2023-05-25 Commissie Bestuur vastgesteld

Commissie BESTUUR Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

Collegeleden:

25 mei 2023 Raadzaal

mw. mr. drs. R. Lipman mr. drs. R. van der Meer J.J.E.L. van Creij, M.C. Dupuis, J.J.M. Gersjes, A.W.J.A. van Hattem LLB, mw. drs. J. Hendrickx, mw. A. Hernández, J.A.B Huibers, mr. F. Kabbouti, drs. P.E. Kagie, drs. R.M.J. van den Kerkhof, P.M. van der Krabben, A.P.R.G.M. van Rosmalen, mw. E. Samshuijzen, A.C. van Silfhout, J.P.M. Welten-van Doremalen R.J.J. Geers, M.J.J. van der Geld MSc, drs. J.M.L.N. Mikkers, P. Slikker

Afwezig:

F.G.F. van Genugten, mw. C.K.J. Visscher

Verslaglegging:

mw. P.J. van Hoorn, DemiSec

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering en heet iedereen welkom. Mevrouw Visscher wordt vervangen door de heer Dupuis, de heer Van Silfhout komt rond 19.30 uur en er is bericht van verhindering van de heer Van Genugten.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter geeft aan dat agendapunten 5, 6 en 7 gezamenlijk worden behandeld en dat de PVV een rondvraag heeft ingediend. De agenda wordt vastgesteld.

3.

Vaststellen van het verslag van de commissie Bestuur van 16 maart 2023 Het verslag van de commissie Bestuur van 16 maart 2023 wordt ongewijzigd vastgesteld.

4.

Vaststellen van de lijst van toezeggingen en lijst openstaande moties De voorzitter meldt dat het college voorstelt om motie 1, Terrassen binnenstad, met de publicatie van de raadsinformatiebrief Terrasregels 2023 als afgedaan te beschouwen. Daarmee zijn de lijst met toezeggingen en de lijst met openstaande moties opnieuw vastgesteld.

Raadsvoorstellen 5. 6. 7.

Jaarstukken 2022 Actualisatie begroting 2023 Voorjaarsnota 2024 De heer Van der Krabben (Bosch Belang) heeft gelezen dat in 2023 € 2 miljoen verlies wordt geleden. De accountant heeft een opmerking gemaakt over kleine en Europese aanbestedingen, die neemt het college over en daarom vindt hij dat de Jaarstukken 2022 kunnen worden vastgesteld. De actualisatie van de begroting is op zich goed, maar hij vraagt waarom er twee reserves worden ingesteld, een voor het Design Museum en een voor de campagne Amateurkunst. Dat gebeurt meestal niet voor grote projecten en hij wil weten waarom dat hierbij wel gebeurt. Bosch Belang gaat akkoord met de voorjaarsnota. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) stemt in met de plannen in de voorjaarsnota, de actualisatie van de begroting en de wijziging van de programmabegroting voor het dienstjaar 2023. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) merkt op dat er mede door de toezegging over de NOVEX-gelden € 30 miljoen is te besteden, maar dat pas eind 2023 duidelijk of die ook daadwerkelijk worden toegekend en hij vraagt in hoeverre het college druk zet op het zetten van een handtekening zodat er geen weg terug meer is. 1

De heer Van der Krabben (Bosch Belang) vraagt of de heer Van Creij wil dat de plannen in de voorjaarsnota hierdoor worden getemporiseerd of in de ijskast worden gezet. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) wil dat niet, maar wel pas op de plaats maken tot de handtekening is gezet en zeker is dat de NOVEX-gelden worden overgemaakt. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) gaat ervan uit dat de € 100 miljoen hard is en hij maakt zich meer zorgen over de coproductie van de gemeente dan over het geld dat van het rijk moet komen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) is terughoudend omdat er pas eind 2023 duidelijkheid is over de NOVEX-gelden. Enkele jaren geleden is de bijdrage aan de Bossche omroep wegbezuinigd omdat het allemaal digitaal zou kunnen, maar slechts een op de vijf inwoners weet wat de raad doet en hij wil weer fysiek publiceren wat er gebeurt. Hij las in de stadsmonitor: 'om besluiten goed te kunnen nemen, vinden we het van belang om een zo breed mogelijk beeld te krijgen van de geluiden en belangen in de samenleving. Inwoners weten goed wat er in hun buurt, wijk en dorp speelt en wij willen daar gebruik van maken. Wij zijn ervan overtuigd dat de besluitvorming goed, afgewogen en uitlegbaar is na een goed participatieproces'.

Hij vindt een burgerberaad voor € 100.000 goed, maar dat lijkt niet geschikt te zijn voor de Duurzame Polder terwijl dit juist een project is om de burger aan het roer te laten staan. Schoon, heel en veilig is voor gewoon ge-DREVEN het uitgangspunt en hij vindt het maaibeleid wat summier. De bladkorven in bepaalde wijken zijn verwijderd omdat de aannemer die lastig vindt en hij pleit ervoor deze korven terug te plaatsen zodat de mensen daar weer zelf aan zet zijn. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) merkt op dat burgers € 120 per jaar extra voor een tweede gftbak moeten betalen. De PvdD is groot voorstander van 'de vervuiler betaalt', maar als dat het argument is, kan ook naar de afvalstoffenheffing worden gekeken omdat er in Den Bosch een bizarre hoeveelheid restafval is. Inwoners met een tweede gft-bak hebben veel groenafval uit de tuin en zij doen in principe wat het college graag wil, namelijk meer groen en minder verharding, maar zij worden hiervoor gestraft. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) zegt dat het groenafval gratis naar de milieustraat mag worden gebracht. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) zegt dat iemand dan wel een auto of een bakfiets moet hebben en dat ze er ook moeite voor moeten doen. Dit college stimuleert graag en verplicht niet graag, maar nu stimuleert het college niet en ze denkt ook niet dat groen in de tuin wordt verplicht en dan zal er niets veranderen.

Groene tuinen, schone afvalstromen en het circulair gebruik van gft zijn nodig. 42% van het restafval bij laagbouw bestaat uit gft-afval en dat wordt met een groentax alleen maar meer. Ze wil de kosten die de vervuiler veroorzaakt ook bij de vervuiler en niet bij de vergroener laten terechtkomen en als het college dit niet verandert, komt de PvdD met een voorstel om deze heffing te schrappen. De PvdD pleit ervoor om alles groener en leefbaarder te maken met plekken voor ontmoeting en ontspanning en dat als een integraal project in het Structuurfonds op te nemen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of de PvdD weet dat die zaken niet verwezenlijkt kunnen worden omdat er geen budget voor is. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) is zich hier bewust van. Niet alles in het Structuurfonds hoeft gedekt te zijn en raad en college kunnen aangeven welk project voorrang heeft en waar het geld als eerste naartoe gaat. De heer Kabbouti (PvdA) zegt dat in het Structuurfonds projecten worden opgenomen waarvan de realisatie binnen een aantal jaren plaatsvindt en hij vraagt hoe mevrouw Samshuijzen het door haar genoemde project in de tijd ziet. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) heeft geen uitvoeringsprogramma in haar binnenzak en kan deze vraag nu niet beantwoorden. Eerst moet de vraag of dit belangrijk is, worden beantwoord en als dat zo is, wil ze kijken hoe dit uitvoerbaar kan worden gemaakt 2

De heer Kabbouti (PvdA) zegt dat er nog veel stappen zitten tussen een ambitie uitspreken en een project in het Structuurfonds opnemen en hij vraagt welke tussenstappen mevrouw Samshuijzen wil zetten tussen de principiële uitspraak en een debat over opname in het Structuurfonds. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) wil kijken naar de uitvoerbaarheid en dergelijke, maar ze heeft ook gezien dat er binnen een paar maanden een voorstel voor het Design Museum was en als dat wel kan, vraagt ze zich af waarom dit niet kan. Mevrouw Welten (VVD) denkt dat het doel van mevrouw Samshuijzen is om meer groen in de stad te krijgen, maar er wordt al veel in groen geïnvesteerd en ze vraagt waarom mevrouw Samshuijzen een post in het Structuurfonds wil terwijl er nu ook geld aan groen wordt besteed. Mevrouw Samshuijzen (PvdD) is het ermee eens dat er iets aan groen wordt gedaan, maar ze heeft de PvdA en het CDA ook horen zeggen dat zij een leefbaarheidsnorm, vergroening van de buitenruimte bij sociale huurwoningen en ontmoetingsplekken willen. Ze vermoedt dat veel dingen nog niet gebeuren en om tempo te maken wil ze dit als een integrale opgave beschouwen. Slechts 21% van de inwoners voelt zich betrokken bij de keuzes die de gemeente maakt en zij kunnen niet gemakkelijk uit de voorjaarsnota opmaken waar de gemeente geld aan uitgeeft.

Ze wil daarom bijvoorbeeld een overzicht maken om het zo toegankelijk en begrijpelijk mogelijk te maken. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) zegt dat ook het Design Museum zonder een uitgebreid projectvoorstel in het Structuurfonds landde en daarom zou dat ook kunnen met het reserveren van budgetten voor groen. Niet alleen het centrum, maar ook de wijken moeten naar een hoger plan worden getrokken omdat het volk vanzelf komt als het ergens aantrekkelijk wonen en leven is. De heer Van den Kerkhof (D66) vindt het verbazingwekkend dat mevrouw Hendrickx er nu voor pleit dat Den Bosch als een magneet moet werken terwijl ze niet te veel wilde inbreiden omdat dit alleen maar mensen uit de Randstad zou trekken. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) zegt dat de coalitie erg gefocust is op het aantrekken van mensen van buiten en ze het belangrijk vindt dat het economisch goed gaat, dat er mensen naar de stad komen, maar als de stad op orde is komen de mensen ook wel. Ze wil niet dat Den Bosch net als Utrecht, Haarlem en Amsterdam wordt overlopen, maar ze wil de stad koesteren en investeren in de bestaande waarden zodat de stad aantrekkelijk voor de inwoners in de wijken is. De heer Van den Kerkhof (D66) vindt het fijn dat De Bossche Groenen de ambitie van de coalitiepartijen om een magneet te worden en verder te vergroenen onderschrijft.

Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) wil investeren in de wijken omdat daar veel knelpunten zijn. Burgemeester Mikkers is op de fiets de wijken in geweest en daaruit kwamen veel punten naar voren, maar de bewoners hebben daar niets over teruggehoord. Slechts 21% van de inwoners vindt dat ze voldoende bij het beleid worden betrokken en daarom is het terugkoppelen van wat in de wijken en buurten wordt opgehaald van essentieel belang om het vertrouwen terug te winnen. De Bossche Groenen vraagt het college daarom te komen met uitgangspunten voor hoe burgers bij welk project worden betrokken. Er bestaan voorbeeldparticipatieladders waarbij aan de voorkant afspraken worden gemaakt over hoe inwoners kunnen meedoen aan een project in hun wijk. Mevrouw Welten (VVD) is het ermee eens dat de burgers bij het beleid moeten worden betrokken, maar op grond van de Omgevingswet moet er aan de voorkant participatie zijn en ze vraagt of mevrouw Hendrickx dat niet voldoende vindt. Mevrouw Hendrickx vindt het belangrijk dat hier spelregels voor zijn. Er is bijvoorbeeld in het Prins Hendrikpark een enquête uitgezet onder de inwoners om hen te vragen wat ze van het bouwproject in het park vinden en de meerderheid wil dat niet, maar het college doet daar niets 3

mee. Daarnaast wordt aan de mensen die de enquête hebben ingevuld niet teruggekoppeld wat het college gaat doen. Het is erg belangrijk om mensen van begin tot eind goed te informeren, ook als er niets met de uitslag van een enquête wordt gedaan. De heer Huibers (Rosmalens Belang) hoort mevrouw Hendrickx aan de ene kant zeggen dat in een bepaalde wijk participatie is geweest, dat daar niet naar is geluisterd en dat het daarom een slecht participatietraject was en aan de andere kant dat 'nee' ook een antwoord is en hij vraagt wanneer De Bossche Groenen een participatieproject goed vindt, alleen als wordt meegegaan met wat de burger aangeeft of als ook naar het bredere belang wordt gekeken. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vindt dat bij een goed participatieproces de spelregels voor alle partijen duidelijk moeten zijn en nageleefd moeten worden. Het is goed dat mensen participeren en meedoen en dat wordt gezocht naar manieren om burgers meer te betrekken bij het formuleren en het bijsturen van beleid, ook als het de gemeente even niet goed uitkomt. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vraagt of hij goed begreep dat mevrouw Hendrickx zei dat er geen duidelijkheid is over de drie torens in het Prins Hendrikpark.

Hij weet dat daar drie torens komen, dat is alom bekend, en hij vraagt of mevrouw Hendrickx bedoelt dat het college of dat de media hier geen ruchtbaarheid aan hebben gegeven. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) zegt dat een goed participatieproject begint bij helder communiceren en heldere spelregels, maar ook terugkoppelen wat er met de uitkomsten van de participatie is gebeurd. Mensen moeten niet een abonnement op het Brabants Dagblad nodig hebben, lid zijn van de Stichting IJzeren Vrouw of een raadslid hoeven bellen, maar het college moet actief in de wijk aangeven wat is gedaan met wat is opgehaald en waarom het een bepaalde keuze maakt. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) weet dat de klankbordgroepen die bij de windmolens betrokken waren alleen informatie krijgen, eenrichtingsverkeer, en hij vraagt of mevrouw Hendrickx dat niet met participatie bedoelt. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) zegt dat de laagste sport van de participatieladder informeren is en ze wil een wat hogere ambitie. Ze heeft na de wijkscans met een aantal mensen uit de wijken gebeld en die hebben daar niets van teruggehoord.

Het is goed dat wethouder Van der Geld naar aanleiding van de onrust over het Design Museum met de kunst- en cultuursector in gesprek gaat, maar in de voorjaarsnota staat geen enkel voorstel over deze sector en ze wil weten wat de portefeuillehouder op dit gebied heeft opgehaald. Als de stad erg verandert en de raad een document als 'De Moerasdraak slaat zijn vleugels uit' alleen ter kennisneming kan aannemen is dat volstrekt onvoldoende, volksvertegenwoordigers moeten daar ook een uitspraak over kunnen doen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vindt 'De Moerasdraak slaat zijn vleugels uit' uit een loos document omdat dit niet door de gemeenteraad is aangenomen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) weet dat het college dit document verder uitwerkt en ze wil dat de fracties de politieke uitgangspunten voor hoe Den Bosch er de komende jaren moet gaan uitzien kunnen bepalen. Ze hoort graag hoe het college de raad in stelling brengt. De heer Van den Kerkhof (D66) wil bij de feiten blijven. In het bestuursakkoord is politiek vastgelegd dat 80% van de plannen uit inbreiding bestaat. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vindt dat de raad moet besturen en dat de coalitie niet alles vooraf kan bepalen. Het gaat haar met name om de nadere duiding en de inkleuring waarin veel politieke keuzes.

De heer Van den Kerkhof (D66) zegt dat het bestuursakkoord destijds door een ruime meerderheid, breder dan de coalitie, is vastgesteld en dat het een besluit van de raad is dat de ambitie 80% inbreiding is.

4

Mevrouw Hendrickx vraagt of de heer Van den Kerkhof de notitie 'De Moerasdraak slaat zijn vleugels uit kent'. Als dat zo is dan weet hij dat het gaat over meer dan alleen 80% inbreiding. De heer Van den Kerkhof (D66) is het ermee eens dat het gaat om een brede en integrale visie, maar dat 80% inbreiding wel een politieke keuze was van de meerderheid van de raad. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) zegt dat waar woningen mogen worden gebouwd wordt bepaald door water en bodem en dat deze discussie landelijk, provinciaal en lokaal wordt gevoerd. Hij is het ermee eens dat de gemeente vooraan moet zitten, maar dan moet niet worden gezegd dat in Vinkel woningen moeten worden gebouwd omdat eerst de verstedelijkingsdiscussie voor iedereen helder moet zijn. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) wil de inkleuring en nadere duiding van de verstedelijkingstrategie in de raad bespreken omdat die iets betekent voor het stadscentrum, de mobiliteit, woningen en de stedelijke kwaliteit en om aan de mensen in de gemeente te kunnen uitleggen wat er de komende jaren op de gemeente af komt. Ze steunt de oproep van mevrouw Samshuijzen over een betaalbare groenbak van harte. Ze is voor verhoging van het fractiebudget om de ondersteuning goed te kunnen organiseren. Democratie kost geld en De Bossche Groenen komt met een notitie over een goede fractie ondersteuning.

De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vraagt waaraan mevrouw Hendrickx denkt bij een goede fractieondersteuning. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) komt met een voorstel. De heer Van den Kerkhof (D66) complimenteert het college voor de uitgebreide en gedetailleerde voorjaarsnota, het is fijn dat er bedragen in de voorjaarsnota staan omdat daarmee is te zien waarop de keuzes financieel zijn gebaseerd en is te zien hoe de gemeente er financieel voorstaat. Er is € 30 miljoen uit 2022 over, dat betekent ook dat niet alle begrote middelen zijn besteed en het is goed om € 13 miljoen voor later te reserveren om toekomstige tegenvallers te kunnen opvangen zonder te hoeven bezuinigen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of de heer Van den Kerkhof blij is dat er geld is overgebleven omdat het niet is besteed. De heer Van den Kerkhof (D66) ontkent dit. Hij zei dat dit positief lijkt, maar dat het betekent dat middelen die zijn begroot niet zijn uitgegeven en dat vindt hij zorgelijk. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of de heer Van den Kerkhof het ermee eens is dat er wellicht slecht is begroot. De heer Van den Kerkhof (D66) zegt dat veel gemeenten geld hebben overgehouden vanwege tekorten op de arbeidsmarkt, de inflatie et cetera. D66 staat achter de stortingen in het Structuurfonds en het opvoeren van nieuwe projecten daarin.

Er wordt veel gebruikgemaakt van de Aa, de Dieze en de Dommel, daarom is meer regulering en toezicht nodig om overlast te voorkomen en daar wordt met 6 fte en een boot stevig in geïnvesteerd. Ook het drugs- en coffeeshopbeleid moet worden gereguleerd. In het bestuursakkoord staat dat de overlast van coffeeshops in met name de Hinthamerstraat wordt verminderd door het realiseren van een extra coffeeshop aan een uitvalswegen, er is een beleidsregel over het coffeeshopbeleid van november 2022 en hij vraagt of er al voortgang is in de spreiding van de coffeeshops. Regulering van coffeeshops is niet alleen van belang in verband met de overlast die ze veroorzaken, maar ook is de bevoorrading van de coffeeshops illegaal en komt vanuit een wereld waarop geen zicht is, een onderwereld die zich getuige de recent opgerolde grote drugslabs in Vinkel en Rosmalen ook in de bovenwereld laat gelden en die fors geweld gebruikt. Hij noemt enkele voorbeelden: een granaat bij een zonnestudio in de Gestelse buurt, aanslagen met granaten op twee woningen in Maaspoort, een schietpartij in De Haren, explosies en schietpartijen in de Hambaken, een explosie bij een auto en een beschoten huis in de Graafsewijk, een ontploffing in De Muntel en een schietpartij bij station Oost.

De burgemeester krijgt meer bevoegdheden op dit gebied, maar de situatie blijft zo zorgelijk dat het de veiligheid en de gezondheid van de inwoners op het spel zet. 5

Mevrouw Samshuijzen (PvdD) vindt de zorgen over illegale drugshandel en onderwereldpraktijen terecht, maar ze denkt dat het goed is om in het experiment gesloten coffeeshops, het Wietexperiment van het rijk, coffeeshops uit de illegaliteit te halen en ze vraagt of de heer Van den Kerkhof bereid is daaraan mee te doen. De heer Van den Kerkhof (D66) was in de vorige periode een van de kartrekkers van een aangenomen motie hierover, maar Den Bosch heeft zich uiteindelijk niet aangemeld omdat hiervoor geen draagvlak bij coffeeshophouders was. Breda en Tilburg doen wel aan dit experiment mee en hij wil de lessen die daar worden geleerd ook in Den Bosch meenemen. Er is een scherpe en gerichte aanpak conform het Integraal Veiligheidsplan nodig waarbij repressief wordt ingezet op de daders en de criminele netwerken en hij staat achter de capaciteitsuitbreiding van de afdeling Openbare Orde en de coördinator Publieke taak. Repressie zonder preventie is echter eindeloos en daarom is het van belang dat wordt geïnvesteerd in het bieden van perspectief aan iedereen en in het bijzonder aan jongeren om te voorkomen dat ze op het verkeerde pad belanden; als mensen geen perspectief zien dan ligt ondermijning op de loer.

Hij is daarom blij dat de gemeente Den Bosch gaat deelnemen aan het programma Preventie met Gezag van het ministerie van Justitie en Veiligheid waarbij Bossche jongeren uit de georganiseerde en ondermijnende criminaliteit worden gehouden. In een maatschappij waarin polarisatie toeneemt, is het belangrijk dat ook in de lokale democratieën iedereen een kans krijgt om mee te doen en een burgerberaad kan polarisatie tegengaan. In 2023 gaat eindelijk het eerste Bossche burgerberaad van start en D66 staat achter de eenmalige verhoging van het budget voor het burgerberaad en kijkt reikhalzend uit naar alle aanbevelingen van de inwoners. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of de heer Van den Kerkhof ook vindt dat een burgerberaad ook bij het onderwerp windmolens kan worden gebruikt. De heer Van den Kerkhof (D66) vindt de Duurzame Polder ook een geschikt onderwerp, maar de windmolens moeten in 2025 vergund zijn en daarom is er geen tijd meer voor een serieus burgerberaad. Hij denkt dat een burgerberaad bij een volgend grootschalig project absoluut kan helpen. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) concludeert dat heer Van den Kerkhof het ermee eens is dat de raad en het college het burgerberaad erg serieus moeten nemen. De heer Van den Kerkhof (D66) vraagt welk burgerberaad de heer Van Creij bedoelt.

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) bedoelt de input die tijdens de voorlichtingsavonden wordt opgehaald. De heer Van den Kerkhof (D66) zegt dat er al jaren een uitgebreid participatieproces rond de Duurzame Polder is waarin breder wordt gekeken dan alleen naar de windmolens en D66 steunt dat proces van harte. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) wil hier een project aan koppelen omdat een burgerberaad dan pas gaat werken en geen papieren tijger blijft. Hij stelt voor zo'n project aan de hele Bossche Stadsdelta en de Spoorzone te koppelen omdat er dan veel mensen bij een forse ontwikkeling worden betrokken en hij vraagt wat de heer Van den Kerkhof daarvan vindt. De heer Van den Kerkhof (D66) zit samen met de heer Van Silfhout en de heer Huibers namens de raad in de klankbordgroep om mee te praten over het eerste burgerberaad en waarschijnlijk komt er op korte termijn een voorstel om het eerste burgerberaad over de woonzorgvisie te houden. Hij wil bij een groot thema als wonen en zorg ervaring met dit instrument opdoen en dan kijken wat het volgende moet zijn. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vindt een burgerberaad goed, maar ze wil wel de spelregels verduidelijken omdat burgerparticipatie een containerbegrip is.

De heer Van den Kerkhof (D66) vindt het lastig om spelregels te formuleren omdat er participatie bij ruimtelijke projecten en participatie in het Sociaal Domein is. In de vorige periode is al 6

gediscussieerd over de participatieladder en daar moet een vervolg op komen, het is altijd goed dat de raad de ambities op het gebied van participatie bespreekt. De heer Van Hattem (PVV) vraagt of de heer Van den Kerkhof het ermee eens is dat een referendum aan zo'n burgerberaad moet worden gekoppeld om te kijken of er draagvlak is en of hij een onderwerp als de verlenging van een azc van een burgerberaad uitsluit. De heer Van den Kerkhof (D66) is voor een correctief bindend referendum op lokaal niveau, maar die mogelijkheid is er wettelijk niet. Een burgerberaad kan op meerdere onderwerpen worden toegepast, maar op een azc staat veel druk en dan moet geen burgerberaad worden gehouden omdat daar de tijd voor moet worden genomen, een burgerberaad duurt een halfjaar tot driekwart jaar. De heer Van Hattem (PVV) concludeert dat de heer Van den Kerkhof een burgerberaad een soort fopspeen voor de burgers vindt omdat het bij moeilijke onderwerpen niet kan. De heer Van den Kerkhof (D66) zegt dat een burgerberaad is bedoeld om uit de politieke loopgraven te komen door aan de burgers te vragen de politiek te adviseren omdat die er zelf niet meer uitkomt. Een burgerberaad is echter niet mogelijk bij grote opgaven met veel tijdsdruk.

Hij wil investeren in jongeren, jonge talenten en de gemeentelijke organisatie, juist in de huidige krappe arbeidsmarkt is het van groot belang om jonge talenten binnen te halen en te behouden. D66 steunt daarom de investeringen in het talent- en trainingsprogramma van de gemeente. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) is positief over de voorliggende stukken, maar staat niet achter alles wat is gerealiseerd, zoals de belastingverhogingen. De evenementenlocaties krijgen een permanente geluidsmeter om inzicht in de geluidsbelasting te krijgen en hij wil weten waar deze meters moeten komen. Mevrouw Welten (VVD) vindt dit een technische vraag. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) heeft geen antwoord gekregen op vragen die jij hier eerder over heeft gesteld. In de binnenstad is sprake van hinderlijk parkeren door met name vrachtwagens die lossen in de binnenstad. Dat mag tot 11.00 uur, maar er wordt ook na 11.00 uur voor winkels in het centrum gelost waarbij wegen worden geblokkeerd. Daarvoor moet aandacht zijn. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt welke oplossing de heer Gersjes voor zich ziet. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) geeft aan dat er een permanente plek kan worden aangewezen waar goederen kunnen worden gelost waarna die met een elektrische trein naar het centrum gaan.

De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) concludeert dat de heer Gersjes een centraal opslagpunt wil waar de winkeliers hun spullen kunnen ophalen. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) merkt op dat het veiligheidsgevoel is gedaald van 7 naar 6,9 terwijl hij het gevoel heeft dat er de afgelopen jaren meer inzet van politie en handhaving was. In bepaalde wijken is het veiligheidsgevoel laag: in West 6,2, in de Kruiskamp 5,7, in Boschveld 6,1. Uit cijfers van de politie blijkt dat de zichtbaarheid van de politie in de wijken en dorpen met 31,1% niet hoog is en dat het vertrouwen in de politie met een 6,1 slecht is. Hij vraagt de portefeuillehouder om in de driehoek te bespreken of de politie vaker zichtbaar kan zijn in de wijken, de dorpen en de buurten, ook als er niets aan de hand is, omdat dit op den duur tot een beter veiligheidsgevoel leidt. Mevrouw Welten (VVD) zegt dat er wijkagenten zijn en dat het gevoel vaak anders is dan de daadwerkelijk genomen veiligheidsmaatregelen. Ze vraagt of de heer Gersjes het ermee eens is dat er wijkagenten zijn. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) weet dat er wijkagenten zijn, maar die zijn te weinig zichtbaar. 7

Mevrouw Hernández (50PLUS) zegt dat de wijkmanagers wel in de wijk zijn en mogen worden aangesproken, maar dat ze meestal op basis van aanmeldingen werken en dat een inwoner wel wordt gehoord als die iets meldt. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) bedoelde niet de wijkmanagers, maar de wijkpolitie. Er komen steeds meer evenementen, maar de samenleving wordt te weinig bij de totstandkoming van de evenementenagenda betrokken en hij vraagt hoe de portefeuillehouder daar in de toekomst mee omgaat. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt of de heer Gersjes wil dat de burgers meer bij de evenementenagenda worden betrokken. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) beaamt dit, bijvoorbeeld via een omgevingsdialoog. Het wordt steeds drukker tijdens carnaval en de omliggende gemeenten kunnen niets meer ondernemen of organiseren omdat veel inwoners naar Den Bosch gaan. Hij wil met vertegenwoordigers van deze gemeenten kijken wat er kan worden gedaan om de sfeer en de drukte in die gemeenten te laten terugkomen. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) concludeert dat de heer Gersjes carnaval wil uitkleden en naar de omliggende gemeenten wil terugbrengen, maar hij wil carnaval niet van binnenuit versoberen. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) zei dat de inwoners van de omliggende gemeenten naar Den Bosch gaan. Hij wil dat Den Bosch niet te vol wordt.

De heer Van der Krabben (Bosch Belang) vindt dat carnaval in Den Bosch altijd goed is aangepakt en dat de samenleving en de horeca in Den Bosch het beste af is als het proces goed onder controle is. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vindt dat de omliggende dorpen zelf een attractief programma moeten opstellen om ervoor te zorgen dat de inwoners in hun eigen dorp blijven en dat mensen vanzelf ergens anders naartoe gaan als het op een bepaalde plek te druk is. Het animo om mee te doen met een carnavalswagen wordt minder en hij wil daar meer zorg aan besteden. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) zegt dat de omliggende gemeenten wel activiteiten organiseren, maar dat dit niet genoeg is. De voorzitter vindt carnaval geen onderwerp voor de commissie Bestuur. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) wil weten of met vertegenwoordigers van de omliggende gemeenten kan worden gesproken over wat kan worden gedaan om de sfeer en de drukte in die gemeenten te laten terugkomen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vindt dat dit onderwerp wel in de commissie Bestuur thuishoort en stelt voor dit onderwerp voor de commissie Bestuur te agenderen. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) is het hiermee eens. De gemeente huurt steeds meer externen in en hij vraagt of deze mensen op de payroll kunnen komen.

De heer Kabbouti (PvdA) ziet dat er relatief weinig structureel geld is en wil daarom secuur kijken waarvoor de middelen worden ingezet. Er zijn veel incidentele stappen mogelijk, maar ook daarbij moet kritisch worden gekeken of daarop moet worden ingezet. De stappen en de versnelling op verschillende thema's die in het bestuursakkoord staan, zijn uit beeld geraakt terwijl op deze thema's de komende drie jaar nog wel iets is te presteren. De PvdA stemt in met de financiële keuzes in de voorjaarsnota en de dotering van € 10 miljoen in het Structuurfonds omdat nu niet structureel kan worden geïnvesteerd en er incidentele middelen, maar ook stevige ambities op verschillende projecten zijn. Hij wil de beschikbare middelen op een spaarrekening zetten of gebruiken waar dat echt nodig is, zoals er in een huishouding soms een nieuwe wasmachine nodig is. Hij sluit zich aan bij de woorden van de heer Van den Kerkhof over openbare 8

orde. Het is goed dat wordt ingezet op het programma Preventie met Gezag omdat hiermee aan de voorkant wordt voorkomen dat mensen in de onderwereld terechtkomen. Het gaat ook om de veiligheid van mensen die zich inzetten voor het gemeenschappelijke belang zoals politiemensen, mensen in het onderwijs en ambtenaren van de gemeente. Het is schrijnend dat er een coordinator Veiligheid publieke taak nodig is vanwege meer agressie en verharding van de bedreigingen. De ambtenaren zetten zich iedere dag met hart en ziel voor de inwoners, de raad en het college in en zij moeten met rust gelaten worden. Een belangrijk deel van de incidentele investeringen landt in de thema's van de commissie Sociaal zoals onderwijshuisvesting, armoede en talentontwikkeling en dat onderschrijft de PvdA volledig. Mevrouw Welten (VVD) wil extra aandacht voor de dienstverlening omdat dit het belangrijkste instrument is om het gastvrije karakter van Den Bosch te benadrukken. De inwoner moet op de dienstverlening kunnen terugvallen, de klant is koning, die betaalt belastingen en heeft ook rechten. Het feit dat slechts een derde van de inwoners de gemeente belt voor hulp bij het invullen van formulieren getuigt van onvoldoende vertrouwen in de dienstbaarheid, het percentage klanten dat tevreden is over de telefonische bereikbaarheid was in 2022 10% lager dan drie jaar geleden.

Gelukkig blijft het college wel inzetten op verbetering daarvan en de afdeling Dienstverlening is bezig met een onderzoek dat inzicht moet geven in het directe contact met de ambtenaren op de vakafdelingen. Een degelijk financieel beleid zet in op een doelgerichte lobby en leidt tot een goede financiële situatie en dat geeft ruimte voor ambities, door juist nu zaken te realiseren wordt geanticipeerd op mindere tijden, maar Den Bosch moet wel bijpassen bij de beschikbare rijksmiddelen want anders vervliegt de kans om deze € 100 miljoen uit Den Haag voor Bossche projecten te gebruiken. De VVD prijst de aanvulling van € 10 miljoen in het Structuurfonds, maar heeft vragen over de post Bossche Stadsdelta. Er is een separaat besluit over de lage Diezebrug genomen, maar in het Structuurfonds staat alles van De Bossche Stadsdelta in één post, ook de brug, en ze vraagt waarom de Diezebrug niet separaat in het Structuurfonds is opgenomen. De VVD wil graag een winterfestijn als ook ondernemers financieel bijdragen, graag bereid om de portemonnee voor dit festijn te trekken en de VVD heeft samen met andere fracties gesproken met Den Bosch Partners die dit zou kunnen ondersteunen omdat ze creatief zijn en graag meedenken over een stadsbreed winterfestijn. Ze begrijpt dat de wethouder hier positief over is, maar dat er rondom de voorjaarsnota wel een plan moet liggen.

De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vraagt welke rol mevrouw Welten voor Den Bosch Partners ziet. Mevrouw Welten (VVD) denkt met name aan een creatieve rol. Ze wil inzicht in wat Den Bosch kan en wat die tot op heden heeft gedaan. Den Bosch Partners kan een ondersteunende en misschien een vooruitlopende rol in het organiseren van een winterfestijn spelen. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) is bang dat Den Bosch Partners bevoegdheden krijgt met betrekking tot de invulling van het ondernemen in het winterfestijn. Mevrouw Welten (VVD) hoort daarom graag van de wethouder hoever het met dit plan staat en wie welke rol in de ontwikkeling van dit plan speelt. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wil ook een winterfestijn. Hij vraagt waarom mevrouw Welten niet wil dat de Diezebrug in het Structuurfonds onder De Bossche Stadsdelta valt. Mevrouw Welten (VVD) zei niet dat die daar niet onder mag vallen, maar dat de Diezebrug separaat aan de raad is voorgelegd wat het een separaat project maakt. Ze hoort graag van de wethouder waarom de Diezebrug onder De Bossche Stadsdelta is geschoven. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wil beide separaat houden. Mevrouw Welten (VVD) denkt dat het handig is om meer zicht te hebben op de deelprojecten en de fasering. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wil er geen melting pot van euro's van maken.

Mevrouw Welten (VVD) wacht het antwoord van de wethouder af. 9

De heer Van der Krabben (Bosch Belang) vindt dat er ook in 2023 een winterfestijn moet komen. Mevrouw Welten (VVD) is het daarmee eens. De voorzitter zegt dat het winterfestijn al uitgebreid in de commissie Bedrijvigheid is besproken. Mevrouw Welten (VVD) brengt het hier in de commissie Bestuur naar voren omdat het ook om de financiën gaat. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat het vandaag ook over aanpassingen op het lopende begrotingsjaar gaat en hij vraagt of mevrouw Welten denkt het winterfestijn via een begrotingsaanpassing voor 2023 te kunnen borgen. Mevrouw Welten (VVD) is bereid om hiervoor middelen uit te trekken. Destijds zijn middelen voor Den Bosch Partners beschikbaar gesteld en deze groep mensen heeft als taak om Den Bosch op de kaart te zetten en een plan voor citymarketing te ontwikkelen en ze wil een terugkoppeling van wat Den Bosch Partners doet. Ze vraagt hoe de activiteiten van Den Bosch Partners zich verhouden tot de taak van de portefeuillehouder en wanneer er een terugkoppeling komt. De voorzitter zegt dat ook de activiteiten van Den Bosch Partners bij de commissie Bedrijvigheid horen. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) vraagt wat mevrouw Welten vindt van het feit dat de gemeente geld aan Den Bosch Partners beschikbaar heeft gesteld voor het maken van een logo, maar dat de gemeente dit logo niet gaat gebruiken.

Mevrouw Welten (VVD) herinnert zich discussies over 's-Hertogenbosch of Den Bosch en weet dat het logo met 's-Hertogenbosch een managementlogo was dat erg lang niet is gebruikt en dat dit is aangepast in Den Bosch. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) is blij dat het college dit logo niet gebruikt, maar hij wil weten wat mevrouw Welten ervan vindt dat hier geld aan is besteed. Mevrouw Welten (VVD) ziet daarom graag een terugkoppeling van Den Bosch Partners over hoe dat logo is ingezet en welke financiële middelen daarvoor zijn gebruikt. De VVD is voor veiligheid eerst en vindt het goed dat er € 2,2 miljoen voor de versterking van de handhaving wordt ingezet, er komen de komende drie tot vier jaar 7 fte en een extra boa bij wat de veiligheid in de wijk verhoogt. Ook moet het wangedrag op de Bossche wateren worden aangepakt. Het college moet een boegbeeld zijn bij het levend houden van de herinneringen aan de oorlog in verband met bewustwording van de jeugd van rechtsextremistisch gedachtegoed en wat dat teweeg kan brengen en ze vraagt het college om zich zo te profileren en voltallig bij een dodenherdenking aanwezig te zijn.

Mevrouw Hernández (50PLUS) vindt dat de coalitie meer is gericht op het binnenhalen van mensen van buiten Den Bosch dan op de inwoners van Den Bosch, het hele bestuursakkoord en de voorjaarsnota zijn gericht op prestigieuze projecten en er staat maar weinig in over wat er voor de inwoners van Den Bosch wordt gedaan. Het gaat niet alleen om bouwen, maar ook om wat de inwoners nodig hebben om zich thuis en veilig te voelen. Er is een overschot op de begroting en de gemeente heeft ook geld van het rijk gekregen wat de komende twee jaar in een sluitende begroting resulteert, maar in de jaren daarna wordt het onzeker en ze denkt dat het beter is om vanaf nu te temporiseren zodat begrotingen over een langere periode sluitend kunnen blijven. Het overschot op het Sociaal & Zorgfonds is € 12,5 miljoen en dat moet in het Sociaal Domein blijven. Alle projecten in het Structuurfonds komen met een klein prijskaartje naar de raad om ze erdoor te krijgen en daarna komen er budgetoverschrijdingen, het theater begon met € 30 miljoen, kost inmiddels € 80 miljoen en is nog niet af.

10

De heer Huibers (Rosmalens Belang) gaat akkoord met de jaarstukken en sluit zich aan bij de complimenten over de opzet van de voorjaarsnota waarin wordt ingezet op de versteviging van de ambities en de grote opgaven die op Den Bosch af komen. Hij wil sparen om de opgaven het hoofd te bieden en de ambities waar te maken omdat het ravijnjaar 2026 nadert en er fors op de jeugdzorg wordt bezuinigd. Tijdelijke functies worden structureel ingevuld, maar er blijven ook financiële middelen hiervoor op de plank liggen omdat er geen personeel was en hij vraagt of het dan wel realistisch is om in te zetten op meer personeel. Den Bosch wil een aantrekkelijke stad zijn en moet ook een interessante werkgever zijn. Hij vraagt daarom of het verruimen van de regeling woon-werkverkeer en het promotieteam genoeg zijn om meer werknemers naar de gemeente Den Bosch te trekken. De pilot Afhandeling wijkveiligheid begint met één wijk, uit technische vragen werd hem niet duidelijk welke voorwaarden aan de keuze van de wijk worden gesteld en welke factoren bepalen of een pilot succesvol is en hij wil ook weten of één wijk voldoende is om een gedegen beeld te krijgen.

De heer Dupuis (SP) zegt dat het overschot van € 30 miljoen door de inwoners is opgebracht en hij vraagt of het mogelijk is om een deel daarvan aan de burgers terug te geven door bijvoorbeeld een verlaging van de afvalstoffen- en rioolheffing. In het Structuurfonds moeten posten van € 5 miljoen of meer staan, maar hij ziet ook posten van een kleiner bedrag of met een p.m. Hij vindt dat de dekking goed moet worden geregeld. Er gaan allerlei grote bedragen in het Structuurfonds die niet genoeg blijken te zijn en hij wil projecten versoberen of prioriteiten stellen. Er zit veel geld in de reserves en een reserve is wel nodig, maar die hoeft niet zo hoog te zijn. De top 6 van de subsidiebedragen vormen de helft van alle subsidies en de SP ziet liever dat meer kleinere projecten of verenigingen in de buurten subsidie krijgen. Mevrouw Welten (VVD) weet dat de financiën in 2027 minder worden en ze vraagt hoe de heer Dupuis dit denkt op te lossen als er nu geld aan de burgers wordt teruggegeven. De heer Dupuis (SP) zegt dat het teruggeven aan de burgers over het overschot van € 30 miljoen gaat en niet over de reserves. Hij kan zich voorstellen dat er risico's voor 2027 zijn, maar die kunnen ook minder zijn dan verwacht. Als er minder geld binnenkomt, moet ook minder worden uitgegeven in plaats van daar geld apart voor te zetten.

Hij denkt dat het meevalt, maar als er minder geld binnenkomt, moet er tegen die tijd iets zijn opgetuigd om die klap op te vangen en moet niet nu al worden gespaard. Hij wil zo veel mogelijk personeel in vaste dienst en zo weinig mogelijk gebruikmaken van zzp'ers, flexwerkers en mensen die met behoud van uitkering werken. Bij participatie hoort ook inspraak en hij maakt zich zorgen over de stadsmonitor omdat daarin geen representatieverantwoording zit. Dat betekent dat alle interpretaties die daaruit worden gehaald moeten worden getoetst aan hoe de representatie in de enquête is omdat veel mensen die deze niet invullen negatief kunnen zijn. Hij wil digitale middelen als hulpmiddel gebruiken, maar ook persoonlijk contact met de mensen houden. Het is belangrijk doelstellingen te meten, maar er worden meer data gemeten, als bijvoorbeeld wordt gekeken naar het woningtekort dan wordt gekeken hoeveel er wordt gebouwd terwijl de vraag is hoe wordt bereikt dat er geen tekort aan woningen ontstaat. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) las in het jaarverslag van de Nationale ombudsman 'Tijd voor de burger' dat de tijd voor het betere gesprek met de burger moet worden genomen en hij wil dit in de commissie Bestuur vergelijken met hoe de gemeente met de burgers communiceert.

Ook in Den Bosch is er steeds meer drugshandel, criminaliteit en intimidatie en worden sociale huurwoningen regelmatig gebruikt als handelshuis voor gestolen goederen en drugs. Dit moet centraal worden geregistreerd en er moet doorpakmacht zijn. In de voortgangsrapportage Veiligheid wordt deze ontwikkeling onderstreept en daarin staat dat de aanpak op dit vraagstuk wordt geïntensiveerd. Hij leest in bijlage 2 bij de voorjaarsnota 'Verbeteren afhandeling meldingen wijkveiligheid' met 1 fte handhaven in één nader te bepalen wijk. Met de inzet van deze handhaver willen we meldingen sneller afhandelen', maar hij wil het probleem bij de bron aanpakken en dat zijn de handelshuizen. Het kan statistisch op wijkniveau meevallen, maar in de omgeving van een handelshuis is veel intimidatie en de inzet van een handhaver valt onder categorie Incidenteel en dat is niet genoeg. Leefbaar 's-Hertogenbosch komt daarom met een voorstel om dit fundamenteler en structureel aan te pakken. De heer Van den Kerkhof (D66) is nieuwsgierig naar dit voorstel.

11

De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat de papieren partners Zorg en welzijn, de corporaties, de politie en de boa's bij meldingen van dit type handelshuizen samen moeten handelen. Er zijn wel leefbaarheidsteam, maar die hebben geen doorpakmacht. Mevrouw Welten (VVD) vraagt of de heer Kagie het niet voldoende vindt dat alle betrokkenen het in het veiligheidshuis samen aanpakken. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) kan zo drie handelshuizen noemen die blijven functioneren omdat de afstemmingsverbanden niet doorpakken. Bijvoorbeeld in een voormalig seniorencomplex aan de Kooikerweg wordt het huis van een verwarde man als handelshuis voor gestolen goed en drugs gebruikt, de intimidatie in dat seniorencomplex liegt er niet om en de mensen daar zijn bang. 's Nachts wordt het slot van de gemeenschappelijke voordeur afgeplakt, zodat mensen dat huis in kunnen en dat weten de corporaties en de politie. Hij begrijpt niet dat er met deze ernstige situatie maar zo'n dun voorstel ligt. Er moet ook iets worden gedaan aan roekeloos rijgedrag en het intimideren van anderen in het verkeer en hij wil mobiele flitscamera's installeren. De vraag is of de gemeente in control is en hij is benieuwd hoeveel miljoenen er in 2023 overblijven.

Het is goed dat er geld in het Structuurfonds wordt gestort omdat dan ook wordt geïnvesteerd, maar incidenteel beleid zoals boa's op het water en de wijkhandhaver wordt naar voren geschoven en de vraag is wie deze boa's en wijkhandhaver over drie tot vier jaar betaalt. De heer Van den Kerkhof (D66) is het ermee eens dat veel incidentele middelen over een langere periode worden gespreid, maar de heer Kagie zei ook in onder andere een integrale aanpak te willen investeren. Als er geen incidentele uitgaven over een langere periode worden gespreid, moet worden bezuinigd of moet er structureel geld worden gevonden en hij is benieuwd waar de heer Kagie dit geld vandaan wil halen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) komt met een voorstel om onder andere intimidatie in de wijken aan te pakken en dat gaat ten koste van andere zaken. Hij wil een aantal incidentele zaken niet door laten gaan en langer middelen voor dit voorstel vrijmaken omdat anders na een pilot Intensieve handhaving in de wijken uiteindelijk niet meer wordt gepresteerd. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) vraagt of de heer Kagie in een takendiscussie wil bespreken wat wel en niet moet worden gedaan. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) complimenteert het college voor een voorjaarsnota inclusief budget, maar wat Leefbaar 's-Hertogenbosch betreft worden bepaalde budgetten anders besteed.

De heer Van Silfhout (Volt) zegt dat het idee van een pilot is dat die na een evaluatie wel of niet doorgaat en hij vraagt waarom de heer Kagie zegt dat deze pilot niet verdergaat. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat de wijkagenten en de politie heel goed weten wat ze moeten doen en dat ze van het OM en anderen doorpakmacht moeten krijgen. De heer Van Hattem (PVV) vraagt wat de heer Kagie bedoelt met doorpakmacht van het OM, welke bevoegdheid van het OM bij wie moet komen te liggen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) geeft aan dat er goede argumenten moeten zijn om een huis leeg te trekken. De politie en de burgemeester moeten dat bevorderen en ook het OM kan daarin een rol spelen. De heer Van Hattem (PVV) is het ermee eens dat dit stevig moet worden aangepakt, maar de vraag is of de burgemeester meer bevoegdheden moet krijgen om woningen te sluiten. Hij wil dit wat meer uitdiepen. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zal een voorstel doen, het is dienstbaar als de corporaties, de politie en de partijen die zich zorgen zouden moeten maken tot die doorpakmacht komen als ze zien dat het in zo'n huis en de omgeving fout gaat.

12

De heer Van der Krabben (Bosch Belang) zegt dat alle betrokkenen deze situatie willen aanpakken en hij gaat ervan uit dat de burgemeester naar de raad komt als hij tegen iets aanloopt waardoor de zaak niet kan worden aangepakt, maar hij heeft de burgemeester daar nog nooit over gehoord. De heer Kagie (Leefbaar 's-Hertogenbosch) stelt vast dat deze problematiek in de rapportage Veiligheid 2022 indringend wordt besproken, daarin staat dat deze gebieden in het rood staan en dat de werkers op de wijkvloer onmacht voelen. Hij gaat ervan uit dat de burgemeester achter de schermen hierover heeft gesproken, maar hij wil nu doorpakken. De heer Van Hattem (PVV) ziet dat veel dienstverlening in de gemeente Den Bosch goed loopt, maar dat bij het winterfestijn de ondernemers in de knel zijn gekomen. Het Spaanse woord balduque dat bureaucratie betekent, lijkt erg op het Spaanse woord Bolduque dat Den Bosch betekent. In het Engels is dat red tape wat is gebaseerd op de in Den Bosch gemaakte rode tape die vroeger om documenten ging. Hieruit valt af te leiden dat Den Bosch op dit vlak geen goede reputatie heeft. Hij roep op om het winterfestijn in 2023 te laten doorgaan, dienstbaar te zijn naar kermisexploitanten en andere exploitanten en te zorgen voor middelen in de begroting en voor duidelijke afspraken.

De heer Van der Krabben (Bosch Belang) vraagt of de heer Van Hattem een amendement hierover zou steunen. De heer Van Hattem (PVV) zal dit van harte steunen. In de stukken staat dat er uiterlijk op 15 mei 2023 een definitief accountantsverslag is, maar er is nog steeds alleen een concept zonder cijfers en hij vraagt zich af hoe de raad zo zijn controlerende taak kan uitoefenen, hij wil weten waarom er nog geen definitief accountantsverslag met alle cijfers is. In het conceptaccountantsverslag staat de aanbeveling om klimaat- en duurzaamheidsdoelstellingen, inclusief het vage begrip brede welvaart, in de P&C-cyclus op te nemen. Dat wil hij niet doen omdat dit een verdienmodel van de grote accountantskantoren is, die willen groene cijfers kunnen controleren, en hij wil van het college weten of het deze flauwekul naast zich neerlegt. De heer Van Silfhout (Volt) is benieuwd wat er vaag is aan de term brede welvaart. De heer Van Hattem (PVV) vraagt of de heer Van Silfhout een duidelijke definitie heeft. Het is bijna niet te toetsen omdat het breed wordt ingezet en moet worden voldaan aan de verschrikkelijke SDG-doelen van de Verenigde Naties. Hij wil dit soort flauwekul uit de P&C-cyclus en het beleid houden.

De heer Van Silfhout (Volt) zegt dat bij brede welvaart meer dingen worden gemeten waaraan het geluk van mensen wordt afgemeten in plaats van alleen het geld dat ze verdienen, daarbij gaat het om de omgeving en de mobiliteit. Het is prachtig om het geluk van de inwoners te vergroten en hij vraagt waarom de heer Van Hattem dat niet vindt. De heer Van Hattem zegt dat het bij brede welvaart en zeker bij de SDG-doelen niet alleen gaat om de inwoners van Den Bosch, maar ook om inwoners elders in de wereld, het wordt veel breder getrokken, ook naar toekomstige generaties. Het label Brede welvaart kan overal worden opgeplakt, op te veel zaken waarmee de gemeente zich niet zou moeten bezighouden. De heer Van Silfhout (Volt) denkt dat wat de gemeente doet invloed heeft op de mensen en dat het niet vreemd is om te kijken welke invloed wat de gemeente Den Bosch doet heeft op mensen in andere gemeenten en de rest van de wereld. De heer Van Creij (gewoon ge-DREVEN) hoorde de PVV zeggen dat er nog steeds een conceptaccountantsverslag is, maar hij heeft op 22 mei jl. een accountantsverklaring ontvangen. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat deze ook moet worden gepubliceerd, maar dat deze nog steeds niet op de website en op NotuBiz staat.

De coronamiddelen worden te pas en te onpas willekeurig ingezet, onder andere Dtv krijgt een bijdrage, en hij vraagt of dit eigenlijk een verkapte vrije reserve is en of dit niet beter had moeten worden ingekaderd qua financieel beheer. Het overschot van € 30 miljoen betekent dat er via de verhoogde ozb te veel geld bij de burgers 13

is opgehaald en dat moet terug naar de burgers door de ozb te verlagen en de hondenbelasting af te schaffen, daar kan mooi een referendum over worden gehouden. Er wordt veel in het Structuurfonds gestopt, maar dergelijke grote overschotten vallen onder verplicht schatkistbankieren en het wegstoppen in potjes in het Structuurfonds is eigenlijk een manier om dit te ontwijken, hij hoort graag hoe het college dat ziet. De veiligheidsscans zijn veel te dun en er is geen verbetering in de benchmark te zien, Den Bosch scoort wat betreft het aantal misdrijven per 1000 inwoners slechter dan bijvoorbeeld Almere, Dordrecht of Oss. Er is nog wel wat werk aan de winkel om de veiligheid in Den Bosch te verbeteren, als iemand vanaf het station naar de binnenstad loopt, is het gebied rond de Wilhelminabrug geen visitekaartje van Den Bosch. Hij ziet de pilot niet los van de vestiging een azc omdat dit invloed op veiligheid en de leefbaarheid van de omliggende wijken zal hebben en hij hoort graag welke effecten het college voor zich ziet. De PVV wil dat er überhaupt geen azc komt, maar als dat er wel komt dan moet de veiligheid van inwoners altijd als een paal boven water staan en mogen niet dezelfde problemen optreden als in Ter Apel, Budel en ander plaatsen. De subsidie voor bed, bad en brood voor uitgeprocedeerde asielzoekers moet zo snel mogelijk worden gestopt.

De heer Van Silfhout (Volt) heeft in Kerkdriel gewoond en het heeft indruk op hem gemaakt toen daar op een raam werd geschoten terwijl hij door zijn achtergrond als militair weet hoe een vuurwapen werkt. De samenleving is kwetsbaar voor invloed van de onderwereld op de bovenwereld en voor nepnieuws en Volt komt met een voorstel om werk te maken van een lobbyregister omdat het belangrijk is te weten welke invloeden van buitenaf er op de organisatie zijn. Volt is blij met de raadsinformatiebrief over de vriendschapsband met Wuxi en dat die wordt geagendeerd. Ook de notitie van Amnesty is naar de hele raad gestuurd en hij hoopt daar een mooi debat over te kunnen voeren. Hij wil een leesbaardere begroting zoals die in Amsterdam, waar in beeld inzichtelijk wordt gemaakt waar het geld naartoe gaat. Al in juli 2022 was bekend dat de Duurzame Polder geen onderwerp van een burgerberaad kan zijn en daarom is hij in de klankbordgroep gaan zitten, om te bespreken waarvoor een burgerberaad kan worden gebruikt en hoe die kan worden ingezet. In die klankbordgroep kwam het inzicht dat dit voor de Duurzame Polder echt te vroeg is. Hij zou wel een burgerberaad willen waarin de burger kan aangeven welke onderwerpen wel voor een burgerberaad moeten worden geagendeerd.

Volt kan tot op zekere hoogte met de financiën leven, maar heeft wel twijfels bij de investeringen in het Structuurfonds en als Volt voorstellen heeft, kijkt hij naar die pot of naar de algemene reserve. Hij kent de term schatkistbankieren niet en vraagt nadere uitleg hierover. De voorzitter schorst de vergadering. Schorsing De voorzitter heropent de vergadering. Reactie college Wethouder Van der Geld legt uit dat er twee reserves voor de posten Design Museum en Amateurkunsten zijn om over meerdere jaren te kunnen egaliseren. Er zijn bestuurlijke afspraken met het rijk, de provincies en allerlei steden in het land over de NOVEX-gelden gemaakt en deze gesprekken lopen nog steeds. Het is goed gebruik dat deze afspraken niet meer worden teruggedraaid en in de geest van die afspraken worden hiervoor nu incidentele middelen ingezet omdat die kans zich nu voordoet. Hij neemt de opmerking van de PvdD over het toegankelijker maken en verbeteren van de P&C-cyclus ter harte, hij verwacht niet dat iedereen in de stad die zal bekijken, maar het is wel goed om in onder andere infographics duidelijker te maken welk besluit is genomen en waar de nieuwe middelen naartoe gaan. Hij is bij een makersbijeenkomst geweest en er volgen meer dan deze bijeenkomsten. Daaruit volgen acties en er worden plannen gemaakt die primair uit bestaande budgetten worden gefinancierd.

Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vraagt of de wethouder de raad informeert over wat hij in de makersbijeenkomsten heeft opgehaald en wat hij gaat doen. Wethouder Van der Geld houdt de raad op de hoogte van de genomen stappen. Soms is het beter als de gemeente geen rol speelt en de sector iets zelf doet, soms moet de gemeente zich er wel mee bemoeien en het is nog niet bekend welke rol de gemeente hierin gaat spelen. Dat verschilt per project, soms speelt de gemeente een faciliterende en soms een financiële rol en 14

afhankelijk daarvan komt de raad in besluitvormende zin in positie, maar het is waarschijnlijker dat veel uit bestaande middelen kan worden betaald. Hij houdt de raad op de hoogte van de ontwikkelingen. De status van het verstedelijkingsakkoord is dat er in de regio afspraken zijn gemaakt om vervolgens afspraken met het rijk te kunnen maken en in de aanloop naar het BO Leefomgeving te proberen middelen voor onder andere groen en water te krijgen. Momenteel is de status van het verstedelijkingsakkoord een beleidsvoornemen en een bevoegdheid van het college en het college informeert de raad over de stappen. De raad komt in besluitvormende zin in positie als die beleidsvoornemens richting uitvoering of beleid gaan, maar er wordt in de regio gesproken over het nog voor die tijd in positie brengen van de raad. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) concludeert dat de wethouder de raad in positie brengt wat betreft de dilemma's en ze vraagt of daar een termijn aan kan worden gekoppeld. Wethouder Van der Geld vindt dat te prematuur en hij gaat daar niet alleen over, maar het is niet de bedoeling dat de raad alleen nog maar bij het kruisje kan tekenen.

De Diezebrug staat niet separaat in het Structuurfonds omdat die deel uitmaakt van een grotere gebiedsontwikkeling, De Bossche Stadsdelta, maar dat betekent niet dat het separate project uit beeld is en separate stappen, zeker ook in financiële zin, worden separaat ter besluitvorming aan de raad voorgelegd. Hij neemt de opmerkingen over de tijdlijn van de verschillende deelprojecten binnen De Bossche Stadsdelta ter harte en hij gaat na hoe hij dit op een goede manier met de raad kan delen. Hij begrijpt niet goed wat de SP bedoelt met de opmerking over de reserves omdat de heer Dupuis eerst zei dat de reserves te hoog zijn om vervolgens aan te geven niet te veel naar de risico's te willen kijken en dat die met individuele buffers moeten worden opgevangen. De heer Dupuis (SP) zegt dat deze onderdelen van zijn betoog niet bij elkaar horen. Hij heeft gezegd dat er te veel belasting is geheven als er geld overblijft en dat hij een deel van dat geld aan de burgers wil teruggeven. Zijn andere opmerking ging erover dat er beleid moet worden gemaakt als er structureel veel reserves worden aangelegd. Als er in het laatste jaar van deze periode een tekort wordt begroot, worden er steeds reserves opgebouwd en dat is geen structurele oplossing, het is beter om minder uit te geven. Wethouder Van der Geld geeft aan dat iedere reserve anders is.

De algemene reserve kent een door de raad vastgelegde streefwaarde, die is bereikt en er is voor gekozen om daar nog iets aan toe te voegen vanwege de bestaande onzekerheid, maar niet het hele bedrag omdat ook op korte termijn financiële middelen voor bepaalde uitdagingen nodig zijn. De heer Dupuis (SP) vraagt of de wethouder mogelijkheden ziet om de incidentele overschotten aan de inwoners terug te betalen. Wethouder Van der Geld vindt dat dit structureel zou moeten. Als de SP incidentele middelen aan de burger wil teruggeven kan die dat technisch uitzoeken en moet daar dekking bij worden aangegeven, dat is een politieke keuze van de SP. Het accountantsverslag is op 22 mei jl. naar de raad gestuurd en hij gaat er niet over of dat wel of niet in NotuBiz staat. Het college zal zich buigen over de aanbevelingen van de Rekenkamer over klimaat en energie en komt met een CO2-monitor waarmee de raad de ontwikkelingen op het gebied van energie kan volgen. De heer Van Hattem (PVV) vraagt of de wethouder er wel voor waakt dat hij niet in een nieuw verdienmodel van accountants trapt. Wethouder Van der Geld geeft aan dat de raad al met een CO2-monitor wordt geïnformeerd en dat hij geen dingen dubbel wil doen. Verplicht schatkistbankieren is een financieringsvraagstuk en hij vraagt ambtelijk na te vragen wat dit precies is.

De heer Van Hattem (PVV) vindt het een politieke keuze om middelen in allerlei potjes of in de rijksschatkist te laten landen. Als het in de rijksschatkist landt, levert het een bijdrage aan een norm die ook meetelt voor de belastingbetalende burgers, die zijn daar de dupe van. Hij vraagt of het college bewust voor diverse potjes heeft gekozen omdat daar relevante bestemmingen voor zijn.

15

Wethouder Van der Geld zet vraagtekens bij of de belastingbetaler de dupe is en niet alles wordt in potten gestopt, dat is een bewuste en gebalanceerde keuze, er wordt voor later gespaard en er worden zaken, die zich nu voordoen zoals de onderwijshuisvesting, gedekt. De heer Van Hattem heeft wel een punt als hij zegt dat dit een politieke keuze is. Portefeuillehouder Mikkers zegt dat de handhavingsuitbreiding en de pilots niet gaan over de gevallen die de heer Kagie noemde. Uit de wijkscans kwam naar voren dat mensen zich zorgen maken over wat er gebeurt met meldingen over kleine ergernissen zoals hondenpoep en afval. Dat is nu centraal georganiseerd en er wordt gekeken of hiervoor één aanspreekpunt in de wijk in de vorm van een boa kan worden aangesteld die deze meldingen direct oppakt. In de begroting van 2023 en de meerjarenraming voor 2024 en verder is al een uitbreiding op tien bijzondere wetten opgenomen waarin staat dat daarvoor drie mensen extra worden ingezet en in die zin is er een uitbreiding op dat team om de bevoegdheden van de burgemeester als een instituut goed in de samenleving te kunnen inzetten. Iedereen wil een veilige samenleving, niet alleen qua kleine ergernissen, maar ook wat betreft de grote problematiek in wijken en buurten.