bijlage 2. Beleidsmatige afwijkingen 2025

[Typ hier]

Rapportage Beleidsmatige afwijkingen 2025

Programma:

Talentontwikkeling

Wat willen we bereiken:

Outcome-indicator: in 2025 is het percentage jongeren dat onvoldoende mentale gezondheid ervaart (gedaald tot) 22%.

Wat gaan we ervoor doen: Realisatie:

De verwachting is dat deze doelstelling niet is gehaald.

Toelichting afwijking: De nulmeting is uit 2021 en was 27. Destijds werd verwacht dat de mentale gezondheid van jongeren na corona zich relatief snel zou herstellen. Inmiddels weten we dat de problemen hardnekkiger zijn. Corona heeft daarin een rol gespeeld, maar ook bredere maatschappelijke ontwikkelingen zetten de mentale gezondheid van jongeren sterk onder druk. Via het Actieplan Mentale Gezondheid zijn verschillende activiteiten uitgezet, maar dit heeft nog niet geleid tot een grote daling in percentage. De vorige GGD Gezondheidsmonitor Jeugd was in 2023. Het percentage was toen 27%, De volgende meting is waarschijnlijk eind 2025, de resultaten volgen in 2026.

Programma:

Talentontwikkeling

Wat willen we bereiken:

Outcome-indicator: Het percentage leerlingen dat voortijdig het onderwijs verlaat is minder dan 2%.

Wat gaan we ervoor doen: Realisatie:

Niet gerealiseerd

Toelichting afwijking:

In praktijk blijkt ons doel van maximaal 2% een te hoge ambitie. We blijven ons inzetten om het percentage voortijdig schoolverlaters te verminderen. Met het jaarverslag Leerplicht, Doorstroompunt073 & Leerlingenvervoer wordt het exacte percentage van het afgelopen jaar nog gedeeld met de raad.

[Typ hier]

Programma:

Talentontwikkeling

Wat willen we bereiken:

Met Voor- en vroegschoolse educatie zetten we in op (taal)ontwikkeling met als doel een goede start in het basisonderwijs.

Wat gaan we ervoor doen:

Dit doen wij onder meer door een dekkend aanbod van (VVE-) peuterarrangementen, een goede toeleiding er naar toe en taalstimulerende activiteiten en hebben ons tot doel gesteld dat in 2024 meer dan 90% van de kinderen die in aanmerking komen voor VVE ook deelneemt aan een voorschools aanbod.

Realisatie:

Niet gerealiseerd

Toelichting afwijking:

In de praktijk blijkt een deelname van 90% aan het VVE-aanbod een te hoge ambitie. Landelijk ligt dit gemiddeld al jaren tussen de 80 en 85%. In Den Bosch ligt dit percentage al een tijdje boven 85%. Een gedeeltelijke verklaring is dat een deel (ongeveer 5%) van de kinderen die in aanmerking komt voor VVE naar andere vormen van kinderopvang gaan (kinderdagverblijf, gastouder).

Programma:

Jeugdhulp

Wat willen we bereiken: Wat gaan we ervoor doen:

In de pilot opgroeiondersteuning zijn alle deelnemende scholen gestart. In totaal zijn dat 7 scholen in het primaire onderwijs (PO)en 2 scholen in het voortgezet onderwijs (VO). De evaluaties in het PO worden in het voorjaar gedaan en voor het VO in het najaar.

Realisatie:

Deels gerealiseerd 

Toelichting afwijking:

Opgroeiondersteuning op School.

Voor de pilot Opgroeiondersteuning op School is 1 VO school gestopt. Het aanbod van de pilot bleek toch niet passend en in onderling overleg is op deze school de pilot gestopt.

[Typ hier]

Programma:

Sociale structuur

Wat willen we bereiken:

Outcome-indicator: het aandeel inwoners dat zich (zeer) ernstig eenzaam voelt.

Wat gaan we ervoor doen: Realisatie:

De verwachting is dat deze doelstelling niet wordt gehaald.

Toelichting afwijking:

De ambitie voor 2025 is een daling naar 10%. Gezien het percentage in 2024 (14%) verwachten we deze doelstelling dit jaar niet te halen. Eenzaamheid wordt mede bepaald door landelijke trends waarop de gemeente beperkt invloed heeft, zoals vergrijzing, individualisering, intensief gebruik van sociale media, inflatie en bestaanszekerheid.

Lokaal zetten we extra in om eenzaamheid terug te dringen. We voeren online en fysieke campagnes, organiseren een lokaal evenement tijdens de Week tegen Eenzaamheid en ondersteunen initiatieven zoals Brabant Maatjes en Avondje Uit. Daarnaast betrekken we bedrijfsleven en sportverenigingen bij het signaleren van eenzaamheid. In nieuw beleid houden we rekening met ontmoetingsplekken in de openbare ruimte en werken we aan een hitteplan om sociaal isolement bij hitte te voorkomen. Verder stimuleren we met de beweging #vaniknaarwij bewonersinitiatieven die bijdragen aan een verbonden gemeenschap, zoals de buurtbox voor nieuwe bewoners.

Tegelijkertijd laten cijfers uit de Monitor Sociaal Domein zien dat de meeste inwoners regelmatig sociale contacten hebben: 93% spreekt wekelijks familie of vrienden en 65% heeft wekelijks contact met buren. Slechts 8% geeft aan te weinig sociale contacten te hebben, waarmee de tevredenheid weer op het niveau van vóór corona ligt. Ook voelt driekwart van de inwoners zich nooit of meestal niet eenzaam. Deze cijfers onderstrepen dat er naast zorgen ook positieve ontwikkelingen zijn in de sociale verbondenheid in onze gemeente.

[Typ hier]

Programma:

Maatschappelijke Ondersteuning

Wat willen we bereiken:

Outcome-indicator: Het percentage inwoners met een Wmo-voorziening dat aangeeft: ‘door de ondersteuning kan ik mezelf beter redden’.

Wat gaan we ervoor doen: Realisatie:

De verwachting is dat deze indicator niet wordt gehaald.

Toelichting afwijking:

De tevredenheid van inwoners over hun Wmoondersteuning wordt gemeten via een indicator die vier jaar geleden op 87% lag, maar nu 78% is op basis van het meest recente cliëntervaringsonderzoek (CEO) dat is uitgevoerd onder cliënten hulp bij het huishouden. In 2023 zagen wij ook een daling van het cijfer uit het CEO begeleiding / dagbesteding, te weten 83%. De dalingen zijn beperkt, maar laten wel een trend zien. Hierbij moet opgemerkt worden dat de wijze van uitvragen de afgelopen jaren wel is aangepast. Mogelijk dat hierdoor het huidige percentage wat lager uitvalt. Deze dalende trend kan het gevolg zijn van meerdere factoren, waaronder: 





Maatschappelijke ontwikkeling: inwoners zijn over het algemeen kritischer geworden en ervaren sneller ontevredenheid over dienstverlening. Wachttijden: met name bij de hulp bij het huishouden hebben langere wachttijden invloed. Inwoners worden in de meting meegenomen zodra zij zorg ontvangen, maar de eerdere wachttijd kleurt mogelijk hun ervaring. Personele schaarste en veranderingen in de zorg.

[Typ hier]

Programma

Gelijke kansen op financiële zelfredzaamheid

Wat willen we bereiken:

Armoede en schulden zijn geen belemmering voor inwoners om mee te doen in de samenleving. Hierbij hebben we speciaal aandacht voor kinderen.

Wat gaan we ervoor doen:

We blijven erop inzetten dat zoveel mogelijk inwoners gebruik maken waar ze recht op hebben (tegengaan niet-gebruik), dit doen we o.a. met de Bossche Pas die we dit jaar lanceren en het eerste jaar gratis voor alle inwoners.

Realisatie:

De implementatie van de Bossche Pas zit in een belangrijke fase. Alles wordt in gereedheid gebracht om het stadspassysteem in gebruik te nemen. Om de Bossche Pas een ‘boost’ te geven en vanaf lancering grote bekendheid bij het brede publiek te garanderen, wordt gewerkt aan een campagne waarbij er in een afgebakende periode een aantal gratis Bossche Passen worden uitgegeven binnen de gemeente.

Toelichting afwijking:

Met de campagne geven we invulling aan de gratis Bossche Passen voor inwoners, met als doel de Bossche Pas volop in de schijnwerpers te zetten, grote naamsbekendheid te generen en bij het brede publiek te introduceren. Zo is het van de start een gemeentebrede pas zonder stigmatisering

Programma:

Energie, Duurzaamheid en Milieu/Extra stappen om van het gas af te gaan

Wat willen we bereiken:

In 2045 wordt er geen aardgas meer gebruikt in de gebouwde omgeving. Dit betekent dat we voor die tijd aardgas vervangen door duurzame warmtebronnen. Op dit te realiseren ontwikkelen we een duurzaam warmtenet, waarop meerdere buurten aangesloten kunnen worden. Belangrijke randvoorwaarde is de oprichting van een warmtebedrijf voor de ontwikkeling en exploitatie van warmtenetten met een publiek meerderheidsbelang.

Wat gaan we ervoor doen:

 

We gaan door met de uitvoering van de PAW-buurt ‘t Zand We verkennen samen met Waterschap Aa en Maas hoe wij de warmte van het effluent van de RWZI kunnen ontsluiten

[Typ hier]

  



We verkennen de oprichting van een publiek warmtebedrijf We ronden de studie naar het hoofdtracé van het warmtenet dat wordt gevoed door warmte uit de RWZI af We communiceren naar inwoners en partners over de warmteoplossingen voor alle buurten en de bijbehorende planning op hoofdlijnen (zoals bepaald in de TVW 2.0) We gaan – samen met inwoners en professionele partners (woningcorporaties, Enexis en Farent) – aan de slag met het opstellen van een buurtuitvoeringsplan (BUP) voor de drie in de TVW 2.0 aangewezen startbuurten

Realisatie:

Positieve afwijking: verkenning publiek warmtebedrijf is afgerond en warmtebedrijf wordt dit jaar opgericht.

Toelichting afwijking:

-

Programma:

Energie, Duurzaamheid en Milieu/Versnellen van energiebesparing

Wat willen we bereiken:

Versnellen van energiebesparing in de gebouwde omgeving, in het bijzonder bij huishoudens met energiearmoede. We versnellen het nemen van energiebesparende maatregelen en richten ons daarbij in het bijzonder op de huishoudens die te maken krijgen met energiearmoede. Door onze communicatie te versterken zullen meer mensen gebruik kunnen maken van ons aanbod en het aanbod van het Rijk. Woningeigenaren, huurders en kleine MKB’ers kunnen bij ons terecht voor informatie en hulpmiddelen voor het verduurzamen van hun woning of pand

Wat gaan we ervoor doen:





De fase van crisisondersteuning met het Bossche Bespaarteam en de Tijdelijke Witgoedregeling is afgerond. We stappen over naar een meer fundamentele aanpak: ondersteuning bieden bij het isoleren van woningen van huishoudens met energiearmoede Na evaluatie van de besparingsaanpak beginnen we met het opschalen van de succesvolle onderdelen hiervan. Als een aanpak niet succesvol blijkt, dan komen we met een nieuwe aanpak om diezelfde doelgroep te ondersteunen

[Typ hier]



We starten met de uitvoering van communicatiecampagnes om inwoners te informeren over de besparingsaanpak

Realisatie:

We kunnen mogelijk minder huishoudens met energiearmoede ondersteunen bij het isoleren van hun woning.

Toelichting afwijking:

De landelijke aanpak Natuurvriendelijk Isoleren legt beperkingen op aan het aantal woningen dat geïsoleerd mag worden (Jaarverslag Warmtetransitie p.22). We verwachten in 2027 een vergunningsaanvraag te kunnen doen voor een gemeentelijk Soortenmanagementplan, waarmee er geen beperkingen meer zijn. Link: Raadsinformatiebulletin start veldwerk Soortenmanagementplan.

Programma:

Energie, Duurzaamheid en Milieu/Opwek van duurzame energie

Wat willen we bereiken:

De opgewekte duurzame energie in 'sHertogenbosch levert een belangrijke bijdrage aan onze ambitie om klimaatneutraal te zijn in 2045. We pakken door op onze opgave uit de regionale energiestrategie (RES) en willen die versnellen. Dit doen we door 16 windmolens te realiseren in de Duurzame Polder, 50 hectare zon-op-land te realiseren en 50 bedrijven te adviseren over grootschalig zon-op-dak. Wij gaan in gesprek met de andere regiogemeenten om de klimaatopgave nog meer gezamenlijk op te pakken dan op dit moment gebeurt.

Wat gaan we ervoor doen:











We continueren de procedure met de resterende projecten van de tender ‘50hectare-zon-op-land’ We maken afspraken met ontwikkelaars van wind- en zonneparken over financiële participatie We richten ons in RES-verband op een nieuwe samenwerkingsstrategie en werken mee aan het opstellen van een regionale Energiekaart om inzicht te krijgen in knelpunten en mogelijke oplossingen voor (regionale samenwerking op) netcongestie We werken mee aan de MER-procedure en (aansluitend) de vergunningenprocedure voor de Duurzame Polder We werken samen met RWS aan het project OER A59

[Typ hier]

Realisatie:



Vanwege netcongestie kunnen bedrijven geen nieuwe of aangepaste netaansluiting krijgen, waardoor de mogelijkheden van grootschalig zon-op-dak zeer beperkt zijn. Dit loopt dan ook vertraging op. We blijven bedrijven wel adviseren over de mogelijkheden en eventuele slimme oplossingen.



Positieve afwijking: We ronden naar verwachting de procedure 50 hectare zon op land nog dit jaar af. Positieve afwijking: We hebben het Programma Duurzame Polder vastgesteld.

 Toelichting afwijking:





Door de gewijzigde omgevingsverordening hebben we tot eind 2025 om vergunningen af te geven voor zon-op-land projecten. Dit betekent dat we dit jaar het traject afronden. Met het vaststellen van het Programma Duurzame Polder zijn de kaders voor de ontwikkeling van wind in de Duurzame Polder duidelijk. Dit betekent dat we met initiatiefnemer(s) het gesprek kunnen starten om tot een vergunningsaanvraag kunnen komen.

[Typ hier]

Programma:

Werk en inkomen

Wat willen we bereiken:

Zoveel mogelijk mensen werken naar vermogen.

Wat gaan we ervoor doen:

Langer dan twee jaar in de bijstand. Werk draagt niet alleen bij aan bestaanszekerheid maar ook aan zelfwaardering, structuur en gezondheid. We geven mensen die al langer dan twee jaar een bijstandsuitkering ontvangen meer aandacht en begeleiding in hun ontwikkeling zodat ook zij de stap naar werk kunnen zetten.

Realisatie:

Nee.

Toelichting afwijking:

We zetten intensief in op de begeleiding van mensen die langer dan 2 jaar in de bijstand zitten en voeren intensief regie op het ingezette traject. Door de afstand tot de arbeidsmarkt en de lange periode van uitkeringsafhankelijkheid zien we dat deze mensen een langdurige aanpak nodig hebben om in beweging te komen. Ook zien we dat mensen die aan het werk gaan, dit soms parttime doen waardoor een gedeeltelijke uitkering nodig blijft. Hierdoor gaat de uitstroom van deze doelgroep uit de uitkering naar werk minder snel dan vooraf ingeschat. Landelijk onderzoek wijst overigens uit dat ongeveer 1/3 van de mensen in de bijstandsuitkering duurzaam niet kan werken.

Programma:

Werk en inkomen

Wat willen we bereiken:

Zoveel mogelijk mensen werken naar vermogen.

Wat gaan we ervoor doen:

We bereiden ons voor op de wijzigingen in de Participatiewet (Participatiewet in balans) en waar nodig passen we de uitvoering aan. Hierbij borduren we voort op onze ingeslagen koers, waarbij we menselijke maat, vertrouwen en eenvoud al centraal stellen. Beoogde invoeringsdatum van de maatregelen is 1 juli 2025.

Realisatie:

Gedeeltelijk.

Toelichting afwijking:

De invoeringsdatum is uitgesteld. Ook worden de maatregelen gefaseerd ingevoerd, waarbij de eerste wijzigingen per 1 januari 2026 ingaan mits de Eerste Kamer instemt met het voorstel op 23 september as. Onze voorbereiding op de

[Typ hier]

nieuwe wet gaat door en waar mogelijk anticiperen we op de voorgenomen wijzigingen.

]

Programma:

Werk en inkomen

Wat willen we bereiken:

Zoveel mogelijk mensen werken naar vermogen.

Wat gaan we ervoor doen:

We bereiden ons met de gemeenten en partners in de regio Noordoost Brabant voor op de transitie van de arbeidsmarktinfrastructuur die op 1 januari 2026 ingaat. We gaan gedurende het transitiejaar 2025 aan de slag met het vormen van het Regionaal werkcentrum, het Regionaal Beraad en het opstellen van het samenwerkingsconvenant en de Regionale Meerjarenagenda.

Realisatie:

Gedeeltelijk.

Toelichting afwijking:

De invoeringsdatum is uitgesteld naar 1 januari 2027 omdat de aanpassing van SUWIwetgeving en -besluit vertraging heeft opgelopen. Het transitiejaar is daardoor met een jaar verlengd. In Noordoost Brabant werken we sinds september 2024 al samen in het regionaal werkcentrum. Onze voorbereidingen lopen geen vertraging op.