Raadsvoorstel Update Visie Energielandschap

Raadsvoorstel Registratienummer Raadsvergadering

079617911283 9 september 2025

Onderwerp

Raadsvoorstel Update Visie Energielandschap Met het herzien van de Visie Energielandschap verwerken we de geleerde lessen om zo een betere verdeling van de lusten en lasten bij Duurzame Opwekprojecten te kunnen realiseren.

Het college van Burgemeester en Wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: 1. De Gemeenteraad besluit in te stemmen met de door het college voorgelegde wijziging van de Visie Energielandschap, met in acht neming van de Nota van Zienswijzen en Wijzigingen.

Bevoegdheid raad www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De gemeenteraad is bevoegd om beleidskaders vast te stellen. Met de update wordt door de gemeenteraad vastgesteld beleid herzien, waarmee het kaderstellend is voor toekomstige projecten. Aanleiding en doel Aanleiding Tijdens het 50 hectaren zon-op-land traject zijn lessen geleerd om de invulling van lokaal eigendom bij duurzame opwek projecten te verbeteren. Het huidige beleid omschrijft lokaal eigendom als profijt voor de omgeving. Dit is in essentie geen lokaal eigendom. We hebben gemerkt dat dit onvoldoende houvast biedt om duurzame opwek te realiseren met stevige invulling van lokaal eigendom. Met de aanpassingen geven we een duidelijke definitie aan lokaal eigendom, waardoor we beter kunnen sturen op een goede invulling hiervan. Hiermee borgen we een betere verdeling van de lusten en lasten bij duurzame opwek projecten binnen onze gemeente. Doel De gemeente wil in 2045 klimaatneutraal zijn. Hiervoor wordt onder andere ingezet op duurzame opwek van energie. Een eerste stap is gezet met het traject om tot 50 hectaren zon-op-land te komen, hieruit zijn lessen geleerd. Door deze lessen te verwerken in het beleid bereiden we ons voor op de nog komende projecten. Met de opstellen van de Visie Energielandschap liep ’s-Hertogenbosch voorop. Door het beleid aan de hand van de ervaringen die we hebben opgedaan te herzien, bereiden we ons voor op de nog komende projecten.

Mocht vanuit het rijk een nieuwe taakstelling voor duurzame opwek komen, zijn we voorbereid om tot een goede

2

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

verdeling te komen. Met de update borgen we een eerlijke verdeling van lusten en lasten bij duurzame opwerk projecten. De overige ambities uit de Visie Energielandschap blijven ongewijzigd.

Relevante besluitgeschiedenis

  

Bestuursakkoord van de gemeente ’s-Hertogenbosch 2022-2026, 31 mei 2022, regnr. 11524587 Visie Energielandschap,7 juli 2020 , regnr. 9693101 Motie “Lusten van Bossche windmolens lokaal verdelen” (1 feb 2023)

Voorgestelde update Visie Energielandschap In de Visie Energielandschap wordt lokaal eigendom omschreven als zijnde profijt voor de omgeving. Hiermee zorgt het beleid dat de omgeving de mogelijkheid krijgt om te investeren. Daarmee is het vooral gericht op het financiële aspect en biedt het geen eenduidige definitie van wat de gemeente verstaat onder lokaal eigendom. In de voorgestelde update onderscheiden we twee belangrijke aspecten van lokaal eigendom. Enerzijds gaat het over (financieel) profijt en anderzijds gaat het over zeggenschap. Met de update wordt duidelijk wat verstaan wordt onder lokaal eigendom: een combinatie van profijt voor en zeggenschap door de omgeving. Argumentatie voorgestelde politieke keuzes

1. Met de update van de Visie Energielandschap borgen we in de toekomst een eerlijke verdeling van lusten en

3

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

lasten. We streven naar een goede verdeling van lusten en lasten, waarbij iedereen mee moet kunnen doen. Door de update van het beleid, maken we beter duidelijk wat we verwachten van de invulling van 50% lokaal eigendom. Met de wijziging zorgen we ervoor dat de opbrengsten van zon- en windprojecten terecht komen bij inwoners, en dat zoveel mogelijk mensen mee kunnen doen.

2. Met de update bereiden we ons voor op de toekomst. De update zorgt dat de verdeling van lusten en lasten voor toekomstige projecten beter geborgd zijn. Mocht vanuit het rijk een nieuwe taakstelling komen voor duurzame opwek, zijn we voorbereid om hier op een goede manier invulling aan te geven.

3. Met de update sluit ons beleid beter aan bij de afspraken in het Klimaatakkoord en binnen de RES NOB In het Klimaatakkoord is afgesproken dat ‘lokaal eigendom’ een combinatie is van juridisch eigendom in combinatie met zeggenschap over de exploitatie van een wind- of zonnepark. Met deze update sluiten we beter aan op deze afspraak. Risico’s en risicobeheersing

1. De eis van 50% lokaal eigendom is niet wettelijk afdwingbaar Momenteel is er geen wettelijke basis waarmee 50% lokaal eigendom afgedwongen kan worden. Desondanks is het streven naar 50% lokaal eigendom altijd een wens geweest van de Nationale Klimaattafel en het NP RES (het Rijk). Uiteindelijk bepaalt de gemeente met haar eigen beleid waar ze planologische medewerking wil verlenen om duurzame opwek mogelijk te maken. Daarmee zorgt de update voor een duidelijke voorwaarde waaraan moet worden voldaan wil de gemeente medewerking verlenen. 2. Minimaal 50% lokaal eigendom is bij bijzondere projecten (zoals de duurzame

4

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

polder) niet altijd haalbaar. Grote projecten vragen om grote investeringen en brengen grote financiële risico’s met zich mee. Dit kan ertoe leiden dat lokale partijen (zoals energiecoöperaties) niet geïnteresseerd zijn in deelname. Daarnaast maken we met de herziening de investeringsruimte voor initiatiefnemers kleiner, waardoor ook zij interesse kunnen verliezen. Hierdoor kan minimaal 50% lokaal eigendom niet haalbaar blijken. Mocht 50% lokaal eigendom om zwaarwegende redenen onhaalbaar blijken, dan kan hiervan afgeweken worden en vragen we de initiatiefnemers om te compenseren met financiële participatie en alternatieve vormen van zeggenschap. 3. Momenteel zitten er nog (kwantitatief) weinig duurzame projecten in de pijplijn, waardoor de herziening niet breed zal worden toegepast. Na afronding van het project 50 hectaren zon lopen er nog weinig projecten waarop het herziende beleid van toepassing is. Door het beleid te herzien laten we zien geluisterd te hebben naar de wens om duurzame opwekprojecten nog beter lokaal weg te zetten. Daarmee zorgen we dat we dit nog toe kunnen passen op de lopende projecten, en hebben we ons voorbereid mochten er nog nieuwe projecten. Bijvoorbeeld door een nieuwe taakstelling vanuit het rijk.

Nu zitten de geleerde lessen van de afgelopen jaren nog vers in het geheugen, waardoor we deze kennis relatief eenvoudig om kunnen zetten tot een betere borging. Mochten we het beleid niet herzien, lopen we het risico dat we in de toekomst tegen dezelfde tekortkomingen aanlopen. Financiën Voorstel heeft geen financiële consequenties.

5

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Met de realisatie van duurzame opwekprojecten dragen we bij aan de klimaatdoelstellingen van de gemeente en het rijk. Participatie en communicatie Participatie Voor de Duurzame Polder heeft een consultatie plaatsgevonden naar de invulling van financiële participatie en lokaal eigendom bij duurzame opwekprojecten. Deze heeft mede als basis gediend voor de aangepaste definitie lokaal eigendom. Daarnaast is de update opengesteld voor zienswijzen, waarbij geïnteresseerde stakeholders de kans hadden om te reageren. Hierop zijn drie zienswijzen ingediend, wat geleid heeft tot één aanpassing in de voorgestelde beleidswijziging. De zienswijzen gingen over de afdwingbaarheid van lokaal eigendom, de rol van ondernemers die ook initiatiefnemers zijn, en duidelijke toetsingskaders voor wanneer gebruikt gemaakt kan worden van het redelijkheidsbeginsel. De beantwoording en aanpassing zijn terug te lezen in de Nota van Zienswijzen en Wijzigingen.

Communicatie

6

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Over de voorgenomen wijziging is gecommuniceerd in het gemeenteblad, om geïnteresseerde de mogelijkheid te geven om te reageren. Verder is over de update geen verder communicatie noodzakelijk. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen

1. Voorgestelde update Visie Energielandschap 2. Nota van Zienswijzen en Wijzingen Registratienummer Portefeuillehouder Commissie Sector/Afdeling Inlichtingen

079617911283 M.J.J. van der Geld Bedrijvigheid: 25 augustus 2025 SO/EE LYJ Brouwers l.brouwers@s-hertogenbosch.nl

7

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Besluit van de raad Registratienummer 079617911283 Raadsvergadering 9 september 2025 Onderwerp

Raadsvoorstel Update Visie Energielandschap

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, gezien het voorstel van, van het college, van 26 mei 2025 besluit: 1. De Gemeenteraad besluit in te stemmen met de door het college voorgelegde wijziging van de Visie Energielandschap, met in acht neming van de Nota van Zienswijzen en Wijzigingen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van ’'s-Hertogenbosch- van datum 1 juli 2025, De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, De Griffier,

De voorzitter,

8

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

ValidSigned door drs. W.G. Amesz op 10-09-2025

drs. W.G. Amesz

drs. J.M.L.N. Mikkers

9

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704