Bijlage 4 Stadsmonitor 2026

Stadsmonitor 2026 Gemeente ’s-Hertogenbosch

Afdeling Onderzoek & Statistiek april 2026

Kort samengevat De stadsmonitor 2026 geeft een overzicht van de staat van ’s-Hertogenbosch: hoe gaat het met de stad en haar inwoners? De leidraad voor de stadsmonitor is de programmabegroting 2026.

Bestuursorganen en -ondersteuning We staan actief in verbinding met ál onze inwoners en partners. Cijfers laten zien dat de relatie met burgers nog versterkt kan worden. Met de stelling “Inwoners worden voldoende betrokken bij het maken van plannen van de gemeente” is in 2025 27% van de inwoners het eens. 15% van de inwoners vindt dat de burgemeester en wethouders hun besluiten duidelijk uitleggen. De opkomst voor de gemeenteraadsverkiezingen (51,8%) was hoger dan de meeste andere grote gemeenten.

Gezondheid, sociale structuur en maatschappelijke ondersteuning

voor. komen het vaakst voor. Inwoners geven een 6,8 voor de veiligheid in de buurt.

We willen dat onze inwoners zich zo goed en zo lang mogelijk zelfstandig kunnen redden in hun eigen woning en mee kunnen doen in de maatschappij. In 2024 beoordeelt 68% van de inwoners de eigen gezondheid als (zeer) goed. In 5 van de 12 focusbuurten is dit percentage toegenomen of minimaal 85%. In 2024 maken 74 op de 1.000 inwoners gebruik van de Wmo.

Ongeveer 16% van de inwoners geeft aan dat zij ‘vaak’ overlast van rondhangende jongeren in de buurt ervaren. In 2025 zijn er 5,7 geregistreerde meldingen van jongerenoverlast per 1.000 inwoners.

In 2024 geeft 4% van de inwoners aan zich altijd of meestal eenzaam of alleen te voelen. 77% van de inwoners van 18 tot en met 64 jaar en 70% van de 65-plussers geeft aan het gevoel te hebben mee te tellen in de samenleving. 38% van de inwoners zet zich in als vrijwilliger en 24% is mantelzorger. 13% van de mantelzorgers ervaart de mantelzorg als (zeer) belastend.

Cultuurstad van het Zuiden bestaat uit de vele culturele activiteiten, zowel de professionele als die binnen de amateurkunst. In 2024 is het aandeel participanten in de amateurkunst 58%. 14% van de inwoners doet vrijwilligerswerk voor een culturele organisatie.

Veiligheid Dienstverlening met een kloppend hart voor de samenleving We willen goed en snel bereikbaar zijn voor onze inwoners. Inwoners zijn bijna unaniem tevreden over het contact in het Stadskantoor (93% (zeer) tevreden). Over de telefonische bereikbaarheid (83%) en een afspraak maken via de website (79%) is men overwegend (zeer) tevreden.

Het thema veiligheid raakt ons allemaal. In 2025 registreerde de politie 55,9 misdrijven per 1.000 inwoners. ’s-Hertogenbosch staat landelijk op plaats 20. Inwoners is in 2025 gevraagd hoe vaak bepaalde vormen van overlast en criminaliteit in hun buurt voorkomen. Te hard rijden, hondenpoep, rommel op straat en afval naast (ondergrondse) containers komen het vaakst 2

Cultureel klimaat

In 2024 is ongeveer een kwart van de inwoners het (helemaal) eens met de stelling dat ’sHertogenbosch dé Cultuurstad van het Zuiden is. 64% vindt dat er veel kunst- en cultuur activiteiten plaatsvinden. Daarnaast bezoekt 67% jaarlijks ten minste één keer een Bosch festival (exclusief Carnaval). Kunstenaars kunnen zich in ’s-Hertogenbosch verder ontwikkelen middels de cultuurfondsen. Sinds 2025 zijn er nieuwe subsidieregelingen. In dat jaar zijn er in totaal 196 aanvragen ingediend bij deze gemeentelijke cultuurfondsen, waarvan 52% door startende kunstenaars.

Gelijke kansen op talentontwikkeling

Openbare ruimte, water en groen

We creëren gelijke kansen voor alle jongeren, zodat zij hun talenten kunnen ontwikkelen. Met jeugdzorgaanbieders en huisartsen regelen we de zorg voor jongeren zo dichtbij mogelijk. In 2024 maakt 13,4% van de jeugdigen tot en met 17 jaar gebruik van specialistische jeugdhulp. 85% van de ouders/verzorgers is van mening dat de hulp die zij krijgen aansluit bij de hulpvraag van hen of hun kind. Dit is hoger dan de voorgaande jaren.

We zorgen voor een duurzame inrichting en beheer van de openbare ruimte. Het gemiddelde rapportcijfer van de inwoners voor de woonomgeving is in 2025 een 7,5. 62% is (zeer) tevreden met het beheer en het onderhoud van de openbare ruimte. De schaalscore van het schoonhouden van de naaste woonomgeving is een 6,3.

Van alle leerlingen uit schooljaar 2024-2025 volgen er 258 in schooljaar 2025-2026 geen onderwijs. Zij worden gezien als nieuwe voortijdig schoolverlaters. Het gaat om 2,38% van alle leerlingen uit schooljaar 2024-2025. Daarnaast neemt in 2025 88% van de kinderen met een indicatie deel aan de voor- en vroegschoolse educatie.

Verstedelijking en wonen Wij willen dat iedereen een woning kan vinden die aansluit bij de eigen wensen en mogelijkheden. De woonaantrekkelijkheid van de gemeente ’s-Hertogenbosch is iets boven gemiddeld. We staan in 2025 op de 19e positie in de Atlas voor gemeenten. In 2025 zijn 940 woningen door nieuwbouw toegevoegd, waaronder 150 woningen door middel van transformatie.

De schaalscores van de verschillende typen onderhoud komen uit op een ruime voldoende: onderhoud van fysieke voorzieningen voor de jeugd (7,0), onderhoud van wegen (7,0) en onderhoud van groen (6,7).

Bereikbare stad, dorpen en wijken Onze ambitie is dat mensen vlot, comfortabel en veilig op hun bestemming kunnen komen. In 2025 is de meerderheid van de inwoners (zeer) tevreden over de bereikbaarheid van en naar de gemeente per fiets (88%) en met de auto (67%). 68% van de inwoners maakt in 2025 regelmatig gebruik van een benzine- of dieselauto. 43% van de inwoners verwacht een benzine- of dieselauto te gebruiken in 2030. Er is een flinke toename in het aantal (semi)publieke oplaadpunten voor elektrische auto’s: dit zijn er 3.003 in 2025. 3

In 2025 waren er op de gemeentelijke wegen 0,72 verkeersslachtoffers per 1.000 inwoners.

Sport en recreatie Gezondheid, sport en bewegen is voor iedereen, maar niet voor iedereen vanzelfsprekend. In 2024 voldoet 55% van de volwassenen in de gemeente ’sHertogenbosch aan de landelijke beweegrichtlijn. In 2023 beweegt 60% van de kinderen van 4 tot en met 11 jaar elke dag minstens 1 uur. In 2024 vindt 61% van de volwassen inwoners de kwaliteit van de sportvoorzieningen in de gemeente (ruim) voldoende. 56% van de volwassenen (2024) en 58% van de jongeren (2023) vindt dat er (ruim) voldoende mogelijkheden zijn om te sporten en te bewegen in de openbare ruimte.

Energie, duurzaamheid en milieu ’s-Hertogenbosch wil een duurzame gemeente zijn waarin het prettig en gezond wonen en leven is. We willen klimaatneutraal zijn in 2045. In 2024 is 197.000 kW opgewekt met zonnepanelen. In 2025 hebben ongeveer 2.600 huishoudens ondersteuning gekregen voor het nemen van energiebesparende maatregelen. Het energieloket Brabant Woont

Slim had 15.000 bezoekers en 1.100 klantcontacten. Onze ambitie is minder restafval, met behoud van kwaliteit van grondstoffen, en hoge klanttevredenheid. Inwoners geven de serviceen dienstverlening van de Afvalstoffendienst een 7,8. In 2025 ligt de hoeveelheid huishoudelijk restafval per inwoner nog boven de ambitie voor 2026.

Cultuurhistorische kwaliteit We willen het Bossche erfgoed duurzaam behouden voor toekomstige generaties en het actief inzetten bij de ontwikkeling van de stad. In 2025 is www.erfgoedshertogenbosch.nl 151.000 keer bezocht door 88.000 unieke bezoekers. In het erfgoedcentrum in het Groot Tuighuis zijn 12.000 bezoekers geteld in 2025.

Ruimte voor economie en voorzieningen We gaan een economisch onderscheidend ’sHertogenbosch doorontwikkelen. Tussen 2023 en 2024 is het aantal arbeidsplaatsen met 2,1% gestegen tot 119.140. Hiermee is de ambitie voor 2026 al gehaald. De Bossche data-economie kent een goede basis, met een sterk cluster van data- en ICTbedrijven en kennis- en onderwijsinstellingen.

Er zijn in 2024 1.210 vestigingen in de ICT, waarvan er 175 nieuwe vestigingen.

Werk en inkomen ’s-Hertogenbosch is een sterke sociale gemeente met veel werkgelegenheid. De netto participatiegraad is met 73,7% (2025) vrij hoog vergeleken met andere gemeenten. Het totaal aantal BUIG-uitkeringen neemt sinds 2017 af. Eind 2025 is het aantal uitkeringen BUIG in de gemeente ’s-Hertogenbosch 3.125. 30% van de inwoners van ’s-Hertogenbosch met een bijstandsuitkering is aan het werk met ondersteuning van loonkostensubsidie.

Gelijke kansen op financiële zelfredzaamheid Als lokale overheid kunnen we armoede niet voorkomen. Wel is het onze ambitie dat alle inwoners van ’s-Hertogenbosch kunnen meedoen in de samenleving, ongeacht hun financiële situatie. Volgens de voorlopige cijfers van 2024 heeft 5,5% van alle huishoudens in ’s-Hertogenbosch een inkomen onder de lage-inkomensgrens. Stichting Leergeld en Jeugdfonds Sport en Cultuur hebben samen ongeveer 2.475 kinderen bereikt. 4

Volgens de cijfers van januari 2025 heeft 8,2% van alle huishoudens in ’s-Hertogenbosch geregistreerde problematische schulden. De gemiddelde doorlooptijd totdat aanvragers van een schuldregeling schuldenzorgvrij zijn nam tussen 2021 en 2023 af. In 2024 liep deze weer op. In 2025 is de gemiddelde doorlooptijd afgenomen tot 9,3 maanden.

Inhoud

Inleiding ................................................................... 6 1.

Bestuursorganen en -ondersteuning ............... 7

2.

Dienstverlening met een kloppend hart voor de samenleving .................................................... 8

3.

Gezondheid, sociale structuur en maatschappelijke ondersteuning..................... 9

4.

Veiligheid ...................................................... 11

5.

Cultureel klimaat ........................................... 12

6.

Gelijke kansen op talentontwikkeling ............ 14

7.

Verstedelijking en wonen .............................. 16

8.

Openbare ruimte, water en groen ................. 17

9.

Bereikbare stad, dorpen en wijken ................ 18

10.

Sport en recreatie ......................................... 19

11.

Energie, duurzaamheid en milieu.................. 20

12.

Cultuurhistorische kwaliteit ........................... 22

13.

Ruimte voor economie en voorzieningen ...... 23

14.

Werk en inkomen .......................................... 25

15.

Gelijke kansen op financiële redzaamheid .... 26

Bijlage 1: Benchmarks ........................................... 28

5

Inleiding De stadsmonitor 2026 geeft een overzicht van de staat van ’s-Hertogenbosch: hoe gaat het met de stad en haar inwoners? De vijftien thema’s uit de programmabegroting 2026 passeren hier de revue. Het bestuursakkoord 2022-2026 ligt ten grondslag aan de programmabegroting. Per programma geven we een korte beschrijving hoe het met de stad gesteld is en welke ontwikkelingen er zijn. We beschrijven of deze ontwikkelingen de gewenste richting uitgaan om de gestelde ambities voor 2026 te halen. Daarnaast besteden we aandacht aan de positie van onze stad ten opzichte van andere gemeenten. Opzet van de stadsmonitor In vijftien delen beschrijft de voorliggende monitor de staat van de stad. Ieder deel is gewijd aan een programma uit de begroting. Bij een aantal programma’s zijn indicatoren opgenomen die niet in de begroting vermeld zijn, maar wel relevant zijn voor de staat van de stad. Gebruikte bronnen en representativiteit In de stadsmonitor is gebruik gemaakt van een groot aantal interne en externe gegevensbronnen. Voorbeelden van interne bronnen zijn de enquête leefbaarheid en veiligheid, de enquête vrije tijd en welzijn, de enquête cultuurparticipatie en verschillende

inwonerpanel-onderzoeken. Naast deze vragenlijstgegevens zijn ook andere interne bronnen gebruikt, zoals cijfers over afvalinzameling, de energietransitie en de woningbouw. Voorbeelden van externe bronnen zijn de Regionale klimaatmonitor, de Atlas voor Gemeenten, het vestigingenregister (LISA), CBS en politie. Er zijn resultaten gebruikt twee typen vragenlijst-onderzoeken gebruikt: de najaarsenquêtes en de inwonerpanelonderzoeken De algemene werkwijze van de najaarsenquêtes is als volgt: via een steekproeftrekking uit de Basisregistratie Personen (BRP) worden inwoners uitgenodigd om aan een onderzoek mee te doen. We sturen één of meerdere herinneringen. Deze werkwijze levert een gemiddelde respons op van ongeveer 25%. Daarnaast hebben alle inwoners van ’s-Hertogenbosch de mogelijkheid om mee te doen via de ‘open link’. Van de respondenten zijn enkele gegevens bekend, zoals leeftijd en woonwijk. Om ervoor te zorgen dat de cijfers een goede benadering van de werkelijkheid zijn, wegen we de resultaten. Wegen betekent dat de groepen die oververtegenwoordigd zijn, minder zwaar worden meegeteld. De groepen die ondervertegenwoordigd zijn, worden juist zwaarder meegeteld. Het inwonerpanel bestaat uit ongeveer 10.500 inwoners van de gemeente ’s-Hertogenbosch. De gemiddelde respons ligt rond de 50%. Ook 6

deze resultaten zijn gewogen voor een goede benadering van de werkelijkheid. Vergelijken met andere gemeenten Natuurlijk is het niet alleen interessant om te zien hoe bepaalde ontwikkelingen in onze stad gaan, maar ook wat onze positie is ten opzichte van andere gemeenten. Daarom is achter in deze rapportage een bijlage opgenomen, genaamd ‘Benchmarks’. Per programma vergelijken we onze stad op één à twee indicatoren met andere grote gemeenten. Er is gekozen voor een vergelijking met de G40 (41 (middel)grote gemeenten) en de G4. In de praktijk blijkt dat de benchmark-cijfers vaak ouder zijn dan de cijfers die we zelf voor ’s-Hertogenbosch tot onze beschikking hebben. Bij de benchmark is dus vooral de vergelijking met andere gemeenten van belang.

1. Bestuursorganen en -ondersteuning

Om besluiten goed te kunnen nemen, vinden we het van belang om een zo breed mogelijk beeld te krijgen van de geluiden en belangen in de samenleving. Inwoners weten goed wat er in hun buurt, wijk of dorp speelt en daar willen we gebruik van maken. We zijn ervan overtuigd dat besluitvorming goed, afgewogen en uitlegbaar is na een goed participatieproces met inwoners en andere belanghebbenden.

Ambitie We staan actief in verbinding met ál onze inwoners en partners. Hiervoor leggen we ons oor goed te luister. Ook bij die Bosschenaren die zich minder snel roeren of die we minder automatisch bereiken. De betrokkenheid en deelname bij het collectief van onze democratie mag en moet echt beter. Alleen vanuit wederkerigheid en mede-eigenaarschap komen we samen verder in de aanpak van opgaven en aandachtspunten. Naast het vaste en meer traditionele instrumentarium gaan we daarom ook actief op zoek naar een nieuwe creatieve en meer interactieve instrumenten om inwoners te boeien en te (ver)binden. We beseffen ons zeer dat dit iets anders vraagt van ons als lokale overheid. Zowel van de ambtelijke organisatie, het college alsook de gemeenteraad. Dat we een betrouwbare partner zijn en blijven, staat buiten kijf. We investeren in meer duidelijke besluitvormingstrajecten voor iedereen, we zijn transparant over verwachtingen en daarbij passende rollen en we werken samen op basis van co-creatie met inwoners. Experimenteren en proeftuinen gaan ons daarbij helpen. Deze ambitie raakt iedere opgave, project en programma. Dwars door de gemeente.

Cijfers laten zien dat de relatie met burgers nog versterkt kan worden. Met de stelling “Inwoners worden voldoende betrokken bij het maken van plannen van de gemeente” is in 2025 27% van de inwoners het eens. Dat is boven de ambitie van 23%. Ook is aan inwoners gevraagd of zij vinden dat de burgemeester en wethouders hun besluiten duidelijk uitleggen. 15% van de inwoners is het hiermee eens. Daarnaast heeft 46% van de inwoners vertrouwen in de gemeente en vindt ruim een kwart (28%) dat de gemeente luistert naar de inwoners. 15% is het eens met de stelling “De gemeente doet onvoldoende voor mensen zoals ik”. We willen de democratische cultuur in ’sHertogenbosch verder ontwikkelen. In 2026 is de opkomst bij de Tweede Kamerverkiezingen 51,8%. Dit is iets lager dan gemiddeld in Nederland (53,7%), maar hoger dan de meeste grote gemeenten (zie benchmark). In 2022 bracht 48,3% van de kiesgerechtigden een stem uit voor de gemeenteraadsverkiezingen. 7

2. Dienstverlening met een kloppend hart voor de samenleving

We willen goed en snel bereikbaar zijn voor onze inwoners. In januari 2026 is ruim 83% van de inwoners (zeer) tevreden over de telefonische bereikbaarheid van de gemeente. Dit is meer dan in 2024 en boven de ambitie van 75%.

Ambitie Vanuit het Bestuursakkoord en onze visie op (publieke) dienstverlening geven we invulling aan onze gemeentelijke dienstverlening. Hierbij hechten we groot belang aan het in verbinding zijn met onze inwoners en ondernemers. Nu digitale dienstverlening steeds meer de norm wordt in de maatschappij, wordt een goede borging van het menselijke aspect ook steeds belangrijker. Uit verschillende onderzoeken blijkt dat de behoefte aan persoonlijk contact met de overheid en ondersteuning bij dienstverlening blijft bestaan.

We willen transparant zijn over onze processen en deze zo eenvoudig mogelijk maken. De tevredenheid over het maken van een afspraak via de website is in toegenomen van 69% in 2024 tot 79% in 2026. Ook in het persoonlijke contact aan de balie waarderen inwoners onze dienstverlening hoog: 93% van de inwoners is (zeer) tevreden over de manier waarop zij te woord zijn gestaan aan de balie in het Stadskantoor. Een bezoek aan het Stadskantoor, vanaf binnenkomst, het aanmelden, de wachtruimte tot en met het baliebezoek, krijgt van de inwoners een gemiddeld rapportcijfer van 8,2.

We vinden het belangrijk dat we als de overheidsorganisatie die het dichtst bij de inwoner staat goed bereikbaar zijn, helder en begrijpelijk communiceren en transparant zijn over onze processen en afwegingen. Hiermee laten we het vertrouwen ontstaan dat inwoners op de door hun gewenste manier met ons in contact kunnen komen en we samen komen tot passende dienstverlening.

8

3. Gezondheid, sociale structuur en maatschappelijke ondersteuning

In 2024 beoordeelt 68% van de inwoners de eigen gezondheid als (zeer) goed. Dit is vergelijkbaar met twee jaar eerder. In 5 van de 12 focusbuurten is dit percentage toegenomen of minimaal 85%. De ambitie is dat in 2026 in 9 focusbuurten het percentage inwoners dat de eigen gezondheid als (zeer) goed beoordeelt, is toegenomen ten opzichte van 2019 of minimaal 85% is.

Ambitie We willen dat onze inwoners zich zo goed en zo lang mogelijk zelfstandig kunnen redden in hun eigen woning en mee kunnen doen in de maatschappij. En we geloven in meer gezonde en gelukkige jaren voor onze inwoners. Dit doen we door de gezondheidsverschillen tussen groepen inwoners te verkleinen.

Inwoners van ’s-Hertogenbosch geven zichzelf in 2024 gemiddeld een 7,5 voor gezond leven. In 2 van de 12 focusbuurten is het gemiddelde rapportcijfer voor gezond leven toegenomen of minimaal een 7,5. De ambitie is dat in 2026 in 9 focusbuurten het rapportcijfer voor gezond leven is toegenomen ten opzichte van 2019 of minimaal een 7,5 is.

We investeren in een sterke sociale structuur binnen onze wijken en dorpen, waarbij we inzetten op het tegengaan van eenzaamheid, (meer) ruimte voor ontmoeting, sterke sociale netwerken, groen, sport en spel. Hierdoor zetten we in op meer preventie en houden we de stijging van zorgkosten zoveel mogelijk binnen de perken.

Als inwoners (tijdelijk) extra ondersteuning nodig hebben om mee te kunnen doen, zorgt de gemeente daarvoor via de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning). In 2024 maken 74 op de 1.000 inwoners gebruik van de Wmo. Het aandeel Wmo-cliënten is vergelijkbaar met de meeste andere grote gemeenten (zie benchmark). De gemeente houdt ieder jaar een cliëntervaringsonderzoek onder inwoners die gebruik maken van de Wmo. Uit het meest recente onderzoek van 2025 onder inwoners met hulp bij het huishouden blijkt dat zij gemiddeld een 7,8 geven voor de kwaliteit van de hulp. 81% vindt dat de hulp die zij krijgen aansluit bij hun hulpvraag.

We helpen de inwoners voor wie dat niet vanzelf gaat. Als er (tijdelijk) extra ondersteuning nodig is, zorgen we voor maatwerk.

9

In 2023 zijn er 577 (dreigend) dakloze mensen in de gemeente ’s-Hertogenbosch, waarvan 124 kinderen. Deze mensen verblijven bijvoorbeeld in de openbare ruimte, in een opvang voor dak- en thuisloze mensen, in een instelling, in een niet-conventionele ruimte (garage, kraak, etc.) of bij bekenden. We willen bereiken dat inwoners een sterk sociaal netwerk hebben, waardoor zij het gevoel hebben mee te tellen en mee te kunnen doen in de samenleving. In 2024 geeft 4% van de inwoners aan zich altijd of meestal eenzaam of alleen te voelen. 77% van de inwoners van 18 tot en met 64 jaar en 70% van de 65-plussers geeft aan het gevoel te hebben mee te tellen in de samenleving. In 2024 zet 38% van de inwoners zich in als vrijwilliger. 24% van de inwoners is mantelzorger. Van de mantelzorgers ervaart 13% de zorg die zij geven als (zeer) belastend. Om overbelasting van mantelzorgers tegen te gaan, zetten we meer in op respijtzorg en versterken we de samenwerking met Vanzelfsprekend JMZ (Jonge Mantelzorger).

10

4. Veiligheid

We willen dat al onze inspanningen bijdragen aan een veilig ’s-Hertogenbosch. Dat betekent dat we zowel naar het objectieve als het subjectieve veiligheidsbeeld kijken. In 2025 registreerde de politie 55,9 misdrijven per 1.000 inwoners. Onder misdrijven verstaan we relatief zware strafbare feiten, zoals diefstal, mishandeling of vernieling. ’s-Hertogenbosch staat vergeleken met alle gemeenten in Nederland op plaats 20. Hiermee voldoen we momenteel aan de ambitie dat we maximaal op plek 20 staan (hoe hoger, hoe ongunstiger). Van de G40 (41 (middel)grote gemeenten) en de G4 neemt ’s-Hertogenbosch de 17e positie in (zie benchmark). Kijken we naar de subjectieve veiligheid, dan zien we dat inwoners een 6,8 geven voor de veiligheid in hun buurt.

Ambitie Het thema veiligheid raakt ons allemaal. En voor veiligheid zijn we daarom allemaal medeverantwoordelijk. Het begint met ieders ogen en oren in de wijk. En we investeren preventief in mensen en netwerken. Dat richt zich op het voorkómen van veiligheidsproblemen en het bieden van perspectief. Als het nodig is, werken we ook repressief. Tegen wie de spelregels van onze samenleving moedwillig overtreedt, treden we hard op. Qua veiligheidscijfers doen we het op vele fronten goed. Toch ervaren inwoners deze veiligheid niet altijd in hun nabije leefomgeving. Uit het traject met de Wijkveiligheidsscans hebben we geleerd dat inwoners veiligheid vooral associëren met leefbaarheid. De focus die we aanbrengen steunt op een stevig fundament van het complete stelsel van veiligheid en leefbaarheid binnen onze gemeente, onze veilige basis. Veiligheid moet voelbaar zijn voor onze inwoners, nu en in de toekomst.

In 2025 is aan inwoners gevraagd hoe vaak bepaalde vormen van overlast en criminaliteit in hun buurt voorkomen. Te hard rijden, hondenpoep, rommel op straat en afval naast (ondergrondse) containers komen het vaakst voor. De grootste overlast in de sociale sfeer wordt ervaren van rondhangende jongeren. Het percentage inwoners dat ‘vaak’ overlast ervaart van rondhangende jongeren is licht gestegen tussen 2023 (13%) en 2025 (16%). In 2025 registreerde de politie 5,7 incidenten van jongerenoverlast per 1.000 inwoners. Tijdens de coronaperiode waren er meer meldingen van jongerenoverlast.

11

5. Cultureel klimaat

Een sterke cultuurstad kan niet zonder amateurkunst. Onze lokale makers, de muziekverenigingen en andere creatievelingen laten cultuur leven. In 2024 is het aandeel participanten in de amateurkunst 58%, boven de ambitie van 55%. Daarnaast weten we hoe belangrijk vrijwilligers zijn voor de culturele sector. In 2024 doet 14% van de inwoners vrijwilligerswerk voor een culturele organisatie, meer dan in 2022 (11%). Hiermee is de ambitie van 15% bijna gehaald. We willen verder bouwen aan de Cultuurstad van het Zuiden voor iedereen. In 2024 is ongeveer een kwart van de inwoners het (helemaal) eens met de stelling dat ’s-Hertogenbosch dé Cultuurstad van het Zuiden is. De ambitie voor 2026 is 35%.

Ambitie Cultuurstad van het Zuiden bestaat uit de vele culturele activiteiten, zowel de professionele als die binnen de amateurkunst. Het totaal maakt de gemeente 's-Hertogenbosch een fijne plek voor bezoekers en inwoners. Cultuur in al haar verschijningsvormen draagt bij aan de aantrekkelijkheid van onze stad, kernen en dorpen als woon- en werkgemeente en aan de lokale economie. De betekenis van Cultuurstad van het Zuiden gaat echter verder. Cultuur brengt mensen in 's-Hertogenbosch samen en past daarmee naadloos bij het DNA van 's-Hertogenbosch waarin ontmoeting centraal staat.

Onze musea, theaters en evenementen zijn van hoge kwaliteit en nationaal aansprekend. In de Atlas voor gemeenten 2025 (zie benchmark) staan we op de 17e plaats wat betreft het aanbod in de podiumkunsten, op basis van cijfers uit 2023. De daling vanaf plek vijf komt omdat Theater aan de Parade in 2023 gesloten was vanwege de nieuwbouw. Daarnaast vindt 64% van de inwoners in 2024 dat er in de gemeente ’s-Hertogenbosch veel kunst- en cultuuractiviteiten plaatsvinden, en vier op de tien beschrijven het culturele leven in ’s-Hertogenbosch als ‘levendig’. Bovendien bezoekt 67% van de inwoners jaarlijks ten minste één festival of evenement (exclusief Carnaval) in onze gemeente. Hiermee is de ambitie voor 2026 behaald (66%).

Het is onze ambitie om onze Cultuurstad van het Zuiden verder te versterken. In lijn met de Cultuurnota ‘Cultuur maakt mensen’ zetten we in op innoveren, verrassen en investeren. Wat moet leiden tot een nog aansprekender, prikkelender en diverser cultureel aanbod voor onze inwoners. Door te versterken waar we goed in zijn, door het blijvend innoveren van het aanbod, en door cultuur en mensen nog beter aan elkaar te verbinden, blijven we ook in de toekomst dé Cultuurstad van het Zuiden voor onze bewoners en bezoekers. De drie beleidslijnen Versterken, Vernieuwen en Verbinden blijven daarmee onverminderd van kracht. 12

Eén van de speerpunten is het verder ontwikkelen van urban arts als cultuurvorm in al zijn verschillende uitingen. 36% van de 12 tot 18-jarigen gaf in 2023 aan wel eens een urban-plek/evenement te hebben bezocht in ’sHertogenbosch. Dit is meer dan in 2019 (28%). In 2024 vindt 36% van de inwoners het culturele leven in ’s-Hertogenbosch het best te beschrijven als ‘bij de tijd’, ‘vernieuwend’ of ‘modieus’. Kunstenaars kunnen zich in ’s-Hertogenbosch verder ontwikkelen middels de cultuurfondsen. Sinds 2025 zijn er nieuwe subsidieregelingen. Eén van deze regelingen is de Bossche Makersregeling/bijzondere activiteiten amateurkunsten/ professionele kunsten. In 2025 zijn er in totaal 196 aanvragen ingediend bij deze gemeentelijke cultuurfondsen, waarvan 52% door startende kunstenaars. Dit is ruim boven de ambitie van 25%.

13

6. Gelijke kansen op talentontwikkeling

Met jeugdzorgaanbieders en huisartsen regelt de gemeente de zorg voor jongeren zo dichtbij mogelijk. In 2024 maakt 13,4% van de jeugdigen tot en met 17 jaar gebruik van specialistische jeugdhulp. Dit is ongeveer gelijk aan 2023 (13,3%). Sinds 2017 is er sprake van een toename. Toen maakte 9,8% van de jeugdigen gebruik van jeugdhulp. In 2024 maakten zo’n 330 jeugdigen gebruik van jeugdhulp met verblijf. Dit is ongeveer gelijk gebleven ten opzichte van 2023 en komt in de buurt van de doelstelling van maximaal 325 jeugdigen met jeugdhulp met verblijf. De ambitie is om zoveel mogelijk jeugdigen, waar mogelijk, thuis te laten opgroeien.

Ambitie We creëren gelijke kansen voor alle jongeren, zodat zij hun talenten kunnen ontwikkelen. In onze benadering staat de omgeving van de jongeren centraal: de situatie thuis, op school, maar ook in de wijk. Samen met de community van Bossche partners hebben we de Actieagenda Gelijke Kansen ontwikkeld. Deze voeren we de komende jaren uit. De coronamaatregelen hebben grote invloed gehad op jongeren. Deze werken nog steeds door. Daarom ontwikkelen we voor jongeren een Actieplan Mentaal Welzijn. Daarnaast blijven we inzetten op het voorkomen van en de aanpak tegen: schoolverzuim, voortijdig schoolverlaten en jeugdwerkloosheid.

85% van de ouders/verzorgers van kinderen met jeugdhulp is van mening dat de jeugdhulp aansluit bij de hulpvraag van hen of hun kind. Dit is boven de ambitie voor 2026. Daarnaast vindt 70% van de jongeren met jeugdhulp dat de hulp aansluit bij hun hulpvraag.

We implementeren de voorstellen uit de landelijke Hervormingsagenda Jeugdhulp en gebruiken de daarvoor bestemde middelen om de transformatie van de jeugdhulp te versnellen. Naast onze lokale inzet, werken we regionaal aan passender jeugdhulp. Als thuis opgroeien niet mogelijk is, streven we naar gezinsgericht verblijf. We werken hierbij samen met partners in de gemeente en in de regio.

De gemeente stelt een actieplan mentale gezondheid op samen met onderwijspartners en werkgevers. In 2023 ervaart ruim een kwart (28%) van de jongeren onvoldoende mentaal welzijn. Dit is vergelijkbaar met Nederland (27%), maar hoger dan de GGD-regio Hart voor Brabant (25%). Van alle leerlingen uit schooljaar 2024-2025 volgen 258 in schooljaar 2025-2026 geen onderwijs. Zij worden gezien als nieuwe voortijdig schoolverlaters. Het gaat om 2,38% 14

van alle leerlingen uit schooljaar 2023-2024. Het aandeel voortijdig schoolverlaters is lager dan in de meeste andere grote gemeenten (zie benchmark). In 2025 neemt 88% van de kinderen met een VVE1-indicatie deel aan het aanbod van voor- en vroegschoolse educatie. Dit is hoger dan in 2024. De ambitie is dat in 2026 95% van de peuters met een VVEindicatie deelneemt aan het VVE-aanbod.

1

Voor- en Vroegschoolse Educatie

15

7. Verstedelijking en wonen

De inwoners zijn en blijven behoorlijk tevreden over het wonen en leven in ’s-Hertogenbosch. De eigen woning krijgt in 2025 gemiddeld een 8,0 als rapportcijfer. Daarnaast is de woonaantrekkelijkheid iets boven gemiddeld (zie benchmark). De huizenprijzen zijn tussen 2015 en 2024 minder gestegen dan in de meeste andere grote steden (zie benchmark).

Ambitie Wij willen dat iedereen een woning kan vinden die aansluit bij de eigen wensen en mogelijkheden. Daarmee houden we onze gemeente toekomstbestendig en bereikbaar voor iedereen. We zetten daarom stevig in op onze verstedelijkingsopgave. Met bijbehorende investeringen en scherpe keuzes voor versnelling van de woningbouwproductie. Door de juiste woningen te bouwen willen we ook de doorstroming op de woningmarkt een impuls geven. Verder leggen we de nadruk op inbreiding door het toevoegen van woningen binnen bestaand bebouwd gebied.

In 2025 zijn ongeveer 940 woningen toegevoegd door nieuwbouw, waaronder circa 150 door middel van transformatie. Daarmee is circa 90% van de doelstelling van 1.050 woningen gerealiseerd. Met splitsingen is bijna 95% van de doelstelling gehaald. De totale woningbouwcapaciteit komt per 1 januari 2026 uit op 15.680 woningen. Voor ongeveer 5.650 woningen is de ruimtelijke procedure doorlopen. De harde plancapaciteit is daarmee iets afgenomen ten opzichte van de 6.300 woningen vorig jaar. Voor de komende vijf jaar zijn 6.200 woningen in voorbereiding voor realisatie, waarvan voor 4.000 woningen de plannen zijn vastgesteld en 70% in het betaalbare segment wordt gerealiseerd. Met deze aantallen doen we het landelijk gezien goed. Uit het meest recente woonwensenonderzoek blijkt een grote vraag naar betaalbare woningen. Dat komt mede doordat het aantal thuiswonende jongeren dat een woning zoekt, met 20% fors is toegenomen. Dit onderstreept waarom er bij nieuwe plannen met ontwikkelaars afspraken worden gemaakt om 70% van de woningen in het betaalbare segment te realiseren. 16

8. Openbare ruimte, water en groen

Het gemiddelde rapportcijfer voor de woonomgeving is in 2025 een 7,5. 62% van de inwoners is (zeer) tevreden met het beheer en het onderhoud van de openbare ruimte. Het schoonhouden van de naaste woonomgeving (exclusief hondenpoep) heeft als schaalscore een 6,3. Deze schaalscore is samengesteld uit de beoordeling van inwoners over het verwijderen van zwerfafval tussen beplanting, het verwijderen van zwerfafval op straat, graffiti, herfstblad op gazons en bestrating, onkruid tussen stoeptegels, het vegen van straten en het leegmaken van afvalbakken.

Ambitie We zorgen voor een duurzame inrichting en beheer van de openbare ruimte. Dit leidt tot vermindering van grondstoffen, hergebruik van materialen en afval en het terugdringen van het gebruik van (fossiele) brandstoffen. Hierbij maken we steeds meer gebruik van slimme technieken en data. We willen dat de buitenruimte uitnodigt tot ontmoeten, spelen en bewegen.

Het onderhoud van fysieke voorzieningen voor de jeugd heeft in 2025 als schaalscore een 7,0, net als het onderhoud van de wegen. Het onderhoud van groen krijgt een 6,7. In 2023 was dit een 7,2. In 2025 is 78% van de inwoners (zeer) tevreden met de hoeveelheid groen in de buurt, zoals plantsoenen en parken. ’s-Hertogenbosch neemt een gemiddelde positie in als het gaat om de hoeveelheid groen in de straat (zie benchmark).

We zetten in op een brede vergroeningsstrategie. Met een inzet op meer kwalitatief groen in onze gemeente. Groen draagt bij aan klimaatbestendigheid doordat het water vasthoudt en hittestress in bebouwd gebied beperkt. Ook is het belangrijk voor de biodiversiteit. We kiezen voor een flinke impuls op vergroening van onze openbare ruimte in wijken en dorpen. Aanvullend richten we ons op de grotere groenstructuren. Zo komen we tot een aantrekkelijke, groene en toekomstbestendige stad in een natuurrijke omgeving.

De gemeente werkt samen met inwoners aan een gezonde en groene woonomgeving. Vier op de vijf inwoners vinden het goed dat de gemeente op verschillende plekken kiest voor hoger gras met bloemen en kruiden in plaats van kort gemaaid gras. Daarnaast is 75% het (helemaal) eens met de stelling “Ik vind het goed dat inwoners zelf aan de slag kunnen met groen in hun buurt”.

Samen met onze partners werken we aan oplossingen voor de grote waterveiligheidsopgave in de stad en regio. Gezien onze bijzondere ligging, integreren we water in onze gebiedsontwikkeling.

17

9. Bereikbare stad, dorpen en wijken

We investeren in alternatieven voor de auto en zetten in op betere fietsverbindingen binnen onze gemeente en met omliggende gemeenten. In 2025 is 88% van alle inwoners (zeer) tevreden over de bereikbaarheid van en naar de gemeente per fiets. Over de bereikbaarheid van en naar de gemeente per auto is 67% (zeer) tevreden. De inwoners wonen vergeleken met andere grote gemeenten op een gemiddelde afstand van een hoofdverkeersweg en station (zie benchmark).

Ambitie Onze ambitie is dat mensen vlot, comfortabel en veilig op hun bestemming kunnen komen. Hiervoor is een goede infrastructuur nodig voor alle modaliteiten, inclusief goede voorzieningen voor het collectief vervoer. Iedereen kan het vervoersmiddel kiezen dat het beste past bij een reis. Wij richten ons op het stimuleren van de vervoersmiddelen die het milieu het minste belasten. Voorzieningen houden we bereikbaar voor iedereen. We faciliteren en reguleren nieuwe vormen van ‘mobiliteit als dienst’. Onze aanpak is gericht op de combinatie van gedragsbeïnvloeding, technologie, samenwerking, handhaving en infrastructuur. Bij werkzaamheden in de openbare ruimte beperken we de overlast voor de verkeersdeelnemers en de omgeving zoveel als mogelijk.

We zetten het Actieplan Duurzame Mobiliteit voort. We realiseren via de laadplannen per wijk extra laadpalen om mee te gaan in de transitie naar elektrisch rijden. In 2025 waren er 3.003 (semi)publieke oplaadpunten voor elektrische auto’s in de gemeente, 334 meer dan in 2024. De transitie naar elektrisch rijden komt ook tot uiting in de afname van het percentage inwoners dat regelmatig gebruik maakt van een benzine- of dieselauto. In 2017 was dit nog 82% en in 2025 is dit 68%. Over vijf jaar verwacht nog maar 43% van de inwoners een benzine- of dieselauto te gebruiken. In 2025 waren er op de gemeentelijke wegen 0,72 verkeersslachtoffers per 1.000 inwoners. Dit is iets ongunstiger dan de ambitie voor 2026 (0,7). We intensiveren onze verkeersveiligheidsaanpak, met o.a. aanpassingen aan fietspaden en nieuwe verkeersveiligheidscampagnes. 18

10. Sport en recreatie

De landelijke beweegrichtlijn adviseert volwassenen wekelijks ten minste 2,5 uur matig intensief te bewegen en minstens tweemaal per week spier- en botversterkende activiteiten te doen. In 2024 voldoet 55% van de volwassenen in ’s-Hertogenbosch aan deze richtlijn. De ambitie is hiermee behaald. Een ander aspect van deze richtlijn is dat kinderen en jongeren ten minste 1 uur per dag matig intensief bewegen. In 2023 beweegt 60% van de kinderen van 4 tot en met 11 jaar elke dag minstens 1 uur en daarmee is onze ambitie al gehaald. Onder de jongeren2 beweegt in 2023 13% minimaal 1 uur per dag.

Ambitie Gezondheid, sport en bewegen is voor iedereen, maar niet voor iedereen vanzelfsprekend. Bewegen is voor iedereen essentieel om lichaam en geest vitaal en in goede conditie te houden. Te veel mensen lukt het niet om dagelijks voldoende te bewegen en dat is jammer. Naast een gezonde geest en een gezond lichaam draagt sport en bewegen ook bij aan een actieve, duurzame, sociaal betrokken en veilige samenleving.

We willen dat de sportieve infrastructuur voorziet in de sport- en beweegbehoefte van onze inwoners. Vergeleken met de andere grote gemeenten heeft ’s-Hertogenbosch in 2024 een gemiddelde score op beweegvriendelijke omgeving (zie benchmark). Dit gaat bijvoorbeeld over de bereikbaarheid, nabijheid en diversiteit van sportaccommodaties, speel- en sportplekken en recreatief water en openbaar groen. In 2024 vindt 61% van de volwassenen de kwaliteit van de sportvoorzieningen in de gemeente (ruim) voldoende (ambitie: 65%). Daarnaast vindt 56% van de volwassenen in 2024 en 58% van de jongeren2 in 2023 dat er (ruim) voldoende mogelijkheden zijn om te sporten en te bewegen in de openbare ruimte.

Sport en bewegen is ook gewoon leuk. Het is dan ook onze missie om iedereen in ’s-Hertogenbosch de kansen en gelegenheid te bieden om in beweging te komen en te blijven. Dit vraagt om een goede sportieve infrastructuur, een tot bewegen uitnodigende inrichting van de openbare ruimte, vitale sportaanbieders maar ook om “beweeg inclusief denken” vanuit het onderwijs, welzijnswerk, gezondheidszorg, etc. Door krachten te bundelen en samen te werken aan een brede en integrale aanpak geven we zoveel mogelijk inwoners, jong en oud, de kans om bewegen een vast onderdeel van hun dagritme te laten zijn.

2

In 2021 is de meetmethodiek van het onderzoek onder jongeren aangepast. Hierdoor sluiten de nieuwste cijfers niet volledig aan op de ambities uit 2019.

19

11. Energie, duurzaamheid en milieu

Onze ambitie is minder restafval, met behoud van kwaliteit van grondstoffen en hoge klanttevredenheid. In 2025 geven inwoners zichzelf een 7,8 voor het scheiden van afval. De service- en dienstverlening van de Afvalstoffendienst krijgt ook een 7,8.

Ambitie ’s-Hertogenbosch wil een duurzame gemeente zijn waarin het prettig en gezond wonen en leven is. We willen klimaatneutraal zijn in 2045. Dat betekent dat we energiebesparing stimuleren, duurzame energie gaan opwekken en extra stappen zetten om van het gas af te gaan. Ook stimuleren we elektrisch rijden en andere vormen van duurzame mobiliteit. We zetten we in op een circulaire economie, waar afval wordt voorkomen en grondstoffen hun waarde behouden.

In 2025 is er 154 kg restafval per inwoner uit de minicontainers verwerkt. De ambitie voor 2026 is 75 kg. Daarnaast is er 179 kg restafval per inwoner opgehaald uit de ondergrondse containers en 290 kg uit de verzamelcontainers. De ambitie voor 2026 (85 kg) is nog niet bereikt. Wat betreft het aantal kg afval per inwoner, neemt de gemeente een benedengemiddelde positie in vergeleken met andere grote gemeenten (zie benchmark).

We zorgen voor een schone en veilige leefomgeving, met aandacht voor luchtkwaliteit. We stimuleren een duurzaam gebruik van de bodem. Voor het realiseren van een duurzame gemeente werken we samen met inwoners, organisaties, bedrijven en onderwijs. We stimuleren inwoners en ondernemers om zelf ook hun steentje bij te dragen.

De opgewekte duurzame energie in 'sHertogenbosch levert een belangrijke bijdrage aan onze ambitie om klimaatneutraal te zijn in 2045. In 2024 heeft 35% van de woningen geregistreerde zonnepanelen en is er 197.000 kW opgewekt met zonnepanelen. De totale CO2-uitstoot van woningen is afgenomen tot 154 kiloton in 2024, ongeveer even veel als in 2023 en 37% minder dan in 2017. In 2025 hebben ongeveer 2.600 huishoudens ondersteuning gekregen voor het nemen van energiebesparende maatregelen (ambitie: 12.000). In de aanpak ligt de focus deels op huishoudens met (risico op) energiearmoede. Bij deze huishoudens kostte de ondersteuning meer capaciteit en tijd. Het energieloket Brabant Woont Slim had 15.000 bezoekers en 20

1.100 klantcontacten in het vierde kwartaal van 2024 t/m het derde kwartaal van 2025. De ambitie voor 2026 is 12.000 bezoekers en 3.000 klantcontacten. Voor zonnevelden is de inzet om in 2026 tien vergunningen te verlenen, om te komen tot 50 hectare aan zonnevelden. Tot en met 2026 zijn er zes vergunningen afgegeven voor zonnevelden. Naast de zonneweiden bij RWZI Treurenburg en RWZI Vinkel en Zonnepark Graafsebaan is er nu ook een vergunning verleend voor Zonneveld Oude Baan-Oost in Rosmalen. We verwachten daarnaast dat landelijke ontwikkelingen in netcongestie en beleid een verdere rem kunnen zetten op de ontwikkeling van zonnevelden. Tegelijkertijd staan we ook open voor alternatieven, zoals het OER A59 project en het zonneveld voor Heesch West. Anno 2025 zijn er vijf windmolens in de gemeente. Voor 2030 realiseren we windmolens in de Duurzame Polder. We hebben inmiddels voor zowel de Rietvelden als de Brand het potentieel van grootschalig zon-op-dak in beeld. Daarnaast hebben we 16 bedrijven een energiescan gegeven om de besparingsopgave in beeld te krijgen. Verder hebben we op de Rietvelden acht bedrijven van energieadvies voorzien. Dit advies gaat over de mogelijkheden op individueel of collectief niveau (als dat mogelijk is). In dat advies nemen we ook de mogelijkheden van grootschalig zon-op-dak mee.

Door netcongestie waren de zon-op-dakprojecten stilgevallen, maar door de

verkenning naar lokale ‘energy hubs’ wordt deze vorm van energieopwekking weer interessant. We bouwen door op de Transitievisie Warmte 2.0, waarin de eerste stappen staan naar een volledig aardgasvrije omgeving. We zijn actief in onze startbuurt ’t Zand om ervaring op te doen om de hele gebouwde omgeving aardgasvrij te maken in 2045.

21

12. Cultuurhistorische kwaliteit

Erfgoed is op veel plaatsen in onze gemeente aanwezig: in historische gebouwen en cultuurhistorie in de buitenruimte, in het archeologisch bodemarchief en landschapselementen, maar ook in de vorm van archiefstukken en archeologische en bouwhistorische collecties en documentatie in onze depots en het erfgoedcentrum.

Ambitie We willen het Bossche erfgoed duurzaam behouden voor toekomstige generaties en het actief inzetten bij de ontwikkeling van de stad. Erfgoed kan dienen als inspiratiebron voor ruimtelijke kwaliteit en een rol spelen bij het realiseren van de grote opgaven als klimaatadaptatie, duurzaamheid en verstedelijking. Cultuurhistorie geeft karakter en identiteit aan stad en buitengebied (‘een stad die denkt in eeuwen’) en biedt zo kansen om te investeren in de kwaliteit van de leefomgeving. Door erfgoed te verbinden aan sport, cultuur, welzijn en toerisme en recreatie kan het bijdragen aan economische en sociale ontwikkeling. Daarbij maken we de Bossche geschiedenis toegankelijk voor – en samen met – een zo breed mogelijk publiek. Onze aanpak is faciliterend, laagdrempelig, publieksgericht en waar mogelijk digitaal.

Sinds november 2016 is de website erfgoedshertogenbosch.nl online. In 2025 is deze website bezocht door 88.000 unieke bezoekers. In totaal bezochten deze bezoekers de website 151.000 keer, 16% meer dan in 2024. Erfgoed ’s-Hertogenbosch heeft eind 2025 ongeveer 6.400 volgers op Facebook, 5.400 op Instagram en 900 op YouTube. Op dat moment waren er 1.800 abonnees op de nieuwsbrief. In het Groot Tuighuis zijn 12.000 bezoekers geteld in 2024. Dit zijn vooral individuele bezoeken aan de expositie/ArcheoHotspot (4.000 bezoekers), bezoekers van evenementen en bijeenkomsten (2.700) en deelnemers aan trainingen, workshops en vergaderingen (2.500). Ook hebben 641 scholieren een bezoek gebracht en zijn er rondleidingen gegeven aan 1.200 bezoekers. Ten slotte hebben 800 mensen gebruik gemaakt van de studiezaal, waar onderzoek kan worden gedaan in het gemeentearchief.

22

13. Ruimte voor economie en voorzieningen

’s-Hertogenbosch heeft een sterk economisch fundament. Er is een aantrekkelijk vestigingsen ondernemersklimaat waarin veel startups en andere bedrijven kunnen floreren. Tussen 2023 en 2024 is het aantal arbeidsplaatsen met 2,1% gestegen tot 119.140. Hiermee is de ambitie voor 2026 al gehaald. De gemeente ’sHertogenbosch staat op de 11e plaats als het gaat om de groei van de werkgelegenheid in de periode 2020-2024 (zie benchmark).

Ambitie We gaan een economisch onderscheidend ’s-Hertogenbosch doorontwikkelen. We staan er economisch goed voor, met sterke bedrijven en veel banen. De werkloosheid en het aantal mensen met een uitkering is laag. Maar de vooruitzichten zijn onzeker als gevolg van een aantal grote ontwikkelingen. We willen vasthouden aan waar onze kracht zit: een sterk MKB, een aantrekkelijke en bourgondische binnenstad en een krachtige uitgangspositie als datastad. We blijven ons ook inzetten voor een sterke economische regio, met een speerpunt op Agrifood.

’s-Hertogenbosch staat in 2024 op de 8e plaats van de ranglijst voor de economisch best presterende gemeenten, de hoogste positie van de Noord-Brabantse steden. De leegstand van kantoorruimte is 5,3% in 2025 en het leegstandspercentage van alle winkels is 2,5% in oktober 2025. In 2025 is er 16 hectare bedrijventerrein door de gemeente uitgeefbaar.

We pakken door op de ambitie Toonaangevende Datastad. Dit heeft een sterk economisch accent, maar we vullen dit nadrukkelijk breder in richting het onderwijs en onze rol als overheid.

We hebben een goede uitgangspositie op het gebied van bezoek en toerisme. Na de pandemie heeft ’s-Hertogenbosch de stijgende lijn ingezet, tot een lichte daling in 2025 (5,7 miljoen bezoeken). Desondanks was ’sHertogenbosch de meest bezochte stad buiten de G4. In 2024 waren er 287.950 hotelovernachtingen. Dit is boven de gestelde ambitie voor 2026. Het cijfer van 2025 is nog niet beschikbaar. De Bossche data-economie kent een goede basis, met een sterk cluster van data- en ICT23

bedrijven en kennis- en onderwijsinstellingen. In 2024 zijn er 29.900 werkzame personen in de digitale economie in ’s-Hertogenbosch. Dit zijn personen die voor méér dan 50% van hun werktijd afhankelijk zijn van ICT. Er zijn 1.210 vestigingen in de ICT. De ambitie voor 2026 is daarmee bijna behaald. In 2024 zijn er 175 nieuwe ICT-vestigingen. Dit is boven de ambitie van 170 nieuwe vestigingen. De ambitie voor 2026 is om 60 actuele datasets gericht op maatschappelijke vraagstukken te publiceren als open data. In 2025 zijn meer dan 100 datasets gepubliceerd, veelal via dashboards zoals ’s-Hertogenbosch in cijfers. Ook zijn er 11 projecten in de labomgevingen (Stadslab, LabXL en Lab Sociaal) met impact op maatschappelijke opgaven. De ambitie voor 2026 is 19 projecten. Ten slotte zijn er in 2025 57 134 met een aan het BOA (Bosch Onderwijsinnovatie Akkoord) gerelateerde activiteit. Dit zijn activiteiten gericht op de thema’s Samen gezond, Duurzaamheid en Den Bosch Datastad.

24

14. Werk en inkomen

Onze gemeente staat er economisch goed voor, met sterke bedrijven en veel banen. In 2025 wonen er in de gemeente ’sHertogenbosch 124.200 mensen van 15 tot 75 jaar. Zij behoren tot de potentiële beroepsbevolking. De netto participatiegraad van 15- tot 75-jarigen is 73,7% (2025). Dit betekent dat circa 74% van de potentiële beroepsbevolking ook daadwerkelijk aan het werk is. Dit is vrij hoog vergeleken met andere gemeenten (zie benchmark).

Ambitie ’s-Hertogenbosch is een sterke sociale gemeente met veel werkgelegenheid. Een gemeente waar iedereen volop kansen heeft om mee te doen. Wij vinden dat iedereen de verantwoordelijkheid heeft om mee te doen in onze samenleving, bij voorkeur via betaald werk. Wie dat niet kan, ondersteunen we daarbij of bieden we een uitkering op basis van de Participatiewet. In onze ondersteuning staat de menselijke maat centraal.

Gemeenten ontvangen van het Rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, IOAW, IOAZ en Bbz en voor de inzet van loonkostensubsidie. Het totaal aantal BUIG-uitkeringen (bijstandsuitkeringen) neemt sinds 2017 af. Eind 2025 gaat het in de gemeente ’sHertogenbosch om 3.125 uitkeringen. De bijstandsdichtheid (zie benchmark) is relatief laag. 30% van de inwoners van ’sHertogenbosch met een bijstandsuitkering is aan het werk met ondersteuning van loonkostensubsidie. Dit is meer dan de ambitie die is gesteld voor 2026 (>20%).

Vertrouwen is het vertrekpunt in ons handelen. Tegelijkertijd mag iedereen er ook op vertrouwen dat we handhavend optreden tegen mensen die misbruik maken van regelingen. In het regionaal werkbedrijf werken we samen met alle regionale partners om iedereen een kans te bieden op de arbeidsmarkt. We maken afspraken met werkgevers om mogelijkheden te ontwikkelen voor iedereen.

25

15. Gelijke kansen op financiële redzaamheid

Volgens de voorlopige cijfers van 2024 heeft 5,5% van alle huishoudens in ’sHertogenbosch een inkomen onder de lageinkomensgrens. Het landelijk gemiddelde is ook 5,5%. Zowel landelijk als in ’sHertogenbosch zien we ten opzichte van 2023 een toename. In 2024 heeft 0,8% van de huishoudens een langdurig laag inkomen (landelijk 0,9%). Deze huishoudens leven minstens vier jaar onder de lageinkomensgrens. Er is een nieuwe methode ontwikkeld om armoede te meten.3 Volgens de voorlopige cijfers van 2024 leeft 2,9% van de huishoudens in ’s-Hertogenbosch onder deze nieuwe armoedegrens. Dit is iets minder dan landelijk (3,1%) en de meeste andere grote gemeenten (zie benchmark). Landelijk was er, na een jarenlange daling, tussen 2023 en 2024 een toename van 2,7% naar 3,1%, onder andere vanwege het wegvallen van de energietoeslag.

Ambitie Als lokale overheid kunnen we armoede niet voorkomen. Wel is het onze ambitie dat alle inwoners van ’s-Hertogenbosch kunnen meedoen in de samenleving, ongeacht hun financiële situatie. Kinderen mogen geen last hebben van de financiële situatie van hun ouders. Inwoners met problematische schulden zijn zo snel mogelijk schulden(zorg)vrij. Armoede en schulden staan nooit op zichzelf. Armoede en schulden kunnen bijvoorbeeld leiden tot eenzaamheid, stress, gezondheidsproblemen, sociale uitsluiting en huiselijk geweld. Maar ook andersom: gezondheidsproblemen, eenzaamheid en sociale uitsluiting kunnen leiden tot armoede en schulden. Om de vicieuze cirkel van armoede en schulden te doorbreken, hanteren we een integrale aanpak tegen armoede en schulden. Door samen te werken, kunnen we actief afgaan op de eerste signalen van (dreigende) financiële problemen. Zo kunnen we er eerder bij zijn, om erger te voorkomen. We bieden inwoners passende hulp, gericht op een duurzame gezonde financiële huishouding.

Volgens de voorlopige cijfers van 2024 groeit 3,0% van de minderjarige kinderen in ’sHertogenbosch op in een huishouden met een laag inkomen. Dit aandeel neemt sinds 2013 af. In 2025 is aan de leden van het inwonerpanel gevraagd of hun financiële situatie hen beperkt om mee te kunnen doen in de maatschappij.

3

CBS, Nibud en SCP, rapport ‘De nieuwe methode om armoede in Nederland te meten’.

26

De meerderheid (71%) geeft aan hierdoor niet beperkt te worden. 15% wordt nauwelijks beperkt, 11% wordt enigszins beperkt en 3% wordt in het dagelijks leven ernstig beperkt door de eigen financiële situatie. Het aandeel inwoners dat zich enigszins of ernstig beperkt voelt door hun financiële situatie is vergelijkbaar met 2023. Stichting Leergeld en Jeugdfonds Sport schatten dat 90% van het aantal bereikte kinderen tot de doelgroep van de gemeentelijke subsidie behoort (tot 120% van de geldende bijstandsnorm). Dit gaat om ongeveer 2.475 kinderen, een bereik van 99%. Dit is ruim boven de ambitie van 70%. Volgens de cijfers van januari 2025 heeft 8,2% van alle huishoudens in ’s-Hertogenbosch geregistreerde problematische schulden. Dat is ongeveer gelijk aan de afgelopen jaren en minder dan landelijk (8,6%). Tussen 2021 en 2023 nam de gemiddelde doorlooptijd tot schuldenzorgvrij af. In 2024 liep deze weer op. Een verklaring hiervoor is het verkorten van de aflosperiode van schuldregelingen per 1 juli 2023, waardoor schuldeisers meer vragen stellen en minder snel voorstellen accepteren. In 2025 is de gemiddelde doorlooptijd afgenomen tot 9,3 maanden.

27

Bijlage 1: Benchmarks

28

1 Bestuursorganen en -ondersteuning Opkomst gemeenteraadsverkiezingen (2026) Bron: www.nos.nl

29

2 Dienstverlening met een kloppend hart voor de samenleving Geen benchmark beschikbaar.

30

3 Gezondheid, sociale structuur en maatschappelijke ondersteuning Cliënten met maatwerkvoorziening (Wmo) per 1.000 inwoners (1e half jaar 2025, voorlopige cijfers) Bron: CBS

31

4 Veiligheid Aantal misdrijven per 1.000 inwoners in 2025 NB: van alle gemeenten staat ’s-Hertogenbosch op plaats 20.

Bron: Politie, CBS

32

5 Cultureel klimaat Ranglijst bereikbare podiumkunsten (2023) Bron: Atlas voor gemeenten 2025

1. Amsterdam 2. Den Haag 3. Utrecht 4. Enschede 5. Groningen 6. Rotterdam 7. Amstelveen 8. Tilburg 9. Haarlem 11. Zwolle 12. Leiden 13. Maastricht 14. Heerlen 15. Arnhem 16. Hengelo 17. 's-Hertogenbosch 18. Eindhoven 19. Nijmegen 20. Amersfoort 21. Breda 22. Leeuwarden 23. Alkmaar 24. Delft 25. Roosendaal 26. Gouda 27. Venlo 28. Haarlemmermeer 29. Deventer 30. Zoetermeer 31. Dordrecht 32. Schiedam 33. Oss 35. Apeldoorn 36. Helmond 37. Hilversum 38. Hoorn 40. Zaanstad 42. Alphen aan den Rijn 45. Ede 46. Almelo 47. Lelystad 48. Sittard-Geleen 49. Emmen 50. Almere

33

6 Gelijke kansen op talentontwikkeling Aandeel voortijdig schoolverlaters (schooljaar 2024-2025) Bron: DUO

34

7 Verstedelijking en wonen Links: Ranglijst woonaantrekkelijkheidsindex (2025) Bron: Atlas voor gemeenten 2025

Rechts: Ranglijst ontwikkeling huizenprijzen per m2 (2015-2024) Bron: Atlas voor gemeenten 2025

1. Amsterdam 2. Utrecht 3. Amstelveen 4. Leiden 6. Haarlem 7. Delft 8. Hilversum 9. Den Haag 10. Haarlemmermeer 11. Rotterdam 12. Alphen aan den Rijn 13. Amersfoort 14. Zaanstad 15. Schiedam 16. Gouda 17. Zoetermeer 18. Ede 19. ’s-Hertogenbosch 20. Dordrecht 24. Almere 25. Eindhoven 26. Arnhem 27. Alkmaar 28. Nijmegen 29. Groningen 30. Apeldoorn 31. Breda 32. Tilburg 33. Zwolle 34. Maastricht 35. Hoorn 37. Lelystad 38. Oss 40. Deventer 41. Leeuwarden 42. Hengelo (O.) 43. Helmond 44. Enschede 45. Roosendaal 46. Almelo 47. Venlo 48. Sittard-Geleen 49. Heerlen 50. Emmen

2. Almere 3. Lelystad 4. Eindhoven 5. Amersfoort 6. Rotterdam 7. Utrecht 8. Schiedam 9. Haarlem 11. Nijmegen 12. Gouda 13. Den Haag 14. Zaanstad 15. Amsterdam 16. Delft 17. Arnhem 18. Hoorn 19. Ede 20. Zoetermeer 21. Hilversum 22. Amstelveen 23. Haarlemmermeer 24. Venlo 25. Tilburg 27. Deventer 28. Alphen aan den Rijn 29. Hengelo 30. Helmond 31. Zwolle 32. Dordrecht 33. Alkmaar 35. Maastricht 36. Leiden 37. Groningen 39. Apeldoorn 40. Heerlen 41. Almelo 42. 's-Hertogenbosch 43. Enschede 44. Oss 45. Breda 46. Leeuwarden 47. Sittard-Geleen 48. Roosendaal 49. Emmen

35

8 Openbare ruimte, water en groen Links: Ranglijst groen in de straat: aandeel vegetatie binnen 100 meter (2022) (van hoog naar laag) Bron: Atlas voor gemeenten 2023

Rechts: Ranglijst bereikbare natuur: aantal km2 natuur binnen acceptabele reistijd (2018) (van hoog naar laag) Bron: Atlas voor gemeenten 2024

1. Amstelveen 2. Emmen 3. Delft 4. Ede 6. Hilversum 7. Apeldoorn 8. Oss 9. Gouda 10. Nijmegen 11. Dordrecht 13. Arnhem 14. Breda 16. Roosendaal 17. Rotterdam 18. Alkmaar 19. Amersfoort 20. Haarlemmermeer 21. Groningen 23. 's-Hertogenbosch 24. Deventer 25. Sittard-Geleen 26. Heerlen 27. Hoorn 28. Zoetermeer 29. Lelystad 30. Tilburg 31. Enschede 32. Leiden 33. Schiedam 34. Alphen aan den Rijn 35. Amsterdam 36. Leeuwarden 37. Almere 38. Zwolle 39. Venlo 40. Maastricht 41. Hengelo (O.) 43. Utrecht 44. Eindhoven 45. Helmond 46. Almelo 47. Haarlem 49. Den Haag 50. Zaanstad

1. Apeldoorn 3. Ede 4. Lelystad 5. Hilversum 6. Almere 7. Arnhem 8. Venlo 9. Amersfoort 10. Tilburg 11. Eindhoven 12. Emmen 13. Haarlem 14. Helmond 15. Zwolle 16. Roosendaal 17. Dordrecht 19. 's-Hertogenbosch 20. Utrecht 21. Breda 22. Nijmegen 23. Amsterdam 24. Hengelo (O.) 25. Oss 26. Enschede 27. Leiden 28. Almelo 29. Amstelveen 30. Alkmaar 32. Haarlemmermeer 33. Deventer 34. Leeuwarden 36. Rotterdam 37. Zaanstad 39. Groningen 40. Schiedam 41. Heerlen 42. Hoorn 43. Sittard-Geleen 44. Den Haag 45. Alphen aan den Rijn 46. Zoetermeer 48. Delft 49. Gouda 50. Maastricht

36

9 Bereikbare stad, dorpen en wijken Links: Afstand tot oprit hoofdverkeersweg in km (2024) Bron: CBS

Rechts: Afstand tot treinstation in km (2024) Bron: CBS

37

10 Sport en recreatie De kernindicator Beweegvriendelijke omgeving (2024) meet hoe goed de openbare ruimte uitnodigt tot bewegen en sporten. Een hogere score betekent een betere bereikbaarheid, nabijheid en diversiteit van: 1. Sportaccommodaties: voetbalvelden, hockeyvelden, tennisbanen, sporthallen, fitness en zwembaden 2. Sport- en speelplekken in de openbare ruimte 3. Recreatief groen en blauw: parken en recreatief water 4. Voorzieningen: zoals afstand tot supermarkt en school Bron: Mulier Instituut

38

11 Energie, duurzaamheid en milieu Totaal huishoudelijk restafval, kg / inwoner (voorlopige cijfers, 2024) Bron: CBS

39

12 Cultuurhistorische kwaliteit Geen benchmark beschikbaar.

40

13 Ruimte voor economie en voorzieningen Groei werkgelegenheid (2020-2024) Bron: LISA

41

14 Werk en inkomen Links: Netto arbeidsparticipatie (2025) Bron: CBS

Rechts: Bijstandsdichtheid: aantal bijstandsuitkeringen per 1.000 inwoners vanaf 15 jaar (september 2025) Bron: CBS

42

15 Gelijke kansen op financiële redzaamheid Armoede (2024) Bron: CBS

43