Raadsvoorstel Start VLV

Raadsvoorstel Registratienummer

14962631

Raadsvergadering

4 juli 2023

Onderwerp

Start Voorziening Langdurig Verblijf Wij willen starten met de bouw- en graafwerkzaamheden voor de realisatie van de Voorziening Langdurig Verblijf (VLV), om de kwetsbare doelgroep van deze voorziening uit de regio Meierij en Bommelerwaard zo snel mogelijk op te vangen en daarmee ook de overlast in de openbare ruimte terug te dringen.

Voorgesteld besluit Het college van Burgemeester en Wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: 1. Een investeringskrediet van € 2,3 miljoen (incl. BTW) beschikbaar te stellen voor de kosten van de bouw- en graafwerkzaamheden voor de Voorziening Langdurig Verblijf en deze investering te dekken uit a. Een rendabel krediet van € 1.260.000,-- dat via de huur wordt doorbelast aan Reinier van Arkel; b. Bijdrage van € 1.040.000,-- gedekt uit het regionale budget voor Beschermd wonen en Maatschappelijke www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Opvang. Aanleiding We willen op korte termijn de regionale Voorziening Langdurig Verblijf realiseren. Hiervoor is een investeringskrediet nodig vanuit de regionale reserve beschermd wonen / maatschappelijk opvang. De gemeenteraad van centrumgemeente ’s-Hertogenbosch is bevoegd hierover te beslissen. Op 9 juni 2020 (reg.nr 9900668) heeft uw raad kenbaar gemaakt geen bezwaar te hebben tegen het collegebesluit om aan de Stichting Maartensdonk (hierna: Maartensdonk) een garantstelling te verlenen voor een lening van € 1,2 miljoen. Deze lening was bestemd voor graaf -en bouwwerkzaamheden (van onder meer cabines) voor de regionale Voorziening Langdurig Verblijf (hierna: VLV). Hieraan was de uitdrukkelijke voorwaarde verbonden dat de garantstelling pas in zou gaan op het moment dat de vergunning voor de VLV onherroepelijk zou zijn. Inmiddels zijn we bijna 3 jaar verder en is door een aantal ontwikkelingen de eerder verleende garantstelling niet langer actueel: 1. de omgevingsvergunning VLV is door diverse rechterlijke procedures van omwonenden nog steeds niet onherroepelijk, waardoor Maartensdonk niet kan starten met de VLV; 2. Maartensdonk heeft de omgevingsvergunning VLV onlangs overgedragen aan een andere zorgaanbieder: Reinier van Arkel; 3.

de regio Meierij en Bommelerwaard is er ondanks alle inspanningen niet in geslaagd om een andere locatie in de regio te vinden voor de VLV, terwijl er nog steeds grote behoefte is aan een VLV.

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Beoogd doel We willen zo snel mogelijk starten met de VLV, omdat er een grote urgentie is om een voorziening te realiseren voor een kleine, kwetsbare groep mensen in de regio Meierij en Bommelerwaard die nu nergens terecht kan. Ook dringen we zo de overlast in de openbare ruimte verder terug. Momenteel is er een groep van 20 tot 25 mensen met complexe verslavingsproblematiek, in combinatie met een psychische en/of lichte verstandelijke beperking. Deze doelgroep zwerft nu op straat, of leeft (als tijdelijke oplossing) in de dag- en nachtopvang. Deze locaties zijn onvoldoende geschikt voor deze doelgroep, die een prikkelarme omgeving nodig heeft met 24/7 zorg en begeleiding. Er is veel overlast van deze mensen in de openbare ruimte en het kost veel inzet van professionals (politie, zorginstanties, handhaving etc.) om de situatie zo beheersbaar mogelijk te houden. De locatie Nieuwe Dijk 3 zal maximaal 22 mensen uit de regio Meierij en Bommelerwaard opvangen in cabines. De bedrijfswoning wordt gebruikt als gemeenschappelijke ruimte en kantoor voor het zorgpersoneel en de bestaande stallen zullen worden gebruikt voor dagbesteding.

Relevante besluitgeschiedenis -

Collegebesluit Voorziening Langdurig Verblijf in de regio Meierij en de Bommelerwaard d.d. 5 juli 2017, reg.nr. 7091408 Raadsbesluit Garantstelling Voorziening Langdurig Verblijf d.d. 9 juni 2020, reg. nr. 9900668 Collegebrief Ontwikkelingen De Nieuwe Opvang en Wonen eerst d.d. 23 november 2022, kenmerk 14395798

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Argumenten 1.1 Wij vinden het niet acceptabel dat wij een groep inwoners met ernstig complexe problematiek nu geen passende opvang kunnen bieden. Het gaat om ongeveer 20 tot 25 mensen die nu op straat overnachten, of die tijdelijk geplaatst zijn bij de dag- en nachtopvang (Oranje Nassaulaan), maar die daar vanwege hun diagnostiek eigenlijk niet thuis horen en vaak niet zijn te handhaven. De regio Meierij en Bommelerwaard vindt uitstel van de VLV niet langer toelaatbaar. Doordat de omgevingsvergunning nog niet onherroepelijk is geworden kan de initiatiefnemer/Stichting Maartensdonk de VLV niet realiseren. De regio vindt het, ondanks het feit dat de juridische procedures nog niet afgerond zijn, niet wenselijk de VLV nog langer uit te stellen. De juridische procedures kunnen nog jaren duren. We kunnen het ons niet veroorloven hier nog langer op te wachten, omdat de vergunning slechts tien jaar geldig is. Hiervan zijn nu al 2,5 jaar verstreken. Vanwege de tijdelijkheid van de vergunning, het unieke karakter van dit project en de urgentie om deze kwetsbare groep op te vangen, willen we nu starten met de VLV. Ook voor deze groep inwoners hebben wij een zorgplicht. 1.2 De realisatie van de VLV is een belangrijke voorwaarde voor het slagen van de transformatie Maatschappelijke Opvang.

Zoals aangegeven in de raadsbrief over Transformatie maatschappelijke opvangvoorzieningen van 11 januari 2022 (registratienr. 11822472) is de VLV een cruciale voorziening in de keten om de doelen van de transformatie te halen. Deze doelen zijn onder andere: bijdragen aan het herstel van dak- en thuisloze mensen, verhogen van hun kwaliteit van leven in de maatschappelijke opvang en verhogen van de doorstroom in en de uitstroom uit de www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

maatschappelijke opvang. De eerste stappen van deze transformatie zijn gezet met het samenvoegen van de dag- en nachtopvang aan de Oranje Nassaulaan, realisatie van kleinschalige opvang en het invoeren van Wonen Eerst. 1.3 Met de realisatie van de VLV verwachten wij de overlast in de openbare ruimte in zowel ’sHertogenbosch als de regiogemeenten terug te dringen. De doelgroep van de VLV kan nu niet of onvoldoende terecht binnen de reguliere zorginstellingen. Deze mensen hebben een prikkelarme omgeving nodig, die de VLV biedt. Hierdoor zal ook de overlast in de openbare ruimte, bijvoorbeeld in de binnenstad van ‘s-Hertogenbosch en in dorpskernen van Meierijstad, worden teruggedrongen en daarmee ook de hoge maatschappelijke kosten zoals voor maatschappelijke opvang, politie, handhaving etc. 1.4 Nu Maartensdonk de VLV niet kan realiseren omdat de omgevingsvergunning nog niet onherroepelijk is vanwege juridische procedures, dient de investering en de exploitatie van de VLV op andere wijze plaats te vinden. Door de vertraging van de juridische procedures heeft Maartensdonk begin 2023 aangegeven het niet meer aannemelijk te vinden om nog te kunnen starten met de VLV. De regio Meierij en Bommelerwaard, die samenwerkt op het gebied van beschermd wonen en maatschappelijke opvang en waar wij onderdeel van uitmaken, vindt het van groot belang vindt dat de VLV er toch komt.

Daarom is er een andere oplossing gezocht. Deze oplossing houdt in dat Reinier van Arkel de exploitatie van de VLV overneemt en dat de regio Meierij en Bommelerwaard (samen met Reinier van Arkel) investeert in de VLV. Reinier van Arkel is een grote professionele zorgaanbieder, met gekwalificeerd personeel, veel ervaring en www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

met een groot netwerk in onze regio. Binnen het sociaal domein werken we al lang en intensief met elkaar samen. Daar waar bij Reinier van Arkel de specifieke expertise eventueel ontbreekt, zal zij bij de VLV samenwerken met andere partijen zoals MO Den Bosch en Cello. De Stichting Maartensdonk, heeft de omgevingsvergunning onlangs overgedragen aan Reinier van Arkel. 1.5 Deze locatie Nieuwe Dijk 3 is na een intensieve zoektocht als enige passende locatie naar voren gekomen. Er is momenteel geen andere locatie in de regio beschikbaar. We hebben samen met de regiogemeenten al vanaf 2017 gezocht naar geschikte locaties in de regio. De aangeleverde mogelijke locaties (verspreid over de regio) bleken bij nadere bestudering niet of slechts deels aan de criteria te voldoen. Zo zijn opties afgevallen omdat zij onvoldoende voldeden aan criteria als: prikkelarme omgeving, ligging aan een rustige weg en voldoende ruimte voor cabines en dagbesteding. De opties Damiaanklooster (Sint-Oedenrode) en het terrein van Kentalis (Sint-Michielsgestel) zijn ook onderzocht en afgevallen omdat een combinatie met andere (hier al wonende) doelgroepen niet wenselijk was. De gemeente ’s-Hertogenbosch heeft vervolgens andere locaties onderzocht.

De Nieuwe Dijk 3, waarvan de gemeente eigenaar is, bleek de meest geschikte locatie: dit is een prikkelarme omgeving met een natuurlijke afscherming, aan een rustige weg, ver genoeg van stad en dorpen. Ook kan de woonboerderij gebruikt worden als uitvalbasis voor de zorgaanbieder en er is voldoende grond om de cabines te plaatsen en dagbestedingsactiviteiten te organiseren. 1.6 Met het huidige prijspeil zijn de kosten € 2,3 miljoen. Met deze investering kunnen we een veilige en prikkelarme opvang creëren voor 22 zeer kwetsbare www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

mensen. De investering is nodig om het terrein bouw klaar te maken, het woonhuis (sober) aan te passen en de cabines te bouwen en plaatsen. Via de verhuur van het terrein Nieuwe Dijk 3, inclusief het woonhuis, cabines en schuren, verdienen we een deel van deze investeringen terug (zie financiële paragraaf). De bovenstaande investering is hoger dan de oorspronkelijke begroting van de investering door Maartensdonk (€ 1,2 miljoen incl. BTW). Hiervoor zijn de belangrijkste redenen: - het eerder begrote bedrag is gebaseerd op het prijspeil 2020. Vanwege de grote prijsstijgingen van de afgelopen jaren voor onder andere materiaal en personeel is de huidige investering nu hoger geraamd op € 2,3 miljoen incl. BTW (prijspeil 1 januari 2023) - de huidige begroting is vollediger en houdt ook rekening met posten als ‘aanpassing woonhuis’ en een post ‘onvoorzien’. - in de huidige begroting zijn kosten voor ecologische aanpassingen op het terrein opgenomen die in 2021 nog niet bekend waren.

Kanttekeningen en risico’s 1.1 Juridisch risico Er lopen momenteel nog twee rechterlijke procedures, waarvan één procedure bij de Rechtbank ’swww.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Hertogenbosch (n.a.v. het bezwaar van twee appellanten die volgens de Rechtbank wel ontvankelijk zijn) en één procedure bij de Raad van State (n.a.v. het hoger beroep van appellanten die volgens de rechtbank niet-ontvankelijk zijn). Alhoewel we gezien een eerdere tussenuitspraak van de rechtbank van 26 oktober 2022, optimistisch zijn over de toekomstige rechterlijke uitspraken, hebben we hierover geen zekerheid. Het is mogelijk dat de Rechtbank of de Raad van State de gemeente in het ongelijk stelt, waardoor de bouwwerkzaamheden niet kunnen starten / worden voortgezet en daarmee de opvang niet kan starten / kan worden voortgezet. We zijn gezien de urgentie en het unieke karakter van dit project bereid dit risico te lopen, omdat we het niet langer aanvaardbaar vinden dat de doelgroep van de VLV geen passende opvangplek heeft. 1.2 Financiële risico’s Het risico bestaat dat Rechtbank de bouw stillegt, nadat de opdracht tot graaf- en bouwwerkzaamheden gedaan is. Om dit risico enigszins af te dekken spreken we met de bouwer/aannemer af dat hij de cabines dan terug kan kopen, zodat we eventuele kapitaalvernietiging zoveel mogelijk beperken. Voordat we hiertoe besluiten zullen we eerst bezien of we de cabines zelf op een andere wijze kunnen inzetten in de regio Meierij en Bommelerwaard.

1.3 Bodemvervuiling Er is een risico dat we bij inrichting van het terrein op vervuiling van de bodem stuiten. De ondergrond van het terrein is onderzocht en het is bekend dat er vervuilingen zijn. Hier wordt bij de inrichting van het terrein omheen gewerkt, maar eventuele tegenvallers zijn mogelijk. Dit kan gevolgen hebben voor de doorlooptijd en het budget. www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

1.4 Kanttekening: de tijdelijkheid van de vergunning De omgevingsvergunning is in januari 2021 afgegeven voor de duur van 10 jaar, met de intentie om snel een goede tijdelijke voorziening voor de doelgroep te kunnen realiseren. Dit betekent dat we tijdig op zoek moeten naar een alternatief in de regio.

Financiën Hieronder zijn de kosten en dekking voor de VLV aangegeven: Kosten en dekking Voorziening voor langdurig verblijf (incl. BTW) KOSTEN Inrichting terrein

€ 663.880,00

Aanschaf cabines en aanpassingen woonhuis

€ 1.636.120,00

Totaal (incl. 10% onvoorzien)

€ 2.300.000,00

DEKKING Huurinkomsten

€ 1.260.000,00

Middelen Beschermd wonen/Maatschappelijk opvang

€ 1.040.000,00

Totaal

€ 2.300.000,00 www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Het investeringskrediet van totaal € 2.300.000,-- (incl. BTW) is nodig voor de kosten voor de realisatie VLV en omvat onder andere de inrichting van het terrein, aanschaf en plaatsing van 22 cabines, beperkte aanpassingen in het woonhuis en een post van 10% voor onvoorziene- en object overstijgende kosten. Dit kan gedekt worden uit: a. Een rendabel krediet van € 1.260.000,-- dat via de huur wordt doorbelast aan Reinier van Arkel; b. Bijdrage van € 1.040.000,-- gedekt uit het regionale budget voor Beschermd wonen en Maatschappelijke Opvang. De kosten dan wel opbrengsten die voortvloeien uit de jaarlijkse afrekening met Reinier van Arkel (RvA), zijn nu nog niet in te schatten (kosten voor evt. leegstand, groot onderhoud etc.). Hierover maken we in de samenwerkingsovereenkomst VLV die we afsluiten met RvA nadere afspraken. Eventuele kosten kunnen we verrekenen met het regionaal budget voor Beschermd wonen en Maatschappelijke opvang. De zorgkosten voor opvang van de doelgroep VLV dekken we uit de bestaande begroting Beschermd wonen en Maatschappelijke Opvang. Tenslotte: aan het eind van de vergunningsperiode zullen we de cabines tegen een zo hoog mogelijke waarde verkopen aan de bouwer of een woningcorporatie. De prijs is afhankelijk van de staat waarin deze cabines dan verkeren.

Duurzaamheid Bij de bouw – en graafwerkzaamheden houden we uiteraard rekening met het ecologisch werkprotocol. De werkzaamheden mogen met het oog op de ecologie in het gebied alleen plaatsvinden tussen 15 september en 1 december. Ook worden de werkzaamheden op het terrein begeleid door een ecoloog. Dit is in de www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

omgevingsvergunning opgenomen. Participatie en communicatie We hebben in nauw overleg met buurgemeente Sint-Michielsgestel een communicatieplan opgesteld. De mensen uit de omgeving zijn inmiddels geïnformeerd. Na uw raadsbesluit stellen we (net als bij de hostels en de dag -en nachtopvang Oranje Nassaulaan) een beheergroep in met een onafhankelijk voorzitter. Planning Na uw raadsbesluit zetten we de volgende stappen:

Tijdstip

Activiteit

5 juli 2023

Vergunninghouder Reinier van Arkel geeft definitief opdracht aan de beoogd aannemer om het terrein bouw klaar te maken en de cabines te bouwen en plaatsen. maatregelen op het terrein voor flora en fauna (zoals hekwerken ter bescherming van de dassenburchten en nestkasten voor marters) 0-meting veiligheid afsluiten samenwerkingsovereenkomst VLV gemeente(n)-Reinier van Arkel Start graaf- en bouwwerkzaamheden op het terrein (duur: 4 a 6 weken) Plaatsing van de cabines Start zorgverlening door RvA Officiële opening van de VLV

Juli/augustus

15 september November December Januari 2024

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen n.v.t. Registratienummer Bevoegdheid raad Portefeuillehouder Commissie Sector/Afdeling Inlichtingen

14962631 budgettair P. Slikker 21 juni 2023 MO/MO/VOLW/O&R Mevr. E. van der Perk e.vanderperk@s-hertogenbosch.nl

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Besluit van de raad Registratienummer 14962631 Raadsvergadering 4 juli 2023 Onderwerp

Start Voorziening Langdurig Verblijf

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, gezien het voorstel van college van 23 mei 2023: besluit: Een investeringskrediet van € 2,3 miljoen (incl. BTW) beschikbaar te stellen voor de kosten van de bouw- en graafwerkzaamheden voor de Voorziening Langdurig Verblijf en deze investering te dekken uit: a. Een rendabel krediet van € 1.260.000,-- dat via de huur wordt doorbelast aan Reinier van Arkel; b. Bijdrage van € 1.040.000,-- gedekt uit het regionale budget voor Beschermd wonen en Maatschappelijke Opvang. Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch van datum 4 juli 2023 De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, De Griffier,

De voorzitter, www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

drs. W.G. Amesz

drs. J.M.L.N. Mikkers

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie-adres: Postbus 12345 5200 GZ ’s-Hertogenbosch KvK nr 17278704