterhalen waar de mensen naartoe zouden gaan, het Essostation, de Rompertpassage, Hambaken, de Helftheuvel, de Media Markt of het stadhuis. Er is toen voor gekozen om niet te communiceren over de locatie van eventuele rellen en in het COTrapport staat terecht dat mensen die daar wel behoefte aan hadden daarmee geen handelingsperspectief werd geboden. Het was nu beperkt tot 'houd elkaar een beetje in de gaten' en dat had stringenter en duidelijker gemoeten, dat is ook het advies van het COT. Het advies om alle winkels dicht te timmeren zou echter de indruk hebben gewekt dat er iets zou gaan gebeuren en dat kon op basis van de gegevens van die middag niet worden bevestigd. Daarmee zou een soort oorlogsgebied ontstaan en er is besloten om dat niet te doen om de rellen niet aan te wakkeren. De oproep van de politiechef om 15.21 uur ging er niet om om op dat moment ME te krijgen, maar de vraag was: er speelt het een en ander, is er ME beschikbaar en doet Den Bosch gedurende de avond mee in de verdeling van ME?

6

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) begrijpt uit de woorden van de burgemeester dat toen de politiechef om 15.21 uur aangaf dat hij zich zorgen maakte over de op handen zijnde ongeregeldheden dit een signaal was dat hij die avond achtervang wilde hebben, maar zo staat het niet in de stukken. Portefeuillehouder Mikkers vindt dat de heer Kagie wel de hele zin moet lezen, aan het einde daarvan staat 'ME-capaciteit om indien nodig te kunnen inzetten'. Dat is iets anders dan 'om 15.21 uur wil ik ME inzetten', ze vroeg 'kan ik, indien nodig, ME inzetten en kan ik die reserveren?' De oproepen waren vooral voor de avond bedoeld, het ging om avondklokrellen ging en het had geen zin om op welke plek dan ook al om 16.00 uur ME te hebben omdat onduidelijk was op welke plek dat zou moeten. In Eindhoven waren er al om 18.30 uur de eerste incidenten en daar was dinsdagmiddag al bekend dat er op zondagmiddag een demonstratie zou zijn. Dat vraagt om een andere voorbereiding dan die er in Den Bosch op maandag was. In een normale situatie waarin zaken kunnen worden voorzien komt de driehoek op gezettere tijden bij elkaar, zoals bij de boerenprotesten eind 2019/begin 2020, de Black Lives Matter demonstraties en de demonstraties op Hemelvaartsdag 2021.

Dan is er tijd voor voorbereidingen omdat al een paar dagen eerder bekend is dat er iets gaat gebeuren, maar op 25 januari liep de spanning gedurende de dag op. Het is niet zo dat als er op zondag incidenten in Eindhoven zijn dat in Den Bosch automatisch ook gebeurt, maar daar is op maandagochtend wel over gesproken. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat ook voorbereiding mogelijk is op semispontane situaties en dat er in ieder geval een scenario moet zijn met welke mogelijkheden er zijn en welke stappen kunnen worden gezet. Hij heeft het gevoel dat deze voorbereiding er nu helemaal niet was. Portefeuillehouder Mikkers geeft aan dat er voor alle typen rampen een proceskaart is waarop staat wat de incidenten zijn, waar rekening mee moet worden gehouden en welke afwegingen mogelijk zijn. Dat geldt ook voor onder andere opruiing, rellen en protestacties. Deze scenariokaarten worden ook gevolgd, maar er was in dit geval op maandag niet bekend of de mensen de stad in zouden gaan en welke route ze zouden volgen. Er wordt altijd geprobeerd de onderdelen van zo'n proceskaart waar controle op mogelijk is te regelen, maar als geen controle mogelijk is, moet een inschatting worden gemaakt en hier was het risico dat, als het centrum zou worden afgesloten, de mensen de andere drie kanten op zouden gaan.

Hij is het met de heer Slikker eens dat nu de analyse, de keuze en de strategie in de driehoek bij elkaar kwamen. Het werd op de avond van 25 januari eigenlijk een soort crisisoverleg in plaats van een driehoek en achteraf gezien is dat begrijpelijk omdat het een crisissituatie was, maar eigenlijk moeten het OM-perspectief, het politieperspectief en het gemeentelijk perspectief beter bij elkaar worden gebracht. Hij is het ook eens met het advies van het COT om er, ondanks het feit dat er een tijdklem was, toch voor te kiezen om om 20.00 uur met de driehoek te overleggen, om 20.10 uur via een ambtelijk overleg informatie te verzamelen en om 20.30 uur verder te gaan. De adrenaline speelde echter ook mee en iedereen wilde snel informatie en besluiten nemen. De heer Van den Kerkhof (D66) vraagt in hoeverre het feit dat het ging om een digitale driehoek ervoor zorgde dat het meer een crisisoverleg dan een strategisch overleg werd. Portefeuillehouder Mikkers ziet dat niet als een probleem, er was al met digitale driehoeken geoefend. Er zijn enkele scenario's doorgelopen, maar het COT zegt dat er meer scenario's bekeken hadden moeten worden. Er zijn meerdere scenario's bekeken, maar hij is het ermee eens dat er meer scenario's benoemd hadden moeten worden.

Als de mensen zouden gaan bewegen, konden ze vanaf de Van Grobbendoncklaan/Graafseweg vier kanten op en pas om 20.30 uur kwam er beweging. De heer Van Hattem (PVV) vraagt waarom het kruispunt op de Van Grobbendoncklaan niet is afgesloten omdat dit een strategisch punt is, dan was de agressie en het geweld misschien minder geconcentreerd geweest. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat die keuze inderdaad is gemaakt. Op een gegeven moment heeft de driehoek besloten dat er niemand meer het gebied in mocht en dat de Van Grobbendoncklaan zou worden afgesloten, maar door de snelheid van handelen en de grootte van de groep konden de politiefunctionarissen die het kruispunt zouden moeten afsluiten dat niet meer veilig doen. Dit besluit van de driehoek is direct aan de politie doorgegeven, maar het had niet 7

al om 17.00 uur genomen kunnen worden. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat juist voor die situaties de KMar-ME achter de hand is om de politie te kunnen ondersteunen en hij vraagt waarom niet op die manier is geprobeerd om het beheersbaar te houden. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of de burgemeester de besproken scenario's wil delen. Portefeuillehouder Mikkers wil de scenario's zeker delen. Er is eerst geprobeerd om de mensen uit de anonimiteit te halen en de verbinding aan te gaan en er is voor gekozen om mensen te stationeren op een aantal cruciale plekken rond de Van Grobbendoncklaan en het Essostation. Van de oud-en-nieuwrellen is geleerd om niet alleen op de plek zelf, maar ook in een aantal steegjes aanwezig te zijn, zodat niemand ongezien kon gaan lopen. De tweede vraag was waar ze naartoe zouden gaan als de groep zou gaan bewegen, daar waren verschillende signalen over en de binnenstad stond niet bovenaan dat lijstje. Er is een aantal plekken benoemd zoals de Media Markt waar de mensen naartoe zouden kunnen gaan en er is gekeken wat een veiligheidsrisicogebied was, hoe groot dat zou zijn, wat dit voor de andere locaties zou betekenen en welk gebied het best kon worden afgesloten.

Het veiligheidsrisicogebied dat op 25 januari is aangewezen was kleiner dan het gebied waar de oud-en-nieuwrellen waren om het compact te houden en verplaatsing van de groep te voorkomen. Het gebied was op 31 januari 2020 groter omdat de verwachting was dat mensen zich gingen verplaatsen. Dat gebeurde toen niet en op 25 januari gebeurde het juist wel. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat bij het aanwijzen van een bepaald risicogebied ook bepaald handelen hoort. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat de reguliere politie de zaak op 31 december heeft afgezet, maar dat op 25 januari de dynamiek van de groep in de vijf minuten tussen het besluit om af te sluiten en de effectuering daarvan veranderde. Er is gesproken over het afsluiten van bruggen en dergelijke, maar dat bleek onmogelijk te zijn tenzij er een vrachtwagen zou worden geplaatst. Dat zou een vrachtwagen van de Afvalstoffendienst kunnen zijn, het kon niet met brandweerauto's omdat de brandweer nodig was voor de begeleiding. Er is gekeken of dat mogelijk was, maar het duurde te lang om dat te kunnen effectueren. De heer Van Hattem (PVV) vindt dat de genie, die een kazerne in de gemeente heeft ingeschakeld had kunnen worden om de brug af te sluiten. Die heeft materieel dat vrij snel kan worden verplaatst en hij vraagt of deze vraag aan de genie is gesteld.

Portefeuillehouder Mikkers zegt dat dit niet is gedaan omdat wagens van de Afvalstoffendienst bruggen zouden kunnen afsluiten en omdat voor het gebruik van een wagen van de genie landelijke goedkeuring nodig is en ook dat te lang duurt. Er was geen miscommunicatie tussen de SGBO en de driehoek, maar tussen de NSGBO en de SGBO en daarmee automatisch ook met de driehoek. De SGBO van de hele eenheid Oost-Brabant ging ervan uit dat de KMar-ME inzetbaar zou zijn voor Den Bosch, dat zegt zowel de SGBO als de driehoek omdat dit een dag eerder ook het geval was. In het COT-rapport staat ook dat men ervan mocht uitgaan dat de KMarME inzetbaar was, maar dat bleek in de loop van de avond niet zo te zijn omdat die alleen onder de regie en het gezag van de politie wilde functioneren en toen bleek het KMar-peloton ook nog kleiner te zijn dan het politiepeloton. Hij roept ME en nooit KMar-ME op en het interesseert hem niet welke ME dat is en hoe ze eruitzien. Er bleek eerst KMar-ME te komen, maar die mocht niet op de locatie worden ingezet en dat frustreert hem nog het meeste. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) weet dat de KMar-ME een dag eerder in Eindhoven wel is ingezet en hij vraagt wie heeft besloten dat de KMar-ME op dat moment in Den Bosch niet kon worden ingezet.

Portefeuillehouder Mikkers antwoordt dat er een landelijke afspraak is tussen de Koninklijke Marechaussee en de politieorganisatie over waar de ME wel en niet wordt ingezet. In Eindhoven was de dag ervoor al ME vanwege een aangekondigde demonstratie, op donderdag was al bekend dat er een peloton ME in Eindhoven zou zijn en dat de KMar-ME ondersteunend zou zijn 8

voor de ME in Eindhoven. In Den Bosch was de KMar-ME als eerste aanwezig, maar die mocht niet eigenstandig acteren en dat wisten de driehoek en de SGBO niet. Dit wordt zeker meegenomen in de landelijke evaluatie van de SGBO en de NSGBO. Het is in Nederland nog bijna nooit gebeurd dat de KMar-ME in deze positie kwam, dat is een teken van schaarste van politiecapaciteit en hij streeft ook naar meer politiecapaciteit, maar 20.000 politiemensen meer was die avond nog niet genoeg geweest. De heer Geers (VVD) zegt dat er in de loop van de avond meer ME arriveerde en dat er uiteindelijk voldoende capaciteit was om de binnenstad in te gaan. Hij vraagt of de KMar-ME toen met de rest van de ME is meegegaan. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat de KMar-ME is meegegaan en dat er toen geen verschil meer was te zien tussen de reguliere ME en de KMar-ME. Het ging erom dat het onder leiding en regie van de politie moest gebeuren en niet eigenstandig door de KMar. Dat heeft hem verrast en een machteloos gevoel gegeven. De heer Geers (VVD) denkt dat het dan wel mogelijk was om de opdracht van de KMar-ME aan te passen omdat er uiteindelijk landelijke toestemming is gegeven om aan de gang te gaan. Portefeuillehouder Mikkers legt het nog eens uit. Achteraf blijkt de KMar-ME nooit als eigenstandig peloton ME mag acteren, dat mag alleen in samenhang en onder regie van de politieME.

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of het een complete verrassing voor de burgemeester was dat de KMar-ME niet zelfstandig in actie mocht komen. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat dit een verrassing was voor hem, de eenheidschef, de leider van de SGBO, de officier en de politiechef. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of ook de burgemeester daar verbaasd over was. Portefeuillehouder Mikkers beaamt dit en hij is daar nog steeds boos over. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of er contact tussen de driehoek en de NSGBO is geweest. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat het niet zo werkt. De SGBO is verantwoordelijk voor de eenheid en is zijn counterpart in de operationele aansturing van de politie. Dat gaat via de operationeel leider bij de SGBO. De driehoek heeft gezegd 'dit zijn de conclusies, ik wil ME, ik wil het kruispunt afsluiten, je mag traangas gebruiken'. Hij heeft toestemming gegeven voor al dat soort bevoegdheden. Hij heeft om ME gevraagd, niet om KMar-ME, toen is gezegd dat er ME onderweg was en dat bleek KMar-ME te zijn die niet eigenstandig mocht functioneren, dat moest samen met en onder regie van de politie. Dat bleek ook uit het COT-rapport en dat zal ook uit de evaluatie van de SGBO komen. De gebeurtenissen op 25 januari zijn wel uitzonderlijk voor Nederland.

De heer De Groot (Rosmalens Belang) dacht dat de KMar-ME ook voor de veiligheid van de politie aanwezig was en hij vraagt of het een optie was om, op het moment dat de ME er nog niet was maar de KMar-ME wel, de eigen politie onder beveiliging van de KMar-ME op pad te sturen. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat het dan gaat over onbeschermde platte petten, daar is hij verantwoordelijk voor en de veiligheid van de eigen mensen gaat altijd voor. Er is veel materiële en emotionele schade, maar er zijn die avond geen gewonden gevallen. Politiefunctionarissen hebben met angst in hun ogen gezien wat er die avond gebeurde en een journalist die ooggetuige was, heeft aangegeven dat hij nog nooit zoiets heeft meegemaakt en dat hij zich nog nooit zo angstig heeft gevoeld. De heer De Groot (Rosmalens Belang) concludeert dat de burgemeester er wel over heeft na9

gedacht, maar dat de KMar-ME om goede redenen niet is ingezet. De heer Van Genugten (CDA) vindt het wel miscommunicatie dan wel een behoorlijk verschil in verwachtingen als iemand ME oproept en dan een vleugellamme ME krijgt. Als dat niet was gebeurd, was de schade aanzienlijk minder geweest dan nu het geval was. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat miscommunicatie gaat over een zender en een ontvanger en daarmee over de insteek van beide partijen. Er was wel een verschil in verwachtingen, maar dat is iets anders dan miscommunicatie. Hij kan verwachten dat de ME inzetbaar was, maar de landelijke regels zijn anders, dat was zelfs op het niveau van de SGBO niet bekend en dat is erg frustrerend. De heer Van Genugten (CDA) haalt de SGBO er even uit. In dit geval stuurt de zender de KMar met de een bepaalde missie op pad, de burgemeester als degene die de KMar heeft gevraagd is de ontvanger en dan is er in communicatieve zin behoorlijk ruis op de lijn. De heer Van Hattem (PVV) hoorde dat moest worden gewacht op de politie-ME, maar in artikel 4 lid 1 sub d van de Politiewet, die de bijstand van de KMar aan de politie regelt, staat niet dat dit de politie-ME moet zijn. Hij vraagt zich daarom af of de KMar-ME onder commando van de gewone politie had kunnen optreden. Als dit niet zo is, is de vraag waarom niet direct naar Den Haag is gebeld om dat alsnog te regelen.

Portefeuillehouder Mikkers kreeg net na 20.00 uur het bericht dat er ME aanwezig was en in zijn app is te zien dat hij vraagt waar die blijft, als die om 20.09 uur op de Vogelstraat is, is de vraag waarom die om 20.40 uur niet in de stad is. De driehoek heeft om ME gevraagd, op een gegeven moment was bekend dat er KMar-ME was en pas gedurende de avond werd duidelijk dat die niet eigenstandig kon acteren. Dit speelde om 20.00 uur en de incidenten waren om ongeveer 21.30 uur, er was dus niet veel tijd om te overleggen, er moesten direct beslissingen worden genomen. Op dat moment is de oproep gedaan om de ME zo snel mogelijk vanuit Eindhoven naar Den Bosch te sturen. Die ME zou om ongeveer 20.45-21.00 uur in Den Bosch zijn, dat was ook zo en toen is ingegrepen. Er is overwogen om eerder in te grijpen, maar hij wilde geen politiemensen in gevaar brengen. De voorzitter concludeert dat dit punt goed is bediscussieerd. De portefeuillehouder heeft helder uitgelegd hoe de verhouding was, hoe de bevelstructuur was en waarom hij de marechaussee die hij eerder verwachtte - niet in kon zetten. Hij wil daarom graag terug naar de discussienotitie en stelt voor dat de portefeuillehouder verder gaat met zijn reactie op de vragen.

Portefeuillehouder Mikkers vervolgt dat er dus niet een rechtstreekse lijn is tussen de SGBO en de driehoek; het gaat altijd via de SGBO die de taken en de capaciteit verdeelt. Hij vergelijkt de situatie met een cocktail met het vat, het kruit en de lont. De mensen waren het kruit, de vraag is wat de lont was die de cocktail liet ontploffen en er is aan de universiteit Groningen gevraagd om dit te onderzoeken. Er komt een vergelijkend onderzoek tussen de drie Brabantse steden Breda, Eindhoven en Den Bosch over de situatie en de sociale dynamiek. Er is die avond in Breda niets gebeurd, maar daar is in bepaalde wijken wel andere sociale problematiek en er wordt gekeken waarom dit in Eindhoven en Den Bosch in verband met corona en de avondklok gebeurde en in Breda op een ander moment. Hij hoopt dat dit onderzoek eind 2021 is afgerond. Hij is erg tevreden over en trots op de veerkracht van de stad. Hij is ook trots op de diverse groepen die op dinsdagavond door de stad liepen, iedereen die wilde bijdragen aan het veiligheidsgevoel in de stad kon hieraan meedoen, zolang dit maar onder de regie en de verantwoordelijkheid van de gemeente ging. Er zijn inmiddels tachtig mensen aangehouden, 22 mensen veroordeeld, de hoogste straf is 314 dagen, en er volgen de komende dagen meer aanhoudingen.

Hij is zeer tevreden over de juridische keten in het vervolg met politie en justitie en de gemeente. Hij strijdt ook voor extra politiecapaciteit, maar hij wil niet in een land leven waar de situatie altijd is zoals op 25 januari 2021. Dat was een extreme situatie en een politieorganisatie moet niet worden aangepast op extremen, maar op het kunnen zorgen voor een veilig Nederland.

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) heeft op 2 februari jl. kenbaar gemaakt dat het 10

goed is om naast de juridische weg ook achter de voordeur te komen. Portefeuillehouder Mikkers vindt dit zeer cruciaal en daarom heeft hij op dinsdag ook gezegd dat Den Bosch 'een stad van wij en ons' is en dat ook de jongens die huisgehouden hebben wel een toekomst in Den Bosch hebben. Er is iets gebeurd wat niet kan, ze worden daarvoor gestraft en het kan niet zo zijn dat ze geen perspectief meer hebben, maar de normen en waarden moeten wel duidelijk zijn. Er wordt daarom ook met veel van de tachtig aangehouden jongeren gesproken en er wordt in sommige gevallen bijvoorbeeld opvoedingsondersteuning ingezet. Het is niet alleen een probleem van Justitie, maar deze jongeren worden gevolgd om ervoor te zorgen dat ook zij een toekomst in Den Bosch hebben, maar wat zij toen gedaan hebben mag echt nooit meer gebeuren. Tweede termijn De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of het signaal van de lokale politiechef die om 15.21 uur om ME-assistentie heeft gevraagd in de driehoek is besproken. Er zitten landelijk mensen achter een soort kaart van Nederland die ME-eenheden verdelen en hij vindt dat het niet zo kan zijn dat de NSGBO een KMar-eenheid op pad stuurt wetende dat die niet operationeel kan worden. Portefeuillehouder Mikkers zit met dezelfde vraag en hij denkt ook dat er een soort kaart is.

Er waren in Nederland drie KMar-groepen operationeel en de eenheid uit Gelderland-Zuid kwam naar Den Bosch. Hij had om ME gevraagd en het viel erg tegen dat de eenheid die als eerste in Den Bosch was op het politiebureaus moest blijven en niet operationeel konden worden. De driehoek heeft tegen 14.00 uur afgestemd wat de operationele processen van de officier van justitie, de politie en de gemeente moesten worden en toen heeft de gemeente het maatschappelijk werk, het jongerenwerk en de wijkmanager de stad in gestuurd en de politie de wijkagenten om te kijken hoe de capaciteit die avond beschikbaar moest zijn. De politiechef heeft dat georganiseerd en die heeft hem laten weten dat er gedurende de avond ME beschikbaar was en dat Den Bosch niet hoefde te wachten op piket-ME en dat bericht is meegenomen bij de verdere vertaling van de scenario's van die avond. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of de politiechef van Den Bosch om MEcapaciteit heeft gevraagd en dat hij daar zelf in kon voorzien. Portefeuillehouder Mikkers antwoordt dat dit niet het geval was, de politie van Den Bosch heeft geen ME-capaciteit. Dat gaat per eenheid en de vraag was of er voldoende ME-capaciteit in de eenheid aanwezig was.

De normale ME-capaciteit, die er normaal gesproken niet is, was operationeel en Den Bosch heeft die geclaimd, waarbij wel is gezegd dat er informatiegestuurd werd gewerkt en dat daaruit moest blijken of er ME nodig zou zijn. De politiechef heeft om 15.21 uur aan de SGBO laten weten dat er in Den Bosch iets speelde. De heer De Groot (Rosmalens Belang) vraagt of voor of na 15.21 uur bekend werd dat de KMar-ME niet zomaar inzetbaar was. Portefeuillehouder Mikkers wist dat pas op dinsdag. Op maandagavond zag hij dat het niet werkte zoals het zou moeten werken, maar de argumentatie daarachter wist hij pas op dinsdag. De heer Slikker (PvdA) ziet de KMar-ME als een soort brandweer; als zijn huis in brand staat, hoopt hij op inzetbare brandweer. Het is goed dat de SGBO ook gaat evalueren en hij is benieuwd of dit ook bij het kabinet is aangekaart. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat hij dit inderdaad bij het kabinet heeft aangekaart. Minister Grapperhaus was de vrijdag na de rellen in Den Bosch en toen heeft hij ook met hem over deze situatie en het probleem van Den Bosch gesproken. De minister is zelf door de Graafse wijk gelopen en daarna heeft hij op het politiebureau op de Vogelstraat met de politiemensen en het rechercheteam gesproken, waar ook dit thema aan de orde is geweest.

De voorzitter wil overgaan tot een afronding van dit agendapunt en vraagt de initiatiefnemers 11

om een slotconclusie. De heer Geers (VVD) bedankt de collega's voor hun bijdragen aan het debat en de burgemeester voor zijn openheid. De SGBO is bezig met een evaluatie en er blijven nu nog twee vraagstukken over, namelijk of de burgemeester de raad schriftelijk wil informeren over de leerpunten die uit de evaluatie van de SGBO komen en over de afhandeling van de schade en de nazorg. Hij trekt de conclusie dat dit onderwerp hiermee voldoende is besproken en dat er geen motie wordt ingediend. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) overweegt op 13 juli a.s. met een afrondende motie te komen.

6.

De werkplanning De voorzitter geeft aan dat dit de laatste commissievergadering voor het zomerreces is en dat het parlementaire jaar gezamenlijk weer begint op 2 september a.s. Eventuele notities voor de commissievergadering van 9 september a.s. moeten voor 23 augustus a.s. worden aangeleverd.

7.

Rondvraag en sluiting De heer Van Hattem (PVV) weet dat er in het weekend van 18 juni jl., toen er al versoepelingen waren aangekondigd, boetes aan horecaondernemers in de Korte Putstraat zijn opgelegd omdat er rond 22.06 uur nog gasten aanwezig waren, maar volgens de ondernemers waren de laatste bestellingen al om 21.45 uur afgerekend. Er zijn gesprekken geweest tussen de horecaondernemers, de politie en de burgemeester en het OM heeft besloten geen boetes op te leggen, maar te volstaan met een waarschuwing. Hij heeft de volgende vragen: 1. Kan de burgemeester een korte toelichting op deze gebeurtenissen en de gevoerde gesprekken geven? 2. Kan de burgemeester aangeven in hoeverre er mede namens de lokale overheid handhavingsafspraken waren gemaakt en met welke handhavingsprioriteiten? 3. Kan de burgemeester aangeven waarom niet direct is gekozen voor een waarschuwing in plaats van een boete, gelet op de eerdere uitspraken van de burgemeester over de wijze van handhaven van coronamaatregelen in onze gemeente? 4. Acht de burgemeester de gehanteerde werkwijze, mede gelet op de moeilijke positie van de horeca in de afgelopen tijd, proportioneel of hadden er andere instructies en afspraken aan de handhavende instanties meegegeven moeten worden? 5.

Kan de burgemeester aangeven in hoeverre deze situatie consequenties heeft voor het verdere lokale handhavingsbeleid? Portefeuillehouder Mikkers geeft aan dat het de discretionaire bevoegdheid van een politieagent is om een constatering te doen. Er zijn geen boetes uitgedeeld, maar processen-verbaal aangekondigd aan een aantal horecaondernemers in de Korte Putstraat omdat zij niet de afgesproken sluitingstijd hanteerden. Er is in de driehoek afgesproken dat er na een gesprek en een waarschuwing zou worden geacteerd en het OM heeft op basis de afspraken in de driehoek besloten de horecaondernemers die te laat nog open waren een waarschuwing te geven. Hij wil iedereen gelijke kansen geven, maar er gelden ook dezelfde regels, gelijke monniken gelijke kappen. Het kan niet zo zijn dat op bepaalde plekken in de stad alles leeg is, maar dat in de Korte Putstraat alles nog open is. De politie heeft dit geconstateerd en daarom is terecht een proces-verbaal opgemaakt dat werd gevolgd door de waarschuwing van het OM. De consequentie voor het verdere lokale handhavingsbeleid is dat de gemeente conform de uitgangspunten van de driehoek handelt, er is een proces-verbaal opgemaakt en het OM heeft besloten om conform de afspraken in de driehoek een waarschuwing te geven.

Er is tweemaal met de horeca gesproken, eenmaal met de politie en eenmaal zonder de politie erbij, Een ondernemer heeft de politie onheus bejegend en hij spreekt op 2 juli a.s. met die persoon en zal dan aangeven waar de grens ligt op het gebied van de bejegening van een ambtenaar in functie. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat het regime is dat er eerst een gesprek is, er dan een waarschuwing volgt en dat pas daarna wordt geacteerd. Hij vindt de scheidslijn tussen een boete en een proces-verbaal vaag omdat een proces-verbaal ook tot strafrechtelijke vervolging kan leiden en hij vraagt een toelichting hierop. 12

Portefeuillehouder Mikkers staat achter zijn handhavers. Zij hebben een discretionaire bevoegdheid en op dat moment vonden de politiefunctionarissen dit de geëigende weg. Het OM heeft een afweging gemaakt op basis van de afgesproken handhavingsprincipes en het resultaat dat daaruit volgde is conform de afspraken. De politie heeft terecht geconstateerd dat de zaken open waren en dat is niet conform de met de horeca gemaakte afspraken. De voorzitter sluit de vergadering om 21.13 uur.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Bestuur van 9 september 2021. De secretaris, mr. drs. R. van der Meer

De voorzitter, A.P.R.G.M. van Rosmalen

13