Notulen raadsvergadering 2022-06-14

VERGADERING VAN DE GEMEENTERAAD VAN 's-HERTOGENBOSCH OP 14 JUNI 2022 AANVANG 19.00 UUR

Voorzitter:

drs. J.M.L.N. Mikkers

Griffier:

drs. W. Amesz

Leden aanwezig:

drs. E.M.M.P. Altenburg-Collin, B. El Amraoui, J. Broekmeulen, mw. M. Craste BC, J.J.E.L. van Creij, mw. mr. Y. Dogan, F.G.F. van Genugten, J.J.M. Gersjes, mw. J.M.C. van Gool, mw. W. de Groot MSc, F.J. van Haren, A.W.J.A. van Hattem LLB, mw. drs. J. Hendrickx, mw. A. Hernández, J.A.B. Huibers, W.B.G. Hoeben, mw. N.M.C Huijbrechts, mr. F. Kabbouti, drs. P.E. Kagie, mw. R.F. van der Kallen-van der Donk, mw. M.A.J.T. Korver-van Weegberg, P.M. van der Krabben, J. Kouwenberg, mw. mr. drs. R. Lipman, H.J.M. Mees, mw. ir. V.P.T. Muller-Laumans, , M.C.J.M. Ploegmakers, M.G.H. van Rens, B.F.C. Roovers, A.P.R.G.M. van Rosmalen, mw. E. Samshuijzen, A.C. van Silfhout, drs. ing. G.M.M. Verbruggen, mw. N.R. Verreijt, mw. A.R. Volgers-van Wijk, mw. C.K.J. Visscher (vanaf 19.55 uur), mw. J.P.M. Welten-van Doremalen

Tevens aanwezig de wethouders:

Afwezig:

ing. R.A.P. Geers, R.J.J. Geers, M.J.J. van der Geld MSc, P. Slikker, mw. mr. M.A.B. van der Sloot en U. Kâhya drs. R.M.J. van den Kerkhof, mw. drs. E.W.M. van Opdorp

1.

Vragenhalfuurtje

2.

Vaststelling agenda van de raadsvergadering

3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 31 mei 2021

4.

Ingekomen stukken

5.

Raadsinformatiebrieven

VOORSTELLEN WAAROVER GEEN DISCUSSIE MEER WORDT VERWACHT 6.

Zienswijze conceptbegroting 2023 GGD Hart voor Brabant

7.

Wijziging legesverordening 2022

8.

Zesde wijziging Algemene Plaatselijke Verordening 's-Hertogenbosch 2016

9.

Zienswijze Programmabegroting 2023 en resultaatbestemming 2021 Veiligheidsregio BrabantNoord

VOORSTELLEN WAAROVER NOG DISCUSSIE WORDT VERWACHT 10.

Jaarverslag en Jaarrekening 2021

11.

Actualisatie Begroting 2022

12.

Zienswijze ontwerpprogrammabegroting 2023 Omgevingsdienst Brabant Noord (ODBN) 1

13.

Verbeteren slaagkansen van starters en middeninkomens op de koopwoningmarkt met de opkoopbescherming

14.

Aanpassen verordening startersleningen

15.

Zienswijze Ontwerpbegroting 2023-2026, conceptbeleidsplan 2023-2026 en Jaarstukken 2021 GR Heesch West

MOTIES VREEMD AAN DE ORDE VAN DE DAG – BESPROKEN IN COMMISSIES 16.

Motie vreemd aan de orde van de dag Maatschappelijk vastgoed voor sociale initiatieven – voorzien in primaire levensbehoeften mens en dier

17

Motie vreemd aan de orde van de dag Vertel het eerlijke verhaal – noodtoestand klimaat en biodiversiteit

18.

Motie vreemd aan de orde van de dag DoneerRingen

De VOORZITTER: Goedenavond dames en heren, van harte welkom bij deze eerste gemeenteraadsvergadering na de bespreking van het bestuursakkoord, dus ook met een aantal nieuwe raadsleden en nieuwe wethouders. Er is ook een nieuw raadslid in opleiding, maar die mag er maar heel kort zitten. Floris, dat hebben we afgesproken, heel kort hè. Hij zit er wel even en ik zal straks vertellen waarom. Voordat we de vergadering beginnen verzoek ik even om een moment van stilte. Stilte De VOORZITTER: Dank u wel. We hebben bericht van verhindering van mevrouw Van Opdorp van De Bossche Groenen, mevrouw Visscher komt iets later en de heer Van den Kerkhof, ja het is bijna alsof… Hij krijgt zijn derde kind, de eerste keer moest ik melden 'mijnheer Van den Kerkhof wordt vandaag vader dus daarom is hij niet bij de raadsvergadering', de tweede keer moest ik melden 'de heer Van den Kerkhof wordt vandaag vader dus hij is niet bij de raadsvergadering' en vandaag wordt hij waarschijnlijk voor de derde keer vader want hij is weer afwezig omdat hij waarschijnlijk vandaag vader wordt. Ik voorzie een politiek geslacht, ik weet niet of het waar is maar dat zien we dan over een aantal jaren wel. Voordat wij verdergaan met de vergadering hebben wij twee jubilarissen.

Een jubilaris komt wat later, dat is mevrouw Visscher, en ik stel voor dat we dat na de pauze doen, maar daarvoor ga ik even naar spreekgestoelte om mevrouw Hendrickx… Ja Floris, nou komt het. Floris is vandaag meegekomen om dit moment voor Judith mee te maken en hij mag direct op een stoel zitten dat is wel hartstikke mooi. Judith, vanaf 16 mei 2002 was je raadslid voor GroenLinks, je nam toen de plaats in van Bart Eigeman die toen wethouder werd en jij kwam toen als nieuwbakken raadslid de raad van 's-Hertogenbosch versterken. Eind 2009 besloot je om voor jezelf te starten met De Bossche Groenen. Met veel ambitie, veel flair, veel woorden, maar dat is normaal, veel ideeën en met een goede achterban, mensen die met je mee de stap wilden maken naar De Bossche Groenen. In 2010 en 2014 wist je een zetel te halen, maar de grote klapper kwam natuurlijk in 2018 toen je drie zetels haalde en ook de afgelopen verkiezingen ben je weer gegroeid met je partij door heel helder te zijn waar je voor staat en waarvoor jij de politiek in bent gegaan, om bij mensen te komen, om met mensen samen op te trekken en te zorgen dat de dingen die volgens jou en volgens die mensen moeten gebeuren op de agenda te plaatsen en daar dingen voor te realiseren. Met volle energie, met volle passie en met volle bezieling, zo zal ik het dan maar even noemen.

Je was de afgelopen periode voorzitter van de commissie Sociaal en nu dé promotie, als ik er niet ben plaatsvervangend voorzitter van de raad. Je hebt het zelfs gedeeld op social media omdat dit voor jezelf ook een belangrijke taak is, maar ik denk ook voor de raad dat jou het vertrouwen geeft om die positie in de raad te kunnen vervullen bij ontsteltenis van mij. Ik beloof je dat ik niet te veel van trapjes zal vallen om je daarmee die rol een aantal weken te geven. Niet dat ik je die niet gun, maar ik gun het mezelf niet om weer te vallen. Naast de Bossche politiek ben je ook actief in het waterschap bij het waterschap Aa en Maas voor Water natuurlijk. Je kent vanuit je positie, ook in het dagelijks leven, niet alleen de gemeenteraad van 's-Hertogenbosch maar ook andere gemeenteraden vanwege je positie in de Rekenkamer waardoor je de kennis die je 2

daar opdoet ook hier kunt gebruiken. Als ik dan alles optel, en daar zit Floris en Hanna en Thijs zitten thuis, dan kan ik me niet voorstellen hoe dat bij jullie thuis gaat met het plannen van de afspraken en het kijken hoe je alles regelt want je wilt op vrijdag naar de markt om daar met iedereen te kletsen en je wilt zorgen dat je bij iedereen aan de keukentafel zit om zaken te bespreken, maar intussen wil je ook gewoon hier zijn om de zaken hier goed op de pakken. Dus bij de mensen thuis, in de stad en in de samenleving, maar ook nog eens thuis want je hebt ook twee bloedjes van kinderen zoals ze dat dan noemen en een man die heel veel van je houdt en waarvoor je ook de stap wilde zetten. Ik weet niet hoe je dat gecombineerd krijgt, maar dat wil ik nog graag leren om dat te kunnen managen. Ik heb wel een verzoek want De Bossche Groenen heeft net voor corona voor het eerst meegedaan met de politieke klets, met Rianneke Mees en dat was voor de eerste keer. Met twintig jaar ervaring in de gemeenteraad kan het toch niet gebeuren dat jij niet meedoet met de Politieke klets 2023, dus als de opleiding twintig jaar duurt, ik vind het geen probleem maar dan weten jullie ongeveer waar het begint. Het zou wel mooi zijn dat je als opvolger van Rianneke Mees De Bossche Groenen bij de politieke klets kunt vertegenwoordigen.

Ik kijk er in ieder geval naar uit en ik denk velen met mij, maar het is aan jou om die keuze te maken. Ik wil je namens de gemeenteraad van 's-Hertogenbosch, maar vooral namens de samenleving van 's-Hertogenbosch hartelijk bedanken voor de afgelopen twintig jaar en zie het als een aanmoedigingsprijs om nog een tijdje door te gaan. Ik weet niet of het nog twintig jaar moet, ik kijk even naar de twee Paulen, het ligt aan jezelf welke keuze je daarin maakt. In ieder geval hartstikke bedankt en Floris, jij zou de bloemen geven, kom maar even staan en dan mag Judith even daar gaan staan en jij mag haar dan kussen, snap je dat. Ja Floris telt straks niet mee bij de stemmen hè, dan weten jullie dat. Dank. Dames en heren, voor mijnheer Van der Krabben is het nieuw want er staat nu interruptiemicrofoons. Ik hoorde net al 'Is dat nieuw?' Ja, dit is nieuw en dat betekent dat we ook via de interruptiemicrofoon gaan werken. Ik maak straks per agendapunt een inventarisatie, dan kijk ik wie er in de eerste termijn het woord wil voeren. Zij spreken vanaf het spreekgestoelte en daarna krijgt u de ruimte om te interrumperen. U moet zich wel melden voor de eerste termijn anders is het de tweede termijn of verder. Het digitale stemmen leg ik straks uit op het moment dat we daarmee gaan beginnen.

Ik heb begrepen dat ik de vorige keer nogal snel ging, maar ik wilde voor 0.00 uur klaar zijn en ik hoop dat ik dat vandaag niet hoef te doen en dat ik de stemming wat rustiger kan voordragen, ook voor de mensen op de publieke tribune en zeker voor de mensen van de media. 1.

Vragenhalfuur

De VOORZITTER: Dames en heren er zijn drie vragen voor het vragenhalfuurtje binnengekomen. Allereerst een vraag van de fractie van De Bossche Groenen over de buurtcamping en ik geef mevrouw Hendrickx graag het woord. Mevrouw HENDRICKX: Ja dank u wel voorzitter. We hebben twee sets met vragen voor het vragenhalfuurtje en de eerste gaat over de buurtcamping. Dat is een initiatief dat ook graag in onze stad wil landen. Het gaat er eigenlijk om dat je wijken en buurten versterkt door ook mensen in de eigen stad op vakantie te laten gaan, dat hebben we in coronatijd erg aangemoedigd met vakantiestraten, laten we nu ook eens iets in die wijken en buurten brengen om cohesie en gezellig samenzijn te bevorderen. Dat initiatief heeft bij de gemeente Den Bosch aangeklopt en om een jaarlijkse subsidie van zo'n € 5.000 gevraagd om gewoon de basiszaken te regelen. Helaas is ons ter ore gekomen dat zij de gemeente wel hebben benaderd, maar dat er in principe ambtelijk een negatief antwoord is gegeven. Wij kunnen ons echt niet voorstellen dat deze wethouder, dit college en deze gemeenteraadraad 'nee' zegt tegen zo'n leuk, sympathiek en eigenlijk lowbudget initiatief, dus we hebben een aantal vragen geformuleerd, ik pak ze er even bij voorzitter, ze staan niet op de beamer.

Er is ambtelijk contact geweest, maar weet het college eigenlijk wel dat het initiatief hier aan de deur heeft geklopt voor een bijdrage? Wij vragen ons eigenlijk af of het mogelijk is om met de initiatiefnemers in gesprek te gaan om te kijken wat er wel mogelijk is, is er bijvoorbeeld in het kader van de Bossche Zomer iets mogelijk, ook in financiële zin? Daar hebben we geld voor vrijgespeeld. Is het college bereid om meerdere buurtcampings te ondersteunen? Dit is één initiatief, maar wij kunnen ons voorstellen dat er meerdere buurten en wijken zijn die jaarlijks zoiets willen organiseren en natuurlijk met name in wijken waar de sociale cohesie misschien wat minder goed georganiseerd is, zou dit een mooie stimulans zijn. Dat zijn eigenlijk de drie vragen die ik aan de portefeuillehouder heb. Wethouder ROY GEERS: Voorzitter, vragen over de buurtcamping van De Bossche Groenen die willen wij natuurlijk graag beantwoorden. Ja wij zijn op de hoogte van het initiatief en het verzoek. In 2019 is er vanuit het nieuwe initiatievenfonds een subsidie verleend voor een eerste editie van de buurtcamping en de initiatiefnemer heeft gevraagd om een tweede keer subsidie vanuit dat nieuwe 3

initiatievenfonds te krijgen. Daarop is aangegeven dat dit niet kan. De initiatiefnemers hebben wel contact gehad met de Bossche Zomer en hebben wel wat ondersteuning toegezegd gekregen, maar niet de middelen. Wij zijn natuurlijk wel bereid om met de initiatiefnemer te kijken welke mogelijkheden er wel zijn, bijvoorbeeld via de regeling Goed voor elkaar en dan vanaf 2023. Wij hebben naar aanleiding van uw vragen contact met de initiatiefnemer opgenomen en die gaf aan niet voornemens te zijn om nog in 2022 een buurtcamping te organiseren, maar die ambitie wel voor 2023 te hebben en dan gedurende het jaar vijf buurtcampings te willen organiseren. In uw laatste vraag vraagt u of we dat structureel kunnen financieren. Dan zou het niet gaan om € 5.000, maar om € 25.000. Wij willen richting de initiatiefnemer in ieder geval aangeven dat die een subsidieaanvraag bij de regeling Goed voor elkaar kan doen voor 2023, dus niet structureel, en eventueel verder, maar daarbij geef ik wel expliciet aan dat die aanvraag wordt afgewogen tegen alle initiatieven die er op dat moment liggen. Er is dus geen garantie dat subsidie wordt verleend, maar op dat moment wordt er wel een afweging gemaakt in welke mate en of er subsidie verleend kan worden.

Als een buurtinitiatief ook echt voor en door de buurt wordt georganiseerd dan is het uiteraard ook nog altijd mogelijk om bij de bewonersadviesgroepen een aanvraag een wijk- en dorpsbudget in te dienen, maar dan moet de bewonersadviesgroep wel de meerwaarde zien en een positief advies geven. Tot zover voorzitter. Mevrouw HENDRICKX: Ik ben blij met dit verhaal van de wethouder en dat u er positief inzit. Ik wacht dat gesprek met belangstelling af. Het klopt inderdaad dat het voor dit jaar niet meer lukt omdat het laat is en ik hoor graag van u terug hoe dat gesprek is verlopen en of we in 2023 zo'n initiatief in onze stad kunnen verwachten. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Op 10 juni 2022 is de startnotitie Nationaal programma landelijk gebied van de ministers Staghouwer en Van der Wal gepresenteerd en de rode draad in die startnotitie is dat de landbouw voor grote opgaven staat. De ministers geven dan ook aan dat onze natuur-, klimaat- en waterkwaliteit moet verbeteren, dat daar grote slagen in gemaakt moet worden met betrekking tot stikstofuitstoot en dat dit voornamelijk uit de landbouw, uit de ammoniakemissies moet komen. Dat verschilt heel erg per gebied, daar is een kaart van en een deel daarvan hebben we bij onze mondelinge vragen gevoegd. Uit die kaart blijkt dat ook de gemeente Den Bosch hierdoor wordt geraakt.

In de startnotitie over de gebiedsgerichte aanpak staat letterlijk over die gevolgen: "Omdat het grootste deel van de ammoniakemissie vanuit de landbouwbronnen komt zal de bijdrage aan de gebiedsdoelen voor de ammoniakreductie voornamelijk uit deze sector komen". Dat is wat nu bekend is en in die startnotitie staat ook een routekaart: waar staan we nu, hoe ziet de tijdlijn eruit. De VOORZITTER: Mevrouw Samshuijzen, wilt u richting de vraag gaan. Mevrouw SAMSHUIJZEN: Ja, ik zal richting de vragen gaan. Het komt erop neer dat er medio 2023 duidelijkheid moet zijn, dat er dan programma's vanuit de provincie moeten zijn over wat het concreet gaat betekenen, wat het gaat inhouden. In Den Bosch worden nog steeds bestemmingsplannen gewijzigd om landbouw uit te breiden en daarom hebben wij met deze startnotitie in het achterhoofd hier een aantal vragen over gesteld. Ik ga ervan uit dat het college bekend is met deze startnotitie en wij vragen hoe het college hiernaar kijkt en of het college bereid is om in ieder geval tot medio 2023 te stoppen met het aanpassen van de bestemmingsplannen om veehouders te laten uitbreiden omdat we nu nog in hele grote onzekerheid zitten over de consequenties. Het kan natuurlijk leiden tot loze investeringen en ook tot schadevergoedingen die uit publieke gelden worden betaald.

Dus kunnen we gaan afwachten wat de startnotitie concreet gaat inhouden voor de gemeente Den Bosch? De VOORZITTER: Voor de volgende keer, ik wil wel dat u de vragen stelt. Het is bijna een politiek betoog, het gaat om vragen die u aan de portefeuillehouder stelt. Wethouder VAN DER GELD: Ik zal me beperken tot het beantwoorden van de vragen. Vraag 1, is het college bekend met de startnotitie Nationaal programma Landelijk gebied? Ja, hoe kan het ook anders. Voorzitter, hoe kijkt het college aan tegen de doelen en conclusies zoals gesteld in de startnotitie? Om een lang verhaal kort te maken, wij volgen hierin de lijn van het rijk. Het rijk heeft nadrukkelijk de uitvoering hiervan bij de provincie gelegd en dat is direct een bruggetje naar het antwoord op vraag 3. De provincie is dus in de lead en het bevoegd gezag, de Wet natuurbescherming ligt dus bij de provincie. Als er een Wet natuurbeschermingsvergunning is afgegeven dan is er vanuit de gemeente geen grond om niet mee te werken. Vergunningen kunnen en worden daarnaast alleen verleend als ze voldoen aan de toepassing van deze wet- en regelgeving. 4

De provincie heeft tot 1 juli 2023 de tijd om regelgeving ten aanzien van die stikstofdepositie uit te werken en dit volgen wij als gemeente dan ook op de voet. Mochten natuurbeschermingsvergunningen in het geding zijn dan handelen wij daar uiteraard naar. Overigens is de agrariër zelf aan zet om wel of geen plan in te dienen en te beslissen om wel of geen gebruik te maken van een vergunning en een besluit om te investeren in zijn bedrijf, daar gaan wij verder niet over. Tot zover voorzitter. De heer VAN HATTEM: Een korte aanvullende vraag. De provincie gaat er inderdaad over, maar het is natuurlijk niet alleen de NB-wetvergunning die aangevraagd moet worden, het gaat vaak ook om bouwvergunningen, bijvoorbeeld als een stal moet worden aangepast, en andere samenlopende vergunningen of een omgevingsvergunning voor de activiteit bouwen om het correct te zeggen. Mijn vraag is… De termijn waarop veel agrariërs nu hun aanvragen moeten doen en verwerken is heel kort om de termijnen te halen die op dit moment gesteld worden, als ze het al kunnen halen. Wat wordt er vanuit de gemeente gedaan om er in ieder geval voor te zorgen dat het deel voor bouwen en andere gemeentelijke taken die onder het stallenbeleid vallen vlot kunnen verlopen? De heer VAN DER KRABBEN: Eigenlijk een beetje in het verlengde daarvan.

De provincie is aan zet om straks het beleid uit te voeren, waar is nog ruimte voor deze gemeente om te luisteren naar wat de samenleving hiervan vindt? Wethouder VAN DER GELD: Ja voorzitter de eerste vraag van de PVV, wat doen wij om het bouwen vlot te laten verlopen? Laten we heel simpel zijn, er is sinds 10 juni jl. gewoon een nieuwe realiteit voor heel Nederland, inclusief agrariërs. Wat doen wij vervolgens om de bouw vlot te laten verlopen? Die wereld is veranderd en de gesprekken die wij met de provincie gaan voeren gaan onder andere om het belang van verstedelijking: kunnen wij ook in het kader van de stikstofdiscussie in de toekomst nog gaan bouwen? Daar ligt het belang van 's-Hertogenbosch en het wel of niet vlot kunnen laten verlopen van bouwen is volgordelijk op onder andere die Wet natuurbescherming die door de provincie moet worden afgegeven. De laatste vraag van Bosch Belang over de ruimte voor Den Bosch om hier nog iets van te kunnen vinden. Het lijkt er nu op dat die beperkt is, de regie ligt in zeer grote mate bij de provincie. In die gebiedsgerichte aanpakken, maar dat moet zich allemaal nog gaan zetten, is natuurlijk ruimte voor gesprek met allerlei belangenorganisaties waaronder ook gemeenten waar het lowbudgetgrondgebied van betreft en daarover voeren wij het gesprek met de provincie. Mevrouw HENDRICKX: Ja het Sparrenburgbos.

Het zal u niet verbazen dat De Bossche Groenen een groot hart voor het Sparrenburg heeft, net als veel mensen uit Rosmalen en Den Bosch, er wordt volop gerecreëerd en genoten van het bos. Er is ons recent ter ore gekomen dat het bos opnieuw is verkocht, er zit een nieuwe projectontwikkelaar op die natuurlijk met het bos aan de slag wil en daar ook graag geld aan wil verdienen, er zitten bouwrechten op en daar wil hij gewoon mee aan de slag. Voorzitter wij willen wel, en dat heeft de projectontwikkelaar ook aangegeven, dat dit zorgvuldig gebeurt. Er zitten verschillende bouwrechten op dat gebied en wij hebben aangegeven dat wij een masterplan willen opstellen om integraal naar het gebied te kijken, waar we wel en niet gaan bouwen, alvorens door te gaan met bouwaanvragen en überhaupt de bouw te starten. Dat vinden wij een verstandige keuze en dat is ook met de wijk en de buurt gecommuniceerd. Inmiddels is de omgevingsdialoog gestart en zijn er gesprekken met buurtbewoners. 'wat wilt u daar nu', en wat schetst onze verbazing, dat deze projectontwikkelaar gelijktijdig ook een verzoek bij deze gemeente heeft ingediend om te starten met de bouw van ongeveer vijftig zorgappartementen en dat vinden wij curieus. Stap 1 is in gesprek gaan met bewoners, een masterplan en dan pas komen tot een gebiedsgerichte aanpak. Voorzitter, dat heeft tot veel onrust in de wijk geleid.

De VOORZITTER: Mevrouw Hendrickx, gaat u naar uw vragen. Mevrouw HENDRICKX: Ik heb daar een aantal vragen over en die hebt u kunnen lezen. Wat vindt de wethouder van het principeverzoek dat door de ontwikkelaar is ingediend voor die vijftig appartementen? Bent u met ons van mening dat de hele ontwikkeling van dat gebied integraal moet worden benaderd en hoe gaat het college eigenlijk om met deze aanvraag van die vijftig zorgappartementen en wordt de raad hierover geïnformeerd? Wethouder ROY GEERS: Dank voor de vragen, heldere vragen en ik zal proberen kort en bondig te antwoorden. We hebben u op 10 juni jl. uitgebreid ambtelijk geïnformeerd. Wij vinden op dit 5

moment nog niets van dat principeverzoek want dat is zeer recent binnengekomen en dat moet nog gewoon beoordeeld worden, dus op dit moment vinden wij daar nog niets van. Wij zullen dat integraal beoordelen aan de hand van de kaders, het bestemmingsplan en de visie Hooge Heide-Midden Boszone die de raad heeft vastgesteld. Wij hebben richting de vorige eigenaar en de huidige eigenaar altijd aangegeven dat we terughoudend zijn wat betreft de bouwmogelijkheden en dat men er verstandig aan doet om daar integraal naar te kijken en er integraal een plan voor te ontwikkelen. Dat is dus ook iets wat bij de eigenaar van de gronden hoort. Wat betreft vraag 3 wil ik wel benadrukken dat het op dit moment niet om een aanvraag maar om een principeverzoek gaat, dus op dit moment zullen we dit principeverzoek behandelen en beoordelen op basis van de kaders die u hebt vastgesteld en daarvoor de normale procedure volgen. Tot zover voorzitter. Mevrouw HENDRICKX: Dank u wel voor de beantwoording, maar u geeft eigenlijk nog niet echt antwoord op de vragen.

U zegt eigenlijk 'er is iets binnengekomen en we moeten het allemaal nog maar even bekijken', maar ik wil eigenlijk toch een antwoord van u op de vraag wat u ervan vindt dat een projectontwikkelaar aankondigt integraal een masterplan met alle buurtbewoners te gaan ontwikkelen en er tegelijkertijd een principeaanvraag wordt gedaan voor de bouw van vijftig appartementen. Wij vinden dat wat lastig uit te leggen aan de buurt en de wijk, wat vindt u daar nou van, vindt u het verstandig om dat op zo'n manier te doen? De heer KAGIE: Voorzitter, ik heb even een praktisch punt. Wethouder Roy Geers gaat over dit onderwerp, is dat omdat het onder de titel Buitengebied valt? Dat is de vraag want we hebben een wethouder van Ruimtelijke ordening, een wethouder van Beschermd wonen bijzondere groepen en een wethouder… De VOORZITTER: Mijnheer Kagie, volgens mij gaat het nu om de vragen die nu gesteld zijn. Dit is het buitengebied, dus is mijnheer Geers aan het woord en dat doet hij ook. De heer KAGIE: Dan heb ik een antwoord van u gekregen, dank u wel. De heer GERSJES: Ik wil even een opmerking maken, artikel 33... De VOORZITTER: Mijnheer Gersjes, dit zijn vragen, het is een vragenhalfuurtje. De heer GERSJES: Ja maar het gaat over de vragen. De VOORZITTER: Nee, het is een vragenhalfuurtje dus u mag een vraag aan de wethouder stellen. De heer GERSJES: Het is een punt van orde.

De VOORZITTER: Een punt van orde mag u altijd maken. De heer GERSJES: Hier worden vragen gesteld waarvan ik vind dat het artikel 33-vragen zijn. Ik wil naar het presidium meenemen of de vragen die ingediend worden hoge prioriteit hebben. Ik vind dat deze vragen geen hoge prioriteit hebben. Dat is de afspraak in het Reglement van Orde, dat wilde ik even mededelen. De VOORZITTER: Oké, dat neemt het presidium mee. Mevrouw HENDRICKX: Voorzitter, het is een punt van orde in mijn richting toch, mag ik uitleggen waarom ik het vanavond wil bespreken of niet? Ik kijk even naar u. De VOORZITTER: Nee, volgens mij kunnen we het gewoon in het presidium bespreken. U hebt de aanleiding gevonden om deze vragen te stellen, daar zult u een onderbouwing voor hebben en mocht het presidium om die onderbouwing vragen, dan kunnen ze bij u terugkomen en dan kunnen we het dan in het presidium bespreken. Laten we hier in deze vergadering geen inhoudelijk presidiumdebat voeren. De heer Van Creij. De heer VAN CREIJ: Ja dank u voorzitter, een aanvullende vraag aan de wethouder. Ik hoorde hem net zeggen: als er een aanvraag komt dan zal voldaan moet worden aan de eerder meegegeven 6

kaders. U hoeft nu niet direct antwoord te geven, maar kunt u globaal de kaders schetsen waaraan het moet voldoen? Wethouder ROY GEERS: Het is aan elke initiatiefnemer om wel of geen principeverzoek in te dienen en daar zelf het moment voor te kiezen. Het is niet aan ons om daar een waardeoordeel over te hebben, de initiatiefnemer gaat zelf in overleg met de omgeving en is zelf bij machte om wel of niet een principeverzoek in te dienen. Richting de heer Van Creij. Ja dat is het bestemmingsplan zoals u dat enige tijd geleden hebt vastgesteld, maar ook de visie Hooge-Heide-Midden Boszone waarin verdere uitgangspunten staan die leidend zijn voor een beoordeling van een plan mits het niet in het bestemmingsplan past. 2.

Vaststelling agenda van de raadsvergadering

De VOORZITTER: Dan gaan wij over naar het verloop van de vergadering, het vaststellen van de agenda van de raadsvergadering. U gaat daarmee akkoord? Ja, dank u wel. De agenda wordt vastgesteld. 3.

Goedkeuring notulen van de openbare raadsvergadering van de gemeenteraad van 31 mei 2021

De notulen worden ongewijzigd vastgesteld. 4.

Ingekomen brieven

De ingekomen brieven worden conform voorstel verwerkt. 5. a. b. c. d. e. f. g. h. i. j. k. l. m. n. o. p.

Raadsinformatiebrieven Raadsinformatiebrief Analyse en doorkijk beleidsplan Beheer openbare ruimte 2022-2027 Raadsinformatiebrief de Bossche Zomer Raadsinformatiebrief Doorbraakthema's sociale basisinfrastructuur Raadsinformatiebrief Duurzaamheidsjaarverslag 2021 Raadsinformatiebrief Inkoopopdracht Basisondersteuning 2023-2024 Raadsinformatiebrief Jaarverslag BrabantStad 2021 Raadsinformatiebrief Ontwerpbestemmingsplan Herziening bestemmingsplan Hondsberg 13 te Rosmalen Raadsinformatiebrief Ontwerpbestemmingsplan 'Onderwijsboulevard 256' Raadsinformatiebrief Ontwikkel- en tenderstrategie Innovatiekwartier Den Bosch Raadsinformatiebrief Overdrachtsdocument BrabantStad Raadsinformatiebrief Subsidieregelingen basisinfrastructuur Sociaal Domein 2023-2024 Raadsinformatiebrief Uitkomsten wijkveiligheidsscan Rosmalen Raadsinformatiebrief Voortgang De Gestelse buurt werkt Raadsinformatiebrief Voortgang regionale en lokale RES-opgave Raadsinformatiebrief Voortgangsrapportage Wonen 2021 Raadsinformatiebrief Weerscheut 47 Vinkel

De raadsinformatiebrieven worden conform voorstel afgehandeld.

VOORSTELLEN WAAROVER GEEN DISCUSSIE MEER WORDT VERWACHT 6

Zienswijze conceptbegroting 2023 GGD Hart voor Brabant

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 7.

Wijziging legesverordening 2022

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 8.

Zesde wijziging Algemene Plaatselijke Verordening 's-Hertogenbosch 2016 7

Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. 9.

Zienswijze Programmabegroting 2023 en resultaatbestemming 2021 Veiligheidsregio Brabant-Noord

De heer VAN HATTEM (stemverklaring): De PVV-fractie zal tegen dit raadsvoorstel stemmen omdat in de programmabegroting onder het onderdeel Bevolkingszorg ook de crisisnoodopvang van asielzoekers valt. Daar willen wij geen goedkeuring of budget aan verlenen. Zonder beraadslagingen besluit de raad in overeenstemming met het bovengenoemde voorstel van burgemeester en wethouders. Met de stem van de PVV tegen VOORSTELLEN WAAROVER NOG DISCUSSIE WORDT VERWACHT 10. 11.

Jaarverslag en Jaarrekening 2021 Actualisatie begroting 2022

De heer ROOVERS: Voorzitter om kort te zijn, mijn fractie gaat akkoord met alle door het college ingediende voorstellen, dus de jaarrekening, het jaarverslag en de actualisatie en we danken het college voor de berg aan informatie die we weer hebben mogen ontvangen. Mijn fractie is hoofdindiener van een motie die gaat over de manier waarop wij verslagleggen van het aantal opgeleverde sociale huurwoningen. Mijn fractie heeft in samenspraak met een aantal andere fracties tijdens het vaststellen van de woonvisie in 2020 een flink debat gevoerd en hard haar best gedaan om het aandeel sociale woningen voor een jaar van 25 naar 30% te krijgen omdat sprake was van een grootschalig structureel probleem met betrekking tot het aantal sociale woningen, de wachtlijsten waren lang en er werden veel sociale woningen verkocht. In de woonvisie zelf stond ook dat het grootste woningtekort in de lagere segmenten ligt en toen hebben we dat aantal verhoogd naar 30% vanwege een structureel tekort aan sociale huurwoningen. Voorzitter, toen ik dit jaar het jaarverslag las, viel mij op dat de gemeente volgens de berekening 300 sociale huurwoningen had moeten opleveren en dat ook gedaan heeft, maar dat daar 182 tijdelijke woningen tussen zaten.

Voorzitter laat ik even duidelijk zijn, mijn fractie weerspreekt niet het belang van tijdelijke woningen, tijdelijke woningen zijn in tijden van grote schaarste waar wij in zitten nodig om de scherpe randen eraf te halen, maar het is geen structurele oplossing voor het structurele probleem dat het tekort aan sociale huurwoningen wel degelijk is. Op het moment dat meer dan de helft van de opgeleverde sociale huurwoningen tijdelijke woningen betreft dan vind ik niet dat wij als gemeente kunnen zeggen dat wij de 30% gehaald hebben en daarom dien ik een motie in om het aantal opgeleverde tijdelijke woningen als een aparte categorie te behandelen. Het is niet erg als ze worden opgeleverd, het is zelfs een noodzakelijk kwaad, maar de 30% die we met elkaar hebben afgesproken moet een toevoeging aan de kernvoorraad zijn. Dat is de motie die ik heb ingediend om de komende jaren er op die manier verslag van te doen. Tot zover voorzitter. De heer VAN HATTEM: Ja ook op hetzelfde onderwerp, over sociale huurwoningen. Ik kan overigens het betoog van de SP van zojuist op dit vlak van harte ondersteunen en ik zal die motie dan ook steunen want tijdelijke woningen zijn natuurlijk geen echte permanente woningen, ik vind dat een schijnoplossing en daarom zouden ze niet op deze manier in de woningbouwproductiecijfers moeten meetellen.

Over woningen gesproken, we hebben gezien dat er in 2021 nog altijd een groot tekort aan sociale huurwoningen in onze stad is en tegelijkertijd zien we dat, gelet op de taakstelling voor huisvesting van asielzoekers met een verblijfsstatus, de zogenaamde vergunninghouders, nog altijd heel veel woningen aan hen worden toegewezen. Dat drukt nog altijd op de woningmarkt en omdat die taakstelling er ligt, gebeurt dit ook met voorrang. Nu heeft de gemeenteraad van Enschede afgelopen week besloten om die voorrangspositie niet langer te verlenen. Die voorrangspositie was weliswaar niet formeel in hun verordening opgenomen, maar gelet op de taakstelling gebeurde het in de praktijk wel en die voorrangspositie gaat er in Enschede vanaf. Goed voorbeeld doet goed volgen zou ik zeggen en daarom dient de PVV-fractie een motie in om ook hier in 's-Hertogenbosch die voorrangspositie voor statushouders bij de uitvoering van de taakstelling niet langer mee te nemen en daar duidelijk vanaf te stappen, die urgentie moet gaan naar onze eigen inwoners en geen voorrangspositie voor statushouders, er moet op zijn minst een gelijk speelveld zijn. Mensen staan hier jarenlang op een wachtlijst en dat is gewoon een verkeerde positie in een tijd dat er veel te weinig woningen voor onze eigen mensen zijn.

Voorzitter, ik heb in de commissie de nodige opmerkingen over de jaarstukken gemaakt, met name op het punt van veiligheid. Daar mag de komende jaren weer 8

hard aan gewerkt worden en daar zal de PVV zich ook gewoon voor blijven inzetten. Tot zover voorzitter in de eerste termijn. De heer VAN SILFHOUT: Allereerst wil ik inhaken op de motie over de tijdelijke woningen die we mede-indienen, ik wil een kort citaat uit 'Uitgewoond' van Cody Hochstenbach oplezen om even wat inspiratie te geven, ook voor welke richting we opgaan bij de stemming: "De keuze voor hoge huizenprijzen is een structurele, als doekje voor het bloeden wil de nieuwe regering een paar flexhuizen neerzetten. Dat zijn in de regel tijdelijke containerwoningen voor degenen die niet kunnen meedoen met de hoge huizenprijzen en buiten de boot vallen. Het is een mythe dat de huizenmarkt is ontspoord of doorgedraaid, ten onrechte wordt de indruk gewekt dat de politiek geen controle heeft over de almaar stijgende huizenprijzen, het tegenovergestelde is waar. De politiek heeft decennialang aangestuurd op hoge prijzen en houdt nog steeds vast aan deze woonpolitiek". Wij zijn tegen het meetellen van de tijdelijke woonruimte in de sociale woonvoorraad en steunen als mede-indieners de motie van de SP dan ook van harte. Dan, in de commissie al aangegeven, maar richting wethouder Roy Geers toch de zorg die we hadden over de digitale bereikbaarheid van de gemeente waarvan in het jaarverslag staat dat die in 2021 omlaag is gegaan, dus graag ook daar aandacht voor de komende jaren.

Daarnaast zijn we vrij positief over het jaarverslag en de inhoud daarvan. We willen nog wel iets zeggen over een eigenlijk meer overstijgend onderwerp en dat is dat het doorspitten van het jaarverslag eigenlijk een soort puzzel werd omdat er geen cijfers van het jaar daarvoor in zaten en wij dus zelf op zoek moesten naar wat de trend is die zich in het jaarverslag ontwikkelt en hoe dit zich tot het jaar ervoor verhoudt. Daarom dienen wij een motie in over inzichtelijke verslagen die eigenlijk oproept om in 2023 cijfers van meerdere jaren in het jaarverslag op te nemen en dat naar Utrechts voorbeeld onder een meerjarendoorkijk te zetten. Daarbij wil ik het laten. Mevrouw HENDRICKX: Het is een beetje een rommelig proces in die zin dat we natuurlijk tussen de commissie en de raad een bestuursakkoord hebben gehad waarbij we ook uitvoerig hebben gesproken over het jaarverslag. Daaruit is een aantal voorstellen van collega's voortgekomen die we natuurlijk van harte ondersteunen, ook in de richting van Volt, we zullen uiteraard de doorkijkjes en de transparantie in stukken van harte ondersteunen. We willen dit moment toch nog even gebruiken om onze zorg te uiten over de grote ambities die wij als gemeente hebben in relatie tot de capaciteit die op dit moment in huis aanwezig is.

Tijdens de bespreking van het akkoord heeft de heer Kagie een motie ingediend die ik van harte ondersteun en die ging over het doorrekenen van het bestuursakkoord omdat er ook bij de ambtelijke organisatie zorgen zijn: u wilt wel van alles, maar in hoeverre is dat realistisch en haalbaar? Die motie heeft het toen niet gehaald, maar dat heeft natuurlijk onze zorg niet doen afnemen. Op 10 juni jl. kwam er opnieuw een raadsinformatiebrief, '€ 5 miljoen voor Grasso', we gaan met z'n allen aan de slag maar tegelijkertijd horen we ook dat projecten on hold zijn gezet en niet doorgaan. Onze fractie wil weten, en ik kan me ook voorstellen dat meerdere fracties dat willen weten, welke projecten op ons afkomen, hoe dat zich verhoudt tot de ambtelijke capaciteit en welke projecten on hold staan en niet worden uitgevoerd, maar in de tijd naar achteren worden geschoven om ook ons als raad nadrukkelijk mee te nemen in de komende jaren, zodat we weten waar we aan toe zijn en ook wat realistisch en haalbaar is. We hebben eigenlijk een vraag aan de collega's, onderschrijft u die zorg, en onze oproep richting mijn achterburen is om ons een overzicht van die informatie te leveren: welke projecten staan on hold, welke projecten gaan we wel of niet vlottrekken zodat we een inkijkje hebben en dat kunnen meenemen in wat wij hier met elkaar allemaal aan het doen zijn voorzitter.

De heer KAGIE: Voorzitter, we hebben inderdaad al eerder gesproken over het Jaarverslag 2021, het finale jaarverslag van vier jaar besturen door het vorige college, 2018-2022, met enthousiaste controle, bijsturing en betrokkenheid vanuit de gemeenteraad van de vorige periode. Voorzitter, wij willen er drie zaken uitlichten en die hebben van doen met de woningbouw en dat is geen verrassende zaak. Wat betreft de nieuwbouw van woningen zien we over de afgelopen vier jaar een teruggang: 1081 in 2018, 1023 in 2019, 700 in 2020 en 745 in 2021. In het jaarverslag kom je met behulp van 'waar staat je gemeente' vervolgens ook tot het aantal bouwvergunningen over 2021. Het eerste kwartaal 312, het tweede getal 328, het derde kwartaal 58 en het vierde kwartaal 75. Dat betekent dat we moeten rekenen dat we verder terugvallen in de woningbouwproductie, van meer dan 1000 in 2018 naar 700-750 in 2020-2021 en als je het aantal bouwvergunningen van eind 2021 doorrekent naar een jaar, anderhalf jaar na het afgeven van de vergunning dan pakt dat zo uit. Dan komt er iets opmerkelijks om de hoek kijken, we hebben het er de vorige keer bij de benoeming van wethouders ook over gehad, dit mooie document bijlagestuk 17 'Kiezen of delen in de Bossche woningmarkt'. Dan zie je in dat document staan 'de woningmarkt is een kwestie van kiezen of delen' 9

en dan lezen we 'verzoeken om herontwikkeling van kleinschalige leegstaande panden laatste jaar veelal on hold gezet vanwege ambtelijke capaciteit', collega Hendrickx had het er net ook al over. Voorzitter, dat is niet niks. Dan kom je bij de gemeente en ik wil mijn kantoor of boerderij ombouwen naar woningen… Ik ken een initiatief op West aan de Oude Vlijmenseweg, een kantoorpand ombouwen naar circa twintig woningen en dan zegt de gemeente 'voorlopig geen tijd voor u, voor uw initiatief', de letterlijke tekst naar tal van initiatieven. Voorzitter, vragen. Is er nog sprake van dit on hold regime in goed Engels oftewel even pauzeren? Graag vernemen wij hoeveel initiatiefnemers op deze wijze in de wachtkamer terecht zijn gekomen, graag op korte termijn een antwoord, aansluitend op collega Hendrickx. Dan een small punkt, waarom hebt u ons als raad hier niet over geïnformeerd? Dat is niet niks, wij met elkaar in debat over het versnellen van woningbouwplannen en vervolgens krijg je achteraf, ver achteraf, te horen dat het regime on hold is. Voorzitter een ander punt, permanent wonen op Vinkeloord, ook zo'n belangrijk woningbouwvraagstuk. Ongeveer 250 bewoners wonen daar permanent, vaak al jarenlang. In 2019 nam het vorige college het initiatief om een einde te maken aan het permanent wonen. Bizar, toen was het al bizar maar in deze tijd al helemaal.

Onder druk van de gemeenteraad is de afgelopen drie jaar werk gemaakt van een persoonlijke gedoogconstructie voor bewoners die hier al permanent woonden. Voorzitter, de actuele situatie na drie jaar en toen collega Ralph Geers als fractievoorzitter van de VVD die motie op 12 november 2019 indiende was de boodschap: rust voor die mensen, zorgvuldigheid en voortvarend werken. We zijn drie jaar verder, er is 2000 uur ambtelijke capaciteit ingezet, van diezelfde dienst die woningbouwplannen moet begeleiden. 114 bewoners kregen in april 2020 een gedoogbrief met rugdekking van Libéma, veertien bewoners kregen in september 2021 een gedoogbrief, maar nog geen rugdekking van Libéma en er zijn nog steeds zes huishoudens die bungelen met een lange woongeschiedenis op Vinkeloord en die geen kant op kunnen. Voorzitter, zie ook de vandaag binnengekomen brief. Het verzoek aan het nieuwe college, slagvaardig en daadkrachtig was het geloof ik, om dit dossier op korte termijn te sluiten. Rust op Vinkeloord, we hebben geen alternatieve woningen in de aanbieding en onze ambtenaren hebben belangrijkere zaken te doen. We hebben geen motie, we gaan uit van de vanzelfsprekendheid bij dit college. De heer VAN CREIJ: Ik heb niet zo'n heel betoog als de heer Kagie.

Gewoon ge-DREVEN gaat in principe akkoord met de voorstellen, de jaarrekening en de actualisatie van de begroting gaan ondanks het hele coronagebeuren nog steeds goed. Even een puntje ter verduidelijking. In de commissievergadering Bedrijvigheid van 23 mei 2022, net voordat het bestuursakkoord bekend werd, hebben wij aangegeven dat wij de € 2 miljoen die over was van de jaarrekeningen en die in de algemene reserve zou gaan… O nee, er was meer over maar we gingen de algemene reserve met € 2 miljoen te veel vullen. Wij hadden eigenlijk gedacht om een motie of een amendement te maken om een fonds te creëren voor de hybride warmtepompen die verplicht worden, om daar iets mee te doen, maar de € 2 miljoen is in het bestuursakkoord opgesoupeerd. We hebben nog wel een motie gemaakt, maar wetende dat die het niet ging halen, hebben we gedacht 'dan moeten we hem ook maar niet indienen'. We dienen de motie over de doorkijk op de lange termijn van Volt mede in, dat vinden wij een goed punt. Verder de raadsinformatiebrief over de openbare ruimte die net op de agenda stond. We gaan er helemaal mee akkoord dat we kiezen voor scenario 3, maar in de raadsinformatiebrief staat dat er twee keer voor 3 gekozen moet worden en in het bestuursakkoord, toch even de koppeling, staat maar één keer en wij willen eigenlijk weten hoe dat verdergaat uitpakken.

Dan voorzitter nog een puntje en dat heb ik nog niet nagevraagd, maar net voordat ik hier naartoe ging kreeg ik een verontrustend bericht van iemand, en dan kijk ik richting D66, dat studenten die hier niet permanent ingeschreven staan onder de categorie Toeristen vallen en dat sommige studenten daaraan naast de huurkosten straks € 72 per maand kwijt zijn. Daar maken wij ons zorgen over want die gaan in de huidige structuur daar naartoe. De VOORZITTER: U moet wel richting de jaarrekening. De heer VAN CREIJ: Ja maar het is ook… De VOORZITTER: Maar het staat niet in de jaarrekening. De heer VAN CREIJ: Nee, we lezen in de jaarrekening dat het goed gaat met toerisme en dit is een punt voor ons om daar even op terug te komen. Dat was het eigenlijk voorzitter. Mevrouw WELTEN: Wij spreken wel in het verlengde van de commissiebehandeling. Twee puntjes. Wij zijn erg nieuwsgierig naar de resultaten van de wijkveiligheidsscans, de portefeuillehouder 10

heeft ons toegezegd dat die eind 2022 aan ons gepresenteerd worden en daar kijken wij erg naar uit. Het tweede punt is de zorg over het personeelstekort. Wij gaan ervan uit dat het college ons als raad gaat informeren als dat daadwerkelijk beleidsstukken gaat schaden, in de zin van dat we bepaald beleid niet meer kunnen uitvoeren. Ik spreek het vertrouwen uit dat het college dat gaat doen. Dan reacties op de moties. Motie 1, Tijdelijke sociale huurwoningen. Vanwege het feit dat de traditionele woningbouw stagneert, bouwen wij tijdelijke woningen en dat doen we om de woningbouw zo veel mogelijk op peil te houden. Het gaat om kwaliteit technisch goede woningen die dertig jaar meegaan. We willen differentiatie in de wijken en buurten en dat doen we ook met de tijdelijke woningen. De 30% waarover hier in de motie gesproken wordt, is alleen sociaal en aangezien de tijdelijke woningen niet alleen maar sociale woningen zijn, willen wij toch de verhoudingen houden die wij met elkaar afspreken ten aanzien van de segmentering. Dus wij zullen deze motie niet steunen.

De heer VAN HATTEM: Ik hoop van de VVD duidelijkheid te krijgen over wat die onder die tijdelijk woningen verstaat want ik hoorde de VVD net zeggen dat de woningen dertig jaar meegaan, maar de tijdelijke locaties zijn er niet voor dertig jaar, die zijn er in principe voor tien, maximaal vijftien jaar, wat voor een tijdelijke locatie eigenlijk al een lange tijd is. Dus hoe komt de VVD erbij dat hier dertig jaar mogelijk zou zijn. Mevrouw WELTEN: Mijnheer Van Hattem, ik gaf aan dat deze woningen een beetje gediskwalificeerd worden als zijnde tweederangs woningen. Dit zijn perfecte woningen die dertig jaar gebruikt kunnen worden. Dat is wat ik bedoelde en als ik geen duidelijke bewoordingen heb gebruikt dan spijt me dat, maar dat is wat ik bedoelde. De heer VAN HATTEM: Maar dertig jaar gebruikt worden is niet aan de orde op de locatie waar die woningen gerealiseerd worden. Het is maar de vraag of na de tijdelijke vergunning voor het plaatsen van die woningen die na tien of vijftien jaar verlengd kan worden. Het kan goed zijn dat ze er maar tien jaar mogen staan en dat ze vervolgens van die locatie moeten verdwijnen met de vraag of er überhaupt weer een locatie beschikbaar is voor die tijdelijke woningen. Misschien dat het materieel nog niet afgeschreven is, maar je kunt dit als woninglocatie in onze gemeente niet meetellen bij de permanente woningen.

Mevrouw WELTEN: Mijnheer Van Hattem, zoals u weet hebben we nog ruimte voor 10.000 woningen, Wij hebben er alle vertrouwen in dat we nog plek hebben om deze tijdelijke woningen die er vijftien jaar staan te verplaatsen en dat, als we die weghalen van de locatie waar ze staan, we daar vervolgens weer traditionele woningen kunnen bouwen. Dus het is en-en, alleen maar winst. De heer ROOVERS: Ik wil graag aanhaken op de opmerking van mevrouw Welten dat niet alle tijdelijke woningen in het sociale segment vallen. Dat klopt ook, maar dan is het toch des te vreemder dat ze wel worden opgeteld bij het aantal opgeleverde sociale huurwoningen en dat men zegt 'er zijn 300 sociale huurwoningen opgeleverd waarvan 182 tijdelijk'. Dan de tweede vraag. Als ik uw redenering volg dan is het in de ogen van de VVD dus acceptabel als alle 300 op te leveren sociale huurwoningen tijdelijk zijn. Mevrouw WELTEN: Laten we ons bij de feiten houden mijnheer Roovers, dat is wat er staat. U verwoordt het perfect, zo staat het er, maar nogmaals de diskwalificatie die wordt gegeven aan de tijdelijke woningen vind ik wat treurig en dat spreek ik tegen. Het zijn kwalitatief goede woningen, we beogen differentiatie en dat kunnen we met traditionele woningen maar ook met tijdelijke woningen doen.

De heer ROOVERS: Ik weet niet naar welk betoog mevrouw Welten heeft geluisterd, maar ik heb geen enkele diskwalificatie richting tijdelijke woningen genoemd, ik heb gezegd 'het is een noodzaak, een tijdelijke noodzaak in tijden van extreme schaarste'. Het punt dat ik maak is dat het geen structurele oplossing is en daar moet mevrouw Welten het toch mee eens zijn, is dat zo mevrouw Welten? Mevrouw WELTEN: Dan heb ik toch een tegenvraag mijnheer Roovers, welk huis is niet tijdelijk? De heer ROOVERS: Voorzitter, in mijn ogen is een structurele woning een woning waarin structurele contracten worden uitgeschreven en dat zijn ook woningen die een structurele oplossing 11

voor het woningprobleem kunnen bieden, maar nu het antwoord op mijn vraag. Mevrouw WELTEN: U zult begrijpen, mijnheer Roovers dat ik deze mening van de SP niet deel. De heer VAN SILFHOUT: Ik sluit me graag aan bij de woorden van de heer Roovers en daarnaast wil ik graag inzoomen op iets wat u zei, 'over vijftien jaar, we hebben er alle vertrouwen in dat die woningen wel goed komen'. Ik heb in Utrecht gewoond en daar werden containerwoningen neergezet, flexwoningen, De grootste rel in de afgelopen vijftien jaar in de gemeente Utrecht is het plaatsen van die woonruimte toen ze weg moesten van de grond waar ze stonden, niemand wilde ze hebben, ze kon nergens terecht en ik zou echt heel goed nadenken over of die woonruimte voor vijftien jaar wel gemakkelijk verplaatst kan worden. Mijn vraag aan u is dan ook: kijkt u er niet veel te optimistisch naar dat die tijdelijke woonruimte zijn plek wel gaat vinden? Mevrouw WELTEN: Ik denk niet dat we daar te optimistisch over zijn, wij zijn Den Bosch en geen Utrecht, iedere situatie is anders.

Zoals gezegd hebben we plek voor 10.000 woningen, we vorderen nog steeds met het bouwen van woningen en soms stagneert het, dat vinden we allemaal jammer, we zouden nog veel meer en veel sneller willen bouwen, maar dat gaat op dit moment om allerlei redenen niet, om allerlei redenen die u ook bekend zijn en om antwoord op uw vraag te geven, ja wij hebben dat vertrouwen. De heer VAN DER KRABBEN: Voorzitter even twee puntjes. In het begin sprak mevrouw Hendrickx en nu ook de VVD over het personeelstekort. Is het mogelijk dat wij straks bij de begroting een goed overzicht hebben van de projecten en de capaciteit die de gemeente beschikbaar heeft en waar eventueel ruimte onbenut is? Dat is een en dan het tweede. Ik hoor zo dikwijls praten over woningbouw, zo dikwijls dat ik deze uitspraak durf te doen: wij als raad hebben nog nooit één woning gebouwd. Alle andere dingen moeten door andere mensen gedaan worden en ik denk dat we veel meer moeten kijken wat we die andere mensen kunnen meegeven, zodat ze meer kunnen bouwen, in plaats van te praten over de aantallen en alle discussie die daarbij hoort. Mevrouw WELTEN: Ik hoor geen vraag voorzitter, dus ik ga verder met mijn betoog, een reactie op de motie van de PVV. Wij hebben als VVD een verzoek aan de heer Van Hattem.

Er ligt hier een motie waarvan wij zeggen dat die redelijk ontijdig is en dat die eigenlijk zou passen in een discussie die we straks gaan voeren, bij het bestuursakkoord is aangekondigd, dat we eenmaal per jaar de woonvisie bespreken. We zouden de PVV willen vragen om hem daarin te plaatsen. De heer VAN HATTEM: Ik wil er best over nadenken om dat te doen en ik wil die motie bij de woonvisie best opnieuw indienen, dat is ook geen enkel probleem want het probleem blijft als het niet snel wordt aangepakt, maar we zitten nu wel met een gigantische druk op de woningmarkt, met mensen die heel lang op wachtlijsten staan en als wij moeten wachten tot het moment waarop die woonvisie een keer besproken wordt en er vervolgens stappen worden gezet, staan die mensen ook weer maanden langer op wachtlijsten. Dus mijn wedervraag aan de VVD is: is het niet beter om nu net als de gemeente Enschede het momentum te pakken en hierop door te pakken in plaats van te wachten tot de woonvisie een keer wordt behandeld. Mevrouw WELTEN: Het antwoord zal duidelijk zijn mijnheer Van Hattem, wij vinden dit niet tijdig en hier niet in passen. Dus wij verzoeken u nogmaals, daar geven wij de voorkeur aan, om deze even bij u te houden en dit straks bij de woonvisie uitgebreid integraal te bespreken. Dan motie 3, 'Inzichtelijke verslagen en jaarstukken'. Wij zullen deze motie in de huidige vorm niet steunen.

We zijn zeker niet tegen de gedachte erachter om hiermee het debat te verbeteren, maar 'het inzichtelijk maken van de behoeften van diverse fracties', wij stellen voor om dit eerst in de commissie of op een ander moment te behandelen want waarom nu? Het is redelijk kort door de bocht en het heeft nogal wat voeten in de aarde eer we dat inzicht hebben in wat de fracties willen. Tot zover voorzitter. De heer VAN SILFHOUT: Volgens mij is dit juist in de commissie besproken en daar komt ook deze motie vandaan, daar werd juist de suggestie gedaan om deze motie in te dienen. We hebben er inderdaad iets bij gezet omdat we al vooruit wilden lopen op volgende verslag, dat we niet elke keer een hele motie in de raadsvergadering hoeven in te dienen omdat het college dan wat voorspoediger te werk kan gaan door het alvast van tevoren aan te pakken. Het is eigenlijk om in de hele raadsvergadering wat tijd te besparen, dat we nu direct de begroting en de voorjaarsnota ook hebben meegepakt. 12

De heer KABBOUTI: Ik kan het kort houden wat betreft het jaarverslag, daar kan de fractie van de PvdA mee instemmen. Ik heb toch reden gehad om hier te komen staan als het gaat om de moties, om kort het inzicht van onze fractie daarin te delen. Als het gaat om de motie 'Tijdelijke sociale huurwoningen' van de SP en anderen, volgens mij verschillen wij niet van mening als het gaat over de opgave die we hebben en de woningnood die we met elkaar moeten oplossen. De huidige tijd vraagt om creatieve oplossingen waar tijdelijke woningen een instrument voor zijn. Een ding, en dat is de lijn die wij de afgelopen jaren altijd hebben gevolgd, het is niet mogelijk om nu tijdelijke woningen op te stellen om die vervolgens over vijftien jaar af te voeren en er geen vervanging voor te realiseren. Dus onderaan de streep is mijn fractie ervan overtuigd dat de te realiseren woningen, of het nu tijdelijke woningen zijn, we zijn begonnen met tijdelijke woningen en we noemen ze inmiddels flexwoningen, inderdaad conform mevrouw Welten zojuist heeft gedeeld verplaatsbaar zijn. Daarmee heb je langere perioden sociale woningen in je woningvoorraad, maar uiteindelijk gaat het om één ding, namelijk dat mensen een dak boven hun hoofd hebben.

Als we elkaar met deze motie nu gaan vastgrijpen op percentages en op een papieren werkelijkheid dan ben ik bang dat we elkaar in een houtgreep nemen en dan, en dat vind ik een interessante, pinnen we elkaar op een papieren realiteit vast, maar geven we vervolgens wel de winstwaarschuwing af dat we de capaciteit en de ambities die we hebben niet kunnen realiseren. Die twee bijten elkaar wat mij betreft, dus laten we elkaar ook een beetje ruimte geven en het vertrouwen hebben, maar volgens mij kan ik de heer Roovers een hand geven als het gaat om dat het niet zo is dat we nu opplussen met tijdelijke woningen en we die over vijftien jaar gaan afvoeren. Dat zou wat mij betreft een volledig verkeerde lijn zijn en ik hoor graag hoe het college daarin staat. Als het gaat om het einde van de urgentieregeling, dat is volgens mij een motie en een verhaal dat we vaker van de PVV-fractie in deze raad gehoord hebben en ik kan eigenlijk alleen maar verwijzen naar eerdere bijdragen omdat onze mening daarover niet is gewijzigd. Ten aanzien van inzichtelijke verslagen. Ik kan de behoefte ergens wel volgen, maar aan de andere kant moet je binnen deze raad ook het gesprek voeren over hoe en op welk niveau je het debat wilt voeren en welke informatie je daarvoor nodig hebt.

Dus ik snap die behoefte en ik denk dat we misschien ook wel, en dat is misschien een onderwerp richting de heidagen die we met elkaar als raad ook willen beleggen, eens even goed met elkaar moeten kijken welke informatie we daadwerkelijk nodig hebben want heel veel informatie op de technische informatie die we al krijgen zal alleen maar zorgen voor nog meer informatie en het is natuurlijk een uitdaging om daarmee het juiste debat op het juiste niveau te voeren. Ik ga graag met u het gesprek aan om te kijken welke informatie we nodig hebben en misschien kunnen we dan ook het gesprek voeren over welke informatie we kunt afvoeren van de jaarstukken. Tot zover. Reactie college Wethouder VAN DER GELD: Ik zal ingaan op motie 3 als het gaat om de indicatoren, onder andere de motie van Volt. Allereerst dank voor de steun voor de jaarrekening en de actualisatie begroting en dan direct richting de motie. Wat wij doen met de jaarrekening die voor u ligt, is gebruikelijk en voor u ligt een stevige en degelijke jaarrekening. Ik wil benadrukken dat in 2017, nog niet eens zo gek lang geleden, een heel traject is afgerond omtrent het herzien van de hele opzet van de begroting en de jaarrekening, 2017 was het sluitstuk van een meerjarig traject waardoor uiteindelijk de begroting en de jaarrekening voor u liggen zoals die nu voor u liggen.

Wij hebben volop inhoudelijke indicatoren over allerlei verantwoordingssystematieken, ik refereer aan de stadsmonitor en het duurzaamheidsjaarverslag waarin echt meerjarig allerlei cijfers aan uw raad worden overlegd. In die zin vielen mij twee dingen in de bijdragen van uw raad op. Ik citeer de heer Roovers die zei 'de berg aan informatie', 'dank voor de berg aan informatie' en ik sluit me aan bij de woorden van de heer Kabbouti om als raad vooral eens te kijken welke informatie u echt nodig hebt want uiteindelijk is dit een document dat tot uw beschikking staat om goed te kunnen controleren. Dus lang verhaal kort, vanuit die insteek ontraden wij de motie. Wat betreft de opstelling zal de heer Slikker de vraag over het wonen voor zijn rekening nemen. Wethouder SLIKKER: Geachte leden van de raad, fijn om vanavond een aantal keren met u van gedachten te mogen wisselen over de toekomst van volkshuisvesting in onze stad.

We hebben het er bij het bestuursakkoord natuurlijk ook al over gehad, we leggen een pakket aan maatregelen neer om langzaamaan die gezamenlijke ambitie die de raad en het college volgens mij delen, meer betaalbaarheid, te realiseren: meer betaalbaar bouwen, extra flexwoningen, opkoopbescherming, startersleningen, een volkshuisvestingsfonds en dan hopelijk ook nog een beetje geholpen door andere maatregelen op rijksniveau zoals de regulering van de middenhuur die eraan moet komen. Dat hele pakket en niet alleen de afzonderlijke maatregelen moeten ervoor zorgen dat die olietanker die 13

volkshuisvesting is langzaamaan toch echt verschuift richting meer betaalbaarheid. Dat doen we overigens in de wetenschap dat wij gas willen geven terwijl de omstandigheden in de wereld om ons heen voor een deel op de rem staan, de oorlog in Oekraïne, stijgende prijzen, personeelstekorten, ieder busje van een bouwbedrijf dat langsrijdt heeft een briefje met 'personeel gezocht' achterop, en inderdaad ook een tekort aan ambtelijke capaciteit. Er is een reden dat wij in het bestuursakkoord hebben opgenomen dat we € 550.000 structureel willen uittrekken voor extra personeel, er is een reden dat we in het bestuursakkoord hebben opgenomen dat we willen gaan experimenteren met planontwikkeling voor kleinere plannen van buiten in plaats van alleen maar in de eigen organisatie en er is ook een reden dat we met elkaar hebben gezegd: laten we proberen een woondebat te voeren op hoofdlijnen, een dashboard te maken dat de informatie verschaft en elkaar ook niet in die papieren werkelijkheid, zoals collega Kabbouti terecht zei, proberen te gijzelen omdat we met elkaar de duurzame plicht hebben om meters te maken waar het kan, maar elkaar ook de ruimte te geven om daar de kracht en ambtelijke capaciteit op te zetten zonder dat we alleen maar in die papieren werkelijkheid bezig zijn. Dan even over de tijdelijke woningen.

We delen de ambitie, namelijk zorgen voor permanente betaalbaarheid in 's-Hertogenbosch en dat geldt ook voor het type woningen dat we realiseren. Even een doorkijkje naar de komende vier jaar, van de 40% sociale woningen die we de aankomende jaren realiseren, 2500 woningen, is 90% op dit moment voorzien als permanent en slechts 10% als flex. Uw raad heeft tot op heden gezegd 'na de noordoosthoek en Belgeren is het klaar met flexwoningen' en daar hebben we in het collegeprogramma weer een plusje bovenop gezet. Daar gaan we weer naar zoeken, maar dat zal nooit de percentages halen, dat we bij wijze van spreken 60% in flex en 40% in permanent gaan realiseren want we zoeken naar permanent. Daarnaast, wat vroeger tijdelijk was en wat tegenwoordig flex is, is ook echt anders. Vroeger was een tijdelijke woning echt een tijdelijke woning, je bouwde hem, je haalde hem weer weg en daarmee was hij verdwenen. De huidige flexwoningen zetten we bijvoorbeeld in De Groote Wielen voor vijftien jaar neer met de ambitie om ze daarna te verplaatsen, daar zijn ze ook geschikt voor. Een flexwoning is geen containerwoning, maar kost inmiddels bijna € 150.000, dat zijn serieuze woningen waarvan de plek flexibel is, maar de woning langdurig en permanent. Dat betekent dat we de huidige motie ontraden.

We willen uiteraard inzicht geven in de balans tussen permanent en flex, maar flex is duurzaam en als wij een flexwoning na twee of drie keer verplaatsen niet meer verplaatsen, maar hem weghalen dan betekent dit een extra ambitie op sociaal, zoals ook sloop van een sociale huurwoning op dit moment betekent dat je een extra sociale woning moet toevoegen. Dus het toevoegen van flex betekent ook het toevoegen van permanente woningen en dat is precies wat er moet gebeuren. Dan de tweede motie, die van de PVV over de statushouders. De heer VAN HATTEM: Om nog even op het vorige punt door te gaan. De wethouder zei dat de flexwoningen feitelijk als permanente woningen zijn te gebruiken, is er ook een scenario voorzien waarbij de woningen die nu op een tijdelijke locatie worden gebouwd worden omgezet in permanente woningen of is het per definitie zo dat ze na vijftien jaar moeten worden afgebroken? Wethouder SLIKKER: De reden dat we voor flexwoningen kiezen is dat je de procedure sneller kunt doorlopen en dat betekent dat ze op een gegeven moment weer weg moeten. We kunnen op bepaalde plekken echt wel kijken wat er nog meer kan, maar onze ambitie is zo veel mogelijk permanente woningen realiseren en flex echt voor het stukje versnelling waar dat kan. Dan ga ik graag door naar de motie Urgentieregeling statushouders.