TP Raadsbrief TP in bedrijf 30-3

Raadsinformatiebrief Registratienummer

14900401

Onderwerp

Theater aan de Parade in bedrijf Theater aan de Parade (TP) heeft een definitief bedrijfsplan opgesteld met de titel Zichtlijnen 2024-2027. Dit plan is bedoeld voor de eerste periode van het theater in het nieuwe onderkomen.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Aanleiding Met het gereed komen van de bouw van het nieuwe Theater aan de Parade (TP) wordt het in gebruik nemen van het theater door de theaterorganisatie vanzelfsprekend inhoudelijk, organisatorisch en financieel voorbereid. TP heeft hiervoor een bedrijfsplan 2024-2027 met de titel Zichtlijnen ontwikkeld. Dit heeft het mede gedaan op basis van een omgevingsanalyse en een verkenning van productmarktcombinaties (zie bijlagen). Uw raad heeft bij uw besluit Beschikbaarstelling krediet realisatie (3 juli 2018) gesteld dat de theaterexploitatie binnen de bestaande financiële kaders moet blijven. TP heeft derhalve de opdracht gekregen om een sluitende exploitatie te realiseren, waarbij de bestaande subsidie hoogte van de gemeente a ls taakstellend geldt voor de som van programmering, verdiencapaciteit in hore ca en verhuur en huisvestingslasten. De wethouder Cultuur heeft uw raad namens ons college toegezegd het nieuwe bedrijfsplan in het eerste kwartaal van 2023 toe te sturen, inclusief de second opinion die is opgesteld door bureau Berenschot (zie bijlage). Met deze raadsinformatiefbrief geven wij invulling aan deze toezegging.

Beoogd doel Met deze brief informeren wij u over het bedrijfsplan ‘Zichtlijnen 2024-2027’ van het Theater aan de Parade. In het rapport Zichtlijnen staan de ambities van TP verwoord en hoe het die ambities wil gaan realiseren. Wij bieden u een overzicht van de belangrijkste punten met betrekking tot:  de inhoudelijke ambities van TP,  de inhoudelijke ambities van TP, afgezet tegen de cultuurnota: Cultuur maakt mensen;  de organisatorische vertaling van TP; www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704



de financiële cijfers van TP in relatie tot uw kader.

Relevante besluitgeschiedenis  17 Juli 2017 – Raadsbesluit beschikbaar stelling kredieten voor voorbereiding alternatie f plan Theater aan de Parade en onderhoud en asbestsanering.  3 juli 2018 – Raadsbesluit Beschikbaarstelling krediet alternatief plan nieuwbouw Theater aan de Parade; Raadsvoorstel (raadsinformatie.nl)  16 juni 2021 – Actualisatie begroting 2021 @02 Bijlage 1 Actualisatie Begroting 2021.xlsx (raadsinformatie.nl)  7 december 2021 – Monitor fysieke projecten (bijlage 5 van Managementrapportage 2021) Bijlage 5 Monitor fysieke projecten marap 2021.xlsx (raadsinformatie.nl)  14 juni 2022 – Monitor fysieke projecten (Jaarverslag jaarrekening en jaarrekening 2021) ac6a7159-4b93-41e2-860f-c37abc6ab3ba (raadsinformatie.nl)  13 december 2022 - 2022 - Monitor fysieke projecten (bijlage 5 van Managementrapportage 2022) Bijlage+5_+Monitor+fysieke+projecten (raadsinformatie.nl)  28 februari 2023 Actualisatie investeringskosten en aanvraag aanvullend investeringskrediet (ver)nieuwbouw Theater van de Parade Raadsvoorstel (raadsinformatie.nl)

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Inhoud SAMENGEVAT Met het voorliggende bedrijfsplan 2024-2027 Zichtlijnen van TP wordt voldaan aan de kaders die uw raad heeft gesteld. In de eerste jaren wordt weliswaar rekening gehouden met een (afnemend) gering verlies , wat niet verrassend is bij de ingebruikname van een nieuw cultureel gebouw, naar verwachting worden vanaf 2027 posi tieve cijfers geschreven. Ook inhoudelijk stelt het bedrijfsplan van TP een veelbelovend divers cultureel aanbod in het vooruitzicht voor een breed palet aan inwoners van de gemeente ’s-Hertogenbosch en andere bezoekers van het theater. Ook wordt TP een plek voor beginnende makers. We zijn enthousiast over deze plannen. Het is goed te zien dat ook wordt gekeken naar mensen die nu nog niet het theater bezoeken en zij die een minder ge vu lde portemonnee hebben. Waarmee het nieuwe theater er echt een wordt van en voor iedereen. Met de p lannen krijgt ’s -Hertogenbos ch twee keer zoveel culturele programmering in het nieuwe theater dan in het oude . Vooral vanwege de grote toename aan (culturele) activiteiten in het gehele theatergebouw, naast de grote(re) voorstellingen in de twee theaterza len . Eind 2019 heeft u de cultuurnota Cultuur maakt mensen vastgesteld met de drie speerpunten: 1. Versterken van het profiel gericht op theater en musea, 2. Vernieuwen van het aanbod gericht op jonge talenten en nieuwe cu ltuur vormen en 3 .

Verbinden van mensen gericht op cultuureducatie en bereik van bestaand en nieuw (di vers) publie k. Als we Zi cht lijnen afzetten tegen de doelstellingen van de cultuurnota voldoet TP met dit bedrij fsplan aan alle punten . Organisatorisch worden theaters steeds meer volcontinu bedrijven . Volcontinu is in het bedrijfsleven een term voor productieprocessen die ononderbroken blijven doorlopen. TP spiegelt zich aan andere theaters en geeft aan dat de tijd voorbij is dat de deuren pas in de middag opengaan en in de zomer drie maanden ges loten zijn . www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Theaters zijn publieke ruimtes waar mensen elkaar ontmoeten en vermaakt, geïnspireerd en ge ïn formeerd worden. Om deze ambities te kunnen realiseren is een vaste personele invulling van 45 FTE nodig, in 20 18 bestond het vaste team uit 34 FTE. Het college, de Raad van Commissarissen en de directie van het theater kiezen unaniem voor het ondernemende theater. Een theater dat ook middelen uit andere bronnen genereert naast gemeentelijke subsidie. Berenschot is positief over de inhoud van Zichtlijnen, maar kritisch over de su bsidiering door de gemeente. Berenschot adviseert de bijdrage aan het theater te herijken. Dit past niet bij het uitgangspunt van het ondernemende theater. TP is in financieel opzicht bovendien een ge zonde organisatie . Dat gee ft vertrouwen. Het theater is in staat om eventuele tekorten in de eerste jaren op te vangen met de reser ves die het heeft gevormd. Ook dit heeft de Raad van Commissarissen tijdens de aandeelhoudersvergadering op 2 9 maart 2023 onderschreven. We geloven in de ambities van het nieuwe theater en de programmering die het gaat aanbieden. TP heeft voldoende mogelijkheden om kansen te verzilveren die het nieuwe pand biedt . Daarmee moet het in staat zijn om de gepresenteerde inhoude lij ke en finan ci ële p lannen te realiseren .

Mo cht dit niet lukken, dan zijn er voor het theater spreekwoordelijk nog voldoende knoppen om aan te draaien . Bijvoorbeeld waar het gaat om de openstelling van het theater in de zomermaanden, de culture le programmering en het aantal commerciële activiteiten dat in het theater plaatsvindt. De verantwoorde lij kheid voor de bedrijfsvoering ligt uiteraard primair bij de dire ctie van het t heater en de raad van commissarissen . Maar uiteraard houden ook wij vinger aan pols waar het gaat om de beleidsinhoude lij ke en finan ci ële ontwikkelingen, zowel vanuit onze rol als subsidient als aandeelhouder. INHOUDELIJKE AMBITIES VAN THEATER AAN DE PARADE Het bedrijfsplan van TP is in een moeilijke periode tot stand gekomen. De afgelopen jaren zijn getekend door corona, oorlog en hoge inflatie en -energieprijzen. Tegen deze achtergronden van schui vende pane len en oplopende kosten is het voor niemand makkelijk om toekomstplannen te maken. Het verminderd www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

consumentenvertrouwen, de krapte op de arbeidsmarkt en de uiterst fragie le situatie in Oost -Europa hebben invloed op het cultureel ondernemerschap en cultuurconsumptie in het algemeen. In Noord-Brabant worden momenteel 12% minder kaarten verkocht voor voorstellingen en concerten dan voor de coronaperiode . TP geeft aan dat de vooruitzichten gelukkig positief zijn: Naar alle waarschijnlijkheid heeft de podiumkunstensector nog een jaar nodig om qua bezoekersaantallen weer op het ‘oude’ niveau terug te keren. Algemene trend in podiumkunsten: veranderende cultuurconsumptie en -productie. Het aanbod aan vrijetijdsvoorzieningen is de laatste jaren fors toegenomen en neemt nog steeds toe , met name binnens huis (internet, video en tv on demand, online opleidingen, etc.). Deze laatste ontwikkeling veroorzaakt een groeiende behoefte aan andersoortige live ervaringen (totaalbeleving). De noodzaak tot het ontwi kke len van belevenisconcepten neemt verder toe, waarmee sfeer en horeca in toenemende mate be langrij ker worden . Dat geldt ook voor het gebruik van data om deze beleving zoveel mogelijk te personaliseren. Deze ontwi kkeling is van invloed op de wijze waarop TP haar exploitatieplan heeft opgebouwd, aangezien ze re kening moeten houden met alternatieve vormen van cultuurconsumptie. Dit is onder andere zichtbaar in het contextprogramma.

Zichtlijnen 2024-2027 is door TP gebaseerd op een uitgebreide omgevingsanalyse en data-analyses . De verbinding met publiek wordt gelegd via verschillende productmarktcombinaties. De marketingcommuni catie is data-gestuurd. Theater aan de Parade neemt deel aan de Pilot Taskforce Samenwerking Publie ksdata waarin kennis en kunde over Nederlandse publiek werd opgehaald om samenwerking te bevorderen en marketingslagkracht te vergroten. TP heeft een aangescherpte visie en identiteit ontwikkeld . TP heeft de kernwaarden aangescherpt: De identiteit van TP wordt gedragen door acht pijlers:  Contrastrijk: Theater aan de Parade is er voor gelijkgestemden en andersdenkenden. Voor be kende namen en nieuw talent. Voor vermaak en verdieping. Voor Professionals en amateurs. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

      

Gastvrijheid & plezier: Voor én achter de schermen. Open & uitnodigend: Bij Theater aan de Parade voel je je thuis. Wie je ook bent. Kennismaken met kunst & cultuur: Kunst als een waardevolle verrijking is van het dage lij ks leven. Maatschappelijk verbonden: Aanhakend bij de actualiteit, dan weer de actualiteit overstijgend . Voor toekomstige generaties: Duurzaam ondernemen zit in ons DNA. Echt Bosch zijn: een plek van, voor en mét de stad Het Zuiden: Theater aan de Parade is het theater in de Cultuurstad van het Zuiden.

De strategische beleidsdoelstellingen van TP zijn aangescherpt. 1. TP realiseert vanaf seizoen 2024-2025 tenminste 220 (reguliere) podiumkunstenvoorste llingen; 2. TP realiseert vanaf seizoen 2024-2025 jaarlijks ruim 500 culturele en/of maatschappelij ke programma’s en activiteiten in eigen productie of als coproductie met partners in de stad; 3. TP ontvangt minimaal 290.000 bezoekers per jaar; 4. TP realiseert het culturele activiteitenaanbod binnen een sluitende e xploitatie ; 5. Verhuur van ruimte voor commerciële activiteiten voor € 490.000, - per jaar; 6. Derde geld stroom o.a. vrienden, zakelijke partnerschappen en fondsbijdrage voor € 490.000 , - per jaar ; 7. TP investeert in een slagvaardige, inclusieve en diverse organisatie. Voor wat betreft het basisprogramma kent het theater de volgende ambities: • TP vernieuwt door een verschuiving naar een meer artistiek gedreven aanbod, wat o.a. inhoudt dat er meer ruimte is voor de BIS dans- en toneelgezelschappen en fondsgezelschappen. • TP maakt meer ruimte voor kwalitatief hoogstaand jeugd- en familieaanbod. • TP zet in op een uitgesproken muziekprogramma, samengesteld met Willem Twee . • TP herpositioneert ’s-Hertogenbosch als musicalstad met ruime aandacht voor grote en kleine musi cals. • TP introduceert nieuwe genres als eigentijds circus, spoken word en maakt plaats voor cross -overs .

• TP heeft bovengemiddelde aandacht voor Brabantse bespelers en lokale festivals. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Om het basisprogramma extra betekenis/diepgang te geven is het context- en dagprogramma ontwikkeld. Deze activiteiten leggen een verbinding tussen de thema’s en/of inhoud van de voorste llingen , de betekenis daarvan voor het publiek of vertellen meer over de achtergrond van een voorste lling en/of de motivatie van makers/gezelschappen. Met het contextprogramma wordt door het theater de bezoe kerservaring verlengd, verrijkt en verdiept. Bij de ontwikkeling van de activiteiten zoekt het theater nadrukke lij k samenwer king met gezelschappen, makers, initiatieven en instellingen in stad en regio. De culturele programmering verdubbe lt in het nieuwe theater ten opzichte van de periode van voor de sloop van het theater. Vooral vanwege de grote toename aan (culturele) activiteiten in het gehele theatergebouw, naast de grote(re) voorstellingen in de twee theaterzalen. Het theater is in staat om dat grotere aanbod te financieren met derdenge lden terwij l het subsidieni veau van on ze gemeente gelijk blijft. Daarmee wordt optimaal gebruik gemaakt van de mogelij kheden die het nieuwe pand biedt . En waarmee iedere subsidie euro meer cultuur oplevert dan in de oude situatie . Het t heateraanbod wordt bo vendien hee l divers, waarmee een breed palet aan bewoners en bezoekers wordt bediend.

En waarbij ook wordt ge ke ken naar mensen die nu nog niet het theater bezoeken en zij die een minder ge vulde portemonnee hebben . Met re cht een theater dus van en voor iedereen! In de periode 2024-2027 wil TP zich ontwikkelen tot een inspirerende huiskamer van de stad. Een bruisende huiskamer waar 365 dagen per jaar, van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat van alles te doen is. Aansluitend bij de ontwikkeling dat het theater een levendige en dynamische ‘third place’ is voor zeer uiteen lopende doe lgroepen uit de stad en regio. Berenschot is positief over de programmering en activiteiten . Zoals u weet hebben wij Berenschot gevraagd om een second opinion te geven op het voorliggende bedrijfsplan. Berenschot gee ft aan dat het t heater ent housiasme uitstraa lt met dit plan. Het theater kan met de gemeente en partners op basis van het inhoude lijke dee l van het p lan in gespre k over doorontwikkeling van het toekomstperspectief voor het theater en het publieksberei k. De honorering door het Fonds Podiumkunsten van het programma vanuit twee regelingen kan worden bes chouwd als een waardering en www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

aanmoediging voor de kwaliteit van het programma. Over het algemeen staat Berenschot positie f tegeno ver de in houd van het plan en de organisatorische keuzes die het Theater aan de Parade presenteert om de ze in houd te verwezenlijken. Er zijn goede analyses verricht, duidelijke doelen geformuleerd en heldere stappen ges chetst ri chting opening. Een vraag en kanttekening van Berenschot hierbij is: zal TP alle doelgroepen die ze wil bereiken ook echt bereiken en aan zich binden en TP is voor een belangrijk deel bij de programmering a fhan ke lij k van in komsten van derde gelden. De toon van de plannen is positief. Het plan ademt volgens Berenschot enthousiasme om het nieuwe theater te openen en het Bossche publiek te gaan ontvangen. DE INHOUDELIJKE AMBITIES VAN TP AFGEZET TEGEN DE CULTUURNOTA: CULTUUR MAAKT MENSEN Inhoudelijk biedt het bedrijfsplan van TP een veelbelovend divers cultureel aanbod in het vooruitzicht. Eind 2019 heeft u de cultuurnota Cultuur maakt mensen vastgesteld met de drie belangrijkste speerpunten: (1) Versterken van het profiel gericht op theater en musea, (2) Vernieuwen van het aanbod geri cht op jonge ta lenten en nieuwe cultuurvormen en (3) Verbinden van mensen gericht op cultuur educatie en bereik van bestaand en nieuw (di vers ) publiek. Hieronder beoordelen we de ambities van TP aan de hand van de doelstellingen van de Cultuurnota.

Als we Zichtlijnen afzetten tegen de doelstellingen van de cultuurnota voldoet TP aan alle punten. Hieronder brengen we per onderdeel in beeld hoe zij voornemens zijn dit te verwe zenlij ken . AD 1 VERSTERKEN TP neemt de plaats van partner in voor de begeleiding van gezelschappen en productie initiatie ven die graag de Grote Zaal willen bespelen. TP neemt het initiatief om het openpodium in de stad verder te ontwi kke len . TP gaat in gesprek met verschillende cultuurpartners in de stad om afstemming te krijgen wie we lke verantwoorde lij kheid kan en wil nemen voor het vernieuwende aanbod. Het meerjarig begeleiden van ta lent in de ri chting van de midden en grote zaal acht TP tot zijn verantwoordelijkheid. TP neemt het initiatie f om samen met a lle podium kunstinste llingen haar programma af te stemmen. In het belang van de stad en met respect voor ieder zijn eigen doe lgroep en des kundig heid . Daarnaast neemt TP het initiatief om samen met de vier grote festivals (Boulevard, Jazz in Duketown IVC en November www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Music) inhoudelijke meerjarige afspraken te maken over samenwerking en presentatie op a lle podia van TP . Daarbij werkt het aan vier nieuwe landelijke festivals (Funniest Festival Ever, Blaasmuziek met Erik Vloeimans, Jeugdtheater festival met Artemis en een festival wat over de relevantie van de kunsten zal gaan). AD 2 VERNIEUWEN TP gaat jonge talenten op het gebied van visuele kunsten en crossovers sterker ondersteunen en zichtbaarder maken. TP start een onderzoek naar de mogelijkheid van het presenteren van de visue le kunsten op haar podium. TP gaat bovendien op zoek naar zijn relatie met de urban arts wanneer het gaat om het berei ken van een groot publiek. Daarin wil het ook actief de programmeringsverantwoordelijkheid aan de jongeren ze lf ge ven . De ambitie is bovendien om urban arts als cultuurvorm in al zijn verschillende uitingen verder te ontwi kke len . TP wi l he lpen bij het ontwikkelen en professionaliseren van urban-initiatieven en artistieke kwaliteit van het aanbod. AD 3 VERBINDEN TP is graag partner van initiatieven waar amateurs op het podium zich verder willen ontwi kke len. TP stelt zich actief op om de deelname en het bezoek aan voorstellingen te vergroten. Middels het actief opbouwen van netwerken en het voeren van het gesprek over de programmering ziet TP grote kansen om samen met de stad de deelname en uitbreiding van het programma te realiseren.

Daarmee verlaagt TP de drempe ls voor nieuw en di vers publiek. TP neemt een belangrijke rol in de samenwerking met de verschi llende festivals en fa ci liteert een groot aanta l initiatieven in de stad in samenwerking en presentatie. Daarbij speelt TP een belangrij ke ro l in het fa ci literen van carnaval en al haar voorfeesten. De inzet van TP is dat dat iedere medewerker naast zijn of haar werkzaam heden in TP ook mee kan bouwen aan het culturele klimaat in de stad.

DE ORGANISATORISCHE VERTALING VAN THEATER AAN DE PARADE

De trend is dat theaters steeds meer volcontinu bedrijven worden . Volcontinu is in het bedrijfsleven een term voor productieprocessen die ononderbroken blijven doorlopen. TP spiegelt zich aan andere theaters en geeft www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

aan dat de tijd voorbij is dat de deuren pas in de middag opengaan en in de zomer drie maanden ges loten zijn . Theaters zijn publieke ruimtes waar mensen elkaar ontmoeten en vermaakt, geïnspireerd en ge ïn formeerd worden. De personele invulling van deze ambities is in lijn met het volcontinu in bedrij f zijn en verge lij kbare theaters en betreft een vaste personele invulling van 45 FTE, in 2018 bestond het vaste team uit 34 FTE. De pijlers van de identiteit zijn ook van toepassing op het theater als organisatie : maatschappelijk betrokken, echt Bosch en contrastrijk. In deze driehoek ligt de komende tijd de grootste opdracht voor TP. Maak de organisatie tot een representatieve afspiegeling van de stad en regio. Dit begint a ls van ze lfspre kend met een eigentijdse visie op diversiteit en inclusie. En dat gaat niet a lleen over kleur , maar oo k o ver bijvoorbeeld opleidingsniveau, religie, leeftijd, seksuele voorkeur, gender, economische achtergrond , fysieke en mentale gezondheid. Dat gaat over bewustwording, over leren, positief corrigeren en de dia loog . Theater aan de Parade is ondergebracht in de Zuid Nederlandse Theater Maatschappij BV (ZNTM ). De rechtspersoon kent een directeur-bestuurder, een Raad van Commissarissen en de Algemene Aandeelhouders (gemeente ‘s-Hertogenbosch).

De organisatie is opgebouwd uit vijf operationele afdelingen: Programma; Marketing, communicatie & development; Theatertechniek; Hospitality (horeca, tickets & service en verhuur) en facilitaire dienst. Er zijn drie ondersteunende afdelingen: • Directiesecretariaat; Financi ële administratie & control en HR . Het totaal aantal FTE komt op 64,5 FTE. Het kernteam (exclusief horecateam) kent 45,10 FTE. Dit is een toename van ruim 7 Fte ten opzichte van ‘Zichtlijnen 2020’. De inzet van het totaal benodigde persone le is doorgerekend en gepland op basis van een volcontinu inzet op alle activiteiten.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

DE FINANCIËLE CIJFERS VAN THEATER AAN DE PARADE IN RELATIE TOT UW KADER De meerjarenbegroting is gebaseerd op de bespelingsmatrix en de afdelingsbegrotingen als onderdeel van de werkplannen van iedere afdeling. Er is geen indexering toe te passen na 1 januari 2024 noch aan de inkomsten noch aan de uitgaven. In Zichtlijnen wordt een uitgebreide toelichting gegeven over de opbouw van inkomsten en uitgaven. Ook wordt daarin op onderdelen een nadere detai llering gege ven en is er een risi co paragraa f opgenomen waarin gebeurtenissen, effecten en beheersmaatregelen worden bes chre ven .

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Kader: sluitende exploitatie binnen bestaande subsidiehoogte . Uw raad heeft bij uw besluit Beschikbaarstelling krediet realisatie (3 juli 2018) gesteld dat de theaterexploitatie binnen de kaders moet blij ven die het t heater a l had . TP hee ft derhalve de opdracht gekregen om een sluitende exploitatie te realiseren, waarbij de bestaande gemeente lij ke subsidiehoogte als taakstellend geldt voor de som van programmering, verdiencapaciteit in hore ca en ver huur en huisvestingslasten. We constateren dat TP in haar bedrijfsplan de grens op zoekt van wat mogelijk is . De financiële kaders waarbinnen TP moet werken zijn door de gevolgen van corona, inflatie en energiecrisis nauw geworden. De t heaterorganisatie is e chter naar verwachting in staat om vanaf 2027 een sluitende begroting te kunnen presenteren waarin het bestaande subsidieniveau het uitgangspunt vormt. Daarmee voldoet het aan de kaders die uw raad in 2018 hee ft vastgeste ld . Dat TP met aanloopverliezen begint is op zich begrijpelijk en baart niet dire ct zorgen , gezien het feit dat TP een finan ciee l gezonde theaterorganisatie is en zelf reserves heeft opgebouwd. Aanlooptekorten in de beginjaren van het nieuwe theater kunnen met deze reserves worden opgevangen. Dat sommige posten in de begroting onzeker zijn, is in onze ogen niet onacceptabel.

TP heeft voldoende mogelijkheden om kansen te verzilveren die het nieuwe pand biedt . Daarmee moet het in staat zijn om de gepresenteerde inhoude lij ke en finan ci ële p lannen te realiseren . Mo cht dit onverhoopt niet lukken, dan zijn er voor het theater nog voldoende mogelij kheden om binnen de eigen bedrij fs voering tegenmaatregelen te nemen die leiden tot een positief bedrij fsresultaat. TP kan er bijvoorbee ld voor kie zen de nu nog nauwelijks hogere prijzen iets te verhogen. Ook het culturele programma kan afgeschaald worden en/o f het aanta l commerciële activiteiten uitgebreid. Eveneens is er een mogelij kheid om de wens om in de zomermaanden a ctie f te zijn bij te stellen. Vanzelfsprekend moeten we in dat geval samen met het theater bepalen in hoe verre dit wense lij k is , mede in relatie tot de culturele ambities van het theater zelf en die van ons als gemeente . Het oordeel van Berenschot over de meerjarenbegroting van TP komt overeen met onze eigen bevindingen. Berenschot geeft aan dat de begroting een realistisch beeld schetst van de bedrij fs voering de komende jaren . Berenschot geeft aan minder positief te zijn over de meerjarenbegroting. Er zijn plus en min punten : www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

• De eigen (publieks)inkomsten zijn realistisch geraamd, niet te ambitieus, niet te zuinig ; • De geraamde derdengelden zijn hoog, en zijn ook nodig voor de exploitatie; • De inkoop- en marketingkosten passen bij het bedrijfsmodel en de geraamde inkomsten ; • De personele lasten zijn realistisch, gegeven de formatie passend bij de theaterambities; • De huisvestingslasten zijn wel zeer veel hoger geraamd als gevolg van de nieuwbouw. Berenschot constateert in onze ogen terecht dat de meerjarenbegroting risico’s kent. Dat is op zichzelf ook niet vreemd. Het theater zal zich nog moeten ‘zetten’ in het nieuwe onderkomen , zowel letterlij k als figuurlij k. Het moet bekend raken met het nieuwe gebouw. Ook de culturele programmering zal ongetwij fe ld nog verder fijnges lepen moeten worden in relatie tot het publiek. Het college, de Raad van Commissarissen en de directie van het theater kiezen unaniem voor het ondernemende theater. Een theater dat ook middelen uit andere bronnen genereert naast gemeentelijke subsidie. Berenscho t is positief over de inhoud van Zichtlijnen, maar kritisch over de subsidiering door de gemeen te . Berenschot stelt dat uit de benchmark blijkt dat de gemeente het gebouw subsidieert. Het bureau adviseert de bijdrage aan het t heater te herijken. Dit past niet bij het uitgangspunt van het ondernemende theater.

TP is in finan ciee l op zi cht bo vendien een gezonde organisatie. Dat geeft vertrouwen. Het theater is in staat om eventuele te korten in de eerste jaren op te vangen met de reserves die het heeft gevormd. Ook dit heeft de Raad van Commissarissen tijdens de aandeelhoudersvergadering op 29 maart 2023 onderschreven. Het verhogen van de gemeente lij ke subsidie zou bovendien niet in lijn zijn met het besluit van de gemeenteraad in 2018. Te vens kan nu geen voors chot worden genomen op de nieuwe cultuurplanperiode die in 2025 begint. Op zijn vroegst kan in het najaar van 202 4 een bes luit worden genomen over een eventuele hogere bijdrage aan het theater. Op die manier kan breder a fgewogen worden o f extra middelen naar het theater moeten te gaan of dat deze ten goede moeten komen aan andere aan vragers voor een meerjarensubsidie vanuit de Bossche Culturele Basis. Extra subsidiemiddelen zijn in dat geval overigens alleen mogelijk als sprake is van een extra culturele meerwaarde in plaats van dat deze worden gebrui kt voor het de kken van huisvestingslasten. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

We geloven in de ambities van het nieuwe theater en de programmering die het gaat aanbieden . TP hee ft voldoende mogelijkheden om kansen te verzilveren die het nieuwe pand biedt. Daarmee moet het in staat zijn om de gepresenteerde inhoudelijke en financiële plannen te realiseren. Mocht dit niet lu kken , dan zijn er voor het theater nog voldoende mogelijkheden om tot positieve resultaten te komen binnen de bedrij fs voering . Een incidentele ondersteuning in de beginjaren is bovendien niet nodig ge zien de reser ves die het t heater hee ft opgebouwd. Samengevat is onze conclusie dat met Zichtlijnen 2024-2027 van TP wordt voldaan aan de kaders die u als raad heeft gesteld. Tegelijk zien we een exploitatie die niet geheel risicoloos is. Dit is ook onderwerp van gesprek geweest tijdens de aandeelhoudersvergadering waarin het bedrij fsplan is vastgeste ld. De bestuurder en de Raad van Commissarissen van de ZNTM B.V. zijn uiteraard als eers te verantwoordelijk voor de uitvoering van de plannen die in het bedrijfsplan Zichtlijnen geschetst zijn en voor een ge zonde financiële huishouding. De bestuurder en Raad van Commissarissen kiezen met hun bedrij fsplan voor een ingroeimodel. Zij kiezen voor de lijn om de tekorten uit de eerste jaren a ls bedrij fsrisi co te zien en dit te compenseren vanuit de eigen reserves.

De directie en Raad van Commissarissen zijn het eerste aan zet om risico’s af te dichten en indien nodig bij te sturen. Dit hebben zij ook als zodanig be kra chtigd tijdens de aandeelhoudersvergadering van 29 maart jl. Vanzelfsprekend houden we de komende jaren met grote regelmaat vinger aan de pols waar het gaat om de beleidsmatige en financiële ontwikkelingen bij het theater, zowel vanuit onze rol als subsidient als die van aandeelhouder. Overleggen hierover met het theater worden door ons geïntensiveerd.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1. 2. 3. 4.

Bedrijfsplan 2024-2027 Zichtlijnen Omgevingsanalyse Verkenning van productmarktcombinaties Second opinion Berenschot

Registratienummer Collegevergadering

14900401 28 maart 2023 www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Portefeuillehouder Sector/Afdeling Inlichtingen

M.J.J. van der Geld /SB/CULT A.A.M. van de Wakker van de a.vandewakker@s-Hertogenbosch.nl

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704