HO Programma Jeugdhulp 2023-2026

WELKOM

Programma ▪

Inleiding

▪

Landelijke ontwikkelingen

▪

Regionale ontwikkelingen

▪

Lokaal programma

Wat is jeugdzorg? ▪

Jeugdhulp

▪

Gespecialiseerde jeugdhulp

▪

Jeugdbescherming & jeugdreclassering

Historie 1901: Oprichting van de Kinderwetten 1905: Oprichting van de Kinderwettencommissie 1912: Invoering van de Kinderwetten in het Burgerlijk Wetboek.

1960: Oprichting van de Kinderbescherming en de Raad voor de Kinderbescherming. 1965: Invoering van de Wet Voorzieningen Geestelijke Gezondheidszorg 2005: Invoering van de Wet op de Jeugdzorg, 2015: Invoering van de Jeugdwet, 2019: Evaluatie van de Jeugdwet

Landelijke trends Jeugdhulp al jaren groeiend: ▪ Aantal jeugdigen met jeugdhulp blijft stijgen (van 1 op 20 naar 1 op 8); ▪ Wachttijden nemen toe;

▪ De kosten stijgen mee. Transitie/transformatie 2015

▪ Inhoudelijke doelstelling; ▪ Financiële doelstelling. Conclusie: Huidig stelsel is niet houdbaar voor de lange termijn.

Stand van de jeugdhulp in 2023 Gerealiseerd sinds 2015 ▪

Denken vanuit perspectief jeugdigen/gezin is leidend;

▪

Aansluiting jeugdhulp op lokale context en behoeften;

▪

Eerste vormen van verbinding jeugdhulp met andere domeinen (onderwijs, gezondheidszorg, welzijn);

▪

Toegang is ingericht;

▪

Stevige stappen regionale samenwerking;

▪

Eerste stappen transformatie van grootschalige residentiële jeugdhulp naar kleinschalige hulp dichtbij.

Stand van de jeugdhulp in 2023 Wat staat ons nog te doen: ▪ Passende tijdige hulp niet altijd beschikbaar voor kinderen met complexe problemen;

▪ Inkoop en contractering: complexe en kostbare uitvoeringspraktijk; ▪ Hoge werkdruk professionals; ▪ Veel vraagstukken vergen schaal/expertiseniveau dat niet altijd voorhanden is; ▪ Er is nog veel onduidelijk over de effectiviteit van de geboden hulp; ▪ Sturing en systematisch leren verder versterken; ▪ Kosten stelsel na decentralisatie met 50% toegenomen.

Aanleiding Landelijke Hervormingsagenda Jeugd Uitspraak van de Arbitragecommissie: ▪

Erkenning van de tekorten en de opdracht aan het Kabinet om te compenseren;

▪

uitspraak dat stelsel niet houdbaar is en dat maatregelen (de hervormingsagenda) nodig zijn om de kosten voor de jeugdzorg terug te brengen.

Doelstellingen LHA-J ▪

Betere en tijdige zorg en ondersteuning voor jeugdigen en hun gezin, op de juiste plek en wanneer dit nodig is;

▪

Een houdbaar en daarmee duurzaam financieel stelsel.

Het pakket aan maatregelen moet leiden tot lagere uitgaven (1 miljard structureel vanaf 2027).

Thema’s LHA-J ▪ Reikwijdte; ▪ Toegang, incl. verbinding aanpalende domeinen; ▪ Terugdringen residentiële jeugdzorg; ▪ Kwaliteit en blijvend leren; ▪ Regionalisering, standaardisatie en verbeteren stelsel; ▪ Data en monitoring;

▪ Financieringssystematiek.

Koers ▪

Van specialisme naar preventie en lichtere hulp;

▪

Versterken netwerken en zelfoplossend vermogen;

▪

Oog voor de context van het gezin;

▪

Ondersteuning in de buurt;

▪

Van stepped care naar matched care;

▪

Passend zorglandschap.

Huidige situatie

Gewenste situatie

Beweging

NU

Vanaf 2026

Regionaal vs lokaal

Regionale samenwerking ▪

Sinds 2014;

▪

10 Gemeenten in Noordoost Brabant;

▪

Afspraken hoe we samenwerken staan in de

centrumregeling jeugdhulp Noordoost Brabant; ▪

Wat we doen staat in het beleidsprogramma specialistische jeugdhulp 2024-2028.

▪

Ook de werkgroep Veilig in Afhankelijkheidsrelaties (VIA) werkt regionaal.

Regionaal beleidsprogramma specialistische jeugdhulp 2024-2028 • Verbeteren van kwaliteit en effectiviteit van de specialistische jeugdhulp; • Passende specialistische jeugdhulp is altijd direct beschikbaar voor kwetsbare jeugdigen en gezinnen; • Hulp is dichtbij, integraal en gezinsgericht. • Om de veiligheid in gezinnen duurzaam te herstellen zetten we passende en integrale hulp in; • Jeugdhulp wordt zoveel mogelijk thuis of in een gezinsgerichte omgeving geboden

en minder in grootschalige residentiële voorziening;

Regionaal vs lokaal

Lokale inzet in 's-Hertogenbosch Programma Jeugdhulp met 5 programmalijnen 1.

Tijdiger ambulante hulp beschikbaar op voor jeugdigen logische plekken;

2.

Betere samenwerking toegangsverleners tot de jeugdhulp;

3.

Meer kinderen groeien zo thuis mogelijk op;

4.

Jeugdigen in onveilige situaties beter beschermen;

5.

Samen data gebruiken voor betere jeugdhulp.

1. Tijdiger ambulante hulp beschikbaar op voor jeugdigen logische plekken We willen ervoor zorgen dat kinderen en jongeren eerder en in hun eigen omgeving passende ondersteuning krijgen, zodat zij zich kunnen ontwikkelen en de inzet van specialistische hulp voorkomen wordt. Dit doen we door in te zetten op: ▪

Scheidingsproblematiek;

▪

KOPP/KOV (kinderen met ouders met psychische problematiek en/of

verslavingsproblematiek); ▪

Actieplan mentale gezondheid;

▪

Samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp.

Cindy Montérie Directeur BS de Kameleon de graaf

WAAR ZORG& ONDERWIJS ELKAAR VERSTERKT Elten Kiene - Groen Gras – YouTube

D E S C H O O L A L S V I N D P L A AT S V O O R H E T LEVEN: Waar kinderen leren de beste versie van zichzelf te worden. Gemeenschappelijk belang “Delen en leren” Verbonden in vertrouwen Wederzijdse afhankelijkheid Commitment Deel uit willen maken Gedeelde verantwoordelijkheid Formele status Gericht op verbetering Duurzaam gericht op de lange termijn. De praktijk in een bewegende verbetering.

KBS KAMELEON DE GRAAF EN DE WIJK •

KBS De Kameleon is participant van BBS De Graaf en staat centraal in de wijk Graafsepoort, een zogenaamde ‘krachtwijk’ (zie KISS monitor). De school heeft ongeveer 130 leerlingen.

•

vooral sociale woningbouw.

•

ouders een lage of geen opleiding afgerond.

•

werkeloosheid hoog, sociaal economisch zwak

•

20% van de 18jarigen behalen geen startbekwaamheid op de arbeidsmarkt.

•

hoog cijfer jeugdhulp en schoolverzuim.

•

de wijk laag scoort op de tolerantie in de omgang met elkaar.

•

armoede speelt een grote rol.

D E P O P U L AT I E DOOR DE BRIL VANUIT THUIS.

“ ken je populatie” onderzoek KBS Kameleon de Graaf (2022-2023)

HET WIJLAND: OPGROEIONDERSTEUNING Vanuit welk doel zijn wij gestart: Het belang van de school is om een veilig baken te zijn binnen de wijk, als community school. Doordat we inzetten op educatief partnerschap, krijgen we ruimte om de focus te leggen op het creëren van gelijke kansen voor onze kinderen. Door ongelijk aanbod te bieden in tijd en leerstof passend bij het kind Voor wie? Voor leerlingen met ondersteuningsbehoefte om in de klas met behoud van balans in de groep te kunnen blijven ontwikkelen. Onderwijs is nauwelijks nog mogelijk, talent ontwikkeling en leren stagneren. Hoe? De samenwerking in het “Wijland” richt zich op ondersteuning van deze leerlingen zodat uitval of doorverwijzen naar specialistische jeugdhulp of speciaal onderwijs voorkomen worden.

Frequentie: 3 dagdelen per schoolweek door 3 opgroeicoaches in het “Wijland, in samenwerking met ouders. Tevens beschikbaar tijdens de vakanties Mogelijkheid tot beschikking voor opvoedondersteuning thuis door jeugdhulp organisatie.

2. Betere samenwerking toegangsverleners tot de jeugdhulp ▪

Kinderen en jongeren ontvangen snel de juiste hulp;

▪

Matched care in plaats van stepped care;

▪

Een goede samenwerking tussen huisarts- Jeugdarts (GGD) en teams Toegang en regie om ervoor te zorgen

dat kinderen en jongeren snel de juiste hulp ontvangen; ▪

De gemeente subsidieert de inzet van POH-ers bij de huisartsen.

Sylvia van Maanen Medisch directeur Haspel

Jeugdhulp in de huisartsenpraktijk Sylvia van Manen, medisch directeur Haspel, huisarts Oktober 2023

• Doktersassistentes

Het personeel in de huisartsen praktijk

• Huisartsen • Praktijkondersteuners • POH somatiek • POH ggz • (POH ouderen) • POH jeugd – vanuit ZVW, vanuit de gemeente • Verpleegkundig Specialist

• Praktijkmanager

2013: Coproductie gemeente-GGD-Haspel

Den Bosch: Pionier POH Jeugd

Pilot POH Jeugd – gemeente DB betaalt een jaar lang de inzet van POH Jeugd bij de HA Doel: 1. jeugdhulp in vertrouwde setting 2. koudwatervrees weghalen bij HA, daarna voortzetting vanuit de financiering ZVW Succesvol – doelen behaald!

gedeelde visie op zorg

• Professionele inzet aan de voorkant

• Normaliseren • Minder snel etiketteren en diagnosticeren

• Ondersteuning en handelingsgericht • advies (aan ouders, kind en school) op maat

van elk kind • Indien nodig: gerichte snelle doorverwijzing

1. Laagdrempeligheid/ korte overleglijnen

2013 Evaluatie

2. Poortwachters functie / goede zorg op de juiste plek 3. POH Jeugd begeleidt veel zelf; goede sociale kaart bij doorverwijzing 4. Geen wachttijd 5. Verbinding POH Jeugd met SWT

POH Jeugd

6. Tijdswinst huisarts door minder bellen met scholen, jeugdarts, andere instanties. 7. Huisarts: POH Jeugd “spreekt een andere taal” > afstemming met school en andere hulpverleners verloopt beter en kind krijgt sneller de juiste hulp 8. Hoge patiënt-tevredenheid (via evaluatiekaartjes gem. 8.8)

Vanaf 2019 – heden

2018 Transitie Jeugdzorg

Gemeentelijke inzet POH Jeugd binnen de huisartsenpraktijk: van 34 uur/week in 2019 via 44 uur/week in 2023 naar 100uur/week in 2024 . Gepositioneerd in grotere huisartspraktijken . Beschikbaar voor meerdere huisartsen. . Korte lijnen met scholen en wijkteams.

zorghoudelijk

80

Leeftijden

leeftijd kinderen

70

60

50

40

30

20

10

0 1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

18+

?

• Overactief kind / druk gedrag /concentratieproblemen • Prikkelbaar / boos

Zorgvragen

• Down / depressief gevoel / somberheid/ niet lekker in hun vel/ depressie • Angstig / nerveus/ gespannen gevoel/ faalangst/onzeker/ • Problemen in gezin , vechtscheiding, onveilige thuissituatie • Trauma, stress, overbelasting • Slapeloosheid • Leerproblemen

• Verlies en rouw • Andere zorgen psychische symptomen / gedrag kind en adolescent

2019 – 2022 • 585 aanmeldingen:

Resultaten zorg

♀︎338

♂︎246

?1

• 468 (80%) zelf behandeld met gemiddeld 3,8 gesprekken • 117 doorverwijzingen

DOORVERWIJZINGEN Anders 33%

SGGZ 34%

Jeugdarts 2% SWT 12%

BGGZ 19%

‘anders’: bv psychomotore therapie, KIES (via Regionaal Trainingscentrum Centrum), scheidingsconsulenten etc.

Vermindering doorverwijzingen?

Data Vught 2017-2018

Vermindering doorverwijzingen?

Data Den Bosch 2021- Q3 2023

Vermindering doorverwijzingen?

“Leidt de inzet van de Praktijkondersteuner Jeugd tot minder onnodige verwijzingen naar de SGGZ? Die conclusie kan op basis van de huidige data nog niet getrokken worden... De functie heeft op verschillende manieren toegevoegde waarde: laagdrempelig, toename kwaliteit van zorg door snellere hulp, betere triage, preventieve werking, tevredenheid patiënten.” ( ‘Jeugdhulp bij de Huisarts’)

• Verbetering samenwerking met team Toegang en Regie

aandachtspunten

• Overbruggingszorg door de wachttijd bij specialistische jeugd GGZ neemt toe • Complexiteit problematiek neemt toe

• Arbeidsmarkt wordt krapper

???

3. Meer kinderen en jongeren groeien zo thuis mogelijk op ▪

Gebruik maken van informele hulp en netwerk om uithuisplaatsingen te voorkomen;

▪

Toekomstplannen voor jongeren van 16+jaar in verblijf om duurzame uitstroom of doorstroom te bevorderen.

▪

Domeinoverstijgende samenwerking op realiseren Big5 randvoorwaarden (wonen, financiën, dagbesteding, netwerk, hulp) voor uitstroom en doorstroom.

4. Gezinnen in onveilige situaties beter beschermen ▪

Voorbereidend op Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming (0-100 jaar);

▪

Een vaste contactpersoon voor het hele gezin;

▪

Specifiek aandacht voor (complexe) scheidingen.

Marjolijn Schram Projectleider pilot Gezinsadvocaat

De gezinsadvocaat ▪

Verbindt recht en zorg: is de schakel;

▪

Werkt samen met de gedragswetenschapper;

▪

Vervult een belangrijke rol bij complexe problematiek;

▪

Heeft overleg met het gespecialiseerde

multidisciplinaire scheidingsteam.

De Gezinsadvocaat: ➢ Systemisch ➢ Multidisciplinair ➢ Contextueel

Voorbeeldcasus broer en zus ▪

Complex gezin: vader in Den Bosch, moeder in Rotterdam;

▪

Schulden;

▪

Kinderen eigen problematiek op ontwikkeling (leren, taal, bewegen en sociaal);

▪

Opa en oma vangen veel op;

▪

Scheiding niet goed geregeld.

Cijfers en statistieken kind en scheiding ▪

70.000 kinderen per jaar maken scheiding ouders mee;

▪

16.000 kinderen ernstige last van de gevolgen;

▪

7200 scheidingen getypeerd conflictueus of vechtscheidingen;

▪

50% van de kinderen zien vader vertrekken (bepaalde woonwijken);

▪

40 à 50% van de jongeren in de jeugd- en opvoedhulp;

▪

60% jongeren in de jeugdbescherming (GI’s);

▪

70% van alle adviezen van de RvdK problematische gezinssituatie;

▪

15 % van alle kinderen van gescheiden ouders heeft na de scheiding geen contact met een van de ouders.

Gevolgen voor kinderen

Resultaten rapport kinderombudsman ▪

Visie 306 kinderen: systemische aanpak!!

▪

Advocaat komt in ieder geval niet op voor slechts één van de ouders zoals advocaten nu (0%);

▪

Advocaat komt op voor het hele gezin (50,4% kinderen enquête) en niet alleen voor het kind (41,5%);

▪

Kinderen kiezen de naam: Gezinsadvocaat.

Onderzoek kindvriendelijke advocatuur

rechter mediators

Financial

Multidisciplinaire deskundigheid Schuldhulpverlener

sociaal wijkteam

Gezinsadvocaat Regie Recht en Zorg

RvdK

Systeem therapie

Omgang/ ouder begeleiding

(Jeugd) GGZ

Bijzondere curator

Gedragsdeskundigen Forensische mediation

Gezinsadvocaat kan schakelen met rechter 1. Taken> breng met het kerngezin de gezinssituatie in kaart; 2. Bevordering voortgezet ouderschap; 3. Risicofactoren in kaart; 4. Zorgregeling/omgangsregeling; 5. Begeleiding gehele gezin: hulp aan ouders en hulp aan kinderen; 6. Monitoren / nazorg.

▪

Meervoudige partijdigheid;

▪

Systemische interventies.

Scheidingszorg: Regie houden op het proces

Voorkomen van parallelle processen De gezinsadvocaat vervult drie rollen: 1.

Aannemer:

één dossier van recht en zorg: praktisch, meehelpend en proactief

2.

Regisseur:

coördinerend rechtszorgverlener: psychologisch, juridisch, zakelijk

3.

Coach:

naast het gezin: bewaakt de stapjes vooruit naar het doel > veilig scheiden

Gezinsadvocaat is gespecialiseerd in ingewikkelde problematiek

Resultaten eerste pilot (Onderzoek) ▪

Complexe scheiding voorkomen;

▪

Geen uitstroom naar OTS;

▪

Geen kinderbeschermingsonderzoeken nodig;

▪

Juiste juridische hulp en zorg ingezet;

▪

Korte doorlooptijd;

▪

Forse kostenbesparing, met name voor de gemeenten;

▪

Kinderen betrokken maar niet belast.

DE GEZ IN SADVO CAAT

Start

J u r id isch e o n d er st eu n in g vo o r b eid e o u d er s

O n d er st eu n in g b ij (la st ig e) p en sio en -za ken

Gezin sa d vo c a a t d ien t h et ec h t sc h eid in g sver zo ek in m et h et o u d er sc h a p sp la n

Pla n va n a a n p a k wo r d t b esp r o ken m et d e o u d er s

Desku n d ig e in d e zo r g vo o r h et kin d

H u lp b ij h u isvest in g

De r ec h t er sp r eekt d e ec h t sc h eid in g u it

Wa a r m o g elijk g a a n o u d er s in g esp r ek m et d e m ed ia t o r

Kin d er c o a c h / sc h o o l / b ijzo n d er c u r a t o r / b u d d y

Psyc h o lo o g / p syc h ia t er / p ed a g o o g

N a zo r g en m o n it o r in g

Wa a r nodig zullen professiona ls worden ingezet zoa ls:

In t a keg esp r ek m et g ezin sa d vo c a a t

Gezin sa d vo c a a t m a a kt een p la n va n a a n p a k (wa a r n o d ig m et b eh u lp va n a n d er e d esku n d ig en )

Desku n d ig e b ij fin a n c iële za ken

5. Samen data gebruiken voor betere jeugdhulp ▪ Waar is het programma op gebaseerd? ▪ Hoe gaan we onze basis versterken? ▪ Hoe gaan we meer en beter met data werken? ▪ Monitoring van de programma’s

Waar is ons programma op gebaseerd? ▪

Programma jeugdhulp

▪

Keygroup onderzoek De Groote Wielen – kwalitatief en kwantitatief onderzoek over jeugdhulp op wijk niveau

▪

Verwey Jonker onderzoek – Hoe verder met verblijf en jeugdbescherming?

▪

Jeugdhulp in onderwijs – Hoe verhoudt jeugdhulp gebruik zich per school?

▪

Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming - Lokaal

team: een vast gezicht voor het gezin ▪

Landelijke hervormings agenda Jeugd

Hoe gaan we onze basis versterken? ▪

Jeugdhulp – Basis op orde

▪

Toegang & Regie – Inzicht op huidige situatie

▪

Financieel – Inzicht op dieper niveau en prognoses naar de toekomst

▪

Domein overstijgend – Start maken aan meer data kunnen koppelen

Meer en beter met data werken ▪

Medewerkers meenemen en opleiden in datagedreven werken

▪

(Regionaal) meer inzicht en sturing op effectief bewezen interventies

▪

Meer nadruk op beleid onderbouwen met data

▪

Reflecteren met behulp van data

Monitoring van het programma ▪

4 Jaarlijkse monitor

▪

Monitoring van de inzet van het programma (op projectniveau)

▪

Monitoring van het gewenste effect

▪

Parallel met programma talentontwikkeling

Financiën jeugdhulp Benchmark tekorten Jeugdzorg t.o.v. Rijksbudget onderzoek it's public (maart '21 over jaarcijfers 2019) 's-Hertogenbosch

18%

Gemiddeld Nederland

30%

Financiën Jeugdhulp (in een notendop) • Totaal uitgaven Jeugdhulp 's-Hertogenbosch +/- 50 miljoen in 2023 • Stevige uitgangspositie met de reserve S&Z (streefwaarde 15% van uitgaven als risico reserve) • Uitspraken arbitragecommissie → t/m 2025 in ‘s-Hertogenbosch 13 miljoen per jaar extra Rijksbudget. Daarmee dekking van zorguitgaven en uitvoeren programma jeugdhulp (In 2022 ruim 5 miljoen gereserveerd) • Structuur versterkende maatregelen in het sociaal (totaal 9 miljoen uit reserve S&Z via voorjaarsnota 2024). Een deel zetten we in voor het uitvoeren van de programma jeugdhulp

• Onzeker blijft of de besparing waarmee het Rijk rekent in de hervormingsagenda realistisch is (risico vanaf 2026). Reserve S&Z is een tijdelijke remweg. • Gesprekken nog volop gaande over de hervormingsagenda. In 2025 buigt een landelijke commissie zich over de (financiële) haalbaarheid.

Afsluiting ▪

Welke inzichten neemt u mee naar huis?

▪

Waar wilt u graag nog over verder praten?

Bedankt!

Contactpersonen & contactgegevens Marion Biezen 06 - 18 30 62 42 | m.biezen@s-hertogenbosch.nl

Kirsten Bakker 06 - 25 45 52 66 | k.bakker@s-hertogenbosch.nl Tieme Goedendorp 06 - 55 48 72 65 | t.goedendorp@s-hertogenbosch.nl Katja van de Meent 06 - 25 40 11 99 | k.vandemeent@s-hertogenbosch.nl

Myrna Pluijmen 06 - 29 37 21 85 | m.pluijmen@s-hertogenbosch.nl Marius Ekamp 06 – 11 70 55 26 | m.ekamp@s-hertogenbosch.nl