Notulen raadsvergadering 2026-06-17

Nu wordt het uitgesteld, maar ik zou dan zeggen: stel dan gewoon heel dat programma voor de verkeersstructuur bij en haal hem er definitief uit. Waarom moet er dan in het coalitieakkoord staan: niet in deze bestuursperiode? Dan is het misschien dat die na 2030 alsnog wordt gerealiseerd. Dan 26

wordt het misschien één of twee jaar uitgesteld en dan is de automobilist alsnog de klos. Dus daarom zeg ik: haal hem er helemaal uit. De heer SCHUURMANS: Voor welke jaren hebben wij de eed gezworen om de komende jaren in deze raadzaal met elkaar besluiten te nemen? De heer VAN HATTEM: Dat is voor 2030, maar er worden hier natuurlijk altijd plannen gemaakt voor langere termijn en die verkeersstructuur maak je ook voor de langere termijn. Dan vind ik het raar als je in dat coalitieakkoord opschrijft: definitief niet in deze bestuursperiode. Had er dan van gemaakt: definitief niet. dat het in ieder geval niet in de plannen zit en dat die knip in de Zuidwal er helemaal uit gaat. En als de heer Schuurmans van de VVD nu gewoon keihard kan zeggen: we gaan het überhaupt niet meer doen, die knip in de Zuidwal is geheel buiten beeld. Maar dat hoor ik hem niet zeggen. Deze coalitie schuift het alleen maar vooruit en we moeten daar gewoon helemaal van af, want die knip in de Zuidwal gaat voor een verkeerschaos zorgen. De andere knips ook, maar vooral die op de Zuidwal want daar is geen enkel ander alternatief, behalve dan de snelweg die al altijd vaststaat. Dan worden er extra kosten gemaakt voor ambtenaren voor asielnoodopvang en onder andere voor het omwonendenoverleg. Het is te gek voor woorden dat dat moet gebeuren.

Er wordt gewoon een groot probleem gecreëerd en dan gaat het inwoners ook nog extra geld kosten waarvoor er extra ambtenaren moeten worden aangesteld. Statushouders met een taalachterstand krijgen geen eigen verantwoordelijkheid waar ze op moeten baseren, maar hulp en begeleiding wordt er dan geboden. Ga nu eens een keer die Wet taaleis handhaven en integratie wordt helemaal niet genoemd. De kennis van onze eigen cultuur en identiteit in onze gemeente en ons land ontbreekt helemaal. Dus hoe zit het daar dan mee? In plaats daarvan zien we op pagina 25 wel een islamitische hoofddoek verschijnen in het stuk, wat juist niet staat voor verbinding maar afstoting van onze samenleving. Wat ik heel belangrijk vind, we hebben een drietal moties die we indienen over asielopvang. Allereerst een motie over een harde grens voor de eigen afspraken van de coalitie over asielopvang. Want ze zeggen duidelijk 600 opvangplekken, maar we hebben onder andere gisteren in het debat al gehoord dat het ook naar meer dan 600 kan gaan en tijdelijk naar 650, dus dan willen we het in een motie ook gewoon keihard vastleggen dat deze coalitie zich ook aan de eigen afspraken houdt. Wat de PVV betreft zouden het er nul moeten zijn en daar heb ik ook een andere motie voor. Dat is motie 15. Daarbij zeggen we: geen asielopvang en ook dat vreselijke bed-badbrood moet eruit.

Dan motie 14, dat vind ik een heel belangrijke en een heel bijzondere, want die is opgesteld met input van de inwoners van Engelen zelf. Die hebben zelf aangegeven hoe ze naar dit bestuursakkoord kijken, welke facetten ze daarvan zien: dit is haaks op wat er hier gebeurt en daarom deze motie om af te zien van de amv-opvang in Engelen. Mevrouw HOEKSTRA: Ik wilde nog even terugkomen op de uitspraak die de heer Van Hattem deed over de huisvesting van statushouders. De heer Van Hattem schetste namelijk een beeld dat we geen woningen toekennen aan onze eigen inwoners maar wel aan statushouders. Kan de heer Van Hattem mij vertellen om hoeveel statushouders het jaarlijks gaat? De heer VAN HATTEM: Dat is ieder jaar, of ieder halfjaar zelfs een ander aantal, dus daar kan ik niet per jaar een aantal van geven, maar het gaat dan toch om enkele tientallen tot enkele honderden, maar waar wel allemaal woningen voor moeten worden gevonden. En die worden dan met voorrang toegewezen en daar zit wat mij betreft het grootste probleem in. Nederlanders, inwoners van onze eigen gemeente staan vaak jarenlang te wachten op een wachtlijst en iemand die hier als statushouder binnenkomt krijgt met voorrang een sociale huurwoning. Het gaat anderen aan de neus voorbij. En dat is het probleem, het gaat mij niet om de exacte hoeveelheid, maar om het principe.

Mevrouw HOEKSTRA: Het betreft 4% van de toewijzingen, 96% van de toewijzingen gaat naar eigen inwoners of directe bemiddelingen. Dat zijn ook jongeren die uit de jeugdzorg komen. En dan vroeg ik me toch even af, u heeft een principe dat we die mensen niet moeten huisvesten. Maar heeft u dan, via de voorzitter, ook een alternatief? Wat zou er in de beleving van de heer Van Hattem dan met deze mensen moeten gebeuren? De heer VAN HATTEM: Het punt is dat we in ieder geval moeten stoppen met die voorrang en ze moeten gewoon op de wachtlijst gaan staan en afwachten. En anders ga je maar kijken naar allerlei tijdelijke oplossingen. Ik geloof dat gemeente Castricum ooit een mooi project heeft opgezet met een omgebouwde tractorloods. Dus dat niet iemand meteen die hier binnenkomt gelijk een 27

complete sociale huurwoning krijgt met een nieuw aanrechtblok erin, alles gewit en geschilderd, volledig gemeubileerd, inrichtingskosten nog vergoed krijgt van de gemeente, noem maar op. Nee, gewoon een heel eenvoudige basic opvang en daarbij moet ook heel de asielinstroom omlaag zodat we daar ook gewoon van af geraken. Maar zolang dat niet is, moet het in ieder geval niet zo zijn dat onze schaarse sociale huurwoningen meteen naar iemand gaan die hier uit een azc komt en al door zeven, acht veilige landen is gegaan en hier komt profiteren van onze welvaart. Die asielprofiteurs moeten hier niet met voorrang een woning krijgen. Mevrouw HOEKSTRA: De heer Van Hattem schetst een beeld dat echt niet klopt. We zijn juist bezig met het vinden van oplossingen waarbij mensen gecombineerd kunnen wonen, waarbij we er zo min mogelijk geld aan uitgeven. En dan is mijn vraag toch aan de heer Van Hattem: heeft de heer Van Hattem dan liever dat we bijvoorbeeld grootschalige locaties openen? Ik kan er nog wel een paar bedenken, misschien het Campanile Hotel, waar we dan 400 statushouders huisvesten.

En gaat de heer Van Hattem dan aan de buurt uitleggen dat al die mensen die we geen voorrang geven op een woning dan op een grootschalige accommodatie gaan opvangen? Is dat dan de oplossing? De heer VAN HATTEM: Je hoort mij ook niet zeggen dat dat de oplossing is, maar we moeten in ieder geval stoppen met mensen voorrang geven op de wachtlijst en dat is wat mevrouw Hoekstra van PRO nog altijd bepleit. Ze zegt: het is maar 4%. Als het maar 4% is dan zou van grootschalige locaties ook geen sprake hoeven te zijn. Want als het allemaal maar zo gering is dan stelt het niet veel voor. Maar er gaat nu gewoon een aanzienlijk deel van onze woningvoorraad die jaarlijks vrijkomt naartoe. We zien sowieso dat wat er vrijkomt in Nederland, wat er wordt bijgebouwd, massaal naar de huisvesting van statushouders gaat en dat is gewoon een groot probleem. Al die Nederlanders hebben het nakijken en PRO vindt het ook met dit coalitieakkoord gewoon prima dat Nederlanders, inwoners van 's-Hertogenbosch, van Rosmalen, van onze gemeente aan de achterste mem hangen en jarenlang op die wachtlijsten moeten staan. Mevrouw HOEKSTRA: De heer Van Hattem maakt er echt iets ridicuuls van en vat dit samen op een manier die echt nog niet in de buurt komt van de werkelijkheid. Dat is één.

Daarbij gaat de heer Van Hattem ook voorbij aan het feit dat mensen die wij statushouder noemen, mensen zijn die gewoon wettelijk een status hebben gekregen. Dat zijn dus Nederlandse inwoners. Die stromen uit een azc-opvang en hebben recht op een woonplek. Daar hebben we het over met elkaar. Dus daar geven we niet expliciet voorrang aan, en u heeft het over massale stromen. We hebben net met elkaar vastgesteld dat het 4% betreft, dus dat zou ik dan toch graag even gezegd hebben. De VOORZITTER: Dat was geen vraag. De heer VAN HATTEM: Maar ik wil er eigenlijk wel op reageren, want er wordt hier wel in mijn richting geworpen dat ik hier onzin sta te verkopen en zo. Nee, het is geen onzin. Ga het gewoon vragen aan de Nederlandse woningzoekende in deze gemeente, die jarenlang op die wachtlijst staat en die ziet in zijn straat het ene na het andere huis aan statushouders worden toegewezen. Als er nieuwe woningblokken worden bijgebouwd gaat er standaard een groot deel van die huizen al naar statushouders. Dus het is niet zo dat dit maar gering is. En de mensen in deze gemeente zijn niet gek. Ze zien wat er gebeurt en mevrouw Hoekstra van PRO maakt dit probleem alleen maar erger door de grenzen wagenwijd open te houden en asiel en migratie een belangrijk onderdeel te maken. We zetten hier zelfs extra ambtenaren op in.

En meer ambtenaren moeten we er niet inzetten maar wel minder asielzoekers. De heer VAN CREIJ: Ik kan het heel kort houden. Na de wanstaltige vertoning van gisteravond heb ik geen behoefte om inhoudelijk deel te nemen aan de discussies van vanavond. Als er vragen zijn over de moties die ik ingediend heb, dan hoor ik ze graag en na de stemming over de moties ben ik ook weg. De heer LIEBREGTS: Ik ga er misschien spijtig maar misschien toch iets langer over doen, zij het niet al te lang. De vier minuten heb ik niet nodig. 50PLUS kijkt met een positieve grondhouding naar dit bestuursakkoord. Wij herkennen veel van de ambities die ons ook na aan het hart liggen. Voldoende woningen, sterke wijken en dorpen, ondersteuning van mensen die zorg nodig hebben en een gemeente waar iedereen kan blijven meedoen. Maar een bestuursakkoord krijgt pas echt betekenis wanneer de inwoners gemaakte keuzen ook in hun dagelijks leven gaan merken. De commissaris van de Koning verwoordde het recent heel treffend: democratie is meer dan de helft 28

plus één. De meerderheid mag besturen, maar goed bestuur betekent ook luisteren naar andere stemmen, openstaan voor voorstellen die het akkoord sterker kunnen maken en wethouder Craste zei het zojuist ook al: zoeken naar verbinding. Vanuit die gedachte komen wij met een aantal concrete aandachtspunten die naar onze overtuiging bijdragen aan een nog betere uitvoering van het akkoord. Wij vragen aandacht voor daadwerkelijke uitvoering van investeringen, zodat reserveren ook realiseren wordt voor wijken en dorpen waar iedereen zich veilig en zelfstandig kan bewegen. Voor mantelzorgers die onze samenleving vaak in stilte draaiende houden. Voor gemeentelijke dienstverlening, waarbij persoonlijk contact mogelijk blijft zonder dat er digitale of telefonische afspraken moeten worden gemaakt. De heer SCHUURMANS: Het ging over een stukje waar de heer Liebregts zojuist aan het begin aan refereerde, over het realiseren en ook over de motie die vanuit 50PLUS voorligt. Een vraag vanuit de VVD daarover is: het gaat ook over het naar voren brengen van de impact wanneer zaken doorschuiven en om te voorkomen dat daar een administratieve rompslomp omheen ontstaat. Hoe gedetailleerd zou dat moeten zijn volgens 50PLUS? De heer LIEBREGTS: Het gaat om ambities, en als je ambities te hoog stelt en te veel wilt dan krijg je zelf een keer het deksel op de neus en zul je zaken moeten doorschuiven.

Dat betekent dus dat we realistischer moeten zijn, rekening moeten houden met personeel dat er is, rekening moeten houden met wat er mogelijk is, zowel in materiaal als in geld en mensen. De heer SCHUURMANS: Dat is volkomen begrijpelijk, maar dat gaat vooral over waarom er doorgeschoven wordt. Maar de vraag gaat juist voornamelijk over: we schuiven door, wat is de impact daarvan? En dat kan behoorlijk wat gaan vragen van ambtenaren, wanneer alles uitgesplitst moet gaan worden, bijvoorbeeld over de Diezebrug. Wat zou daarover gedeeld moeten worden op het moment dat er gezegd wordt: dat schuiven we door, bijvoorbeeld door die aanbesteding. Wat definieert volgens 50PLUS het naar voren brengen, doorschuiven, impact? Wat maakt die impact dan? Hoe breed en hoe duidelijk moet dat gaan worden? De heer LIEBREGTS: Voor mij is dit heel lastig, ik zit pas net in deze raad, dus ik heb die hele voorgeschiedenis niet meegemaakt. Maar waar het ons op aankomt, we hebben ambities om iets te doen, of je het nu over de Diezebrug hebt of over de knip of over andere zaken, het zijn zaken die ambitie tonen en we zijn het eens met die ambitie. Maar die ambitie kan ook te groot zijn, je kunt ook te veel willen. En wat wij zeggen is: probeer nu eens reëel te zijn en niet dusdanig dat er ieder jaar voor € 20 miljoen moet worden doorgeschoven.

Voor woningen die passen bij iedere levensfase, ABN AMRO Bank schreef recentelijk ook al in een rapport dat de verhoudingen van gezinswoningen en woningen voor alleenstaanden, oude en jonge, uit balans is. Nu is het 60% aan gezinswoningen. Voor participatie waarbij inwoners niet alleen worden gehoord maar ook terugkrijgen wat er met hun inbreng is gedaan. Diezelfde houding bepaalt ook waarom wij een aantal moties van andere fracties mee indienen. Niet omdat wij het bestuursakkoord willen afwijzen, maar omdat goede voorstellen niet van één partij of van één politieke meerderheid zijn. De gezamenlijke gedachte achter de moties is voor ons helder. Maak keuzes zorgvuldig, sociaal en uitvoerbaar. Houd oog voor betaalbare woningen, leefbare wijken en dorpen, kinderen die ondersteuning nodig hebben en het behoud van waardevol groen. En zorg ervoor dat de raad verantwoordelijkheid kan blijven nemen op basis van duidelijke plannen en een goede financiële onderbouwing. Zo maken we van een bestuursakkoord niet alleen een akkoord van de coalitie, maar waar mogelijk een gezamenlijke opdracht voor de gehele raad. De heer KOUWENBERG: Ik heb een vraag aan de heer Liebregts over motie 19, over de mantelzorgers. Dat vinden wij een sympathieke motie. Wij vragen ons echter af of het realistisch is om het in 2027 op te leveren.

Zou de heer Liebregts daarin mee kunnen denken? De heer LIEBREGTS: Natuurlijk, ik gaf het zojuist ook al aan. Ben realistisch, dus als die wens om dat in 2027 te doen niet haalbaar is, schuif het dan door naar een moment dat wel haalbaar is. De heer KOUWENBERG: Een tweede vraag, motie 20, als dat geen financiële gevolgen heeft, bedoelt u denk ik hè? De heer LIEBREGTS: Ja, precies.

29

Mevrouw HOEKSTRA: Heel snel over motie 20, volgens mij zit dat heel erg in de transitie van werken naar sterke lokale teams. Kan ik de motie zo uitleggen dat we binnen die aanpak daar aandacht voor hebben, voor ook die fysieke bereikbaarheid van dienstverlening? Want volgens mij gebeurt het al, maar dat is even de check bij u, als die daar al in zit, dat we die motie dan zo mogen uitleggen. Want we vinden het een sympathieke motie. De heer LIEBREGTS: Als het op dit moment al binnen de uitvoering zit, prima. De VOORZITTER: Mijnheer Liebregts, past u motie 19 dan aan op een jaartal? De heer LIEBREGTS: Ja, dan wordt het 2028. De VOORZITTER: Is er behoefte aan een tweede termijn? De heer KAGIE: Vanavond bevestigt wel een beetje wat we al dachten. Met de vier coalitiepartijen die eigenlijk allemaal al een lijstje hadden waar ze tevreden over waren, negentig bladzijden met heel veel wensen die bij elkaar zijn gezet, maar er is geen pijn geleden. Dat maakt dat wij de oproep doen aan het college om dat alsnog te doen. Om alsnog prioriteiten te stellen, alsnog duidelijk te maken waar de haalbaarheid zit, zodat we met elkaar de keuzes gaan maken die de urgentie van deze tijd en de uitdagingen van deze tijd niet alleen obligaat opschrijven maar ons ook daartoe verhouden. Want het pak van negentig bladzijden aan wensen bij elkaar kunt u geen prioriteiten noemen.

Dus wij dagen het college uit om in dat collegeprogramma dat alsnog te doen, om het werk te doen dat al gedaan had moeten worden. Dus die vraag ligt er, en waarom? Omdat, wat ik al eerder heb gezegd, het echt ontzettend belangrijk is dat we in dit huis gaan leveren op dat wat we willen doen. Dan maar liever minder, maar wel leveren. Want dat leveren is de legitimiteit van je lokale overheid, ook op de momenten dat je met moeilijke beslissingen komt. Mevrouw HOEKSTRA: Dan toch aan de heer Kagie de vraag, ook als dat meer ambtelijke capaciteit kost? De heer KAGIE: Als u inzichtelijk kan maken dat u ambtelijke capaciteit nodig hebt op dat wat er echt toe doet. Als u mij meeneemt naar 2050 zou ik het bijvoorbeeld best wel logisch vinden, hoe zou een woonteam eruit moeten zien richting die kant? Moeten we dat niet verdubbelen? En als u mij ervan kan overtuigen, graag. Maar ik zie nogal wat linkse hobby's erin staan waarvan ik dan wel oud voor nieuw zou willen doen. Mevrouw HOEKSTRA: Ja, op die linkse hobby's zijn wij heel trots, dat zult u begrijpen. Maar ik hoor de heer Kagie hier toch vaak in dit huis spreken, meer ambities maar minder ambtenaren. En dan weet ik toch eigenlijk niet zo goed hoe ik dit verhaal over prioriteiten stellen in dat licht moet bezien.

Kan hij daar dan toch iets meer toelichting op geven? De heer KAGIE: Ik begrijp echt niet waar mevrouw Hoekstra vandaan haalt dat ik meer ambities heb dan negentig bladzijden aan wensen. Dus ik heb absoluut niet meer ambities dan dit. Ik heb in mijn eerste termijn heel duidelijk gemaakt dat je bijvoorbeeld op zorg niet van die groteske Blue Zones erbij moet halen maar gewoon al heel trots op jezelf mag zijn als er over vier jaar een lokaal team staat en je ook echt minder aanbieders hebt. Gewoon twee essentiële dingen. Dus ik zeg juist: doe minder, maar ga wel leveren. Dus daar zul je de pijn voor op moeten zoeken wat je echte prioriteiten zijn en neem daar ook de haalbaarheid in mee, bijvoorbeeld in het woonverhaal. Mevrouw HOEKSTRA: Maar volgens mij zijn de heer Kagie en ik het dan juist heel erg met elkaar eens, gaat het alleen over een woordje, want de Blue Zones wordt genoemd als grotere ambitie, een voorbeeld waar we dan met elkaar naar streven, maar het akkoord staat juist vol met heel concrete maatregelen.

Waar werken we naartoe? Wat willen we echt bereiken? Dicht bij onze inwoners, dienstverlening concreet maken, zorgen dat mensen niet door hoeven stromen naar specialistische hulp maar dat het snel en toegankelijk is, dat we kinderen die hulp nodig hebben goed in het vizier hebben, dus wat is dan precies wat u niet concreet genoeg vindt daaraan? De heer KAGIE: Ik heb nooit gezegd dat het niet concreet is, dus ook complimenten aan de heer Schuurmans dat hij op die concreetheid is blijven zitten tijdens de onderhandelingen, maar tegelijkertijd moet u concreetheid niet verwarren met keuzes. Ik kan tien dingen heel concreet 30

beschrijven, en dan maak ik geen keuze. Ik kan ook zeggen: ik durf me te verhouden tot de uitdagingen van deze tijd, al die schaarstevraagstukken die ik elk jaarverslag lees. En ik durf te zeggen: ik ga leveren op twee van die tien in plaats dat ik de Bossche raad tien dingen voorhoud waar ik heel hard mee aan de slag ben. De heer KOUWENBERG: Ik ga ook meedenken met de heer Kagie, dat is in ieder geval mijn doel. Ik hoor de heer Kagie volgens mij ook zeggen, negentig bladzijden, nou oké, daar staan ook heel veel goede dingen in, mag ik dan concluderen. Dat is een soort halve vraag. Hij knikt, dat is al voldoende. U gebruikt ook veel woorden maar u bedoelt denk ik ook gewoon: een planning, toch? Bedoelt u een soort planning? De heer KAGIE: Ja, maar een planning alleen is wat mij betreft niet voldoende. Ik heb net de zorgparagraaf benoemd maar ik kan ook andere paragrafen benoemen waar duidelijker in moet worden waar wij echte prioriteiten op gaan stellen. Dat betekent dat je ten eerste binnen het hele akkoord moet zeggen: wat zijn nu mijn allerbelangrijkste onderwerpen en dat je binnen die onderwerpen moet zeggen: deze twee dingen wil ik over vier jaar absoluut hebben opgeleverd. Pak bijvoorbeeld binnen zorg lokale teams en het afschalen van aanbieders. Dat is al een hele kluif als je dat lukt. Dat lukt heel veel gemeenten niet.

Wij gaan er nog een hele kerstboom omheen bouwen en zeggen dan dat we met alles aan de gang zijn. Dat bedoel ik. Dus een planning inclusief prioriteitsstelling, inclusief haalbaarheidsindicatie. En dat geef ik nu het college mee, want dat hebben de vier partijen verzuimd. De heer KOUWENBERG: Begrijp ik wat de heer Kagie zegt? We hebben heel veel ambities. Uiteindelijk moet er een collegeprogramma uitkomen, wat gaan we dan daadwerkelijk doen? Daar zullen we neem ik aan ook in prioriteren. Dat kan het natuurlijk voorkomen dat er een situatie ontstaat dat we zeggen: we hadden deze ambitie gesteld, ik denk ook dat we die ambities moeten blijven stellen want anders kom je tot niets. Maar dit gaat lastig worden, wat wordt dan de opstelling van de heer Kagie? De heer KAGIE: Kom alstublieft met keuzes naar me toe. Dan zal ik de eerste zijn die zegt: dit kan niet, maar dan gaan we wel leveren op dat. Maar op het moment dat die keuzes niet worden voorgelegd en er worden vier programma's een soort van bij elkaar geschoven, dan vind ik dat je die keuzes hebt uitgesteld en laat het college dat dan maar doen op basis van prioriteiten en haalbaarheid. De heer KOUWENBERG: Ik vraag het expres, want ik zoek ook echt, hier ook, naar die verbinding en ik denk ook dat de heer Kagie met zijn partij echt een constructieve partij wil zijn op goede plannen om die uit te voeren.

Ik wil dat benadrukken en ik zou graag van u horen of dat klopt. De heer KAGIE: Absoluut, dus op het moment dat er een plus komt op boa's en er komen wijkplannen, vinden wij dat een goede eerste stap, maar laat die wijkplannen dan ook zorgen dat die professionals, als aanvulling op de lokale teams, als handhavers op de wijkvloer komen. Wij vinden ook de lokale teams een goed verhaal maar dan moeten ze wel loskomen van het papier. En als je tien dingen wilt, gaan ze dat niet doen. Dus mijn uitnodiging aan het college om te doen wat de andere partijen niet hebben gedaan, de pijn opzoeken, prioriteiten stellen en heel duidelijk maken waar de haalbaarheid zit, gegeven alle uitdagingen, niet één keer per jaarverslag en bij de begroting obligaat opschrijven: het is weer niet gelukt, maar je verhouden. De heer HOEBEN: Aan het einde van mijn betoog was ik eigenlijk bezig met het financiële stukje en dat kwam niet helemaal over. Toen dacht ik terug aan vorige week, toen mevrouw Hendrickx hier stond te oreren over de overschotten. Dat kwam ook niet helemaal over. Het is geen grapje. Maar het is best een ingewikkeld onderwerp, vandaar een liedje, jaarrekeningoverschotten in één minuut. Sorry. Waar het om gaat is, wij zitten hier als raad en dan heel serieus, wij gaan over de euro's.

En wat staat er nu in het goed te keuren coalitieakkoord? Daar staat in dat we ook de werkwijze rond het Structuurfonds tegen het licht moeten houden en daar staat onder andere bij dat we voor deze bestuursperiode denken aan de afspraak over het deels storten van de eventuele jaarrekeningoverschotten in het Structuurfonds. Dat klinkt hartstikke mooi, echter gaan wij over de euro's. En op het moment dat er een overschot is dat uit een sociaal project is overgebleven dan zou dat zomaar verdwijnen, van: daar hebben we een paar ton van over, dat doen we zo in het Structuurfonds. Maar dan kunnen we er niet meer bij. Dan kunnen we er wel bij, maar het 31

Structuurfonds is voor projecten groter dan € 5 miljoen. Dan hebben we dus niet meer de beschikking over dat geld. En waar wij voor pleiten is om het bij het oude te houden, om het budgetrecht bij de raad te laten en dat staat ook in de motie, de bestaande beproefde werkwijze waarbij de jaarrekeningoverschotten betrokken worden bij de integrale afweging bij de begroting worden gehandhaafd. Dat is wat we graag willen. En dan kun je dus inderdaad er ook nog voor kiezen, zoals het raadsfonds van het CDA, motie 16, om een deel, een budget daarin te stoppen, dat we dus in ieder geval wat ruimte hebben. We moeten dus gewoon wel wat ruimte hebben als we ad hoc iets willen doen. Daarvoor is motie 16 maar daar is ook onze oproep voor om dus niet zomaar blind alles in het Structuurfonds te storten. De heer RADEMAKERS: Heeft mijnheer Hoeben misschien al concrete ideeën wat we bijvoorbeeld met zo'n raadsfonds zouden kunnen doen? De heer HOEBEN: Ik denk alleen maar aan bijvoorbeeld Informeren en Ontmoeten. Daar komen regelmatig onderwerpen voorbij waarbij we echt zeggen: dit is een pijnpunt, maar we kunnen nu niets want de begroting is al klaar, we hebben geen ruimte, we vragen het aan de wethouder, maar we vinden het als raad heel erg belangrijk dat dat wel gebeurt. Dan zouden we bijvoorbeeld met een raadsfonds het daaruit kunnen halen.

Maar dan moet je daar wel iets in hebben zitten en dat doe je met het overschot van je begroting. De heer VAN HATTEM: Het punt bij deze behandeling is een beetje dat ik in de eerste termijn een aantal vragen heb gesteld en daar is vanuit de coalitiepartijen geen reactie op gekomen. En dan vind ik de vraag over de status van het collegeprogramma, waar beslispunt 2 van het dictum bij dit raadsbesluit toe oproept, wel heel belangrijk om daar toch een duidelijke reactie op te krijgen. Mocht die er nu niet komen in deze termijn dan dien ik een nieuwe motie daarover in. Dan nog een aantal andere punten. We hebben het daarstraks al gehad over die opgedrongen gasloze buurten en warmtenetten. Zo'n fors impulsbudget voor de energietransitie zadelt onze inwoners op met kosten, dus daar zitten we al helemaal niet op te wachten. Dan die €10 miljoen voor het Design Museum, totale decadentie. Waarom moet in de bestaande plek nog € 10 miljoen extra geïnvesteerd worden en wat zegt dat over de financiële verhoudingen tot de provincie die daar eigenlijk ook al deels eigenaar van is? De heer ELDERS: Even een verduidelijkende vraag, kan de heer Van Hattem nog even aangeven wat hij dan zou willen horen over het collegeprogramma? De heer VAN HATTEM: Het punt is dat in het collegeprogramma niet duidelijk staat omschreven wanneer het nu een raadsbevoegdheid of een collegebevoegdheid.

Er staat alleen dat het nieuwe college een collegeprogramma moet uitwerken. Dan hoor ik toch graag wanneer het daarmee terug moet komen naar de raad. Is het collegeprogramma alleen maar zelfbindend voor het college of zitten daar zaken in waar wij als raad eigenlijk toch iets meer van zouden moeten vinden en worden er dan straks heel veel dingen met het bestuursakkoord als kaderstellend stuk als collegebevoegdheid bij het college neergelegd? Daar probeer ik scherpte in te krijgen. De heer ELDERS: Met uw permissie toch een kleine beantwoording ook al is het een interruptie. Volgens mij is het gewoon de bedoeling dat het collegeprogramma rondom de komende begroting al naar de raad toe komt waarin ook gewoon een duidelijke prioritering staat: wat gaan we wanneer doen en hoe ziet dat eruit? En dan wordt volgens mij later gewoon met individuele voorstellen teruggekomen naar de raad, dus dan is de raad weer aan zet. De heer VAN HATTEM: Maar een prioritering is iets anders dan een bevoegdheid en het zegt nog niet heel veel waar nu de bevoegdheden liggen van de raad en het college. Dus ik zal voor de zekerheid dan deze motie indienen om het in ieder geval als kaderstellend document aan de raad voor te leggen. Het is voor de verandering een handgeschreven motie, weliswaar op de achterkant van de voorpagina van het coalitieakkoord.

Dan heb ik nog wel één vraag over het punt van die lhbtiqa+-sensitiviteitstrainingen. Daar wordt gezegd dat het aan maatschappelijke instellingen en sportverenigingen die subsidie krijgen wordt opgedrongen eigenlijk. Hebben die daar dan een vrije keuze in en wordt dat dan een subsidievereiste? Daar heb ik toch wel graag duidelijkheid over. Verder heb ik de motie van diftar mede ingediend. Dat zien we ook niet zitten. De stijging van de ozb voor niet-woningen en de parkeertarieven vinden we ook zeer ernstig. Dan nog het punt over het Campanile Hotel. Want er werd daarstraks door mevrouw Hoekstra even en passant gezegd: 32

misschien moeten we statushouders in het Campanile Hotel gaan zetten. Er is toch door het vorige college altijd gezegd: dat gaan we niet doen. Er komen geen arbeidsmigranten, geen asielzoekers, geen statushouders in het Campanile Hotel. Waar komt dit verhaal in één keer vandaan waar mevrouw Hoekstra mee komt? Zijn daar misschien coalitieafspraken over gemaakt? Komt dat straks misschien terug in dat collegeprogramma? Ik hoor het toch wel graag. Tot slot de motie over, ik noem het even het fonds Rademakers. Daar hebben wij toch wel bedenkingen bij, want je gaat met een fonds toch geld op afstand zetten van de raad, en er is daarstraks al terecht gezegd dat wij ons eigen budgetrecht hebben, dus daar zien we eigenlijk geen toegevoegde waarde in. Tot slot, ik zei het daarstraks ook al, dit coalitieakkoord zet in op extra ambtenaren, op extra zaken voor asielopvang en minder voor onze eigen burgers tegen hogere kosten, dus de afdronk is dat wij dit coalitieakkoord helaas niet kunnen steunen. De heer SCHUURMANS: Wat is de visie van de PVV op de taakstelling en daarnaast ook het kijken naar het versimpelen en tegelijkertijd dus ook het benutten van data en AI om te zorgen dat we ook de dienstverlening van de gemeente kunnen verbeteren? De heer VAN HATTEM: Dat is een interessante vraag van de heer Schuurmans van de VVD. Het inzetten van data en AI kunnen hulpmiddelen zijn.

Den Bosch pronkt al ik weet niet hoeveel jaar met het zijn van datastad, maar ik ben er na acht jaar nog steeds niet achter wat dat nu precies inhoudt. Dus het moet een middel zijn maar geen doel op zich. Je kunt inderdaad met bepaalde AItools zaken bereiken, maar je moet wel altijd voorzichtig zijn, want je moet met data, zeker data van burgers, altijd heel prudent omgaan. Want we hebben de laatste jaren toch te vaak gezien dat er datalekken zijn, dus ik zou zeggen dat je daar wel een goede scherpe datavisie op moet ontwikkelen, dat je ook echt weet hoe je daarmee omgaat. Je moet die ook op tijd bijstellen, misschien dat onze Rekenkamer daar nog een keer goed naar kan kijken. Het is maar een suggestie out of the blue, maar het lijkt me wel een nuttig onderwerp. Maar het punt dat ik maakte en ik denk dat de heer Schuurmans dat wil koppelen aan meer ambtenaren, want we zien het aantal ambtenaren stijgen. Misschien moeten we ook nog eens een keer hier de discussie gaan voeren over medebewindstaken, want er is vanuit het rijk eigenlijk niet heel veel duidelijkheid, en ik heb het hier laatst ook al aangehaald, over welke medebewindstaken er nu bij gemeenten liggen waar je ook ambtenaren voor moet inzetten.

Er ligt een interessant rapport van de Raad voor het Openbaar Bestuur met de titel Meters maken met medebewind en dat roept op om juist een kritisch overzicht te maken van die medebewindstaken en ik denk dat we daar als gemeente voor onszelf in ieder geval die inventarisatie moeten maken en dan ook kunnen kijken waar we oplossingen kunnen zoeken met enerzijds ambtenaren, het liefst minder, maar anderzijds kunnen ICT-oplossingen natuurlijk altijd behulpzaam zijn. De heer RADEMAKERS: Ik ben in ieder geval al heel erg blij dat de heer Van Hattem constructief meedenkt over een goede naam. Deze gaat al aardig de goede richting op. Zo'n raadsfonds stelt eigenlijk de raad juist in positie om met goede ideeën te komen. Over de begroting kunnen we niet zo heel vaak meebeslissen, maar zo'n raadsfonds geeft ons eigenlijk speelruimte om los van de budgetten van de wethouders als raad met goede ideeën te komen. Is de heer Van Hattem het met mij eens dat het onze raad juist in stelling kan zetten en dat het onze raad juist extra mogelijkheden geeft? De heer VAN HATTEM: Het is maar net de vraag hoe je bij dat fonds Rademakers de regie daarop gaat voeren. En als een goed regisseur ben je als raad aan zet met je budgetrecht en dat hebben we al. Dat is daarstraks ook al aangehaald. Het is niet iets nieuws.

En als je een fonds gaat instellen dan doe je dat met een specifiek doel, juist om iets voor een langere termijn te kunnen realiseren. En nu ga je eigenlijk ook een situatie krijgen waarbij ook een raadsmeerderheid, en dat is waarschijnlijk meestal de coalitiemeerderheid, ook gaat putten uit dat raadsfonds. Je gaat dus de positie van de raad er zelf niet mee versterken. Tenzij, we hebben hier bijvoorbeeld het Sociaal en Zorgfonds, daar is echt gezegd: voor één specifiek doel zetten we voor de lange termijn geld weg. Dat vind ik een verstandige manier van met een fonds omgaan waarvan je weet: daar moeten we dus verder afblijven, want dat is nodig voor sociale zaken en voor zorg in onze gemeente. Maar als je kijkt naar een heel algemeen fonds, dan zijn het gewoon de vrij besteedbare middelen en de algemene middelen die er bij de begroting in te zetten zijn en daar zijn we als raad vanuit ons budgetrecht gewoon prima bij. De VOORZITTER: Mevrouw Hoekstra heeft geen interrupties meer maar die is uitgedaagd om 33

het antwoord te geven op een vraag. Mevrouw HOEKSTRA: Mag dat nog of moet ik dan mijn tweede termijn benutten? De VOORZITTER: Dat zou dan de tweede termijn zijn, maar het is een vraag aan u. Mevrouw HOEKSTRA: Ik benut hem wel als tweede termijn, dat is helemaal prima. Ik ben inderdaad uitgedaagd en ik zou het bijna niet durven zeggen, maar ik zal het toch zeggen, ik zou de heer Van Hattem willen geruststellen op dit punt. Mijn signaal over deze locatie is zeker geen concreet voorbeeld. Er zijn zeker geen college- of coalitieafspraken over. Het was een voorbeeld om te illustreren waar uw voorkeur naar uit zou gaan, individuele woningen of grootschalige locaties waar we mensen opvangen en dat was puur suggestief. De heer VAN HATTEM: Mij hoeft u niet gerust te stellen, maar als de inwoners van de Maaspoort en omgeving dit horen en deze vergadering volgen, zouden die daar wel heel erg van schrikken en wat mij betreft komt er ook nooit opvang in het Campanile Hotel en komt er sowieso geen grootschalige opvang. De VOORZITTER: Dan ga ik over tot stemming. De heer ELDERS: Is de motie van de heer Van Hattem die is ingediend al beschikbaar? De VOORZITTER: In onze datastad wordt de handgeschreven motie nu gedigitaliseerd. De heer ELDERS: Ik zou hem nog wel even willen bestuderen en misschien ook nog even over hebben als het kan.

Schorsing De VOORZITTER: Er zijn in totaal 22 moties ingediend. Motie 8 is vervallen en motie 23 is de nieuwe motie van de PVV-fractie. Motie 1, Zie af van diftar, van SP, Leefbaar 's-Hertogenbosch, gewoon ge-DREVEN, 50PLUS en PVV De heer The (stemverklaring): De VVD-fractie zal tegen dit voorstel stemmen. Tegelijkertijd vinden we het wel van groot belang dat er in de uitvoering bijzondere aandacht is voor de persoonlijke situatie door maatwerk. Denk bijvoorbeeld aan grote huishoudens, ouderen en inwoners met een medische aandoening die extra afval hebben. Daarnaast verwachten wij zichtbare handhaving op bijplaatsingen. De VOORZITTER: Mijnheer The, een stemverklaring is heel kort. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van SP (Roovers), CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot), PVV (Van Hattem), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Holterman, Kagie, Krol, Mees), FVD (Van Asch), 50PLUS (Liebregts) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voorgestemd. Motie 2, Bouw betaalbaar voor de behoefte van onze inwoners, van SP en De Bossche Groenen Mevrouw HOEKSTRA (stemverklaring): Betaalbare woningbouw is echt topprioriteit, ook voor dit college. Daar zetten we dus stevig op in, maar we zijn tegen deze motie.

De heer VAN HATTEM (stemverklaring): De vaste percentages voor de woningbouw vind ik nooit wenselijk, dus het moet naar behoefte zijn, niet om te sturen alleen op percentages als doel. Dus ik zal tegen de motie stemmen. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van de SP (Roovers), De Bossche Groenen (Claessen, Hoeben) en 50PLUS (Liebregts) hebben voorgestemd.

34

Motie 3, Aanvulling budget Starterslening met € 2 miljoen, van gewoon ge-DREVEN, 50PLUS en PVV De heer ROOVERS (stemverklaring): Wij zijn tegen de instelling van de starterslening geweest, omdat het een prijsopdrijvend effect heeft en eigenwoningbezit niet verder hoeft te worden gestimuleerd. Daarom zullen we ook tegen deze motie stemmen. De heer ELDERS (stemverklaring): Wij vinden de starterslening een interessant instrument. Wellicht nog wel iets om op terug te komen, maar voor nu geen steun. De heer HOEBEN (stemverklaring): Wij sluiten ons aan bij de stemverklaring van de SP. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van gewoon geDREVEN (Van Creij), 50PLUS (Liebregts), PVV (Van Hattem), CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot) en FVD (Van Asch) hebben voorgestemd. Motie 4, Onderhoudsbudget openbare ruimte, van gewoon ge-DREVEN, 50PLUS en PVV De heer KOUWENBERG (stemverklaring): We investeren € 1 miljoen structureel extra in beheer openbare ruimte, over het beheersplan komen we nog te spreken, dus wij zijn tegen deze motie. De heer SCHUURMANS (stemverklaring): Wij sluiten ons aan bij wat onze collega van Rosmalens Belang zojuist heeft gezegd. Het zit al in de plannen. De heer HOEBEN (stemverklaring): Vooral aanslaand op het maaibeleid zijn wij tegen deze motie. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen.

De leden van de fracties van Leefbaar 'sHertogenbosch (Holterman, Kagie, Krol, Mees), CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot), PVV (Van Hattem), SP (Roovers), FVD (Van Asch), 50PLUS (Liebregts) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voorgestemd. Motie 5, Design Museum, van gewoon ge-DREVEN, 50PLUS en PVV, wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van gewoon ge-DREVEN (Van Creij), 50PLUS (Liebregts), PVV (Van Hattem), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Holterman, Kagie, Krol, Mees), CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot), De Bossche Groenen (Claessen, Hoeben), SP (Roovers) en FVD (Van Asch) hebben voorgestemd. Motie 6, Blijf zitten waar je zit en verroer je niet, van gewoon ge-DREVEN, 50PLUS en PVV, wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van gewoon ge-DREVEN (Van Creij), 50PLUS (Liebregts), PVV (Van Hattem), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Holterman, Kagie, Krol, Mees), CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot), De Bossche Groenen (Claessen, Hoeben), SP (Roovers) en FVD (Van Asch) hebben voorgestemd. Motie 7, Beschikbaar houden resterende middelen voor aankoop Sparrenburgbos, van gewoon ge-DREVEN, De Bossche Groenen, 50PLUS en PVV De heer ELDERS (stemverklaring): Volgens mij hebben we hetzelfde doel, maar om ruimte te laten aan het college om een andere afweging instrumenten te maken zullen we tegenstemmen.

De heer KOUWENBERG (stemverklaring): Ik ben natuurlijk heel blij met het behoud van het Sparrenburgbos, maar we willen niet vooruitlopen op de oplossing, dus tegen. Mevrouw HOEKSTRA (stemverklaring): Ik sluit me aan bij de stemverklaring van de heer Elders. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van gewoon geDREVEN (Van Creij), De Bossche Groenen (Claessen, Hoeben), 50PLUS (Liebregts), PVV (Van Hattem), SP (Roovers), CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot) en FVD (Van Asch) hebben 35

voorgestemd. Motie 9, Koppelkansen realisatie Dorpshart Vinkel, van gewoon ge-DREVEN, 50PLUS en PVV De heer KOUWENBERG (stemverklaring): Uit de brief van het college van 14 april jl. blijkt dat het college deze koppelkansen al expliciet onderzoekt, dus daarom zijn wij tegen. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van gewoon geDREVEN (Van Creij), 50PLUS (Liebregts), PVV (Van Hattem), CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot), De Bossche Groenen (Claessen, Hoeben), SP (Roovers), FVD (Van Asch) en Leefbaar 'sHertogenbosch (Holterman, Kagie, Krol, Mees) hebben voorgestemd. Motie 10, Rijke Schooldag, van gewoon ge-DREVEN en 50PLUS Mevrouw MUSTAFA (stemverklaring): Als VVD zijn we tegen het sympathieke voorstel, want in de motie is het gericht op een specifieke organisatie en graag zouden wij meerdere mogelijkheden willen onderzoeken voor organisaties. Daarom willen vragen om het mee te nemen in het collegeprogramma. De heer MEES (stemverklaring): Wij kunnen voor een heel eind aansluiten bij de VVD, want misschien zijn er nog wel andere spelers op de markt die hier ook voor in aanmerking willen komen, dus het idee is sympathiek, maar de uitvoering laten we graag aan het college over. De heer HOEBEN (stemverklaring): De band met de VVD wordt steeds beter. Wij sluiten ons aan bij de stemverklaring van de VVD. Mevrouw HOEKSTRA (stemverklaring): Wij ook.

De motie wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van gewoon geDREVEN (Van Creij), 50PLUS (Liebregts), CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot) en PVV (Van Hattem) hebben voorgestemd. Motie 11, Bestemming jaarrekeningoverschotten, van De Bossche Groenen, SP, 50PLUS en PVV De heer ELDERS (stemverklaring): In het bestuursakkoord geven we een duidelijke richting aan dat we wel graag aan het college willen geven om aan die overschotten te denken voor het Structuurfonds en laten we ook de integrale afweging daar, dus geen steun. Mevrouw HOEKSTRA (stemverklaring): Daarbij aansluitend maar ook nog gezegd hebbend dat het Structuurfonds natuurlijk meer is dan alleen maar grote projecten die op afstand staan. Het gaat ook om woningbouw en we vinden het juist ook heel erg belangrijk dat dat goed gevuld blijft. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van De Bossche Groenen (Claessen, Hoeben), SP (Roovers), 50PLUS (Liebregts), PVV (Van Hattem), CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Holterman, Kagie, Krol, Mees), FVD (Van Asch) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voorgestemd. Motie 12, Harde grens eigen afspraken coalitie over asielopvang, van PVV De heer SCHUURMANS (stemverklaring): Onzes inziens zijn de afspraken zoals die in het bestuursakkoord voorliggen gewoon luid en duidelijk.

We zien daarom deze motie als overbodig en zullen daarom tegenstemmen. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), 50PLUS (Liebregts), FVD (Van Asch), gewoon ge-DREVEN (Van Creij) en Leefbaar 'sHertogenbosch (Holterman, Kagie, Krol, Mees) hebben voorgestemd. Motie 13, Oostelijke ontsluitingsweg, van gewoon ge-DREVEN, 50PLUS en PVV De heer KOUWENBERG (stemverklaring): Wij willen de maximale druk op het rijk om 3000 36

woningen te kunnen bouwen behouden. Met een plan vervalt dat of wordt het in ieder geval zwakker, dus daarom zijn we tegen. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van gewoon geDREVEN (Van Creij), 50PLUS (Liebregts), PVV (Van Hattem), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Holterman, Kagie, Krol, Mees), CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot) en FVD (Van Asch) hebben voorgestemd. Motie 14, Geen amv-opvang in Engelen, van PVV De heer SCHUURMANS (stemverklaring): Er is een proces met elkaar afgesproken waarin we ook na de zomer hierover met elkaar gaan spreken, dus daarom tegen. De heer RADEMAKERS (stemverklaring): Wij vinden het een heel erg belangrijk debat en we voelen ook de verplichting om te voldoen aan de Spreidingswet. Het is ontijdig om nu te bespreken en we willen hier graag een goed debat over hebben met alle informatie. De heer VAN CREIJ (stemverklaring): Ik zal nu tegenstemmen, maar de discussie komt nog. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van PVV (Van Hattem), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Holterman, Kagie, Krol, Mees) en FVD (Van Asch) hebben voorgestemd. Motie 15, Geen asielopvang, van PVV De heer SCHUURMANS (stemverklaring): We hebben een Spreidingswet. Daar kunnen wij heel veel met elkaar van vinden, maar wij hebben een Spreidingswet dus daarom tegen. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen.

De leden van de fracties van PVV (Van Hattem) en FVD (Van Asch) hebben voorgestemd. Motie 16, Instellen Raadsfonds, van CDA De heer ELDERS (stemverklaring): Ondanks de sympathieke gedachte zullen wij tegenstemmen. Voor ons is niet voldoende duidelijk hoe dit zou moeten werken naast de reguliere begrotingscyclus die we kennen. De heer ROOVERS (stemverklaring): Het klopt natuurlijk dat eigenlijk de hele begroting een raadsfonds is, maar het hele idee van een stukje van de begroting apart zetten waar het college niet vooraf al invulling aan geeft, vind ik wel een heel interessante denkrichting, dus ik geef het het voordeel van de twijfel. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van het CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot), SP (Roovers), De Bossche Groenen (Claessen, Hoeben), 50PLUS (Liebregts) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voorgestemd. Motie 17, Van reserveren naar realiseren, van 50PLUS De heer SCHUURMANS (stemverklaring): Ondanks twee lange pogingen om duiding te krijgen wat nu impact ten opzichte van bureaucratie betekent, zijn we daarvan niet overtuigd door 50PLUS en daarom zullen wij tegenstemmen. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen.

De leden van de fracties van 50PLUS (Liebregts), CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot), De Bossche Groenen (Claessen, Hoeben), PVV (Van Hattem), SP (Roovers) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voorgestemd. Motie 18, Toegankelijke wijken en dorpen voor iedereen, van 50PLUS De heer SCHUURMANS (stemverklaring): Ondanks dat het een ontzettend sympathieke richting is om met elkaar uit te gaan staat dit al in het bestuursakkoord, onder andere met het VN37

verdrag waaraan gerefereerd wordt. Daarom dus overbodig en daarom stemmen wij tegen. De heer KOUWENBERG (stemverklaring): Ik kan de woorden van de heer Schuurmans wel herhalen, maar daar sluiten we ons bij aan. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van 50PLUS (Liebregts), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Holterman, Kagie, Krol, Mees), CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot), PVV (Van Hattem), SP (Roovers) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voorgestemd. Motie 19, Mantelzorgers houden onze samenleving draaiende, van 50PLUS De heer ELDERS (stemverklaring): Een sympathieke motie. Met de aanpassing kunnen wij ermee instemmen. De heer SCHUURMANS (stemverklaring): Dank aan de heer Liebregts voor de aanpassing omtrent deze motie. Wij steunen dit van harte. De heer KOUWENBERG (stemverklaring): Met het verschuiven van het jaar kunnen ook wij met deze motie instemmen. De heer MEES (stemverklaring): Ik sluit me bij de vorige sprekers aan. Met het jaartal eruit kunnen wij er ook mee instemmen. De motie wordt door de gemeenteraad unaniem aangenomen. Motie 20, Persoonlijk contact blijft mogelijk, van 50PLUS en gewoon ge-DREVEN De heer HOEBEN (stemverklaring): Het geldt eigenlijk voor de komende drie moties. Dat vinden we allemaal sympathieke moties en we denken ook wel dat we dat doen.

Als we een wethouder zouden hebben gehad, zou die waarschijnlijk zeggen: zonder gevolg. Maar dat weten we niet zeker, dus wij zullen voor de komende drie moties stemmen met die uitleg. De heer MEES (stemverklaring): Met dank aan de heer Hoeben, daar sluiten wij ons volledig bij aan. De heer KOUWENBERG (stemverklaring): Wij denken inderdaad dat deze in principe zonder gevolg is, maar het is goed om nog een keer te accenturen dat persoonlijk contact mogelijk blijft. Wij zullen dus voor deze motie stemmen. De heer SCHUURMANS (stemverklaring): We hebben het er meermaals over gehad deze avond. Digitalisering biedt kansen maar het is ontzettend van belang dat er ook persoonlijk contact mogelijk blijft, dus wij stemmen voor. De motie wordt door de gemeenteraad unaniem aangenomen. Motie 21, Wonen dat past bij iedere levensfase, van 50PLUS Mevrouw HOEKSTRA (stemverklaring): Dit doen we al en dat staat ook in het bestuursakkoord, dus daarom tegen. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fracties van 50PLUS (Liebregts), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Holterman, Kagie, Krol, Mees), CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot), De Bossche Groenen (Claessen, Hoeben), PVV (Van Hattem), SP (Roovers), FVD (Van Asch) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voorgestemd. Motie 22, Van luisteren naar terugkoppelen, van 50PLUS en gewoon ge-DREVEN, wordt door de gemeenteraad verworpen.

De leden van de fracties van 50PLUS (Liebregts), gewoon ge-DREVEN (Van Creij), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Holterman, Kagie, Krol, Mees), CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot), De Bossche Groenen (Claessen, Hoeben), PVV (Van Hattem), SP (Roovers) en FVD (Van Asch) hebben voorgestemd. 38

Motie 23, Kaderstelling collegeprogramma, van PVV De heer ELDERS (stemverklaring): Allereerst dank aan de heer Van Hattem voor de creatieve inbreng via een handgeschreven motie. Wij gaan wel tegenstemmen omdat het ook een uitvoeringsprogramma is en daarmee niet een kaderstellend document. De heer KAGIE (stemverklaring): Wij gaan voorstemmen, en als de coalitiepartijen tegenstemmen is dat alweer het eerste teken van monisme. De VOORZITTER: Mijnheer Kagie, even voor de helderheid, een stemverklaring gaat altijd over het betoog wat u wilt met betrekking tot voor of tegen en niet een oordeel over andere partijen. Dus het gedeelte na de komma had niet gemoeten. De heer SCHUURMANS (stemverklaring): Wij zullen het wel netjes houden en hierbij ook in ieder geval de heer Van Hattem complimenteren met zijn handschrift, maar wij zijn inderdaad toch tegen omdat het bestuursakkoord het kaderstellend programma is waar we het vanavond met elkaar over hebben. Dus tegen. De motie wordt door de gemeenteraad verworpen. De leden van de fractie van PVV (Van Hattem), Leefbaar 's-Hertogenbosch (Holterman, Kagie, Krol, Mees), CDA (Lipman, Rademakers, Van der Sloot), De Bossche Groenen (Claessen, Hoeben), SP (Roovers), FVD (Van Asch), 50PLUS (Liebregts) en gewoon ge-DREVEN (Van Creij) hebben voorgestemd.

Initiatiefvoorstel Bestuursakkoord 2026-2030 Meters maken De heer ROOVERS (stemverklaring): Zoals u van ons gewend bent zijn wij ook de komende periode van harte bereid om compromissen te sluiten en constructief mee te denken, maar dit is een compromis waarbij wij zelf niet aan tafel zaten, dus dan is het ook niet van ons en zullen we eigenlijk per definitie al tegenstemmen. De heer RADEMAKERS (stemverklaring): Misschien ook omdat ik een nieuw raadslid ben, gisteren grote woorden over uitgestoken hand, vandaag hebben we een uitgestoken vinger, een pinkje gezien. We zien ambitie in dit voorstel, we gaan wel voorstemmen. De heer VAN HATTEM (stemverklaring): Ik zou eigenlijk nog wel willen vragen om over de beide beslispunten apart te stemmen, als dat mogelijk is. Het lijkt me wel zuiver, gelet op de discussie rond de status van het collegeprogramma. Ik zal ook tegen het bestuursakkoord stemmen omdat we het er inhoudelijk niet mee eens zijn. Het is niet ons akkoord en wij herkennen er heel veel dingen niet in. De kritiek heb ik daarstraks geuit. Maar ik zal ook tegen het uitwerken in het collegeprogramma stemmen omdat mij niet duidelijk is wat nu uiteindelijk de bevoegdheid van het college en de bevoegdheid van de raad is.

En gelet op de stemverklaring die straks is geuit door D66 vrees ik dat het toch een sterke collegebevoegdheid gaat worden waarbij wij als raad… De VOORZITTER: Mijnheer Van Hattem, ik heb dezelfde correctie als richting de heer Kagie. Bij een stemverklaring gaat het over uw eigen standpunt en niet om een oordeel te vellen over wat anderen vinden. De heer VAN HATTEM: Ik vel geen oordeel, maar ik luister alleen naar wat er gezegd is en daar trek ik mijn conclusie uit. De VOORZITTER: Maar het gaat over uw standpunt. De heer KAGIE (stemverklaring): Gebrek aan keuzes, stapelen van ambities en te veel hobby's, dus tegen. De heer HOEBEN (stemverklaring): Wij zullen voor het akkoord stemmen, wij zijn heel tevreden met de uitkomst van de onderhandelingen tussen de partijen dus complimenten en voor. De VOORZITTER: De heer Van Creij heeft de vergadering verlaten. 39

Beslispunt 1 wordt door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van Leefbaar 'sHertogenbosch (Holterman, Kagie, Krol, Mees), PVV (Van Hattem), SP (Roovers) en FVD (Van Asch) hebben tegengestemd. Beslispunt 2 De heer ROOVERS (stemverklaring): Ik heb in mijn bijdrage gezegd dat ik naar het collegeprogramma uitkijk, dus dan moet ik hier wel weer voorstemmen vind ik eigenlijk. Dus bedankt aan de heer Van Hattem dat hij mij die kans geeft. Beslispunt 2 wordt door de gemeenteraad aangenomen. De leden van de fracties van Leefbaar 'sHertogenbosch (Holterman, Kagie, Krol, Mees), PVV (Van Hattem) en FVD (Van Asch) hebben tegengestemd. Sluiting De VOORZITTER: We komen aan het einde van twee enerverende avonden en ik moet u zeggen dat ik u een compliment wil geven zoals dat vanavond gegaan is in vergelijking met gisteren. Los van welke meningen er zijn geuit en welke emoties er gisteren allemaal zijn geweest, vind ik dat we vandaag een ordentelijke en goede vergadering hebben gehad. Complimenten van mijn kant. Ik hoop dat we daarmee verder kunnen ook voor de toekomst. Laten we samenwerken aan een nog mooier 's-Hertogenbosch. De heer KAGIE: Wat was er precies mis gisteren? De VOORZITTER: De emotie was hoog gisteren. De heer KAGIE: Dat was uw kwalificatie, oké. De VOORZITTER: Dat is mijn kwalificatie.

In het algemeen, en dat heb ik gisteren aan het einde van mijn betoog ook gezegd, dus ik heb geen oordeel over de inhoud en over de meningen. Tot zover deze vergadering. Ik sluit de vergadering. Sluiting om 22.23 uur Vastgesteld in de vergadering van de gemeenteraad d.d. 7 juli 2026

40