Beantwoording technische vragen 1

PDF Jaarverslag 2024, Actualisatie 2025 en Voorjaarsnota 2026: Raadsvoorstellen Raadsvoorstel jaarstukken 2024 Gemeente 's-Hertogenbosch Raadsvoorstellen Raadsvoorstel Actualisatie Begroting 2025 Gemeente 's-Hertogenbosch Raadsvoorstellen Raadsvoorstel Voorjaarsnota 2026 Gemeente 's-Hertogenbosch

Technische vragen Jaarverslag 2024 / Actualisatie 2025 / Voorjaarsnota 2026 Nr. 1

Partij VVD

Vraag Jaarstukken 2024 P.160 Het aantal huishoudens dat ondersteuning heeft gekregen voor het treffen van energiebesparende maatregelen: doelstelling 4.690, realisatie 2024 2.345 ambitie 2026 12.000. Waardoor wordt de lagere prestatie in 2024 verklaard en welke acties worden er ondernomen om dit significant te verhogen in 2025 en 2026?

2a.

VVD

Jaarstukken 2024 P.196 Er is 1 startend databedrijf gefinancierd vanuit gemeentelijk data en ICT startersfonds. Hoeveel aanvragen waren er in totaal voor

Antwoord Naar aanleiding van de Transitievisie Warmte 2.0 is de focus van de energiebesparingsaanpak verschoven van kwantiteit naar kwaliteit. We zijn gestopt met het op grote schaal aanbieden van kleine laagdrempelige energiebesparende maatregelen zoals tochtstrippen en LED lampen. Deze maatregelen zorgden voorheen voor grote aantallen energiebesparende maatregelen, maar hadden een beperkt effect op energiebesparing en energiearmoede. De focus ligt nu op: • Het ondersteunen van huishoudens die minder zelfredzaam zijn, waarvan sommigen energiearmoede hebben. Deze huishoudens hebben ondersteuning nodig om mee te kunnen doen met de energietransitie. • Het aanbieden van maatregelen die zorgen voor een structurele verlaging van het energieverbruik, om zo te voorkomen dat huishoudens kwetsbaar zijn voor fluctuerende gasprijzen. Deze aanvragen lopen via de BIM. Er is bij hen in 2024 één aanvraag gedaan. In 2025 zijn tot nu toe twee aanvragen bij de BIM binnengekomen. De hoofdreden dat bedrijven niet in aanmerking komen voor een lening uit het fonds is het niet voldoen aan het fondscriteria dat stelt dat het bedrijf actief moet zijn in de data- en ict-sector. In dergelijke gevallen kan de gemeente geen hulp bieden

2b.

3

VVD

dit fonds in 2024 en 2025 tot nu toe? Wat is de (hoofd)reden dat bedrijven niet hiervoor in aanmerking kwamen? Wordt er hulp geboden vanuit de gemeente om de volgende keer wel een succesvolle aanvraag te kunnen doen? Hoeveel geld zit er in totaal in dit gemeentelijk fonds? Is er bekend welke beoordeling/waardering het advies van Brabant Woont Slim krijgt van inwoners?

om wel aan dit criteria te (kunnen) voldoen. Het fonds bevat een bedrag van 600.000 euro.

Jaarstukken 2024

We gaan op bedrijventerrein De Rietvelden dit onderzoek ook laten uitvoeren. Op overige bedrijventerreinen/werklocaties zijn we dat nog niet van plan omdat de samenwerking met de bedrijven daar nog niet aan toe zijn.

P. 163 “Een extern bureau heeft opdracht gekregen om op De Brand het potentieel voor grootschalig zon-op-dak te inventariseren. Met die bevindingen kunnen we mogelijke locaties voor lokale energyhubs bepalen”, staat een dergelijk onderzoek nog op de planning voor de rest van de gemeente om zo de totale potentie van grootschalig zon-op-dag in beeld te brengen? 4

VVD

Jaarstukken 2024 P 181 “Haalbaarheidsonderzoek naar de herbestemming van het

Het energieadvies is als laatste beoordeeld eind 2022. Gemiddeld rapportcijfer: 9,5. Score (zeer) tevreden: 89%. Het energieloket krijgt in Q4 2024 een gemiddelde van 3,7 (van 5).

Antwoord vraag 1: Er is een gedegen haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd door “Tarra Architectuur en Stedenbouw”, waarbij mede door input vanuit zowel de huidige eigenaar als de diverse

monument Marienwater (monumentaal Hoofdgebouw op Landgoed Coudewater) in Rosmalen”, welke herbestemmingen zijn in het haalbaarheidsonderzoek meegenomen en wanneer worden eventuele vervolgstappen met de raad gedeeld?

disciplines binnen de gemeente - naar reële herbestemmingsopties is gekeken. Dat zijn onder meer: A. Denklijn 1: HOTEL en WONEN (Max 20 kamers, mogelijke vergaderzalen en restaurant); B. Denklijn 2: CONFERENTIE/OPLEIDINGSCENTRUM (Verschillende vergaderzalen, mogelijk enkele slaapplekken/kamers en mogelijke restaurantfunctie) C. Denklijn 3: KLINIEK (Spreekkamers, Behandelkamers, Uitslaapkamers, mogelijk kamers voor langer verblijf, restaurant functie De eigenaar van Mariënwater heeft bevestigd dat het onderzoek met uw raad gedeeld mag worden (zie bijlage 1). Antwoord vraag 2: Voor het gehele Landgoed Coudewater is een Omgevingsplan goedgekeurd en vastgesteld. Zolang de initiatiefnemers binnen de vastgestelde kaders opereren hoeven zij niet terug naar de raad. Ook de mogelijke herbestemming, zoals genoemd in dit onderzoek, zullen de basis vormen voor verdere planontwikkeling.

5

VVD

Voorjaarsnota P.129 We stemmen de optimalisatie van reiniging af op gedrag en behoefte: Op een aantal locaties in de binnenstad zijn persbakken geplaatst als pilot. Van wanneer tot wanneer loopt deze pilot? Wat zijn de (eerste) resultaten hiervan? Indien nog niet bekend, wanneer kunnen we deze verwachten?

Deze persbakken staan er sinds eind 2023 en zijn een aanvulling op de bestaande afvalbakken. Doordat het afval wordt samengeperst kan er meer afval in. De pers werkt op zonenergie. De afvalbakken zijn verplaatsbaar en staan op vier plekken in de binnenstad waar de normale prullenbakken snel vol zitten: • Stationsplein • Visstraat nabij snackbar • Fontijnpleintje • Torenstraat nabij de Sint Jan De ervaringen tot nu toe zijn positief: er kan 5 tot 7 keer meer afval in dan in een normale afvalbak. Het scheelt voornamelijk in het

aantal keer dat de bakken leeggemaakt moeten worden. We legen de bakken dan ook standaard voor het weekend en normaliter hoeven we ze dan pas weer op maandag te legen. Ook communiceert de bak met een dashboard, waardoor we weten wanneer de bak vol is of er een storing is. Zodoende kunnen we snel ingrijpen. We evalueren deze persbakken na twee jaar. 6

VVD

Voorjaarsnota P.129 We stemmen de optimalisatie van reiniging af op gedrag en behoefte: Wegens capaciteitsgebrek is het niet gelukt om hotspots voor zwerfafval aan te pakken. Waar heeft u dan voorrang c.q. prioriteit aan gegeven? Wat waren hierbij uw afwegingen? Is het capaciteitsgebrek ondertussen opgelost of wanneer denkt u dit te hebben opgelost?

7

VVD

Jaarstukken 2024 P.192 De binnenstad als economische troef: hoe ontwikkelt zich momenteel de leegstand in de historische binnenstad? Graag een overzicht van april 2024 tor april 2025

We hebben voorrang gegeven aan het op orde houden en krijgen van de afvalbakken. Zodat deze blijven functioneren. Wat betreft het capaciteitsgebrek: gezien het belang huren we tijdelijk extra inzet in terwijl we werken aan permanente inzet. Voor de tweede helft van 2025 zullen we kijken waar deze capaciteit het beste op kan worden ingezet.

Voor de historische binnenstad bedroeg de leegstand in januari 2024 6,4% en is destijds gestegen naar 9,0% (oktober 2024). Het leegstandspercentage is voor de historische binnenstad in januari 2025 licht gestegen en bedraagt 9,2%. Leegstand is bij uitstek een momentopname en is berekend op basis van het aantal m2 winkelvloeroppervlakte. Dit betekent dat als een relatief grote winkel stopt, dit invloed heeft op het percentage. Het aandeel leegstand is op dit moment het meest zichtbaar op de A1-locaties. Kenmerkend voor deze locaties is het aandeel relatief grote(re) panden. Dit is in lijn met de landelijke trend.

8

VVD

Jaarstukken 2024 Vooral de Hinthamerstraat is een zorgpunt. Welke maatregelen neemt u, wellicht in samenspraak met Den Bosch Partners, BIZ en ondernemers? Hoe verloopt deze samenwerking?

9

VVD

Jaarstukken 2024 P.196 Er is 1 startend databedrijf gefinancierd vanuit gemeentelijk data en ICT startersfonds. Hoeveel aanvragen waren er in totaal voor dit fonds in 2024 en 2025 tot nu toe? Wat is de (hoofd)reden dat bedrijven niet hiervoor in aanmerking kwamen? Wordt er hulp geboden vanuit de gemeente om de volgende keer wel een succesvolle aanvraag te kunnen

We hebben een aantrekkelijke binnenstad en er is altijd frictieleegstand nodig om enige dynamiek in de binnenstad te houden. Met name de structurele leegstand moet aangepakt worden. Vastgoedpartijen spelen de grootste rol in het voorkomen van structurele winkelleegstand en hebben de meeste instrumenten hiervoor: beleid t.a.v. huurprijs en huurvoorwaarden, investeren in kwaliteit etc. Waar mogelijk helpen we vraag en aanbod bij elkaar te brengen. Met de uitwerking van het Economisch Perspectief Brede Binnenstad, de gebiedspaspoorten en de Integrale Aanpak Brede Binnenstad wordt vanuit ieders verantwoordelijkheid in nauwe samenwerking gewerkt aan de aantrekkelijkheid en levendigheid van de stad en o.a. de Hinthamerstraat. Specifiek is een pilotvoorstel in de maak om ruimere mogelijkheden toe te staan voor o.a. het bestikkeren van leegstaande panden en de versterken van de identiteit van het sfeergebied. Met de VVE/BIZ en Den Bosch Partners worden gesprekken gevoerd over versterking van de leegstandsaanpak en ieders rol daarin. Dubbel – zie vraag 2a

doen? Hoeveel geld zit er in totaal in dit gemeentelijk fonds? 10

De Bossche Groenen

Jaarstukken 2024 Volgens artikel 5 lid 4 van de verordening controle financieel beheer en organisatie is het college verplicht uiterlijk 30 juni de raad de gecontroleerde jaarrekening + accountantsverklaring + verslag van bevindingen aan de raad te overleggen. Om een oordeel te kunnen geven over de jaarrekening zijn deze stukken noodzakelijk. Aanbieding uiterlijk 30 juni is te laat als de vaststelling van de jaarrekening plaatsvindt op 3 juni. Vraag: We verzoeken het college deze stukken zo spoedig mogelijk (vóór 3 juni) te verstrekken aan de raadsleden.

Onze accountant heeft zijn controle nog niet afgerond. Op basis van de huidige voortgang verwacht hij een goedkeurende verklaring te kunnen afgeven. Het concept verslag van bevindingen is u inmiddels verstrekt, zodat u hiervan kennis kunt nemen. Zodra de accountant zijn controle formeel heeft afgerond verstrekken wij het definitieve rapport en de gewaarmerkte jaarstukken en controleverklaring. De accountant koerst hierbij op uiterlijk 19 mei a.s. Mochten er nog aanpassingen in de jaarrekening volgen uit de controle door de accountant, dan zullen wij u deze expliciet voorleggen. Bij de beantwoording van deze technische vragen treft u in dit kader separaat een tweetal aanpassingen van technische aard aan.

11

De Bossche Groenen

Jaarstukken 2024 De accountant is door de raad aangesteld. In artikel 7 van de verordening controle financieel beheer en organisatie staat: “De accountant bespreekt voorafgaand aan de raadsbehandeling van de jaarstukken het verslag van bevindingen met (een vertegenwoordiging van) de raad”.

Op 12 mei tijdens I&O zal de accountant zijn verslag van bevindingen toelichten aan de raad en is er gelegenheid tot het stellen van vragen.

In het raadsvoorstel is niet aangegeven op welke wijze het college dit gaat organiseren. Vraag: Hoe gaat het college ervoor zorgen dat een vertegenwoordiging van de raad de jaarstukken en het verslag van bevindingen kan bespreken met de accountant tijdig vóór de vaststelling van de jaarrekening op 3 juni? 12

De Bossche Groenen

Jaarstukken 2024 Het is bijzonder dat een jaarrekening wordt voorgelegd die nog niet definitief is. De raad moet de definitieve jaarrekening vaststellen op 3 juni. Vraag: Wanneer kan de raad de definitieve versie van de jaarrekening 2024 verwachten?

Zie vraag 10

13

De Bossche Groenen

Jaarstukken 2024 Het is aan de raad om een bestemming te geven aan het rekeningresultaat van 4,5 miljoen. Het college stelt voor het bedrag toe te voegen aan de algemene reserve. Echter het vastgestelde streefniveau van de algemene reserve bedraagt 37,2 miljoen. Na de toevoeging zou de algemene reserve gaan uitkomen op 54,1 miljoen. Het streefniveau wordt

Deze middelen worden – net als voorgaande jaren – meegenomen bij de Voorjaarsnota. De raad kan dan een integrale afweging maken over de inzet van de middelen. Wij verwijzen u dan ook naar de Voorjaarsnota 2026, welke u inmiddels is verstrekt.

met 45 % (16,9 miljoen) overschreden. Vraag: Op welke wijze gaat het college de raad betrekken bij een zinvolle besteding van dit surplus van bijna 17 miljoen euro?

14

De Bossche Groenen

Jaarstukken 2024 Verbonden partij Paleiskwartier BV Bestuurlijk belang Het bestuurlijk belang is als volgt beschreven: “De directie van de BIM heeft de afvaardiging naar de aandeelhoudersvergadering gemachtigd aan de portefeuillehouder Ruimtelijke Ordening van de gemeente. De portefeuillehouder heeft hierin zitting namens de n.v. BIM.” De gemeente is exact voor 1/3 deel aandeelhouder van deze BV. Financieel belang BV Paleiskwartier Financieel belang € 226.890 (aandelenkapitaal) Eigen vermogen 1-1: € 17.370.000 Eigen vermogen 31-12 : € 9.648.000 Vreemd vermogen 1-1:€17.873.000 Vreemd vermogen 31-12: € 11.074.000 Resultaat € 1.278.000

NB De financiële gegevens van het boekjaar 2024 waren nog niet beschikbaar. Deze gegevens worden in juni 2025 vastgesteld in de AvA van de BV Paleiskwartier. In de vraagstelling staat € .278.000,- maar het juiste bedrag is € 1.278.000,Antwoord vraag A De uitkeringen van dividend in 2022 en 2023 zijn vermeld in de gemeentelijke jaarrekeningen, in de paragraaf Grondbeleid. Antwoord vraag B Met de bouw van de laatste deelprojecten (Terrazzo en Palazzo) naderen de werkzaamheden van de BV Paleiskwartier het einde. De ontwikkelrisico’s zijn hierdoor sterk verminderd. Vanwege de gezonde financiële positie van de BV was het verantwoord om dividend uit te keren. De hoogte van de uitkeringen is afgestemd op de beschikbare en benodigde liquiditeiten om de ontwikkeling van het Paleiskwartier succesvol af te ronden. Het dividend dat de gemeente in 2022 en 2023 heeft ontvangen, is toegevoegd aan de algemene reserve van het grondbedrijf.

Aangegeven is dat deze cijfers betrekking hebben op het boekjaar 2023. Los van het feit dat dit verouderde informatie is, want hier horen de cijfers over het boekjaar 2024 gemeld te worden, lijkt het erop dat het financieel belang niet volledig is gepresenteerd. De forse afname van het eigen vermogen is ook niet toegelicht. Uit de jaarrekening 2023 van de BV Paleiskwartier blijkt aanvullend het volgende: Aan de 3 aandeelhouders is over het boekjaar 2023 9 miljoen euro dividend uitbetaald. Over 2022 ging het om een bedrag van 12 miljoen. Het financieel belang is dus meer dan alleen het gemelde aandelenkapitaal. Uitbetaling van dividend hoort ook vermeld te worden bij het financieel belang. Voor de gemeente Den Bosch betekende dit over 2023 een bedrag van 3.000.000 en over 2022 4.000.000. Vraag A: Uit een oogpunt van transparantie en volledigheid van informatie zou

Aan het eind van elk jaar (bij de Jaarrekening) is bepaald of de stand van de algemene reserve ruimte biedt voor een storting naar het structuurfonds. Dat gebeurt op basis van het benodigde weerstandsvermogen van het grondbedrijf (risicobuffer).

dergelijke relevante informatie in de jaarrekening opgenomen moeten worden. wat is de reden dat deze informatie niet is opgenomen? Vraag B: Door het ontbreken van informatie over de dividenduitkering is het niet inzichtelijk waar deze bedragen landen in de jaarrekening van de gemeente, dan wel in de jaarrekening van de BIM. Kan het college nadere toelichting geven over de verantwoording van deze dividenduitkeringen over de afgelopen boekjaren?

15

De Bossche Groenen

Actualisatie begroting 2025 Er wordt in het RV aangegeven dat de begroting 2025 initieel sluitend was, en nu uitkomt op 2,2 miljoen negatief. Er wordt niet aangegeven hoe dit tekort in 2025 wordt gedekt. Betekent bovenstaande dat het college dit jaar een tekort accepteert? Of zijn bepaalde positieve ontwikkelingen wellicht nog niet verwerkt?

Deze actualisatie is een momentopname op basis van de nu bij ons bekende onontkoombare ontwikkelingen. In de managementrapportage later dit jaar informeren wij u over de verdere financiële ontwikkelingen ten opzichte van de begroting in de rest van het jaar. Een eventueel saldo in de uiteindelijke jaarrekening wordt conform bestendige gedragslijn verrekend met de algemene reserve.

16

De Bossche Groenen

17

De Bossche Groenen

Actualisatie begroting 2025 Kan er een globaal overzicht van de financiële gevolgen van de meicirculaire worden gegeven? Actualisatie begroting 2025 De volgende toelichting staat bij ‘beleggingen en overige baten en lasten’ : “Als gevolg van ontvangen voorfinanciering van het Rijk is tijdelijk een overschot aan liquide middelen ontstaan. Deze dienen we verplicht in de Schatkist van het Rijk aan te houden. Over het saldo ontvangen we wel een rentevergoeding. Hiermee is in de begroting geen rekening gehouden. We schatten in dat de rente op het saldo in de Schatkist in 2025 € 1 miljoen bedraagt.” De rentevergoeding die de schatkist hanteert bedroeg per 30 april 2,156 %. In de jaarrekening 2024 staat op bladzijde 331 dat per ultimo 2024 een bedrag van 85 miljoen euro is geparkeerd in de schatkist. Per 31 december 2023 stond afgerond 20 miljoen geparkeerd in de schatkist. Als er nu 1 miljoen rente voor het jaar 2025 wordt ingeboekt zou dat,

De meicirculaire is nog niet gepubliceerd door het Rijk. Zodra dit wel is gebeurd, informeren wij u over de uitkomsten zoals gebruikelijk middels het raadsinfobulletin. Onze prognose voor het verloop van onze liquiditeit voor de begroting 2025 is in het voorjaar van 2024 opgesteld op basis van de op dat moment verwachte inkomsten en uitgaven. Pas later in het jaar is gebleken dat uitgaven – met name investeringen – later gerealiseerd worden én nog belangrijker we van het Rijk voorfinanciering toegekend kregen voor m.n. het realiseren van woningbouwprojecten. Op basis van dit bijgestelde beeld stellen we nu – op het eerst daarvoor beschikbare moment – de liquiditeitsprognose en daarmee de renteopbrengst bij. De stand RC Schatkist per kwartaal: 31-3-2023: 0 30-6-2023: 0 30-9-2023: 30M 31-12-2023: 20M 31-3-2024: 0 30-6-2024: 10M 30-9-2024: 30M 31-12-2024: 80M 31-3-2025: 80M Bij de beoordeling van de rentekosten en –opbrengsten moet de totale liquiditeitspositie van de gemeente meegenomen worden. Daarbij kijken we naar de toekomst en niet naar het verleden. Belangrijke determinanten daarbij zijn de afloop van bestaande leningen, geplande investeringen en aan- en verkopen van het grondbedrijf. Op basis van de huidige inzichten verwachten we een terugloop van onze liquiditeitsoverschotten. Daarnaast zien we dat de renteniveaus dalen als gevolg van het beleid van de ECB. Op

rekenend met een gemiddeld percentage van 2.156 % betekenen dat er gedurende 2025 gemiddeld pakweg 46 miljoen in de schatkist geparkeerd zal staan. Vraag A: Als er eind 2023 al 20 miljoen in de schatkist stond, en dit bedrag gedurende het jaar 2024 oploopt tot 80 miljoen, hoe kan het dan dat in de begroting 2025 terzake geen rentebaten zijn opgenomen, en die nu pas aanvullend worden opgenomen? Vraag B: Deze rentebijstelling wordt als “incidenteel” opgevoerd. De balanscijfers in de jaarrekening 2024 wekken niet de indruk dat het overschot aan liquide middelen tijdelijk is. Om dit te kunnen beoordelen is een overzicht van in de schatkist geparkeerde overschotten aan liquide middelen nodig. Bijvoorbeeld een overzicht van de gestorte bedragen in de schatkist per ultimo van het kwartaal over 2023, 2024, en het eerste kwartaal 2025. Kunt u een overzicht van

basis van deze gegevens is het voordeel als incidenteel meegenomen.

bovengenoemde bedragen verschaffen aan de de raad?

18

Gewoon Gedreven

Gevelverlichting IB&P, vervanging van de van het Lichtcentrum overgenomen installatie. Vraag: Graag toelichting, hoe kan het dat deze installatie, aangekocht op 1/1-2024 nu “waardeloos “blijkt te zijn. Investering 2.5 mio

We hebben de installatie voor gevelverlichting eind 2022 aangekocht omdat stichting Lichtcentrum aangaf de aanlichting van gevels te willen beëindigen, vanwege de hoge energielasten. De overdracht heeft per 1-1-2024 plaatsgevonden. Het was bekend dat de installatie verouderd was, maar de aankoop biedt de kans om met een nieuw lichtplan een kwalitatief betere en duurzame aanlichting van routes, panden en sfeergebieden te realiseren. Dit conform het door de raad vastgestelde Masterplan Verlichting Binnenstad (2015). Uit onafhankelijke inspectie bij overdracht is gebleken dat de huidige installatie niet voldoet aan de huidige wettelijke normen. De installatie is overigens niet onveilig. Daarom wordt ruimte gevraagd om het nieuwe lichtplan uit te rollen, waarbij de huidige gevelverlichting gefaseerd wordt verwijderd.

19

Gewoon Gedreven

Onze gemeente kent al vele jaren een fors tekort aan capaciteit in onze zaalsportaccommodaties om te kunnen voldoen aan de vraag naar zaalhockey uren. Nu voorstel om een blaashal te kopen en te verhuren ( kostendekkend) Vraag: Zijn er andere opties doorberekend ? zo ja welke, is deze doorberekening beschikbaar ? Zijn er overige sporten bij betrokken ?

Er zijn geen andere opties doorgerekend. Er zijn geen alternatieven in de bestaande accommodaties. De optie van de blaashal is gebaseerd op een kostendekkende huur. De blaashal zal volledig nodig zijn voor zaalhockey. Met de realisatie van de blaashal komt er meer ruimte voor andere zaalsporten in de bestaande hallen in de winterperiode.

20

Gewoon Gedreven

T/m 2024 is er jaarlijks 85K betaald uit ‘Armoedebeleid’ voor subsidie bibliotheekabonnementen aan Huis73. M.i.v. 2025 vervalt de bijdrage. € 85.000.Vraag: Welke doelgroep “treffen” we hiermee ?

Er wordt geen groep getroffen. Het betrof een bijdrage uit Armoedemiddelen voor bibliotheekabonnementen voor jongeren tussen de 15-18 jaar. Door een wettelijke wijziging is het verplicht voor bibliotheken om jongeren tussen 15-18 jaar gratis lid te maken. Specifiek hiervoor komen echter geen extra middelen van het Rijk. Met de gevraagde middelen brengen we deze verplichting tot uitvoering voor alle kinderen en jongeren in 's-Hertogenbosch.

21

Gewoon Gedreven

Wie zijn onze maatschappelijke partners? En wat gaat dit bestaanszekerheidsfonds daadwerkelijk doen ? ( misschien politieke vraag ? ) Past dit niet binnen het Bossche Pas idee

Dit zijn alle organisaties en initiatieven die binnen onze gemeente actief zijn op het gebied van armoede en schulden. De meeste hiervan zijn verenigd binnen het netwerk 's-Hertogenbosch tegen armoede (STA). Een vijftal organisaties ontvangt jaarlijks gemeentelijke subsidie voor hun activiteiten. Dit zijn Voedselbank, Quiet, Leergeld, Jeugdfonds Sport en Cultuur en Stichting Weekje Weg. De concrete uitwerking van het fonds zal worden opgepakt met het comité (kerngroep) STA.

22

Gewoon Gedreven

VJN Nieuw beleid vanaf 2026 Eenmalig € 250.000.- 2026; wat kunnen we aan extra inzet verwachten, waar / wat / hoe/ wanneer ?

We willen de economische vitaliteit, aantrekkelijkheid en leefbaarheid van de dorpskernen en winkelcentra vergroten. Ondernemers kunnen een aanvraag doen voor co-financiering als ze laten zien dat het voortkomt uit samenwerking tussen ondernemers en bijdraagt aan de vitaliteit of leefbaarheid. Omdat we afhankelijk zijn van initiatieven kunnen we nog niet aangeven wat er concreet gedaan zal worden. In de tweede helft van dit jaar zal dit verder worden uitgewerkt. Dan zullen we u als raad ook informeren.

23

Gewoon Gedreven

Actualisatie

We zijn bezig met een onderzoek naar de optimalisering van de ontsluiting van de oostelijke gemeentedelen. Het advies wordt uitgewerkt door een expertteam. Een belangrijk onderdeel van het

Gewoon Gedreven

Lange termijn verkeersmaatregelen oostzijde Den Bosch, Aanvullend onderzoek in verband met pauzering verbreding A2. Vraag: € 150.000.- voor aanvullend onderzoek ? Wat is het doel van dit onderzoek, wat is de onderzoeksopdracht aan het onderzoeksbureau ? Is er een schematisch overzicht ( laatste 10 jaar) van eerder gehouden onderzoeken over de bereikbaarheid van de oostzijde van onze gemeente Graag een overzicht , met kosten !

proces is de dialoog met de omgeving in de vorm van een klankbordgroep.

1-Als gevolg van ontvangen voorfinanciering van het Rijk is tijdelijk een overschot aan liquide middelen ontstaan.

Voor wat betreft de extra rente-inkomsten: zie beantwoording bij vraag 17.

2-Over het boekjaar 2024 verwacht Enexis N.V. een nettowinst tussen €250 en €270 miljoen…. Vraag: Beide toelichtingstukken zijn opgenomen in de actualisatie begroting 2025; 2- Extra inkomsten gemeente 1 mio

Het gevraagde krediet voor deze lange termijn maatregelen wordt onder meer gebruikt voor rekenexercities (het simuleren van mogelijke maatregelen in het BBMA verkeersmodel), het toetsen van mogelijke maatregelen aan de omgevingsvisie, het begeleiden van de sessies met de klankbordgroep (inclusief verslaglegging) en het afwegen van varianten en het uitwerken van een adviesrapport.

Enexis maakt geen ramingen openbaar van verwachte toekomstige jaarresultaten. Het is ons daarbij niet toegestaan als aandeelhouder de vertrouwelijk in de aandeelhouderscommissie gegeven ramingen openbaar te maken. Het gaat hier namelijk om koersgevoelige informatie. We zien daarbij, dat de rekeningresultaten van het bedrijf de afgelopen paar jaar erg fluctueren. Waar in 2023 het resultaat nog uitkwam op € 72 miljoen, is dit in 2024 € 254 miljoen. In de aandeelhoudersvergadering van april jl. is het dividendbeleid van Enexis aangepast. Daarbij is het dividend gemaximeerd op 50% van de nettowinst ofwel € 100 miljoen per jaar. Daarbij heeft

25

26

Gewoon Gedreven

Gewoon Gedreven

2- Extra inkomsten gemeente 2.8 mio Vraag; hoe kan het gebeuren dat dit in de actualisatie begroting 2025 is opgenomen, dit is toch bij het opstellen van een begroting bekend, of minimaal te verwachten ? Tijdens de aandeelhoudersvergadering van 17 april Enexis … en verder: Vraag: NAV deze aandeelhoudersvergadering gaat onze gemeente er vanuit dat de extra baten opbrengst Enexis ruim € 1.8 jaarlijks zal zijn. Deze extra inkomsten zijn nog niet verwerkt in een begroting ? Kan de gemeenteraad bijvoorbeeld beslissen een deel van deze middelen in te zetten voor het verlagen van de hondenbelasting, zonder de huidige begroting te wijzigen? Graag toelichting ! OZB; Voor niet-woningen wordt een hogere opbrengst verwacht. De gemiddelde stijging is 4,2%, terwijl in de begroting rekening was gehouden met 3%. Vraag:

Enexis aangegeven, dat het de komende jaren dit maximale dividend verwacht uit te keren. Daarom passen wij vanaf de 2026 onze geraamde dividendopbrengst Enexis structureel aan in onze begroting.

Via de Actualisatie van de begroting 2025 worden deze extra dividendopbrengsten structureel in de begroting verwerkt. Dit geldt ook voor alle andere in de Actualisatie genoemde onontkoombare ontwikkelingen. Dit leidt tot een gewijzigd meerjarenbeeld. In de nu voorliggende Voorjaarsnota stelt het college, dat zeer terughoudend wil zijn met structureel nieuw beleid. Het doet daarom enkel structurele voorstellen op het vlak van onderwijshuisvesting. Inzet van de extra jaarlijkse dividendopbrengst van Enexis voor verlaging van de hondenbelasting verslechtert dus het meerjarenbeeld, zoals dat door het college is gepresenteerd in de Voorjaarsnota 2026.

Antwoord op vraag A: Dat is niet te voorkomen. We berekenen de OZB-tarieven van elk volgend jaar in april/mei van het lopende jaar. Daarbij maken we gebruik van de transacties (verkoop bij woningen en huur en verkoop bij niet-woningen) op dat moment. Die berekende OZBtarieven worden in de raadsvergadering van november aan de raad voorgelegd.

Structureel een verhoging van inkomsten, niet begroot; € 911.000 A) was deze verhoging niet voorzien kunnen worden ? B) deze extra inkomsten zijn nog niet verwerkt in ( een ) de begroting ? dus “vrij” besteedbaar als gemeenteraad ? ( hondenbelasting? ) Graag toelichting.

In oktober berekenen we de OZB-tarieven nog een keer inclusief de meest recente transacties van dat moment. Als er aanleiding voor is, worden de opnieuw berekende OZB-tarieven in de raadsvergadering van december aan de raad voorgelegd. Het analyseren van de transacties is echter een continu proces. Ook na een eventuele bijstelling kan uit nieuwe transacties een iets hoger of lager marktniveau blijken. Bij woningen maken we gebruik van veel meer transacties dan bij niet-woningen, omdat er nu eenmaal meer woningen worden verkocht dan niet-woningen. Bij woningen is het begroten daarmee eenvoudiger dan bij niet-woningen. Daarnaast blijft het een begroting en een prognose, waarin naast de waardeontwikkeling ook andere (onzekere) factoren van invloed zijn. Bij de berekening van de OZB-tarieven bij niet-woningen houden we ook rekening met de te verwachten leegstand en de te verwachten waardeverlaging a.g.v. gehonoreerde WOZ-bezwaren. Daardoor is er altijd een verschil tussen de begrote opbrengst en de werkelijke opbrengst. Dat verschil proberen we met continue marktanalyses zo klein mogelijk te houden. Antwoord op vraag B: Deze extra belastingopbrengsten maken deel uit van de actualisatie van de begroting 2025. Hierin zijn alle onderwerpen die naar voren zijn gekomen na het opstellen van de begroting voor 2025, en die een effect hebben in 2025, verwerkt.

Het gaat hierbij om wijzigingen in zowel opbrengsten als kosten, waarbij hogere opbrengsten worden gebruikt om hogere kosten te dekken. Dat betekent dat deze hogere OZB-opbrengst niet vrij besteedbaar is.

27

Gewoon Gedreven

Het pand van voormalige Weener XL Vraag: Wat is de status van het huidige gebouw ? Kosten instandhouding /

Status van de locatie: leegstand i.v.m. voorbereidingen tot sloop van het complex. Jaarlijkse kosten instandhouding: € 160.000,-, met als oogpunt om zo snel mogelijk te slopen (naar verwachting tweede helft 2025)

28

Gewoon Gedreven

29

Gewoon Gedreven

30

Gewoon Gedreven

gas, licht water, verzekering….verhuurinkomsten …. ? MAW wat kost het in stand houden van dit pand ? Afvalstoffendienst verwacht verlies 2.6 mio. Vraag: Wellicht ( ook) een politieke vraag;l maar nu al opnemen van verwacht verlies van 2.6 mio , terwijl besluitvorming nog moet plaatsvinden ? waarom dit verlies nu al verwerken ? Overgang diesel naar HVO100: Vraag: Zijn voertuigen met deze “Blauwe “ diesel /milieu vriendelijke brandstof wel/ niet toegestaan in de ingestelde mileuzone ? Vanwege de emissievrije zone binnenstad en ambities verduurzaming wagenpark wordt het wagenpark geëlectrificeerd en wordt er een laadstation gerealiseerd. Vraag: De totale investering voor deze omschakeling van brandstof gaat circa 22 mio kosten 2025-2029 Is er een meer gespecificeerd overzicht beschikbaar zodat de

Op basis van de interne analyse van de huidige omzet en het kostenniveau wordt een nadeel 2025 verwacht van € 2,6 miljoen. Dit is inclusief het niet behalen van de winstafdracht. Dit is als zodanig verwerkt in de actualisatie 2025 omdat wij dit zien als onontkoombaar. Met het kostenbesparingsprogramma GRIP wordt er gewerkt om dit verwachte nadeel (structureel) te reduceren maar de positieve effecten hiervan in 2025 zijn nog onzeker. Nee, dit is (wettelijk) niet toegestaan. De inhoud van de tank is immers niet te controleren op basis van het kenteken van het voertuig. De voertuigen staan als diesel-voertuig geregistreerd. Deze voertuigen hebben een ontheffing voor de Milieuzone. Voor het boekjaar 2025 vragen we via de voorjaarsnota een investeringskrediet aan van € 4,2 mln. voor de investering in een laadplein ten behoeve van ons geëlektrificeerd wagenpark. De aanleg van het laadplein gaat in twee fases. Fase 1 is nodig om de eerste ca. 30 inzamelvoertuigen te kunnen laden die we in 2026 willen bestellen om ons huidige wagenpark te vervangen. De bouw van het eerste deel van het laadplein duurt ongeveer een half jaar. Om de rest van het wagenpark te kunnen elektrificeren is in 2028 de bouw van een tweede deel van het laadplein nodig, die op de plek van de huidige brandstofvoorziening komt. De aanschaf van de resterende ca. 18 voertuigen gaat gefaseerd in 2028-2029.

In het raadsvoorstel wordt dus voorgesteld om in de periode 2026 tot en met 2029 in totaal ca. 48 wagens versneld te vervangen,

gemeenteraad, daar waar gewenst, bij kan stellen ?

31

Gewoon Gedreven

VJN Nieuw beleid vanaf 2025 Stikstofbeleid. Vraag: Volgens bijlage 2 gaan we als gemeente 1.5 mio investeren in de ( rekenkundige ! ) stikstofproblematiek. Vraag is deze voorgestelde investering voorgelegd op landelijk / VNG niveau ? Zo ja/ hoe/ wat / reactie ? Wanneer gaat er een evaluatiemoment komen ?

32

Gewoon Gedreven

Stichting Noorderpoort is gestopt waardoor zij geen subsidie meer kunnen ontvangen vanuit de subsidieregeling Goed voor Elkaar. Vraag € 70.000- Noorderpoort blijft behouden als wijkgebouw. Vraag , wie “beheert” nu subsidie , wie is eindverantwoordelijk voor hetgeen in Noorderpoort gebeurd ? Vraag: € 70.000- Noorderpoort blijft behouden als wijkgebouw. Vraag , wie “beheert” nu subsidie , wie is

waarvoor een aanvullend investeringskrediet benodigd is van € 17,6 mln, naast het al beschikbare reguliere investeringskrediet voor vervanging wagenpark van € 1,6 mln. per jaar. De aanleg van het laadplein en de aankoop van de elektrische inzamelvoertuigen moeten aanbesteed worden. De bedragen zijn inschattingen, want deze zijn aan marktwerking onderhevig. Vanwege de stikstofproblematiek die we ondervinden bij onze gemeentelijke opgaven, zoals de bouw van woningen, scholen, bedrijven en andere voorzieningen, en het gebrek aan maatregelen op landelijk niveau, pakken we zelf lokaal de handschoen op. Hiervoor hebben we de aanpak ‘natuurversterkend ontwikkelen’. Deze aanpak, waarover we u per collegebrief hebben geïnformeerd, werken we de komende periode uit. Vanzelfsprekend stemmen we deze aanpak af met onze medeoverheden en andere relevante maatschappelijke organisaties. Tot op heden blijven concrete landelijke maatregelen helaas uit, zoals is gebleken uit de opbrengsten van de landelijke ministeriële commissie Economie & Natuurherstel. De activiteiten in het buurthuis worden gecoördineerd door de gebruikers van het buurthuis. Zij hebben een gebruikersbond opgezet die eindverantwoordelijk is voor de dagelijkse gang van zaken en de inhoudelijke activiteiten. Het subsidiebudget van € 70.000 was voor Stichting Noorderpoort bestemd om de huur en huisvestingskosten te betalen.

Nu de stichting is gestopt, is het budget vanuit de subsidieregeling overgeheveld naar het accommodatiebeleid om de kosten voor huur en huisvesting te kunnen blijven betalen.

33

SP

eindverantwoordelijk voor hetgeen in Noorderpoort gebeurd ? Wat zou het kosten om de inkomensgrens voor Bijzondere bijstand naar 130% van minimum inkomen op te hogen?

Het antwoord op deze vraag is zeer moeilijk nauwkeurig te geven. De bijzondere bijstand is een openeinderegeling en binnen de Bijzondere Bijstand werken we niet met harde inkomensgrenzen. Ook met een inkomen boven 120% van de toepasselijke bijstandsnorm, kunnen inwoners in aanmerking komen voor bijzondere bijstand als zij onvoldoende draagkracht hebben om bijzondere en noodzakelijke kosten zelf te betalen. We kunnen wel op basis van de CBS-cijfers iets zeggen over de potentiële groei van de doelgroep. Het aantal huishoudens in ’sHertogenbosch dat tot de doelgroep met een inkomen tot 120% van de bijstandsnorm behoord is 9.000, op basis van cijfers van het CBS over 2023. Wanneer wij de doelgroep uitbreiden naar 130% van de bijstandsnorm groeit deze groep naar 10.800 huishoudens. Dit is een groei van ca 20%. In een zeer versimpelde rekenkundige benadering, die geen rekening houdt met de hierboven benoemde nuances, zouden de verstrekkingen en uitvoeringskosten van €7,15 miljoen (totale kosten Bijzondere Bijstand 2024 exclusief CZM) dan kunnen toenemen met circa € 1,4 miljoen.

34

SP

Wat zijn de kosten om van de hondenbelasting een doelbelasting te maken?

In 2025 brengt de hondenbelasting ruim € 1.200.000 op. Hiervan wordt ongeveer € 580.000 gebruikt voor uitgaven gerelateerd aan honden. Het omzetten van de hondenbelasting naar een doelbelasting leidt daarmee tot een financieel nadeel van ruim € 600.000. Er zijn geen extra uitvoeringskosten mee gemoeid om de huidige hondenbelasting om te zetten naar een doelbelasting.

35

SP

Wat zou het kosten om 1x per jaar gratis grofvuil op te laten halen (per huishouden)?

Zie voor een uitgebreid antwoord de collegebrief aan de raad over de moties grofvuil en tarief milieustraat (d.d. 15 mei 2025).

36

SP

Wat zouden de kosten zijn om de bouw van sociale huurwoningen op te schroeven naar 35% en die 5% extra te realiseren via het grondbedrijf?

37

SP

Wat zijn de kosten als de gemeente zelf het initiatief neemt om 100 huizen te isoleren?

38

SP

39 40

SP SP

Hoeveel geld geeft de gemeente momenteel uit aan externe inhuur? ??? Hoeveel zouden wij op externe inhuur moeten bezuinigen om

Uitgaande van 1000 woningen, gaat het om 50 extra woningen. Als er 50 sociale huurwoningen meer gebouwd worden ten koste van het dure segment, betekent dat een verminderde grondopbrengst van €75.000/80.000 per woning. Daarmee gaat het om een bedrag van €3,75 tot € 4 miljoen per jaar. Opbrengsten die ook noodzakelijk zijn voor investeringen in groen, mobiliteit, ontmoeting etc. Naast de financiële overwegingen is de investeringscapaciteit van de corporaties van belang. Deze is door de aangekondigde huurbevriezing onder druk komen te staan. De corporaties zien momenteel hun financiën onder druk staan door de huurbevriezing waardoor er geen extra investeringscapaciteit is tenzij het Rijk keuzes bijstelt. De stichtingskosten bedragen per sociale huurwoning ongeveer 300.000 euro, zonder extra investeringsruimte vanuit het Rijk staan de huidige ambities al onder druk en is de verhoging van deze ambities niet haalbaar voor de corporaties. De gemiddelde kosten van woningisolatie bedragen zo’n €16.000 (zie: raadsinformatiebrief over de kosten van verduurzaming). Voor 100 woningen bedragen de kosten dus zo’n €1,6 miljoen. Ervan uitgaande dat een traject waarbij 100 woningen worden geïsoleerd een doorlooptijd heeft van twee jaar en de gemeente voor de uitvoering zo’n 3 fte extra moet inzetten, bedragen de totale kosten naar schatting €2,3 miljoen.

De gemeente heeft in 2024 EUR 53,2 miljoen uitgegeven aan inhuur. Zie bijlage ‘Overzicht personeelskosten jaarrekening 2024’. In 2024 waren de totale personeelskosten (ambtelijk) afgerond EUR 176 miljoen, 10% hiervan is EUR 17,6 miljoen. De kosten voor

maximaal 10% van de totale personeelskosten aan externe inhuur uit te geven?

externe inhuur in 2024 waren EUR 53,2 miljoen. Om op maximaal 10% uit te komen zou er EUR 35,6 miljoen bespaard moeten worden op externe inhuur.

41

SP

Wat waren de exploitatiekosten van Theater aan de Parade, Huis73, Design Museum en Noord Brabants Museum voor de vernieuwing, de verwachte kosten na vernieuwing en ingeval TAP de kosten na de vernieuwing?

Om uw vraag goed te kunnen beantwoorden geven we inzicht in de exploitatiekosten van het jaar 2023, aangezien de jaarrekeningen over 2024 nog niet bij ons binnen zijn. ZNTM € 4.780.601* Huis73 € 11.022.564 Design Museum € 4.482.891 HNBM € 10.886.846 * In 2023 was het oude theater niet meer in gebruik en werd op verschillende andere locaties in de stad geprogrammeerd. De begrote exploitatiekosten van ZNTM (Theater aan de Parade) in 2025 zijn € 10.086.000, gebaseerd op het strategisch plan ‘De kunst van balans’. In het koersdocument van Huis73 is in 2023 een concept exploitatiebegroting gemaakt voor een regulier jaar na herhuisvesting. Deze is als bijlage bij het raadsvoorstel ‘Huis73’ (raadsvergadering 9 mei 2023) gevoegd. Een aantal kosten kon toen nog niet preciezer worden bepaald, waaronder energiekosten. Dit zal op korte termijn wel het geval zijn, waarna de meerjarenraming wordt aangescherpt. Uw raad wordt hier vervolgens over geïnformeerd. In de huidige fase van de ontwikkeling van het nieuwe Design Museum zijn de verwachte exploitatiekosten nog niet bekend. Deze worden inzichtelijk gemaakt bij het raadsvoorstel over het Voorlopig Ontwerp. Ook voor HNBM is nog niet bekend wat de precieze exploitatiekosten zullen zijn bij inhuizing in De Mortel 4.

42

SP

Jaarstukken 2024 Wat was de begin- en slotpositie van het structuurfonds vorig jaar (bedrag per project en dekking) en wat waren de details van de inleg en uitkering uit dit fonds?

Beginpositie = 153.319.394 Eindpositie = 171.754.328 De stortingen hebben betrekking op de volgende onderdelen: • • • • •

De jaarlijkse storting van € 7.305.000 Rente-inkomsten uit de verkoop van de Brabanthallen: € 82.650 Nieuw beleid in de begroting 2024: € 10.000.000 Afdracht van het Grondbedrijf: € 6,4 miljoen Winst uit de verkoop van het Design Museum: € 6,3 miljoen

De onttrekkingen worden gebruikt ter dekking van kapitaallasten (€ 8,9 miljoen) en voorbereidingskosten van projecten (€ 2,7 miljoen). Grote projecten waarvoor geld is onttrokken zijn onder andere: • • • •

Doordecentralisatie stedelijk VMBO: € 1,2 miljoen Theater aan de Parade: € 4,1 miljoen Bosch Investeringsfonds: € 1,5 miljoen Randweg: € 1,2 miljoen

Een volledig overzicht vindt u in de bijlage bij de begroting 2025. Daar leest u ook hoeveel financiële ruimte er nog beschikbaar is.

De onttrekkingen hebben betrekking op kapitaallasten (€ 8,9 miljoen) en/of voorbereidingskosten van projecten (€ 2,7 miljoen). Projecten met grote onttrekkingen zijn afgerond met name:

-

doordecentralisatie stedelijk VMBO (€ 1,2 miljoen) Theater aan de Parade ( €4,1 miljoen) Bosch Investeringsfonds (€ 1,5 miljoen) Randweg (€ 1,2 miljoen)

Voor een gedetailleerd overzicht verwijzen wij u naar de bijlage van de begroting 2025. Hierin leest u ook hoeveel ruimte er nog resteert voor nieuwe projecten. 43

SP

Waarom zijn de lasten van Maatwerkvoorzieningen (WMO) gestegen van 2,6 naar 12,1 miljoen ?

Deze stijging komt door een administratieve wijziging in de boekhouding waardoor budgetten van de Wmo op een andere plek in de begroting zijn geplaatst. Deze stijging heeft dus niet te maken met een stijging van het aantal inwoners dat gebruik maakt van maatwerkvoorzieningen (Wmo).

44

SP

Waarom zijn de lasten van Dagbesteding (WMO) gedaald van 5,7 naar 1,4 miljoen ?

Deze daling komt door een administratieve wijziging in de boekhouding waardoor budgetten van de Wmo op een andere plek in de begroting zijn geplaatst. Deze daling heeft dus niet te maken met een daling van het aantal inwoners dat gebruik maakt van dagbesteding (Wmo).

45

SP

Waarom zijn de onderwijshuisvesting lasten al jaren dalende en blijven zij niet op peil rekening houdend met de inflatie?

Wij interpreteren dat uw vraag taakveld 4.2, onder hoofdstuk 19 (pagina 347 e.v.) betreft. Dit taakveld omvat met name kapitaallasten (afschrijving en rente op bestaande gebouwen), aangevuld met lasten voor uitvoering (onderhoud), apparaat (personele inzet) en beleidsvorming. De kapitaallasten nemen jaarlijks toe gerelateerd aan de projecten voor onderwijshuisvesting die we realiseren en in gebruik nemen. Dit kkomt mede door de inflatie. De grote daling van de lasten is eenmalig het gevolg van een administratief technische wijziging. Per saldo heeft dit geen effect gehad op de gemeentebegroting voor onderwsijshuisvesting.

46

SP

Hoe verhouden de lasten van 15% op taakgroep algemeen zich met andere gemeenten ?

We weten niet hoe u aan dit % komt en wat u onder de taakgroep algemeen verstaat. Derhalve kunnen we de vraag ook niet beantwoorden.

47

SP

Hoe verhouden de extra pensioenlasten wethouders van 2,7 miljoen zich met andere gemeenten?

Deze vraag kunnen wij helaas niet beantwoorden. Wij hebben geen inzicht in de (wethouders)pensioenvoorzieningen van andere gemeenten en hoe hoog deze behoren te zijn op het moment van overdracht naar het ABP. Op dit moment loopt een onderzoek, geïnitieerd door het ministerie van BZK en uitgevoerd door het bureau Montae & Partners, waarbij provincies, gemeenten en waterschappen de overdrachtswaarde kunnen laten berekenen. De uitkomsten hiervan nemen we mee bij de managementrapportage.

48

SP

Hoe worden de extra pensioenlasten van wethouders verklaard?

49

SP

Wat zijn over het afgelopen jaar de totale subsidieuitgaven en wat waren voor elk jaar de 5 grootste subsidie verkrijgers en welk subsidiebedrag kregen zijn?

Voor de jaarlijkse berekening van de pensioenvoorziening van (oud)wethouders gebruiken wij de nFTK methode. Nu duidelijk is geworden dat de wethouderspensioenen naar verwachting verplicht overgedragen worden aan het ABP, is er een andere berekening gemaakt. Deze berekening is mede gebaseerd op de collectieve waardeoverdracht naar het ABP. Twee factoren die zorgen voor de hogere pensioenvoorziening zijn: 1) Voor iedere looptijd (lees: leeftijd van de wethouder) moet een andere rentetermijnstructuur worden gehanteerd. En niet meer één rente voor de hele groep van (oud)wethouders. Dit resulteerde in lagere rentes die ervoor zorgen dat er een hogere voorziening aangehouden moet worden. 2) Onze (oud)wethouders zijn gemiddeld genomen ouder dan de gemiddelde leeftijd van de deelnemers bij het ABP. (Wanneer je ouder bent kan je pensioenpot minder lang renderen.) Om dit leeftijdsverschil te overbruggen moet de voorziening hoger zijn. In het afgelopen jaar bedroegen de totale subsidie-uitgaven € 58.530.810. De grootste subsidies (afgerond) zijn verstrekt aan de volgende instellingen: -

50

SP

Hoeveel is door het college uitgegeven aan de inkoop van artikelen en advertenties in media

Projecten VVE: € 5,0 miljoen Bibliotheek: € 3,9 miljoen ZNTM: € 3,7 miljoen Stichting Design Museum: € 2,7 miljoen Stichting Huis 73: € 2,5 miljoen

We gaan ervan uit dat deze vraag betrekking heeft op de gehele organisatie. Uit onze financiële administratie blijkt dat er aan Communicatie/Marketing uitingen in 2024 2,8 miljoen euro voor de hele gemeente is uitgegeven. De gemaakte kosten omvatten

voor communicatie of andere doeleinden

producten als de wekelijkse advertenties in de huis-aan-huis bladen, alle communicatie-uitingen rond gebiedsontwikkelingen en alle andere gemeentelijke projecten, de basis dienstverlening, etc. Ook het beheer en het bouwen van websites en andere online uitingen valt hieronder.

Nr. 51

Partij D66

Vraag De afgelopen jaren zien we dat er structureel een tekort wordt begroot, terwijl er achteraf vaak incidenteel geld overblijft. Kan toegelicht worden welke stappen worden gezet om het begrotingsproces realistischer te maken, zodat de ramingen beter aansluiten bij de uiteindelijke uitkomsten? Wordt er bijvoorbeeld gewerkt aan een meer realistische inschatting van risico’s, opbrengsten en uitgaven, en hoe wordt de raad hierin meegenomen?

Antwoord

52

D66

De nota verwijst naar het rapport ‘Groeipijn’ en de mogelijke impact op het sociaal domein. Hoe groot acht het college het risico dat de rijksbesluitvorming negatief uitpakt voor het sociaal domein? Welke buffers of

Op basis van het rapport ‘Groeipijn’ van de deskundigencommissie Van Ark heeft het kabinet in de Rijksvoorjaarsnota 2025 middelen vrijgemaakt voor het gemeentefonds voor de jaren 2025, 2026 en 2027. Daarmee is voor deze jaren enige verlichting voor gemeenten.

Bij veel gemeenten en ook het Rijk doet dit verschijnsel zich voor. Gedurende het jaar doen zich tal van ontwikkelingen voor waar wij als gemeente niet direct invloed op hebben. Denk hierbij bijvoorbeeld aan extra Rijksbijdragen. Die zijn niet begroot en leiden tot een positief rekeningresultaat. Uit analyse van de jaarrekeningen van de afgelopen drie jaar zien we dat de meeste afwijkingen veroorzaakt worden door incidenten. Die kunnen we niet begroten en het opnemen van een stelpost hiervoor is niet toegestaan door de provinciale toezichthouder. Wel zien we dat we in alle jaren een voordeel op kapitaalasten rapporteren als gevolg van niet gerealiseerde investeringen. Wij zijn aan het bekijken hoe we binnen de spelregels van de provinciale toezichthouder hier scherper op kunnen begroten.

Ook heeft het kabinet toegezegd om de komende maanden te zoeken naar middelen om gemeenten voor 50% te compenseren voor de jeugdzorgtekorten

alternatieve scenario’s zijn hiervoor voorzien? Wat zijn de te verwachten totale lasten voor jeugdzorg in 2025? Is te zien of en wat de collectieve voorzieningen tbv preventie jeugdzorg tot nu toe hebben opgeleverd? Wat zijn de kosten voor de individuele dyslexie behandelingen?

over 2023 en 2024 (landelijk tekort in deze jaren bedroeg in totaal € 1.456 miljoen) zoals geadviseerd was door de commissie Van Ark. In de begroting 2025 – behandeld door de gemeenteraad op 13 november 2024 is rekening gehouden met een bedrag van c.a. € € 61.2 miljoen aan totale lasten voor de Jeugdwet. Daarnaast € 3.4 miljoen voor de uitvoering van het programma Jeugdhulp. De looptijd van het lokale programma jeugdhulp is van 2023 tot en met 2026. Halverwege 2026 zijn alle projecten geëvalueerd en worden de resultaten verwacht. De looptijd is nu te kort om al impact te hebben of conclusies aan te verbinden. In 2024 hebben we in totaal € 881.000,- uitgegeven aan dyslexie onderzoek, diagnostiek en behandelingen. Dit betrof 407 unieke jeugdigen.

53

D66

Voorgesteld wordt om in 2026 opnieuw incidenteel extra middelen beschikbaar te stellen voor organisatieontwikkeling, onder meer voor cultuurverandering, leiderschapsdagen en interventies op houding en gedrag. Kan toegelicht worden waarom deze uitgaven niet (deels) uit het reguliere opleidings- en ontwikkelbudget van de organisatie worden gedekt? Op welke manier wordt geborgd dat incidentele investeringen in organisatieontwikkeling daadwerkelijk leiden tot

Met de Bossche Beweging (in kader van de organisatieontwikkeling) geven we gedurende drie jaar een extra gemeentebrede impuls om meer samen, wendbaar en met warme zakelijkheid te werken zodat we nog beter het verschil voor onze inwoners kunnen maken en complexe hedendaagse vraagstukken aan kunnen pakken. De kosten hiervoor worden deels uit de reguliere middelen gedekt en deels is hier een (extra) financiële impuls voor nodig. Na drie jaar willen we de organisatiedoelen weer onderbrengen in de lijn. Bedoeling is dat we dan voldoende kennis hebben opgebouwd en intern mensen opgeleid hebben om met reguliere middelen deze beweging voort te zetten. Op dit moment wordt de samenwerking tussen het programma en de reguliere organisatie versterkt; zodat na de beëindiging van het programma de beweging voortgezet kan worden. Cultuurverandering vergt een lange adem. Resultaten kunnen we meten aan de hand van output (acties die gerealiseerd zijn), kwalitatieve omschrijving van de vorderingen en outcome (indicatoren medewerkersbelevingsonderzoek).

54

D66

55

D66

structurele verbetering, en hoe wordt dit gemonitord? Er wordt €2,5 miljoen incidenteel uitgetrokken voor vervanging van gevelverlichting, omdat de installatie is verouderd en niet aan veiligheidseisen voldoet. Kan inzicht worden gegeven in de afweging tussen deze investering in 1 keer? Kan dit worden uitgespreid over meerdere jaren? Is onderzocht of (gedeeltelijke) renovatie of samenwerking met pandeigenaren goedkoper of efficiënter is?

Er wordt €100.000 incidenteel gevraagd als voorbereidingsbudget voor het themajaar 2029 van Herdenking Beleg van Den Bosch. Is dit bedrag in verhouding tot de verwachte maatschappelijke en culturele impact? Wat gaat dit in zijn totaliteit vragen? Wordt er gedacht aan co-financiering met andere partijen of de provincie?

De uitrol van het nieuwe lichtplan is complex: er moeten niet alleen afspraken worden vastgelegd met pandeigenaren, de uitvoerende werkzaamheden moeten ook nauw worden afgestemd met ondernemers, horeca en andere binnenstadspartners. Dat maakt het moeilijk om aan de voorkant een goede planning te maken en daar een financiële raming per jaar aan te koppelen. Om die reden stellen we voor om voor het gehele project een investeringsbudget beschikbaar te stellen en dit niet over meerdere jaren te spreiden. Het nieuwe lichtplan komt voort uit het door de raad vastgestelde Masterplan Verlichting binnenstad en kent geheel andere kwalitatieve uitgangspunten. Het gaat niet om het vervangen van de huidige gevelverlichting, deze gaat wel weg. De nieuwe verlichting richt zich op het aanlichten van de hoofdradialen naar de binnenstad, interessante panden en sfeergebieden. Dat zijn vaak andere panden dan nu worden aangelicht. Ook moet de (verouderde) ringleiding worden vervangen, zodanig dat deze voldoet aan de huidige eisen. Daarnaast wordt om kwalitatieve redenen en uniformiteit in materialen en uitstraling er daarom niet voor gekozen om de gevelverlichting bij panden die al worden aangelicht, te renoveren. Het ambitieniveau van het themajaar 2029 – en de opmaat daarnaartoe – dient nog door de raad bepaald te worden.

Het nieuwe bestuursakkoord zal hierin leidend zijn, maar aangezien we in de opmaat al dit jaar en volgend jaar vooruit willen, zijn de eerste financiële middelen nodig. Deze worden ingezet voor (deels externe) projectorganisatie, een brede publieksstart in oktober 2025 en de communicatie. Naast het nu opgevoerde bedrag mag uw raad zich binnenkort buigen over een eerste stap richting het gewenste ambitieniveau en ook het oormerken van inmiddels gereserveerd evenementengeld.

56

57

CDA

CDA

Zoals de raad heeft besloten komt er een binnenstadsfonds. Wat is de status hiervan? Zijn er al stappen gezet om in gesprek te gaan met belanghebbenden in het kader van de uitvoering van het binnenstadsfonds? Wanner kunnen wij de nadere uitwerking verwachten? Hoeveel (toekomstige) middelen worden (nog) toegevoegd aan het binnenstadsfonds?

De Visstraat wordt voetgangersgebied. De fietsenoverlast daar is een bron van ergernis voor iedereen. Loopt er een onderzoek om dit op te lossen en zijn er

De budgetten binnen de vastgestelde begroting zijn gelabeld aan diverse thema's, waaronder economie, mobiliteit en openbare ruimte. Het doel is deze middelen waar mogelijk (gebiedsgericht) zo optimaal mogelijk te combineren. Dit bedrag is voor nu te beschouwen als een Binnenstadfonds. Er hebben ter voorbereiding van een startnotitie meerdere sessies met een voorbereidingsgroep van kernbelanghebbenden plaatsgehad tussen februari en mei over diverse onderwerpen. De inhoud van de notitie is derhalve mede het resultaat van de gesprekken en bevat niet alleen een schets van de opgaven en de voorziene aanpak. De notitie geeft tegelijk ook inzicht in het uitvoeringsprogramma voor de jaren 2025 en 2026. De planning is om de startnotitie in de vergadering van 1 juli 2025 aan de raad voor te leggen. Voor de jaren 2025/2026 met uitloop naar 2027 kunnen we in ieder geval met de reeds bestaande investeringsmiddelen vooruit. Aangezien er nog geen exacte duiding gegeven kan worden aan de opgave ‘kwaliteitsverbetering Brede Binnenstad’ is het op dit moment niet mogelijk om aan te geven wat dit in de toekomst na 2027 financieel zal betekenen en/of bestaande budgetten toereikend zijn.

We willen starten met een gebiedsgerichte uitwerking (met alternatieven) -mede aan de hand van de gebiedspaspoorten van Den Bosch Partners- van een deelgebied van de Binnenstad om samen invulling te geven aan de opgave. De keuze en de daarbij behorende raming geeft voorts een indicatie van benodigde financiën voor de volgende deelgebieden. Voor de verkeersmaatregelen is eveneens een aanvullend budget van 10-15 miljoen euro nodig, we kijken ook hierbij naar mogelijke dekkingskansen en kansen m.b.t. MIRT en subsidies en mogelijke verschuivingen/keuzes binnen investeringsposten. Er loopt een onderzoek naar de haalbaarheid van een doelgroepenstalling in de (bredere) omgeving Uilenburg, waarbij geen sprake is van het aanwijzen van de Visstraat als voetgangersgebied. Hierbij wordt wel onderzoek gedaan naar een stalling voor bewoners en werknemers in de directe omgeving. Deel van dit onderzoek betreft betaalbaarheid van een dergelijke voorziening. Afhankelijk van het resultaat maken we hierover op een later moment een afweging.

middelen beschikbaar in 2026 om een fietsenstalling te realiseren in omgeving Uilenburg/Visstraat? 58

CDA

Kunt ons aangeven hoe het staat met het onderzoek van de fietsenstalling in de parkeergarage St. Josephstraat en de Dode Nieuwstraat. Zijn daar in 2026 middelen voor uitgetrokken om ze daar te realiseren?

De onderzoeken naar de fietsenstallingen in de parkeergarage St. Josephstraat en de Dode Nieuwstraat zijn naar verwachting in het derde kwartaal 2025 afgerond. Aangezien de onderzoeken nog lopen zijn hier nog geen specifieke investeringen aan gekoppeld, zijn er in de begroting 2026 nog geen middelen voor aangevraagd. In het onderzoek nemen we mee hoe we dit binnen de parkeerexploitatie kunnen exploiteren.

59

CDA

In hoeverre is uitvoering gegeven aan de motie fietsvriendelijke binnenstad? Wat is er gerealiseerd en wat wordt er in 2026 gerealiseerd?

60

CDA

In de CDA-motie van 9 juni 2020, wordt o.a. gevraagd om het kruispunt Toorenstraat, Sint Josephstraat, Hinthamerstraat (tot aan het Sint Janskerkhof), voetgangersvriendelijk te maken. Door de inrichting van

De fietsvriendelijke binnenstad is opgenomen in onze routekaart mobiliteit. Daarmee geven we er actief opvolging aan. Binnen ons mobiliteitsbeleid krijgt de fiets structureel en volwaardig aandacht als een serieuze vervoerskeuze. We zetten ons in om het fietsgebruik – ook in de binnenstad – optimaal te faciliteren. Dit doen we onder andere via het Fietsnetwerk 3.0, dat momenteel in ontwikkeling is. Daarbij zoeken we voortdurend naar een goede balans: enerzijds het bieden van voldoende en toegankelijke stallingsplekken, anderzijds het voorkomen van overlast in de openbare ruimte. Concreet realiseren we onder meer een fietsenstalling in het Gasthuiskwartier, en verkennen we de mogelijkheden voor een extra stalling in en rond Uilenburg. Dit kruispunt was onderdeel van de in totaal 9 punten van de ‘verbetering van de veiligheid en leefbaarheid omgeving Hinthamerstraat’. De essentie lag bij de (selectieve) afsluiting van de Hinthamerstraat, ook voor dit specifieke onderdeel. Aan de motie is uitvoering gegeven door een uitgevoerde pilot waarover de raad via een raadsinfobrief van 8 maart 2021 is geïnformeerd. De motie is daarbij afgehandeld.

de Torenstraat/ Hinthamerpromenade door te trekken. Komend voorjaar wordt Huis73 heropend. Hoever staat het met de uitvoering van de plannen en zijn hiervoor middelen in de begroting opgenomen?

Voor het vervolg van de inrichting Torenstraat/Hinthamerpromenade na heropening van Huis73 geldt dat deze zal worden meegenomen in het programma Integrale Aanpak Brede Binnenstad en de daarvoor vrij te maken / gemaakte middelen in het kader van het Binnenstadsfonds.

61

CDA

In de afgelopen jaren heeft Den Bosch Partners samen met bewoners en ondernemers plannen ontwikkelt over de inrichting en vergroening van straten in de binnenstad, terug te vinden in de zogenaamde “Gebiedspaspoorten”, kunt u aangeven wat er nu concreet uitgevoerd gaat worden en hoeveel middelen hiervoor in 2026 zijn gereserveerd?

We werken dit momenteel uit in een startnotitie Integrale Aanpak Bredere Binnenstad, welke we voornemens zijn u in de raad van juli voor te leggen. Deze notitie is mede het resultaat van de gesprekken met kernbelanghebbenden. De notitie geeft ook inzicht in het uitvoeringsprogramma voor de jaren 2025 en 2026.

62

CDA

Welke kostenposten worden voorzien binnen versnellen proces integrale aanpak brede binnenstad dan wel kan worden aangegeven waar de voorziene bedragen in 2026 en 2027 op gebaseerd zijn?

We willen de kwaliteitsverbetering snel en integraal op een gebiedsgerichte werkwijze bewerkstellingen. We richten een programmateam in met onder meer programma-, communicatie- en omgevingsmanagent, en ondersteunende activiteiten. Vanuit dat team zal proactief en frequent overleg plaatshebben met de diverse belanghebbenden uit de stad, en vanuit dit team zullen de verschillende activiteiten en projecten binnen de gemeente gecoördineerd en in samenhang uitgevoerd worden. De genoemde bedragen zijn voor deze rollen/aanpak bedoeld. De voorziene bedragen in 2026 en 2027 zijn ramingen op basis van een gemiddelde inzet per week per benodigd teamlid.

63

CDA

Gevelverlichting is een substantiële kostenpost, wordt er ook vanuit de ondernemers een bijdrage gevraagd of is enkel de gemeente aan zet? Hoe zit het met de ontwikkeling van de plannen voor de nieuwe feestverlichting?

De gemeente neemt het voortouw om de gevelverlichting conform de kwalitatieve uitgangspunten van het door de raad vastgestelde Masterplan Verlichting uit te voeren (hardware). Met de binnenstadspartners wordt overleg gevoerd over een bijdrage in de exploitatie. De binnenstadspartners zijn verantwoordelijk voor de sfeerverlichting. In het lichtplan is ruimte om de aanleg van aansluitpunten te realiseren, waarbij de kosten per aansluiting door de binnenstadspartners gedragen moeten worden.