Gewijzigd raadsvoorstel Aanpassen verordening Burgerinitiatief

Gewijzigd Raadsvoorstel Registratienummer

17132084

Raadsvergadering

10 december 2024

Onderwerp

Aanpassen verordening Burgerinitiatief In het overleg van presidium met fractievoorzitters is het principebesluit genomen om het burgerinitiatief om te vormen tot een laagdrempeliger recht om een onderwerp te agenderen in een raadscommissie. De verordening burgerinitiatief moet daarvoor worden aangepast

Voorgesteld besluit Het presidium stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten: 1. De verordening burgerinitiatief ’s-Hertogenbosch in te trekken; 2. De verordening burgerinitiatief ’s-Hertogenbosch 2024 vast te stellen. Aanleiding Het bestaande burgerinitiatiefrecht wordt nauwelijks gebruikt Sinds 2007 bestaat de mogelijkheid voor burgers om een burgerinitiatief in te dienen. Hier wordt echter slechts mondjesmaat gebruik van gemaakt en de raad is op zoek naar manieren om het bereik van het instrument burgerinitiatief te vergroten.

1

Beoogd doel Het burgerinitiatiefrecht laagdrempeliger maken om daarmee het bereik te vergroten In de geldende verordening burgerinitiatief staan veel eisen die het burgers lastig maken om een burgerinitiatief in te dienen. Door de eisen te versimpelen kunnen drempels worden weggenomen. Relevante besluitgeschiedenis Initiatiefvoorstel Burgerinitiatief 23-1-2007 Argumenten Het huidige burgerinitiatief is te ingewikkeld voor burgers De huidige verordening burgerinitiatief stelt stevige eisen aan vorm en inhoud van een burgerinitiatief. Hoogste drempel daarbij is de eis dat een burgers een ‘beslisrijp’ voorstel moeten aanleveren. Uitgangspunt is namelijk dat de raad een besluit over het burgerinitiatief gaat nemen. En voor besluitvorming van gemeentelijke bestuursorganen gelden nu eenmaal beginselen van behoorlijk bestuur en spelregels over de wijze waarop dat besluit moet worden genomen. Voor de gemiddelde burger is dat nagenoeg onmogelijk zonder professionele ondersteuning en daarom wordt er maar weinig gebruik van gemaakt Door niet een besluit centraal te stellen, maar het debat wordt het burgerinitiatief eenvoudiger Om het burgerinitiatief laagdrempeliger te maken wordt in de nieuwe verordening niet het raadsbesluit centraal gesteld maar het debat en daarmee politieke aandacht.

Concreet betekent dit dat een burgerinitiatief niet meer bestaat uit een voorstel aan de raad met daarbij een conceptbesluit. In plaats daarvan kunnen burgers een onderwerp agenderen voor bespreking in een raadscommissie en hiervoor een notitie met vragen aan de raad indienen. Een werkwijze die vergelijkbaar is met een door een raadsfractie opgestelde discussienotitie. De initiatiefnemer kan vervolgens met de commissie in gesprek over de notitie. 2

De vormvoorschriften zijn zoveel mogelijk versoepeld Het aantal voor een burgerinitiatief benodigde handtekeningen is verlaagd naar vijftig. Daarnaast zijn in de nieuwe een aantal eisen vervallen die te maken hadden met het feit dat de raad een besluit over het burgerinitiatief moest nemen. De beste manier van behandelen van het nieuwe burgerinitiatief wordt werkendeweg bepaald Voorstel is om voor de behandeling van burgerinitiatieven een speciale burgerinitiatiefcommissie in het leven te roepen. Om al te veel bureaucratie met benoemingen te voorkomen, zijn alle raads- en commissieleden vanuit de verordening benoemd als lid van de commissie. Voor ieder onderwerp kunnen de fracties op basis van expertise vervolgens bepalen wie er daadwerkelijk aan de discussie deelneemt. De voorzitter wordt door het presidium aangewezen. Omdat op voorhand niet duidelijk is wat de beste manier van behandeling van een burgerinitiatief is, is het voorstel om in de verordening nog geen keuze te maken over de wijze van behandeling, maar om in plaats daarvan in de verordening op te nemen dat het presidium bepaalt hoe de commissiebehandeling plaatsvindt. Daarmee wordt ruimte geboden om hiermee te experimenteren. Kanttekeningen en risico’s Ook deze nieuwe vorm van het burgerinitiatief vraagt van de initiatiefnemer een behoorlijke inzet.

Het is niet op voorhand duidelijk of burgers voldoende meerwaarde in het instrument zien om deze inzet ook te leveren. Het is daarom goed om in de volgende raadsperiode jaar te evalueren of het nieuwe burgerinitiatief heeft opgeleverd wat er van verwacht wordt. Financiën Er zijn geen financiële consequenties van dit raadsvoorstel.

3

Duurzaamheid Niet van toepassing. Participatie en communicatie Essentieel is om tegelijk met de invoering van het burgerinitiatief nieuwe stijl, het instrument hernieuwd onder de aandacht te brengen van de inwoners. Als je wilt dat het daadwerkelijk gebruikt wordt, dan moeten inwoners wel weten dat het bestaat. Het presidium zal hiervoor in overleg met de fractievoorzitters een communicatieaanpak ontwikkelen

Hoogachtend, Het presidium,

Bijlagen 1. Verordening burgerinitiatief ’s-Hertogenbosch 2024 Registratienummer Bevoegdheid raad Portefeuillehouder Commissie Afdeling Inlichtingen

17132084 Verordenend Presidium Bestuur, 28 november 2024 Griffie R. van der Meer / r.vandermeer@s-hertogenbosch.nl / 073-615 5536 4

Besluit van de raad Registratienummer 17132084 Raadsvergadering

Onderwerp

10 december 2024

Aanpassen verordening Burgerinitiatief

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch; Gezien het voorstel van het presidium van 7 november 2024; Gelet op de Gemeentewet;

besluit: 1. 2.

De verordening burgerinitiatief ’s-Hertogenbosch in te trekken; De verordening burgerinitiatief ’s-Hertogenbosch 2024 vast te stellen.

besloten in de openbare vergadering van 10 december 2024 De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, De griffier,

De voorzitter,

drs. W.G. Amesz

drs. J.M.L.N. Mikkers 5

Verordening Burgerinitiatief ’s-Hertogenbosch 2024 Artikel 1 Definitiebepaling In deze verordening wordt verstaan onder: a. raad: de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch; b. commissie: een raadscommissie ingesteld op grond van artikel 82 van de Gemeentewet; c. het presidium: het door de raad ingestelde presidium van de gemeenteraad ‘s-Hertogenbosch d. commissieleden: op grond van het reglement van orde van de gemeenteraad benoemde commissieleden niet-raadsleden; e. burgerinitiatief: een verzoek van een initiatiefgerechtigde aan de raad om een onderwerp in een commissie te bespreken; f. initiatiefgerechtigden: personen die volgens de verordening het recht hebben om een burgerinitiatief in te dienen; g. inwoners: personen ingeschreven in het bevolkingsregister van de gemeente ’s-Hertogenbosch. Artikel 2 Onderwerp burgerinitiatief 1. Een burgerinitiatief kan worden ingediend over onderwerpen die betrekking hebben op het handelen of het nalaten om te handelen van de gemeente ‘s-Hertogenbosch; 2. Een burgerinitiatief kan niet worden ingediend over de volgende aangelegenheden: a. de uitvoering van besluiten van hogere bestuursorganen die de raad geen beleidsvrijheid geeft; b. het vaststellen van de gemeentelijke begroting; c. de gemeentelijke belastingen en tarieven; d. een zaak van louter privé-belang; 6

e. een klacht in de zin van hoofdstuk 9 van de Algemene wet bestuursrecht over een gedraging van een bestuursorgaan; f. een bezwaar in de zin van hoofdstuk 7 van de Algemene wet bestuursrecht tegen een besluit van het bestuursorgaan; g. een onderwerp waarover in een periode van 12 maanden voorafgaand aan het tijdstip waarop indiening van het initiatief plaatsvindt, door de raad een besluit is genomen h. een onderwerp dat op de agenda van de commissie of de raad staat op het tijdstip waarop indiening van het initiatief plaatsvindt. Artikel 3 Vormvoorschriften 1. Een burgerinitiatief wordt schriftelijk bij de gemeente ingediend en is in de Nederlandse taal gesteld. 2. Een burgerinitiatief wordt door ten minste vijftig initiatiefgerechtigden ondersteund; 3. Een burgerinitiatief bevat: a. één of meerdere vragen aan de raad over het onderwerp van het burgerinitiatief; b. de voornaam, achternaam, adres, geboortedatum en handtekening van de initiatiefnemer; c. een lijst met de voornamen, achternamen, adressen, geboortedata en handtekeningen van de initiatiefgerechtigden die het verzoek ondersteunen. 4. Bovenaan iedere handtekeningenlijst als bedoeld in lid 2 onder d, moet het onderwerp van het burgerinitiatief staan.

7

Artikel 4 Indienen burgerinitiatief 1. Inwoners die stemrecht hebben voor de gemeenteraadverkiezingen en inwoners van zestien jaar en ouder die vanaf hun achttiende verjaardag stemrecht hebben voor de gemeenteraadsverkiezingen hebben het recht een burgerinitiatief bij de raad in te dienen 2. Voor de beoordeling of aan de vereisten voor initiatiefgerechtigdheid is voldaan, is de situatie op de dag van indiening van het verzoek bepalend. Artikel 5 Toetsing 1. Het presidium bevestigt de ontvangst van een burgerinitiatief; 2. Het presidium toetst het burgerinitiatief aan de eisen uit deze verordening; 3. Indien het burgerinitiatief niet voldoet aan de eisen bedoeld in artikel 2 en 3 stelt het presidium de initiatiefnemers gedurende een termijn van ten hoogste 4 weken in de gelegenheid om de vastgestelde gebreken te herstellen. 4. Indien de vastgestelde gebreken niet binnen deze termijn worden hersteld, wordt het burgerinitiatief niet in behandeling genomen. Artikel 6 Behandeling 1. Er is een commissie Burgerinitiatief, waarin alle raadsleden en commissieleden van de gemeente ’s-Hertogenbosch zitting hebben en waarvan de voorzitter wordt aangewezen door het presidium; 2. Het burgerinitiatief wordt in aanwezigheid van de initiatiefnemer behandeld in de commissie Burgerinitiatief; 3.

De voorzitter van de commissie bepaalt in overleg met de initiatiefnemer op welke vergaderdatum het burgerinitiatief geagendeerd wordt;

8

4. Als blijkt dat de initiatiefnemer niet in de geplande vergadering aanwezig kan zijn, wordt de behandeling van het voorstel uitgesteld tot een in onderling overleg te bepalen datum; 5. De initiatiefnemer wordt in de gelegenheid gesteld om deel te nemen aan de discussie over het burgerinitiatief. 6. Het presidium bepaalt de wijze van bespreking, de spreektijdenregeling en het aantal leden per fractie dat aan de discussie kan deelnemen; 7. Als er naar aanleiding van de bespreking moties in de raadsvergadering worden ingediend, stelt het presidium de initiatiefnemer hiervan op de hoogte. Artikel 7 Inwerkingtreding Deze verordening kan worden aangehaald als "Verordening Burgerinitiatief ‘s-Hertogenbosch" en treedt in werking 1 januari 2025.

9

Artikelsgewijze toelichting Artikel 1: definities Artikel 2: Onderwerp burgerinitiatief Een burgerinitiatief moet gaan over een aangelegenheid waar de gemeente betrokkenheid bij heeft. In de verordening is dit geregeld door op te nemen dat een burgerinitiatief moet gaan over het handelen of het nalaten om te handelen van de gemeente. Dit betekent bijvoorbeeld dat het (niet) handelen van Regionale Samenwerkingsverbanden niet onder de werking van de verordening vallen. Het is aan de initiatiefnemer om in het burgerinitiatief de relatie van het initiatief met de gemeente helder te maken. In lid 2 zijn een aantal onderwerpen opgenomen waarover een burgerinitiatief niet mag gaan: a. de uitvoering van besluiten van hogere bestuursorganen die de raad geen beleidsvrijheid geeft; Het is evident dat het weinig zin heeft om te praten over zaken waar de raad verder geen invloed meer op heeft. Dat kan gaan om handelen van de gemeente dat volledig bepaald wordt door landelijke of provinciale wetgeving, maar ook bijvoorbeeld om de besteding van budgetten waarvan door het rijk of provincie verregaand is bepaald hoe het mag worden uitgegeven. b. het vaststellen van de gemeentelijke begroting; Hier wordt al uitgebreid over gesproken, inwoners kunnen hierover op de reguliere wijze inspreken; c. de gemeentelijke belastingen en tarieven;

10

Belastingen zijn nodig om de uitgaven van de gemeente te dekken. Discussie over het verhogen/verlagen van belastingen hebben daarom weinig zin als daar geen discussie over de uitgaven aan vast zit. d. een zaak van louter privé-belang; Het is een goed gebruik om in de commissies en de raad niet te spreken over individuele gevallen. e. een klacht in de zin van hoofdstuk 9 van de Algemene wet bestuursrecht over een gedraging van een bestuursorgaan; Voor klachten is er een voorliggende procedure die beter geschikt is; f. een bezwaar in de zin van hoofdstuk 7 van de Algemene wet bestuursrecht tegen een besluit van het bestuursorgaan; Voor bezwaren is er een voorliggende procedure die beter geschikt is; g. een onderwerp waarover in een periode van 12 maanden voorafgaand aan het tijdstip waarop indiening van het voorstel plaatsvindt, door de raad een besluit is genomen. Het is niet de bedoeling dat burgers het instrument gebruiken om steeds hetzelfde onderwerp te agenderen. h. een onderwerp dat op de agenda van de commissie of de raad staat op het tijdstip waarop indiening van het initiatief plaatsvindt. Voor onderwerpen die al geagendeerd zijn, heeft een burgerinitiatief geen toegevoegde waarde. Artikel 3: Vormvoorschriften Ten opzichte van de oude verordening burgerinitiatief is het aantal benodigde handtekeningen teruggebracht van honderd naar vijftig.

Omdat de raad geen besluit hoeft te nemen is het niet meer nodig om met het burgerinitiatief een uitgewerkt voorstel met 11

kostenraming aan de raad voor te leggen. In plaats daarvan is opgenomen dat het burgerinitiatief één of meerdere vragen aan de gemeenteraad bevat. Tenslotte zijn een aantal eisen opgenomen over de ondertekening van het burgerinitiatief en de vorm en inhoud van de handtekeninglijsten. Deze eisen zijn niet gewijzigd ten opzichte van de oude verordening. Artikel 4: Indienen burgerinitiatief Net als in de oude verordening kan een burgerinitiatief worden ingediend door inwoners van de gemeente die zestien jaar en ouder zijn en of stemrecht hebben voor de gemeenteraadsverkiezingen of stemrecht hebben zodra ze achttien worden. Artikel 5 Toetsing In de bestaande verordening was opgenomen dat een burgerinitiatief schriftelijk bij de voorzitter van de gemeenteraad werd ingediend, die het vervolgens aan het presidium voorlegde voor toetsing. In de nieuwe verordening is dit gewijzigd in dat het burgerinitiatief schriftelijk bij de gemeente wordt ingediend. Het presidium is nog steeds de toetsende instantie. Ook gebleven is de verplichting om de initiatiefnemer in de gelegenheid te stellen om eventuele gebreken te herstellen. Artikel 6: Behandeling De behandeling van het burgerinitiatief is ten opzichte van de oude verordening ingrijpend gewijzigd. De raadsbehandeling komt te vervallen en er vindt dus alleen bespreking in de commissie plaats.

Hiervoor is een speciale commissie Burgerinitiatief in het leven geroepen. Om de bureaucratie te beperken is bepaald dat alle raads- en commissieleden zitting hebben in de commissie en dat het presidium de voorzitter aanwijst. Om flexibiliteit in de procedure te houden is daarnaast vastgelegd dat het presidium bepaalt op welke wijze het 12

burgerinitiatief wordt besproken en hoeveel leden per fractie kunnen deelnemen aan de bespreking. Bespreking vindt alleen plaats als de initiatiefnemer aanwezig is. Als de commissiebespreking aanleiding voor fracties is om moties in de raad in te dienen, wordt dit gemeld aan de initiatiefnemer.

13