b3 Bijlageboek_RO_Zonnepark_Roodebrug
Tekst van het document
Bijlage 1 – Landschappelijk Inpassingsplan Zonnepark Roode Brug
Zonnepark Roode Brug | Eelerwoude | 60
Zonnepark Roode Brug Schetsontwerp
Uitgangspunten uit analyse
www.eelerwoude.nl
Inventarisatie en plangebied
Het plangebied voor zonnepark Roode Brug is gelegen ten zuidwesten van de kern van Rosmalen, gemeente ’s-Hertogenbosch, en direct ten zuiden van de snelweg A59. De oppervlakte van het plangebied is 3,75 hectare. Het plangebied wordt in het noorden begrenst door de A59 en de Graafsebaan. Ook de westelijke zijde wordt begrenst door de Graafsebaan. In het zuiden wordt de grens gevormd door een sloot met een groenstrook en bossage langs het fietspad en de Graafsebaan. De oostzijde van het perceel wordt begrenst door een kleine kavelsloot / greppel in het akkerland. Ten zuiden van het plangebied is de Graafsebaan voorzien van een vrij liggend fietspad met laanbeplanting. Het plangebied is gelegen in een gebied met uiteenlopende functies; ten westen van het plangebied is een grote stoeterij gevestigd, ten oosten van het plangebied het (voormalige) Autotron Rosmalen, tegenwoordig een locatie voor beurzen en evenementen. Ten noorden van de A59 is natuur gelegen die deel uit maakt van het Natuurnetwerk Brabant (NNB) en ten zuiden van het plangebied zijn voornamelijk agrarische percelen gelegen, maar daaromheen in zuidelijke- en westelijke richting
Historische kaarten 1870 (links) en 1950 (rechts)
zijn eveneens bossen gelegen die deel uitmaken van het NNB. In noordwestelijkeen westelijke richting grenst deze natuur aan het stedelijk gebied van Rosmalen. Ten zuiden van het Autotron is een vakantiepark gelegen. Het plangebied is gelegen op een dekzandvlakte. Vanaf circa 1870 is op historische kaarten de eerste vorm van het huidige landschap terug te zien. Vervolgens blijft het landschap op basis van historische kaarten in de omgeving van het plangebied vrijwel ongewijzigd tot circa 1950. Enkel de verkaveling veranderd enigszins als gevolg van ruilverkaveling en schaalvergroting. Pas rond 1995 wordt de huidige loop van de Graafsebaan zichtbaar op de topografische kaarten. Vervolgens wordt vanaf 2003 de A59 (voorheen N50), met de huidige verkeerssituatie zichtbaar op de kaart. In de omgeving van het plangebied zijn van oudsher enkele landgoederen aanwezig die een duidelijke stempel op het landschap hebben gedrukt. In het plangebied zijn geen watergangen aanwezig. Ten noorden, westen en zuiden van het plangebied lopen er watergangen langs de Graafsebaan en het bijbehorende fietspad.
Historische kaarten 1995 (links) en 2010 (rechts)
2
www.eelerwoude.nl
Uitganspunten vanuit beleid
voorwaarden alleen zonne-energie mogelijk is. Het plangebied is gelegen in het
Netwerk Brabant (NNB) gebieden gelegen, deze gebieden zijn in beginsel ongeschikt voor de inpassing van zonne-energie. De ontwikkeling van een zonneveld moet integraal worden benaderd, waarbij onder meer kan worden gedacht aan:
‘inpassen’ gebied. De landschappelijke inpassing en het ontwikkelen van ruimtelijke
•
Deel A van de Visie Energielandschap zijn gebieden aangewezen waar zonne- en windenergie uitgesloten is (‘vrijwaren’) en een gebied ‘inpassen’ waar onder
kwaliteit zijn de belangrijkste voorwaarden voor een zonneveld. Het bestaande landschap verandert, zonder dat het essentieel van karakter verandert. Bij de
houtwallen, singels of laanbeplanting aan te brengen. •
ontwikkelingen van een initiatief dient de relatie van de locatie tot zijn omgeving centraal te staan. Bij de ontwikkeling moet aangetoond worden dat; •
Het initiatief is afgestemd met de omgeving;
•
Het ontwerp is passend bij de maat en schaal van het landschap;
•
De draagkracht van het landschap niet wordt overschreden;
•
De kernkwaliteiten van de locatie niet worden aangetast;
•
Er nieuwe kwaliteiten worden toegevoegd;
•
Er behalve de opwekking van duurzame energie ook is voorzien in een strategie en uitvoeringsprogramma waarbij de maatregelen voor verdere verduurzaming van het bedrijfsproces en de omgeving fundamenteel zijn uitgewerkt.
Het versterken van de ruimtelijke structuur van het mozaïeklandschap door De recreatieve gebruiksmogelijkheden verruimen door het aanleggen van wandelpaden.
•
Het versterken van de ecologische kwaliteit door het toevoegen van nieuwe milieucondities zoals ecologische verbindingen of een poel.
•
Rekening houden met en/of versterking van cultuurhistorische waarden.
Uitgangspunten landschappelijke
Deelgebieden ‘s-Hertogenbosch met ligging plangebied
inpassing •
Oude verkavelingsstructuren en landschapselementen zijn verdwenen, waardoor de leesbaarheid van het landschap door de jaren heen is verdwenen.
In de Visie Energielandschap deel B wordt gewerkt met verschillende deelgebieden op basis van het landschap.
Kansen liggen hier om de ruimtelijke structuur te versterken. •
Rond 1900 was het landschap nog goed leesbaar. Het was een gedeeltelijk nat en droog landschap. Een verscheidenheid aan weteringen, watergangen,
Hoge Heide is het landelijk gebied op de dekzandrug tussen Rosmalen, Nuland
heidevelden, akkers, bossen en weilanden laten de diverse ondergrond goed
en Berlicum. Het gebied is overwegend droog, maar wordt dooraderd door
zien. Een kleinschalig landschap met hoge biodiversiteit is destijds ontstaan.
de Grote Wetering en de Kleine Wetering. Het is een kleinschalig landschap
Het plangebied ligt precies op de grens van hoog en droog naar laag en nat. Dit
met landgoederen, kloostercomplexen, bossen, (bloemrijke) weilanden, heide,
was ook te zien aan het landgebruik van vroeger (akkers op de hoge gronden
akkerrandwallen en stuifzanden.
en weiland laag). De kleinschaligheid is verdwenen. Door het verdwijnen van landschapselementen is ook de diversiteit in het landschap afgenomen. Hier
Kenmerkend voor het gebied zijn de kleinschaligheid, grote mate van
liggen kansen om met de landschappelijke inpassing de kleinschaligheid door
toegankelijkheid, natuurrijkdom en de aanwezigheid van monumentale bomen.
middel van landschapselementen terug te brengen.
In het gebied leven soorten die afhankelijk zijn van een gevarieerd en kleinschalig landschap zoals de das, knoflookpad en diverse vogels.
•
Hoogtekaart ANH3
De infrastructuur met begeleidende beplanting heeft het gebied in een isolement gelegd ten opzichte van de omgeving. Hier liggen kansen om verbinding te zoeken met omliggende landgoederen en het Natuur Netwerk
Hoge Heide wordt door de A59 opgedeeld in Hoge Heide Noord en Hoge Heide
Brabant.
Zuid. Het plangebied voor zonneveld Roode Brug is gelegen in Hoge Heide Zuid, gelegen op de dekzandrug. Hoge Heide Zuid omvat naast bos- en natuurgebieden ook een aanzienlijk areaal jonge heide ontginningen; het overwegen open agrarisch landschap rond Vinkel, waar ook het plangebied is gesitueerd. Energieperspectieven
In het afwisselende landschap van Hoge Heide kunnen onder voorwaarden zonnevelden worden ingepast. In het deelgebied zijn ook enkele Natuur
Luchtfoto huidige situatie plangebied
3
Zonneveld Roode Brug Schetsontwerp
Datum: 11-04-2023
Projectnummer: 204075
www.eelerwoude.nl
Haag Water bestaand Oever bestaand Water nieuw Flauwe oever Greppel met riet Kruidenrijk grasland Ruigte Boom bestaand Boom nieuw Struweel nieuw Panelen veld Hekwerk Technische instalaties Halfverhard onderhoudspad Reservering energie opslag
0
Schetsontwerp Zonnepark Roode Brug
50
100
150m
4
Schetsontwerp
Zonneveld Roode Brug
www.eelerwoude.nl
Schetsontwerp
Datum: 11-04-2023
Projectnummer: 204075
Aansluiten op het landschap
Het plangebied is gelegen op de dekzandrug tussen Rosmalen, Nuland en Berlicum. Het gebied is overwegend droog, maar wordt dooraderd door waterlopen als de Grote Wetering en Kleine Wetering. Dit landschap wordt gekenmerkt als een kleinschalig mozaïek landschap met een afwisseling van bos, heide, stuifzanden en open agrarisch gebied. Met voorliggend ontwerp wordt aangesloten op de oude verskavelingstructuren, door de kleinschaligheid van het mozaïek landschap middels landschapselementen, zoals struweelhagen en een mantelzoom terug te brengen. Hiermee wordt tevens een afstand gecreëerd ten opzicht van omliggende (snel)wegen. Deze afstand zorgt voor zachte overgangen van de omgeving naar het zonneveld, waarmee het zonnepark onderdeel wordt van de landschappelijke context in plaats van de snelweg.
Licht op bodemsyteem
Voorliggend zonneveld krijgt een oost-west-opstelling, waarbij een nieuw legsysteem, licht-op-bodem, wordt toegepast. Door stroken van noord tot zuid
Haag Water bestaand
tussen de panelen vrij te laten wordt het zonlicht gedurende de gehele dag over de
Oever bestaand
gehele bodem onder de panelen verspreid. Tevens wordt door het gebruik van deze
Water nieuw
opstelling visueel aangesloten bij de verkavelingsrichting. Het licht-op-bodem kent
Flauwe oever Greppel met riet
een lage opstelling van maximaal 1,40 meter hoog, waardoor men gemakkelijker
Kruidenrijk grasland
over de panelen heen kijkt. Wel is de opstelling hoog genoeg voor het beweiden met
Ruigte
schapen.
Boom bestaand Boom nieuw Struweel nieuw Panelen veld
Ecologische versterking
Hekwerk Technische instalaties
Zonnepark Roode Brug is gelegen nabij het Natuurnetwerk Brabant (NNB). Met de
Halfverhard onderhoudspad
landschappelijke inpassing wordt naast de versterking van het kleinschalig mozaïek
Reservering energie opslag
landschap ook bijgedragen aan de ecologische versterking van het plangebied in
0
50
100
150m
relatie tot de omliggende NNB-gebieden en verschillende landgoederen. Zo wordt aan de noordzijde een mantelzoomvegetatie ontwikkeld, wat een bijdrage levert
Schetsontwerp Zonnepark Roode Brug
aan diverse soorten, zoals (kleine) zoogdieren, vogelsoorten en vlinders. Daarnaast zorgen de struweelsingels er ook voor dat er een algehele verbinding ontstaat, waar ook diverse zoogdieren, vogelsoorten en amfibieën en insecten van profiteren. Onder en rondom de zonnepanelen wordt kruidenrijk grasland gerealiseerd. Met kruidenrijk grasland ontstaat nieuw foerageergebied voor onder andere de das, welke in omliggende bosgebieden (NNB) voorkomt. Aan de zuidzijde van het plangebied wordt aansluiting gezocht bij de aanwezig watergang. Hier wordt een flauwe oever met nieuwe poelen en greppels Sfeerbeelden landschappelijke inrichting Zonnepark Roode Brug
5
www.eelerwoude.nl
gerealiseerd in combinatie met een drassige vegetatie. Hiermee wordt aangesloten
Ontwikkelingsbeheer (jaar 0 t/m 4)
Mantel- en zoomvegetatie
op de verschillende poelen en watergangen in de omgeving, waarmee Zonnepark
•
Bij droogte de eerste paar jaar watergeven.
De mantelzoomvegetatie heeft de meeste meerwaarde als deze gevarieerd en
Roode Brug een schakelt vormt in de omgeving waarbij flora en fauna uit de directe
•
Bij uitval van meer dan 10% inboeten.
geleidelijk is opgebouwd uit bomen (kern), heesters (mantel) en kruiden (zoom)
omgeving meer kansen wordt geboden.
•
De noodzaak van machinaal onkruidvrijhouden van het element is overbodig.
en als de randen hiervan kromme lijnen vormen waardoor luwe zonbeschenen
Tijdens het maaien valt vaak een deel van de planten uit door beschadiging.
plekken ontstaan. Plant in het najaar zodat planten langer de kans krijgen aan te
Aangezien het meestal om planten gaat die van lichte tot dichte schaduw hou-
slaan voordat de droge zomer begint. Plant niet alleen bosplantsoen, maar laat ook
den, is enige beschutting door kruiden eerder positief dan negatief.
ruimte onbeplant voor ontwikkeling van kruidachtigen. Dit leidt tot meer diversiteit
Beheer
Het plangebied wordt extensief beheerd. Het kruidenrijk grasland wordt gemaaid
en een waardevoller resultaat.
en afgevoerd, hierna kunnen schapen het grasland kort begrazen (niet langer dan
Instandhoudingsbeheer (vanaf jaar 4)
een week op één plek met tussenpozen van minimaal 6 tot 8 weken zodat bloemen
•
de kans krijgen te bloeien). • Het struweel van de struweelhaag en de mantelzoomvegetatie worden in fases gesnoeid, zodat jaarrond schuilmogelijkheden behouden blijven voor fauna uit de
•
Eens in de 6 tot 15 jaar de haag afzetten op kniehoogte. De interval is afhanke-
Kies voor autochtoon bosplantsoen van minimaal 100 - 125. Let er bij levering
lijk van de gewenste hoogte.
op dat de kwaliteit van de planten optimaal is. Plant circa één stuk bosplantsoen
Het snoeien kan het beste plaatsvinden in de periode van half november tot
per vierkante meter in wildverband. Dat is dichter op elkaar dan de uiteindelijke
half maart.
afstand.
Door bij een bredere haag het element voor de helft in de lengterichting af te
omgeving. Bovenstaand geldt tevens voor het beheer van de flauwe oever.
zetten blijft de andere helft hoog. Dit is zowel gunstig voor de zichtdichtheid als
Sortiment:
Ditzelfde principe geldt voor het beheren van de natuurvriendelijke oever.
voor fauna.
Boomvormers, menging van: Ratelpopulier, lijsterbes, zoete kers Heesters: Hazelaar, sleedoorn, vuilboom, veldesdoorn, liguster.
Struweelhaag De struweelhaag vormt de afscheiding van het zonnepark aan de west- en oostzijde.
Ontwikkelingsbeheer (jaar 0 t/m 4)
Naast dat de struweelhaag voor afscheiding tussen het zonnepark en de omgeving
•
Bij droogte de eerste paar jaar watergeven.
zorgt, biedt het ook extra leef- en schuilplekken voor kleine dieren en vogels.
•
Bij uitval van meer dan 10% inboeten.
•
De noodzaak van het machinaal onkruidvrijhouden van het element is overbodig en helemaal bij een mantel-zoomvegetatie contraproductief.
Voor het aanplanten van de struweelsingels moeten de bestaande hekwerken met prikkeldraad worden verwijderd en de te beplanten strook los worden gemaakt.
•
De beplanting zal tot het derde jaar na aanplant jaarlijks worden gesnoeid.
Bijvoorbeeld door te frezen. Vanwege de bodemgesteldheid is grondverbetering bij aanplant toepassen essentieel. Maak gebruik van autochtoon inheems
Instandhoudingsbeheer (vanaf jaar 4)
bosplantsoen passend bij de lokale bodem en waterhuishouding. Kies voor
•
Eens in de 6 tot 15 jaar de haag afzetten op kniehoogte. Het interval is afhanke-
plantmateriaal van enig formaat (bijv. 100 - 120 of 120 - 150) om zo een sneller
lijk van de gewenste hoogte en het behoud van voldoende openheid voor een
resultaat te behalen. Nog grotere planten hebben vaak meer moeite met aanslaan
goede groei en bloei van kruidachtigen. •
waardoor groeivertraging optreedt en meer inboet noodzakelijk is. Plant op 0,5-1 meter vanaf het hek in wildverband en zet 3 tot 5 stuks van dezelfde soort bij elkaar
•
om zo ook trager groeiende soorten de kans te geven zich te handhaven. Plant in
Het snoeien kan het beste plaatsvinden in de periode van half november tot half maart.
Referentiebeeld struweelhaag
Door tijdens het beheer de vegetatie pleksgewijs onder kniehoogte te snoeien,
meerdere rijen, ongeveer twee struiken per vierkante meter. Plaats bij begrazing
is er altijd een deel van de mantel-vegetatie die op hoogte is een deel dat lager
een afrastering op 1 à 2 meter van de haag om de aanplant tegen vraat door vee
is, waardoor luwe plekken ontstaan die ideaal zijn voor veel insecten. Dit is
(schapen) te beschermen.
zowel gunstig voor de zichtdichtheid als voor fauna. Elke helft worden wisselend om de 4 tot 5 jaar onderhouden. Het gesnoeide deel krijgt zo de kans
Sortiment:
om nieuwe takken te laten groeien die zullen bloeien en zaad dragen, wat ten
Een menging van: Kornoelje, meidoorn, kardinaalsmuts, veldesdoorn, boswilg
gunste komt als voedsel voor insecten, vogels en kleine zoogdieren.
vuilboom en liguster.
Planning Referentiebeeld mantel-en zoomvegetatie
jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec
A. Snoeien en dunnen van beplanting B. Maaien van kruidenvegetatie Onderhoudsperiode: groen optimaal, blauw optioneel, grijs liever niet
6
www.eelerwoude.nl
Kruidenrijk grasland
Flauwe (natuurvriendelijke) oever
Kruidenrijk grasland wordt gekenmerkt door variatie in structuur en een begroeiing
Instandhoudingsbeheer (vanaf 3 jaar)
Normaliter hoeft een oever niet te worden ingeplant en vestigen er zich
die rijk is aan bloeiende planten, insecten (zoals vlinders en (wilde) bijen) en
•
De vegetatie maaien (en afvoeren) volgens het onderstaande schema.
vanzelf diverse soorten die passen bij de plek. Oeverplanten aanplanten of een
kleine fauna. Gradiënten zoals in voedselrijkdom, licht - schaduw en nat - droog en
•
Er kan selectief extra worden gemaaid waar ongewenste soorten domineren.
oevermengsel inzaaien levert een sneller resultaat.
diversiteit in beheer zorgen voor diverse vegetatietypen. Het aandeel kruiden is ten
•
Voor de overige maatregelen zie Ontwikkelingsbeheer.
minste 20%. Belangrijk is dat de soorten passen bij de bodem en waterhuishouding
•
Maai niet alles in één keer. Zo bloeit altijd een deel van de vegetatie waardoor
Ontwikkelingsbeheer (jaar 0 t/m 2 - 4)
ter plekke, daarom wordt een extensief beheer uitgevoerd en het maaisel zo
langer nectar en stuifmeel voorradig is voor insecten en dekking voor vogels en
Om het doorstroomprofiel open te houden en de gewenste vegetatiegroei
veel mogelijk afgevoerd. Waar geen bestaande grasmat aanwezig is (vanwege
kleine zoogdieren. Hiertoe minimaal 20-30 % van de vegetatie laten staan.
te krijgen, is onderhoud van een natuurvriendelijke oever noodzakelijk. Het
akkerbouw voorafgaand aan de aanleg) wordt een kruidenrijk grasmengsel
ontwikkelingsbeheer is erop gericht een geschikt milieu te scheppen voor het
ingezaaid, zoals mengsel M5 ‘Nectar onder het maaimes’ of N1 ‘Bloemrijk
Alternatief voor maaien
kiemen en vestigen van de gewenste plantengroei.
bijenmengsel met vaste soorten’ van de Cruydthoeck (of vergelijkbaar). Een
Een alternatief voor machinaal maaien is drukbegrazing van schapen.
•
bloemrijk resultaat kan vanwege de meerjarige kruiden vanaf het tweede of derde
Drukbegrazing houdt in dat schapen een paar keer per jaar, voor slechts een
jaar worden verwacht.
aantal dagen achtereen, op hetzelfde stuk van een perceel grazen en vervolgens
De eerste twee jaar kan de vegetatie met rust worden gelaten zodat deze zich goed kan ontwikkelen.
•
Opschot van jonge bomen verwijderen.
een volgende stuk tot hun beschikking krijgen. Er dient minimaal 6 tot 8 weken Aanleg
tussen te zitten voordat ze weer op hetzelfde stuk grazen. Hierdoor ontstaat
Instandhoudingsbeheer (vanaf jaar 2 - 4)
Bewerk het zaaibed na zaaien zo min mogelijk, omdat doorgaans alleen kruiden in
structuurvariatie in de vegetatie en kunnen bloemen tot bloei komen. Insecten
•
de bovenste centimeters van de bodem kiemen. Zaai het liefst in de nazomer en de
profiteren van deze natuurlijke vorm van beheer.
herfst voor aanleg van het zonneveld voor het beste resultaat. Niet zaaien als het heel droog of nat is of als het vriest. Houd rekening met een langere kiemperiode dan de reguliere landbouwgewassen.
Planning maaien en afvoeren
jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec
Bij zeer voedselrijke oevers tweemaal per jaar maaien. De extra maaibeurt vindt bij voorkeur voor de zomer plaats.
•
Een eenzijdige natuurvriendelijke oever 30% tot maximaal 75% van de oever per jaar maaien.
•
Maaisel dient niet te worden afgezet in de natuurvriendelijke oever.
Onderhoudsperiode: groen optimaal, blauw optioneel, grijs liever niet
Ontwikkelingsbeheer (jaar 0 t/ 3) •
De eerste paar jaren het perceel (afhankelijk van de ontwikkeling) drie tot vijf keer per jaar maaien (en afvoeren) met tussenpozen van minimaal 6 weken. Door maaisel af te voeren wordt de grond verschraalt en krijgen kruiden meer kans ten opzichte van grassen.
•
Voorkom schade aan de vegetatie door niet met zwaar materieel en onder natte omstandigheden te maaien.
•
Voorkom slachtoffers onder fauna (bijvoorbeeld egels en ringslangen) door robotmaaiers alleen onder persoonlijke besturing toe te passen.
•
Vanwege brandgevaar moet de vegetatie in de nazomer en herfst niet tegen de panelen komen.
•
Invasieve soorten als Japanse duizendknoop en berenklauw jaarrond biologisch bestrijden.
Referentiebeeld kruidenrijk grasland
Referentiebeeld flauwe oever
7
www.eelerwoude.nl
Ruigte
Instandhoudingsbeheer (vanaf jaar 3)
Streefbeeld ruigte
•
Aan de west- en noordzijde van het zonnepark komt ruigte voor. Ruigte is een
Bij een goed ontwikkelde kruidenrijke vegetatie is jaarlijks 1 keer maaien voloende.
middelhoge vrij ruige, meerjarige vegetatie. In overhoeken of schaduwzones is
•
Als de vegetatie vergrast dient opnieuw te worden ingezaaid.
ruigte passender dan bloemrijk grasland, dat over het algemeen meer zon nodig
•
Er kan selectief extra worden gemaaid waar ongewenste soorten domineren.
heeft. Bij overgangen van schaduw naar licht kunnen in de loop der jaren veel
•
Voor de overige maatregelen zie Ontwikkelingsbeheer.
soorten goed tot hun recht komen. Iets dat op een zonneveld veel voorkomt. De
•
‘Beheer als tien boeren’ door niet alles in één keer te maaien. Zo bloeit altijd
ruigte is naast insecten zoals bij bloemrijk grasland gunstig voor kleine zoogdieren
een deel van de vegetatie waardoor langer nectar en stuifmeel vooradig is voor
en vogels, die hier voedsel en beschutting vinden.
insecten en dekking voor vogels en kleine zoogdieren.
Aanleg Afhankelijk van de lichtinval kan na het tweede of derde jaar een bloemrijk resultaat verwacht worden. Verwijder eerst de eventuele bestaande zode door de bovenste 4 tot 6 centimeter af te plaggen of af te schrapen. Eventueel kan de zode worden ondergespit of geploegd. Probeer de grond minimaal te bewerken in verband met behoud van het bodemleven. Doorfrezen van de zode werkt averechts. Roer het zaaibed na zaaien zo min mogelijk, omdat doorgaans alleen kruiden in de bovenste centimeters van de bodem kiemen. Zaai het liefst in de nazomer of het vroege voorjaar voor het beste resultaat. Niet zaaien als het heel droog of nat is of als het vriest. Houd rekening met een langere kiemperiode dan de reguliere landbouwgewassen. Kies voor inheemse kruidenmengsels passend bij de bodem en waterhuishouding en de voedingstoestand. Bijvoorbeeld het mengsel voor ruige onder¬begroeiing en boszomen op voedselrijke grond (O1), van de CruydtHoeck of vergelijkbaar. Ontwikkelingsbeheer (jaar 0 t/m 3) Omdat u voor het inzaaien de grond heeft bewerkt, ontwikkelen er waarschijnlijk veel snelgroeiende onkruiden (pionierssoorten). Dit is als volgt op te lossen: •
De eerste paar jaren het perceel maaien zodra de vegetatie te hoog wordt met tussenpozen van minimaal 6 weken.
•
Door maaisel af te voeren wordt de grond verschraalt en krijgen kruiden meer kans ten opzichte van grassen.
•
Het maaisel drie dagen laten liggen zodat zaden uit kunnen vallen.
•
Voorkom schade aan de vegetatie door niet met zwaar materieel en onder natte omstandigheden te rijden.
•
Vanwege brandgevaar moet de vegetatie in de nazomer en herfst niet tegen de panelen komen.
•
Referentiebeeld ruigte nabij zonnepanelen
Geschoren haag Rondom het hekwerk, waar geen struweelhaag wordt aangeplant, worden beukenof veldesdoornhagen (Fagus sylvatica – Acer campestre) aangeplant, waardoor een groene gebiedseigen uitstraling ontstaat. Aanplant dient te gebeuren in 2 rijen met 6 stuks/m1. Het is de bedoeling dat de hagen 1 meter breed en 1,2 meter hoog zijn zodat de groene uitstraling wordt geborgd Hiermee ontstaat een natuurlijke lage afscheiding van de opstelling met zonnepanelen.
Invasieve soorten als Japanse duizendknoop en berenklauw jaarrond bestrijden.
8
Doorsnede_B_oost
Datum: 11-04-2023
Doorsnedes
Projectnummer: 204075
eld Roode Brug
erp
Datum: 11-04-2023
Projectnummer: 204075
www.eelerwoude.nl
A A
Hekwerk +2 m +5,1 NAP
+4,7 NAP
Plangrens
B
Zonneveld Roode Brug
7,6
Doorsnede_C_zuid
10
Ruigte
B
Datum: 11-04-2023
Houtsingel
2,5
Projectnummer: 204075
Onderhoudspad
Haag
Zonneveld Roode Brug
Water bestaand Oever bestaand+1,4 m
Hekwerk +2 m
Water nieuw Flauwe oever Greppel met riet
C
Datum: 11-04-2023
+4,7 NAP
Projectnummer: 204075
Kruidenrijk grasland Ruigte
D
Plangrens
Doorsnede_D_west
Boom bestaand Boom nieuw Struweel nieuw
2,5
5
Onderhoudspad
Struweel
Panelen veld Hekwerk Technische instalaties Halfverhard onderhoudspad Reservering energie opslag
0
C
50
100
150m
Hekwerk +2 m +4,5 NAP
+4,2 NAP GHG -0,4 m GLG -0,9 m
Plangrens
Diepte poel -1,4 m
9,1
Flauwe oever Talud 1:7
D
Hekwerk +2
+3,70 NAP
+4,20 NAP
s
Plangren
+5 NAP
+1,4 m
6,7
Greppel
9
Roode Brug
Visualisatie
Datum: 11-04-2023
Projectnummer: 204075
www.eelerwoude.nl
Huidig
Haag Water bestaand Oever bestaand Water nieuw Flauwe oever Greppel met riet Kruidenrijk grasland Ruigte Boom bestaand Boom nieuw Struweel nieuw Panelen veld Hekwerk Technische instalaties Halfverhard onderhoudspad Reservering energie opslag
0
50
100
150m
Visualisatie Zonneveld
10
www.eelerwoude.nl
pv panelen ca. 610 t/m 620wp portret gemonteerd hellingshoek 10 graden hoogte punt max 1,4m
ca. 0.4 m1
0.4 m1
ca. 0.4 m1
ca. 0.4 m1 hekwerk max. 2m hoog natuurlijke uitstraming fauna doorgang om de 50m
ca. 0.4 m1
ca. 0.4 m1
ca. 0.4 m1
hekwerk max. 2m hoog natuurlijke uitstraling faunadoorgang om de 50 m
ca. 0.4 m1
ca. 0.4 m1
hekwerk max. 2m hoog natuurlijke uitstraling faunadoorgang om de 50 m
8
kruidenrijk gasland rondom paneelveld
1
ca. 5.1 m1
ca. 0.4 m1
haag rondom zonnepark
landschappelijke inpassing
landschappelijke inpassing
haag rondom zonnepark
landschappelijke inpassing
haag rondom zonnepark ebaan
Graafs
ca. 3.0 m1
35-51
ca. 30.0 m1 143
ca. 5.5 m1
ca. 5.5 m1
ca. 5.5 m1
Profiel 1
profiel2b2 Profiel
schaal 1:100
schaal 1:100
De landschappelijk inpassing uitvoeren volgens het landschappelijk plan. Deze profielen geven alleen een schematische weergeve van de inpassingen
ca. 3.0 m1
ca. 24.0 m1
ca. 3.0 m1
profielProfiel b3 3 schaal 1:100 Kleuren: kleurstelling op basis van landschap: trafo's, batterijen, pcs
1-17
18-34
ebaan
Graafs
Algemeen: Deze tekening geeft een overzicht van het te bouwen zonne-energieopweksysteem. Om zo efficiënt mogelijk energie op te kunnen wekken zal het systeem tijdens de detailleringsfase verder worden geoptimaliseerd aan de hand van de dan geldende technische specificaties en innovaties.. Minimaal 3 maanden voordat de bouw start, zullen de gedetailleerde werktekeningen ter goedkeuring worden voorgelegd aan het daarvoor bevoegd gezag. Minimale aanpassingen van ondergeschikt belang kunnen daarmee afwijken van deze tekening. De hoogte van de panelen, de verhouding tafelbreedte/gangpaden, hoogte van de transformatoren, hoogte van batterijcontainers en perceel grenzen worden conform tekening aangehouden.
139
hekwerk (gaashekwerk)
laan
hekwerk max. 2m hoog natuurlijke uitstraling faunadoorgang om de 50 m
hekwerk max. 2m hoog natuurlijke uitstraling faunadoorgang om de 50 m ca. 0.4 m1
ca. 0.4 m1
ca. 0.4 m1
ca. 0.4 m1
ca. 0.4 m1
ca. 0.4 m1
ca. 0.4 m1
ca. 2.0 m1
Paters
137
ca. 0.4 m1
ca. 0.15 m1
135
0
172-22
landschappelijke inpassing
haag rondom zonnepark
haag rondom zonnepark faunadoorgang
ca. 4.0 m1 poort 4,0 meter breed ondergrond halfverharding
133
Ecozone: De ecozones worden uitgevoerd zoals is opgenomen in het landschappelijk plan. Deze technische stukken geven alleen de geplande zones aan maar gaan niet dieper in over de invulling van deze zones. Voor verder informatie over deze zones raadpleeg het landschappelijkplan.
5
ca. 30.0 m1
ca. 3.0 m1
ca. 5.8 m1
t
traa
es
rens
Ha
Profiel 4 profiel b4 schaal 1:100
Profiel 5
Principe hekwerk
schaal 1:100
schaal 1:100 131
29
129A-1
127
at
estra
wijks
Vliert an
fseba
ca. 2.9 m1
Graa
D 2776
D 2777
ca. 6.1 m1 rechter zijaanzicht 1:100
vooraanzicht 1:100
achter aanzicht 1:100
linker zijaanzicht 1:100
F 4907
ca. 2.4 m1
ca. 3.2 m1
ca. 2.4 m1
ca. 3.2 m1
Dit trafostation is een voorbeeld, ten tijde van de uitvoering zal de definitieve variant bekend worden. De maximale maten voor dit station zijn lxbxh 6.3x2.6x3.0 meter (bovengronds).
D 2481
D 2772
F 4908
fragment
ca. 2.4 m1
ca. 2.4 m1
D 2782
D 2765
inkoop/ klantstation fseb aan
ca. 6.1 m1
D 2620
nr. Omschrijving
capaciteit zonnevelden niet in lijn met de netaansluiting. Met de mogelijkheid dat de net-aansluiting verhoogd wordt of het park nog wordt voorzien van een energie-opslag systeem hebben we voor nu rekening gehouden met een los trafounit. Mogelijk komt deze trafounit te vervallen en komt zowel de trafo als net-aansluiting in het compact station
Graa
b4
D 2793
e
afs
Gra
n baa
Renvooi 1
Pv tafels
2
werk/ onderhoudspaden onverhard
3
haldverharding
4
compact ststion / inkoopstation
5
Sleutelkluis
6
Toegangspoort 4,0m
7
Trafostation 6kVA, ca.6,1x2,4x2,9
9
Infopaneel
D 2766
plattegrond trafo 1:100
5.5
D 2773
1 poort nr
m1
ca. ca. 3.2 m1
Principe inkoopstation
schaal 1:100
schaal 1:100
1
0m
30.
Principe trafo-station
D 2853
D 2633
Resevering Energieopslag
i
1 10 Toegangspoort nummer
poort nr
b5
11 Hekwerk hoogte 2,0m
m1
fragment
5.5
Kavelgrenzen
13
grens vrijwaringszone buisleiding
14 Middenspanningskabel 15
Opslag Batterij
16
PCS (Power Conversion System)
17
Trafo energie opslag
18
Container spare parts
19
Camera's
20
Bluswater voorziening 60m3/h
21
duiker
Pompstraat
D 3082
12
onderhoudszone
54
52-52A
hekwerk sestraat
Vliertwijk
haag rondom zonnepark
D 2855
raat
Vliertwijksest
landschappelijke inpassing 65
Pompstra
2
at
1
m 4.0
349
345 343
347
341
F 5040 58
339 337 335
333 331
Vliertwijksestraat
F 5038
b3
D 2793
F 4811
F 5121
329 327 325 321
323
Project data
F 4791
ca. 3,76 HA
Project kavel oppervlakte estraat Vliertwijks
8
F 5039
D 2775
landschappelijke inpassing
Graafsebaan
35-51
type zonnepanelen
at
Vliertwijksestra
Mono bifacial N-type 66/132 cells 615-660Wp
Systeem data
F 4619
247-311
143
F 4956
F 5118
F 4909
F 5120
aantal zonnepanelen vermogen situering tafels
361
1-17
18-34
D 2849
Vliertwijksestraat
F 4920
Paterslaan
F 4921
F 4727
D 2713
369
Graafsebaan
5838 stuks 3,54 - 3,85 MWp tov Noord 73 graden 1 hoog portret (oost-west) 139
137
135
164
30.
181-245
F 4910 F 4914
Elektra data
172-220
0m
F 5048
F 4955
F 5119
omvormers aantal omvormers trafostations inkoopstation
stringomvormer 150-350 kW te bepalen door leverancier 1 stuks à ca, 6MVA 1,75 MVA, in overleg met netbeheerder
133
5
1
n ebaa
fs
Graa
F 4917 F 4916
F 4911 F 4918
D 2699
D 2778
F 4912
131
129A-129
127
straat
F 4919
Harense
F 4915
D 2771
D 2584
straat
Vliertwijkse
D 1740 Graafsebaan
Constructie data
n Graafsebaa
b2
D 2776
Graafsebaan
D 2854 D 2777
constructie eigenschappen aantal panelen boven elkaar
montage systeem 10 graden 1 stuks
systeem lengte
vlgs. tekening
funderingsconstructie
profielen lopen door in de grond, lengte vlgs opgave constructeur
fundering stations
heipalen, lengte vlgs opgave constructeur
grond kwaliteit
vlgs. sonderingsrapport
D 2698
F 4907
D 2481
162A
D 2772
D 2615 D 2782
F 4908
fragment D 2765
inkoop/ klantstation D 2793
aan
Graafseb
D 2620
D 2766
5.5m
D 2773
1
F 4902
poort nr
1 D 2569
D 2763
30.0
F 4906
m1
b1
b4
Graafsebaan
1
an
seba
af Gra
D 2761
D 2853
D 2760
poort nr
F 4905
D 2633
Resevering Energieopslag
D 2762
D 2764
b5
D 2595
D 2704
D 2759
1
D 2996
5.5m D 3082
zowel het sonderingsrapport als constructie berekening fundering volgen nog, deze zullen volgs opgave gemeente worden aangeleverd voor start bouw.overige constructie onderdelen vlgs. opgave leverancier.
115
m1
24.0 D 3077
b3
117B
D 2775
landschappelijke inpassing
D 2594
117
D 2849 2A
D 2713
D 3076
m1
m1
an Graafseba
2
D 2771
5.0
D 1740
b2
D 2990
D 2093
aanpassing 1
D 2854
4
D 2615
haag rondom zonnepark
b1
D 3133 D 2996
camera bewaking rondom het zonnepark
123B
GEEN MATEN VAN DE TEKENING METEN. ALLE MATEN IN HET WERK CONTROLEREN EN NAMETEN.
123C
D 3131
halfverharding hekwerk
D 2852
D 3134
D 2851
D 3088
123B
aan
Graafseb
D 2770
D 2627
D 3132
m1
D 2768
D 2850
D 2099
1.0
aan
fseb
D 1737
D 2727
D 2728
trafo station
1
m 5.5
3.0
D 1737
datum
m1 Veedijk
0.4
www.algebraingenieurs.com bart@algebraingenieurs.com mob. 0624429833
D 2524 123A
D 2769
m1
D 2447
D 2893
12
40
50
N
1B146
1B141
1B135A
1B134
1B133
Situatie schaal 1:10000
schaal 1:200 123A Jos de
A0
Ontwerp Principe tekening
Roode brug
1D7
1D10
1D12
aanpassing 1 - 20-Feb-25
1D13
n
Letterlaa
12
1: 1000 1: 100 1189.00 x 841.00
tekeningnummer
schaal 1:1000
30
Fragment
11
form.
Veedijk
123
20
Zonnepark Roode brug Aanpassing 1
1B165
D 2468
10
0 5 10
23 106
1B151
1B152
D 2341
13
Zonnepark Roode brug
gew. 17-06-2024 gew. 19-02-2025 gew. gew. gew. gew.
D 3130
Roode Brug aantal panelen (st): 5838 systeem vermogen (MWP): 3.85308 bebouwd grondoppervlakte (HA): 1.98 Deze ontwerp parameters zijn richtlijnen en kunnen door de uitvoerende partij binnen deze vergunning worden aangepast.
N
25 04 2024
D 2339
werknummer
3.0
m1
123
schaal
D 2099
D 2890 D 2889
D 3089
Systeem samenstelling: Roode brug veld oppervlakte (ha): 2.27 tafel opmaak: (deg.) 10 , Portet 1 panelen, tussenpaden (m)0.4 tafels ok (M): 0.7 bk (M): 1.1 +mv situering tafels tov Noord (deg.): 64 aantal tafels (st): 2919 veld vermogen(MWP): 3.85
D 2850
haag rondom zonnepark landschappelijke inpassing
Samengesteld door Algebra Ingenieurs: mail:bart@algebrainegnieurs.com tel:0031624429833
D 2768
hekwerk D 2855
Veedijk
D 2770
onderhoudszone
117A
30.0
D 2851
D 3083
Veedijk
D 2852
landschappelijke inpassing
123C
Graa
systeem samenstelling: paneel afmetingen lxb 2.384x1.303 paneel vermogen: 660 wp tafel samenstelling: aantal panelen lengte x aantal panelen hoogte (dia.)1 x 1 tafel lengte m1: 1.331333 tafel breedte m1: 2.348 werkend tafel breedte (hoh maat) m1: 5.496 hellingshoek (graden): 10 tafel vermogen wp: 1320 tussenmaat panelen lengte m1: 0.015 tussenmaat panelen breedte m1:0.028333 tussenpaden m1:0.4 systeem type :Oost-West montage richting panelen: Portrait ok onderkant tafel 0.7 bk bovenkant tafels 1.113977
1D16
1D14
20 February 2025 - 15:05 - C:\Users\Bart\Dropbox\P-24-106_Den Brabant\02_Opgeleverd\Aanpassing a1\24-106_Den Brabant_V14.3dm
1
1D52
16
10
1D51
Bijlage 2 – Financiële participatie Zonnepark Roode Brug
Zonnepark Roode Brug | Eelerwoude | 61
Zonnepark Roode Brug Uitwerking financiële participatie
Inhoud 1.
Inleiding........................................................................................................................................... 2
2.
Kader en overwegingen .................................................................................................................. 3 Visie Energielandschap ....................................................................................................................... 3 Praktische uitwerking.......................................................................................................................... 3
3.
Eerste Inzet tijdens selectie ronde .................................................................................................. 6
4.
Omgevingsdialoog en financiële participatie .................................................................................. 6 Informatiebijeenkomst........................................................................................................................ 7 Conclusie ............................................................................................................................................. 9
5.
Definitief plan financiële participatie............................................................................................ 10 Invulling 50% lokaal eigendom ......................................................................................................... 10 Omgevingsfonds: meeprofiteren zonder investeren ........................................................................ 10 Deelname lokale bedrijven ............................................................................................................... 10
6.
Invulling uitgangspunten Visie Energielandschap......................................................................... 11 Verduurzaming van de omgeving...................................................................................................... 11 Invulling aan lokaal eigendom .......................................................................................................... 11 Mee laten profiteren van burgers in de directe omgeving die niet investeren ................................ 11
1
1.
Inleiding
DEM Brabant ontwikkelt een zonnepark aan de Graafsebaan naast de afslag Kruisstraat van de A59 in Rosmalen, een initiatief dat in lijn is met de Visie Energielandschap van de gemeente ’sHertogenbosch. Dit project komt voort uit de tenderprocedure voor zonneparken van de gemeente en omvat belangrijke componenten van financiële participatie die voorgesteld en uitgewerkt zijn in het Plan van Aanpak. Deze documentatie is een gedetailleerde uitwerking van het hoofdstuk financiële participatie van de vergunningsaanvraag. Dit document beschrijft tevens de basis voor onze aanpak richting de omgeving als het gaat om financiële participatie
2
2.
Kader en overwegingen
Dit hoofdstuk is bedoeld om een gedetailleerde context en de noodzakelijke overwegingen te geven die de basis vormen voor de aanpak van financiële participatie in het project Zonnepark Roode Brug. De uitgangspunten en beleidsdoelstellingen van de gemeente 's-Hertogenbosch zijn hierin leidend en zijn vastgelegd in de Visie Energielandschap. Deze visie streeft naar een duurzame integratie van energieprojecten in het lokale landschap, met speciale aandacht voor de evenwichtige verdeling van de baten tussen de projectontwikkelaars en de lokale gemeenschap.
Visie Energielandschap De Visie Energielandschap van de gemeente 's-Hertogenbosch schetst diverse principes gericht op de financiële) meerwaarde voor de omgeving. De belangrijkste uitgangspunten hierin zijn: •
•
•
Evenwichtige verdeling van duurzame productie: In overeenstemming met het Klimaatakkoord, wordt gestreefd naar een balans waarin 50% van het eigendom van de productiecapaciteit bij de lokale omgeving ligt. Dit moet zodanig worden vormgegeven dat de lokale gemeenschap daadwerkelijk voordelen ervaart. Omgevingsfonds: Vanuit elk initiatief wordt een bijdrage verwacht aan een lokaal omgevingsfonds. De fondsen die hierdoor gegenereerd worden, worden beheerd door een stichting. Via deze stichting kunnen de omwonenden aanspraak maken op deze fondsen voor duurzame en/of maatschappelijke doelen. Maatwerk per project: Elk project vereist een unieke aanpak om aan bovenstaande uitgangspunten te voldoen.
Praktische uitwerking Binnen het project Zonnepark Roode Brug wordt maatwerk toegepast om recht te doen aan zowel de algemene beleidsuitgangspunten als de specifieke lokale context. Dit omvat: Risicoafweging en instapmomenten: De gemeente onderscheidt verschillende instapmomenten voor financiële participatie, elk met eigen risicoprofielen. Met belangstellende is gesproken over de verschillende instapmomenten. Vroeg instappen biedt mogelijk een hoger rendement maar komt ook met hogere risico's, zoals het potentieel verliezen van de inleg bij niet doorgaan van het project. Late instappers, die financieel participeren tijdens de bouw of exploitatiefase, lopen minder risico omdat belangrijke vergunningen dan reeds verleend zijn en de infrastructuur (zoals netaansluitingen) beschikbaar is. Dit laatste punt wordt verderop verder toegelicht. Stimuleren van lokale betrokkenheid: Het project streeft ernaar om lokale bewoners en bedrijven actief te betrekken bij het zonnepark. Dit wordt bereikt door lokale bedrijven voorrang te geven bij aanbestedingen en door de gemeenschap de kans te bieden financieel te participeren in het zonnepark. Brede communicatie en omgevingsdialoog: de omgevingsdialoog ingezet door omwonenden per brief te benaderen om in gesprek te gaan. Daarnaast is geprobeerd om veel meer mensen uit te nodigen door te advertenties met een groot bereik in de omgeving.
Ten tijde van de omgevingsdialoog over de inrichting van het zonnepark zijn er verschillende brieven gestuurd naar 67 omwonenden (van de drie zonneparken gezamenlijk). Deze zijn verstuurd in september 2021, en november 2022. Vanwege de beperkte respons op deze uitnodigingen zijn er keukentafelgesprekken gehouden met de geïnteresseerden. 3
Dit keer is er een avond georganiseerd in de Tielebar in Nuland. Aan alle 67 adressen waar in een eerder stadium een brief naar gestuurd is, zijn wederom uitnodigingen gestuurd om dit keer mee te praten over de in vulling van de financiële participatie. Daarnaast is er twee maal geadverteerd in De Bossche Omroep om een breder publiek uit te nodigen. De Bossche Omroep verschijnt in een oplage van 66.000 stuks. Het verspreidingsgebied is de gemeente Den Bosch (inclusief: Rosmalen, Vinkel en Nuland). De tekst in de advertentie luidde als volgt:
Het is belangrijk om zowel naar de Gemeente als naar omwonenden en energie-coöperaties open kaart te spelen rondom de timing van de participatie. Sinds het indienen van de het tender bod bij de gemeente ’s-Hertogenbosch is de situatie in het elektriciteitsnet niet beter maar slechter geworden voor nieuwe opwekkers. Er is een gebrek aan transportcapaciteit op het net in de gehele regio. DEM Brabant heeft aansluitovereenkomsten met transportbeperking gesloten met Enexis. Er is ook al betaald voor de netaansluitingen en het is de planning om de inkoopstations op korte termijn te realiseren. Als dit gebeurd is staat DEM Brabant relatief vooraan in de wachtrij voor transportcapaciteit omdat het dan gaat om bestaande aansluitingen (deze staan eerder in de wachtrij dan nog niet gerealiseerde aansluitingen). Echter, daarmee is nog geen enkele zekerheid gecreëerd over wanneer er daadwerkelijk transportcapaciteit beschikbaar is voor het zonnepark. Het zonnepark kan pas gefinancierd en gerealiseerd worden als er transportcapaciteit is. Deze onzekere factor maakt het voor alle huidige investeerders zeer onzeker wat de rendementen zullen zijn. Dit geldt daarmee ook voor de participanten uit de omgeving en de participerende landeigenaren. Het is niet mogelijk de participanten uit de omgeving meer zekerheid te geven (ten koste van nog meer onzekerheid voor de huidige investeerders).
4
Bossche Omroep van 7 mei (boven) en 14 mei (onder)
5
3.
Eerste Inzet tijdens selectie ronde
In dit hoofdstuk wordt eerst de aanpak van DEM Brabant herhaald zoals deze is ingezet tijdens de selectieprocedure voor de zonnevelden. Vervolgens worden de concrete acties benoemd die ondernomen worden om lokaal eigendom te realiseren. DEM Brabant zal zich maximaal inspannen om de beoogde resultaten te bereiken. DEM Brabant, statutair gevestigd in ‘s-Hertogenbosch, is een regionale energiemaatschappij die volledig inzet op duurzaamheid. De missie daarbij is om duurzaam opgewekte energie uit de omgeving te leveren aan zowel lokale bewoners als bedrijven. Aanvankelijk is het bedrijf gestart om de energie van Windpark Den Bosch binnen de regio te distribueren. Door de toename van zonneenergieprojecten, is deze missie echter uitgebreid. Momenteel komen 60% van de aandeelhouders uit de gemeente 's-Hertogenbosch en zijn alle aandeelhouders van Nederlandse afkomst, wat betekent dat er geen subsidiegelden naar het buitenland vloeien. Burgers uit de regio kunnen ook mede-eigenaar worden van de duurzame projecten. DEM Brabant wil deze kans ook bieden aan lokale ondernemingen en overheden, geïnspireerd door het Duitse 'Stadtwerke'-model, waarbij 100% van de winsten ten goede komen aan lokale instanties. Met haar wortels in ’s-Hertogenbosch ziet DEM Brabant de gemeente zelf ook als een toekomstige aandeelhouder, maar sluit ook andere naburige gemeenten niet uit.
Er wordt gewerkt aan een structuur die publiek-private samenwerkingen mogelijk maakt, iets wat in België al succesvol blijkt. Op termijn zou hierdoor het volledige eigendom van de energiemaatschappij indirect in handen van de lokale burgers kunnen komen. DEM Brabant heeft met meerdere landeigenaren overeenkomsten gesloten waarbij deze niet alleen als grondeigenaren, maar ook als risicodragende partners betrokken zijn bij vier zonneenergieprojecten. Dit draagt bij aan de verduurzaming van hun ondernemingen en verhoogt de lokale betrokkenheid bij de projecten, wat ook kan dienen als een aanvullende bedrijfstak voor agrarische ondernemers. Verder is afgesproken dat tot 75% van het zonnepark in handen van de lokale gemeenschap kan komen, waarbij voorrang wordt gegeven aan omwonenden. Mocht er onvoldoende interesse zijn, dan zorgt DEM Brabant voor de nodige financiering. Deelnemers kunnen kiezen tussen meer of minder risicovolle investeringsmogelijkheden. De resterende 25% blijft in bezit van DEM Brabant, wat het bedrijf in staat stelt haar ambities te verwezenlijken en een volledig lokale en duurzame energievoorziening te garanderen. Dit vormt een unieke samenwerking in de regio, waarbij de lokale opwekking en verkoop uiteindelijk volledig in lokale handen zijn.
4.
Omgevingsdialoog en financiële participatie
De Visie Energielandschap van de gemeente ’s-Hertogenbosch benadrukt het belang van actieve betrokkenheid van de omgeving bij de planning en uitvoering van duurzame energieprojecten. In dit kader hebben wij in een eerder stadium mailings uitgedaan om meningen en ideeën uit de omgeving op te halen. Vanwege de lage respons daarop zijn er geen bijeenkomsten georganiseerd, maar zijn er keukentafelgesprekken gevoerd met degenen waarvan respons is gekomen. Wat opviel bij de gesprekken is dat de impact op de omgeving meestal als beperkt wordt ervaren. Dat komt o.a. doordat de voorgestelde zonneparken van DEM Brabant beperkt in grootte zijn, er met een lage hoogte van de panelen gewerkt wordt en er overal een groene zone om de panelen wordt gemaakt. Dat neemt niet weg dat er ook omwonenden zijn die strikt tegen zonneparken zijn. 6
Bij zonneparken met een omvang van 20 of 30 hectare zien we vaak dat omwonenden tot 1 a 1.5 km afstand worden uitgenodigd. Aangezien de oppervlakte van Zonnepark Roode Brug minder dan 3 ha bedraagt, waarbij de bouwhoogte lager is dan gebruikelijk, hebben wij de uitnodigingen alleen gericht op aan de direct-omwonenden (iets nauwkeuriger: adressen met een woonbestemming) en mensen die om andere reden vanuit hun woning uitzicht hebben op het zonnepark. Omdat de financiële participatie over meer dan alleen de direct omwonenden gaat, is er wel een bijeenkomst georganiseerd hierover. Hiervoor zijn uitnodigingen gestuurd naar dezelfde groep bewoners als eerdere mailings en daarnaast is de bijeenkomst geadverteerd in De Bossche Omroep.
Informatiebijeenkomst Op 16 mei 2024 is er een bijeenkomst georganiseerd over de financiële participatie voor de verschillende zonneparken. Deze sessie is een vervolg op de eerdere communicatie met de omgeving. Deze sessie heeft als doel om de bewoners te informeren over de verschillende mogelijkheden om financieel te participeren in de zonneparken. Tijdens deze bijeenkomst zijn ook schetsen getoond en is verteld over de stand van zaken. Op 16 mei '24 is een informatieavond gehouden met als onderwerp financiële participatie in de zonneparken van DEM Brabant. Het doel van de bijeenkomst het informeren van geïnteresseerden, maar voor al ook om informatie op te halen. Omdat de kennis die opgedaan kan worden op een dergelijke avond een bredere toepassing kan hebben dan voor één enkel zonnepark, is besloten een avond te organiseren voor alle 3 de zonneparken van DEM Brabant. Er zijn op verschillende manieren mensen uitgenodigd voor deze avond: 1) Er zijn uitnodigingen gestuurd naar dezelfde omwonenden, die eerder zijn uitgenodigd in het ontwikkelproces (67 brieven, bezorgd op 12 mei 2024), 2) Er is telefonisch of per mail contact gezocht met de dorpsraden van Nuland en Sparrenburg, Vinkel (via Whatsapp) en Kruisstraat (per mail), 3) Er is 2 keer een advertentie geplaatst in de Bossche Omroep. Deze advertentie is verschenen op 7 mei en op 14 mei.
De Bossche Omroep heeft een oplage van 66.000 stuks. De krant wordt verspreid in Gemeente ’s-Hertogenbosch (inclusief Rosmalen, Vinkel en Nuland) Er is per mail ook een uitnodiging gestuurd naar een de behandelend ambtenaar van de gemeente ’sHertogenbosch en naar de (secretaresse van) wethouder Mike van der Geld. Mensen moesten zich voor deze bijeenkomst aanmelden. Na aanmelding hebben ze de gegevens van de locatie en de exacte tijd toegemaild gekregen.
7
Beste …., Dankjewel voor uw aanmelding voor de bijeenkomst over financiële participatie in de zonneparken van DEM Brabant. De bijeenkomst wordt gehouden op de volgende locatie: Tielebar Prins Bernhardplein 11b 5391 AR Nuland De bijeenkomst is donderdag 16 mei - 19:00 uur tot 21:00 uur. Wat kunt u verwachten? U kunt op ieder moment van de avond binnenlopen. We willen graag in gesprek gaan met u om te inventariseren wat uw wensen zijn als het gaat om financiële participatie. Het kan dan gaan om bijvoorbeeld een omgevingsfonds, obligatieleningen, aandeelhouderschap of nog andere vormen. Ook combinaties van deze zaken zijn natuurlijk mogelijk. Daarbij willen we het ook hebben over de eigenschappen van bijvoorbeeld een obligatielening of een omgevingsfonds. In sommige vormen is er ook een rol weggelegd voor een energiecoöperatie. Daarover horen we graag ook uw verwachtingen en wensen. De informatie die we deze avond ophalen zal worden gebruikt om de uiteindelijke vormen mogelijk te maken als de zonneparken worden gerealiseerd. Hiervoor zal ook overleg met de gemeente 's-Hertogenbosch plaats vinden. We hopen op een constructief gesprek deze avond en zien er naar uit om u te ontmoeten.
Met vriendelijke groet, DEM Brabant. Brendan Williams Ruben Berendts Harold van Nistelrooij
In totaal zijn er voor alle drie de zonneparken van DEM Brabant 13 aanmeldingen ontvangen. Overigens hebben we op de avond begrepen dat deze praktische informatie door mensen die zich aangemeld hadden, is gedeeld in verschillende buurtapp-groepen. Dit is gebeurd zowel op het bedrijventerrein De Vinkenvelden als in de groepsapp van de Kruisstraat. Dit heeft echter niet geleid tot meer bezoekers op de avond. Uiteindelijk zijn er 9 mensen op de avond gekomen. Op de avond hebben Harold van Nistelrooij, Ruben Berendts en Brendan Williams namens DEM Brabant gesproken met de bezoekers. Als hulpmiddel hierbij hebben we een enquête voorgelegd om de verschillende afwegingen die gemaakt kunnen worden te bespreken. Een aantal bezoekers wilde
8
de enquête niet invullen. Zij wilden juist spreken over de ontwikkeling van het zonnepark in het algemeen. Hieronder waren ook tegenstanders van de zonneparken. Met hen hebben we het gesprek (opnieuw) gevoerd over de ontwikkelingen. Omdat de opkomst laag was, was er veel gelegenheid om met elkaar in gesprek te gaan. Hoewel de avond eigenlijk over financiële participatie ging, was er gelegenheid om over andere aspecten van de ontwikkeling te praten. Naast voorstanders waren er ook uitgesproken tegenstanders. Wij waren benieuwd of en hoe financiële participatie kan bijdragen aan het draagvlak voor het project. Hieronder volgen een aantal gespreksonderwerpen met de verschillende bezoekers. In de kern werd gesteld dat financiële participatie “een brug te ver” is. Er is aangeboden om samen te gaan kijken op locatie om de effecten samen te kunnen beoordelen. Het gaat dan in het bijzonder om het uitzicht van zijn ouders te beoordelen van hun woonkamer. Hierover moest worden nagedacht. De betreffende bezoeker zal hierop terugkomen. Een andere bezoeker gaf aan dat hij in principe tegen zonneparken op landbouwgrond is, maar dat hij wel denkt dat dit zonnepark er komt. Als genoegdoening wil hij een fikse korting op zonnepanelen voor zijn eigen woning. Een bezoeker gaf aan niet tegen het zonnepark te zijn. Er was ook geen enkele interesse om te investeren.
Wel gaf hij aan dat support vanuit een omgevingsfonds om meer samenhang in de buurt te creëren welkom is. Volgens deze bewoner is veiligheid in de buurt een ander groot thema. Vanuit de buurtraad is enthousiast gereageerd op de ontwikkeling. Daarbij is vooral aangeboden om verdere contacten te leggen met verschillende coöperaties. Vanuit hun positie vond deze bezoeker het niet gepast om een enquête in te vullen.
Conclusie De conclusie van de bijeenkomst over financiële participatie is dat hoewel er weldegelijk nuttige gesprekken zijn gevoerd met de bezoekers, er weinig vraag is naar financiële participatie. Hierdoor is er ook weinig informatie opgehaald over de details van bijvoorbeeld een lening. Daarbij zou het ook niet verantwoord zijn om een statistisch onderbouwde conclusie te trekken op basis van de input van deze avond. Het voorstel dat DEM Brabant in het volgende hoofdstuk neerlegt is dan ook bepaald aan de hand van meer algemene trends in de markt van zonne-energie in Nederland. Het is daarbij overigens goed mogelijk dat als het zonnepark gebouwd wordt deze discussie opnieuw gevoerd zal worden. Daarnaast is DEM Brabant van mening dat financiële participatie eenvoudig gehouden moet worden omdat onduidelijkheid al snel kan leiden tot teleurstelling/onvrede. In de tenderfase voor dit project zijn verschillende opties beschreven voor een creatieve invulling van de financiële participatie. Hierbij was de gedachte om dit samen uit te werken en op te zetten met verschillende stakeholders uit de omgeving. Nu blijkt dat de belangstelling zeer beperkt is, presenteren wij hierbij een alternatief plan dat in de organisatie minder vergt van de omgeving en waarbij duidelijk is welk financieel voordeel er voor de participanten te behalen is. Daarbij zijn de risico’s ook overzichtelijker.
9
5.
Definitief plan financiële participatie
Dit plan is ontworpen om de principes van de Visie Energielandschap, rekening houdend met de opgedane kennis in het vorige hoofdstuk.
Invulling 50% lokaal eigendom Een centraal onderdeel van ons financieel participatieplan is het streven om 50% van het eigendom van Zonnepark Roode Brug in handen van de lokale gemeenschap te geven. Dit wordt mogelijk gemaakt door de uitgifte van obligaties, die beschikbaar zullen zijn via een AFM-goedgekeurd crowdfundingplatform. De obligaties zijn ontworpen om lokale bewoners en bedrijven de kans te bieden om direct te investeren in het zonnepark en daarmee te profiteren van de opbrengsten. De investeringen beginnen bij een toegankelijk bedrag, waardoor een brede deelname gestimuleerd wordt, en de jaarlijkse rendementen zullen marktconform zijn.
Eigenschappen obligatielening Maximale grootte inleg Looptijd Rente (IRR) Aflossing Totale omvang obligatielening
10.000 EURO 10 jaar 5% Lineair 50% van het benodigde eigen vermogen
Omgevingsfonds: meeprofiteren zonder investeren Om te waarborgen dat alle omwonenden, inclusief zij die niet kunnen of willen investeren, toch kunnen meeprofiteren van het zonnepark, zal een omgevingsfonds worden opgericht. Dit fonds zal worden gefinancierd uit een deel van de winsten van het zonnepark. In het eerst jaar na oplevering van het zonnepark zal het fonds gevuld worden op basis van een bedrag van 0,50 EUR/MWh (dit is de bovenkant van de norm van de branchevereniging Holland Solar). Omdat het om relatief kleine projecten en daarmee om beperkte bedragen zal dit fonds eenmalig gevuld worden met de verwachte jaaropbrengst met 20 te vermenigvuldigen. Dit is in plaats van een jaarlijks bedrag. Welke organisatie dit bedrag zal ontvangen en besteden zal worden bepaald als het zonnepark in aanbouw is. Dit zal in ieder geval een organisatie zonder winstoogmerk zijn met een onbezoldigd bestuur en duurzame en/of maatschappelijke doelen beschreven in haar statuten. Wij zullen voor de bepaling van deze organisatie in samenspraak met de buren van het zonnepark bepalen.
Collectieve inkoop zonnepanelen Naast de financiële participatie via het eigendom van het park, bieden we de lokale gemeenschap de mogelijkheid om tegen gereduceerde prijzen zonnepanelen aan te schaffen. Dit initiatief maakt gebruik van onze inkoopkracht en stelt de omwonenden in staat om hun eigen energieverbruik te verduurzamen.
Deelname lokale bedrijven We streven naar maximale betrokkenheid van lokale bedrijven bij de bouw en het onderhoud van het zonnepark. Bij gelijke geschiktheid krijgen lokale ondernemers voorrang in het aanbestedingsproces. Dit draagt niet alleen bij aan de lokale economie, maar versterkt ook de maatschappelijke betrokkenheid bij het project.
10
6.
Invulling uitgangspunten Visie Energielandschap
In dit laatste hoofdstuk van onze financiële paragraaf evalueren we hoe het definitieve plan voor financiële participatie bij Zonnepark Roode Brug voldoet aan de uitgangspunten van de Visie Energielandschap van de gemeente 's-Hertogenbosch. Deze visie benadrukt de noodzaak van duurzame energieprojecten die economische, ecologische en maatschappelijke waarde toevoegen aan de lokale gemeenschap.
Verduurzaming van de omgeving Het zonnepark draagt direct bij aan de verduurzaming van de omgeving door het leveren van schone, hernieuwbare energie die de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen vermindert. Daarnaast wordt er een collectieve inkoopregeling voor zonnepanelen opgezet die het voor lokale huishoudens en bedrijven makkelijker en voordeliger maakt om zelf duurzame energie op te wekken. Deze actie verlaagt de energierekening voor deelnemers en verhoogt hun energieonafhankelijkheid, terwijl het ook de lokale vraag naar en kennis van zonne-energie stimuleert.
Invulling aan lokaal eigendom Ons model voor financiële participatie maakt mogelijk dat ten minste 50% van het eigendom van het zonnepark in handen is van de lokale gemeenschap. Dit is gerealiseerd door middel van de uitgifte van obligaties, die toegankelijk zijn voor alle inwoners van de gemeente. Door het eigendom te delen met de lokale gemeenschap, zorgen we ervoor dat de economische voordelen van het park lokaal blijven en bijdragen aan de welvaart van de gemeenschap.
Mee laten profiteren van burgers in de directe omgeving die niet investeren Het omgevingsfonds is specifiek opgericht om ervoor te zorgen dat alle omwonenden kunnen meeprofiteren van het project, ook diegenen die niet kunnen of willen investeren in de obligaties. Dit fonds zal gebruikt worden voor projecten die direct ten goede komen aan de gemeenschap, zoals het verbeteren van openbare ruimtes, het ondersteunen van lokale duurzaamheidsinitiatieven, of het aanbieden van subsidies voor huishoudens om energiebesparende maatregelen te nemen.
11
Bijlage: brief uitnodiging bijeenkomst financiële participatie
Bijlage: Enquête / praatplaten
Bijlage: Presentielijst
Bijlage 3 – Procesparticipatie
Zonnepark Roode Brug | Eelerwoude | 62
Procesparticipatie Zonneparken Roode Brug / DEM Brabant
Inleiding .............................................................................................................. 1 Omgeving............................................................................................................ 2 Gemeente ’s-Hertogenbosch ............................................................................. 2 Landeigenaren .................................................................................................... 3 Omwonenden ..................................................................................................... 3 Lokale energiecoöperatie ................................................................................... 6 Netbeheerder ..................................................................................................... 6 Bijlage 1: Gespreksverslag overleg met gemeente op 4 November 2021 ......... 7 Bijlage 2: Eerste brief........................................................................................11 Bijlage 3: Tweede/Derde brief.........................................................................14 Bijlage 4: Samenvatting gesprek Zonnepark Roode Brug ................................18
Inleiding De gemeenteraad van 's-Hertogenbosch heeft op 7 juli 2020 de Visie Energielandschap goedgekeurd. Deze visie is gericht op de productie van duurzame energie met ruimtelijke impact, met name gericht op zonne- en windenergie. De visie is voortgekomen uit de nationale, regionale en lokale doelstelling om over te schakelen naar 100% duurzame energie. De visie stelt ruimtelijke en inhoudelijke richtlijnen vast voor de ontwikkeling van hernieuwbare energieprojecten. In de visie wordt onderscheid gemaakt tussen Inpassings- en Transformatiezones. De Inpassings- en Transformatiezones zijn aangewezen gebieden waar dergelijke projecten kunnen worden ontwikkeld. De gemeente zal de eerste fase van zonne-energie-initiatieven initiëren met een limiet van 100 hectare, met uitzondering van de Duurzame Polder, Rosmalense en Nulandse Polder. Deze aanpak maakt het mogelijk om een aanzienlijk aantal projecten uit te voeren met minimale impact op het landschap. Projecten in de eerste fase moeten worden aangesloten op snelwegen, water, andere grootschalige infrastructuurlijnen, kleine landschappen of aangrenzend aan bebouwde gebieden en niet in open landschap. Daarnaast moet rekening gehouden worden met de zonneladder. Hierdoor geldt onder ander dat er, als het gaat om zonnevelden er een voorkeur is voor locaties langs infrastructuur.
Op basis van deze Visie Energielandschap heeft de gemeente een tender georganiseerd voor zonne-energie projecten.
1
DEM Brabant heeft met 4 zonneparken ingeschreven in deze tender. Daarvan zijn 3 zonneparken geselecteerd voor verdere vergunningsverlening. Dit zijn de projecten: - Zonnepark Roode Brug, - Zonnepark Kerkdekse en - Zonnepark De Vinkenvelden. Dit document geeft de status van de omgevingsdialoog en de procesparticipatie met omwonenden.