2022-12-01 Commissie Bestuur vastgesteld

Commissie BESTUUR Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

1 december 2022 Raadzaal

mw. mr. drs. R. Lipman mr. drs. R. van der Meer J.J.M. Gersjes, A.W.J.A. van Hattem LLB, mw. drs. J. Hendrickx, mw. A. Hernández, J.A.B. Huibers, mr. F. Kabbouti, drs. R.M.J. van den Kerkhof, P.M. van der Krabben, M.C.J.M. Ploegmakers, ing. H.G. van de Pol, B.F.C. Roovers, A.P.R.G.M. van Rosmalen, A.C. van Silfhout, mw. J.P.M. Welten-van Doremalen

Collegeleden:

M.J.J. van der Geld MSc, R.J.J. Geers

Afwezig:

J.J.E.L. van Creij, F.G.F. van Genugten, drs. P.E. Kagie, mw. E. Samshuijzen

Verslaglegging:

mw. P.J. van Hoorn, DemiSec

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering en heet iedereen welkom. Mevrouw Samshuijzen wordt vervangen door de heer Van de Pol en de heer Van Genugten door de heer Ploegmakers. Er zijn afmeldingen ontvangen van de heer Kagie en de heer Van Creij.

2.

Vaststellen van de agenda De voorzitter meldt dat de PvdD een rondvraag heeft ingediend. De agenda wordt vastgesteld.

3.

Vaststellen van het verslag van de commissie Bestuur van 17 oktober 2022 Het verslag van de commissie Bestuur van 17 oktober 2022 wordt ongewijzigd vastgesteld.

4.

Vaststellen van de lijst van toezeggingen en lijst van openstaande moties De voorzitter meldt dat het college voorstelt motie 6, Humane opvang vluchtelingen, als afgedaan te beschouwen. Mevrouw Welten (VVD) hoorde dat de portefeuillehouder heeft gezegd dat hij op regioplannen op de schaal van het district Meierij gaat inzetten en ze wil weten welke uitgangspunten daarbij worden gehanteerd. De voorzitter laat deze motie op de lijst staan en vraagt mevrouw Welten om voor volgende vergadering schriftelijk aan te geven waarom de motie niet kan worden afgedaan. Er zijn geen opmerkingen over de lijst van toezeggingen. De heer Van Hattem (PVV) gaat ervan uit dat er in de toekomst geen beroep op deze motie meer wordt gedaan als hij niet meer op de lijst met moties staat omdat hij dan is afgedaan.

Raadsvoorstellen 5.

Verordening Vertrouwenscommissie voor de herbenoeming van de burgemeester Mevrouw Welten (VVD) citeert uit artikel 2.4 van de verordening: "Indien de voorzitter afwezig is, wordt er een vicevoorzitter uit ons midden gekozen". Dat betekent dat er dan een even aantal leden is en ze vraagt hoe het dan met de stemming gaat. De heer Van den Kerkhof (D66) zegt dat op dat moment de stemmen staken dat het voorstel dan in de volgende commissievergadering opnieuw in stemming wordt gebracht. 1

Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) las in het oorspronkelijke voorstel dat er drie leden uit de coalitie, drie leden uit de oppositie en een voorzitter in de commissie zitten en ze vraagt of de voorzitter in principe geen stemrecht heeft tenzij de stemmen staken. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) zegt dat in de Vertrouwenscommissie zeven mensen zitten die allemaal stemrecht hebben en dat bij afwezigheid van de voorzitter de vicevoorzitter hem vervangt. Dan kunnen de stemmen staken en als de stemmen tweemaal zijn gestaakt, is het voorstel verworpen. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) begrijpt dat er zes mensen stemmen en dat de voorzitter bij het staken van de stemmen ook een stem heeft. De heer Van den Kerkhof (D66) geeft aan dat de commissie naar unanimiteit streeft en dat bij het staken van de stemmen de stem van de voorzitter de doorslag geeft. Dit voorstel gaat als hamerstuk naar de raad. 6.

Managementrapportage 2022 Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) leest in het stuk dat de panden van het grondbedrijf wind- en waterdicht worden gemaakt maar met de huidige hoge energieprijzen kan dat niet voldoende zijn voor de mensen die deze panden momenteel gebruiken. Ze leest ook dat de ambitie voor het aanplanten van nieuwe bomen vanwege capaciteitsproblemen maar voor 50% wordt gehaald en ze geeft mee locaties in bijvoorbeeld plantsoenen of grasvelden te zoeken waar direct kan worden geplant zonder te veel met wijken en buurten in gesprek te hoeven gaan. Mevrouw Welten (VVD) vindt het opmerkelijk dat mevrouw Hendrickx zegt niet te veel met de burgers in gesprek te willen gaan. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) bedoelde dat op plekken die niet middenin de wijk liggen maar bijvoorbeeld in parken nu al bomen kunnen worden geplant. De prognose is dat er € 20 miljoen overblijft en ze vraagt of dit geld net als anders in de algemene reserve gaat en bij de begroting wordt herbestemd. Mevrouw Hernández (50PLUS) gaat ervan uit dat de overgebleven € 20 miljoen naar de algemene reserve gaat en dat de gemeenteraad hier op een gegeven moment iets over heeft te zeggen.

Er is ongeveer € 10 miljoen extra voor het theater nodig, ze verwacht nog meer overschrijdingen en ze wil weten of ook bij Weener XL overschrijdingen worden verwacht en of de gemeenteraad op de een of andere manier inzicht krijgt in wat er met het geld gebeurt. De heer Ploegmakers (CDA) is blij dat er € 20,2 miljoen overblijft. De heer Van den Kerkhof (D66) heeft nog nooit meegemaakt dat er zo'n groot bedrag overblijft. Dan bestaat al snel de neiging om dit geld te bestemmen, maar pas bij de jaarrekening in mei 2023 is er zekerheid over het exacte bedrag. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) wil wat zekerheid inbouwen omdat D66 voor het eerst iemand levert die over het geld gaat. De heer Van den Kerkhof (D66) wil de financiële regels volgen en betekent dat bij de voorjaarsnota over een eventuele bestemming van dit geld wordt gesproken. Hij is blij dat er een fors bedrag op het sociale zorgfonds overblijft, maar dat de gemeente er nu financieel goed voorstaat is geen reden om het geld direct te spenderen. Mevrouw Hernández (50PLUS) vraagt of de heer Van den Kerkhof ook vindt dat de gemeenteraad bij de voorjaarsnota over dit geld kan beschikken. De heer Van den Kerkhof (D66) vindt dat de gemeenteraad dan kan beslissen wat er met het geld gebeurt. 2

Mevrouw Welten (VVD) is het ermee eens dat het overschot eerst definitief moet zijn voordat het kan worden uitgegeven. Er is € 1,6 miljoen minder aan parkeerinkomsten, die inkomsten worden jaarlijks aan de reserve toegevoegd en ze vraagt waarmee deze daling aan inkomsten wordt gecompenseerd. Den Bosch streeft naar 25% meer toeristen, maar de verhoging van de parkeertarieven kan invloed hebben op het aantal bezoekers en daarom roept ze op om de vinger op dit punt aan de pols te houden. Verder vraagt ze of het uitstel van wegenonderhoud vernieuwing betekent en zo ja hoeveel meer dan wordt uitgegeven. Er komt een onderzoek naar het effect van de onzekerheid over de invoering van de Omgevingswet en ze wil weten wat er precies wordt onderzocht en welke consequenties het heeft als de Omgevingswet er niet komt omdat in het kader daarvan al verschillende besluiten zijn genomen. Reactie college Wethouder Van der Geld zegt dat het overgebleven geld pas bij de jaarrekening vrijkomt en bij de voorjaarsnota wordt bestemd. Het winddicht, waterdicht en veilig maken van panden heeft te maken met strategische aankopen van het grondbedrijf op herontwikkellocaties. Deze panden worden niet helemaal verduurzaamd omdat hun toekomst onzeker is. Als wordt besloten dat deze panden behouden moeten blijven, worden ze wel verduurzaamd tot minimaal label B.

De heer Van Hattem (PVV) weet dat een aantal vrij grote projecten, met name het Theater aan de Parade en de reconstructie van Sluis 0, in het rood staat en hij vraagt of de financiële inbedding daarvan bij de voorjaarsnota of al eerder komt. Wethouder Van der Geld laat het aan de raad weten zodra de kostenoverschrijdingen bij het theater definitief zijn en hij streeft ernaar dat dit in de laatste voortgangsrapportage van 2022 is. De gesprekken over de reconstructie van Sluis 0 lopen nog. Er wordt onderzocht wat het effect van uitstel van de Omgevingswet is, maar hij weet niet wat de precieze onderzoeksvraag is. Door de onzekerheid over de invoering daarvan bestaan er flinke financiële risico's en daar wil de gemeente meer grip op krijgen. Hij hoopt dat van uitstel geen afstel komt omdat de consequenties dan nog veel groter zijn. Hij is blij met dit voorlopige financiële resultaat dat bij de jaarrekening definitief vaststaat. Het gaat om grote bedragen die waarschijnlijk nodig zijn voor eventuele pleisters die geplakt moeten worden. De voorzitter vraagt of er nog vragen niet beantwoord zijn. Mevrouw Hernández (50PLUS) heeft gevraagd of overschrijdingen bij Weener XL worden verwacht. Wethouder Van der Geld meldt het aan de raad als bekend is dat er bij Weener XL kostenoverschrijdingen zijn. Dit punt gaat als hamerstuk naar de raad. 7.

Wijziging van de programmabegroting voor het dienstjaar 2022 De heer Van de Pol (PvdD) vraagt of een andere invulling voor het maatschappelijk vastgoed aan de Mozartlaan mogelijk is. Reactie college Wethouder Van der Geld moet het antwoord op dit moment schuldig blijven. Dit punt gaat als hamerstuk naar de praat.

Overige agendapunten 8.

Discussienotitie Vergunningverlening toezicht en handhaving De heer Van de Pol (PvdD) vraagt of overtredingen worden geconstateerd op basis van klachten of op basis van een nadere analyse. Hij maakt zich zorgen over het buitengebied omdat daar weinig mensen wonen, er daarom minder klachten komen, maar daar mogelijk wel overtredingen zijn. Hij mist dierenwelzijn bij de prioriteiten. Er wordt een beroep op de verantwoordelijkheid van de inwoners gedaan en hij vraagt hoe inwoners worden geactiveerd om die 3

verantwoordelijkheid ook te nemen. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt zich af hoe instemmen met stelling 2 dat de overheid niet alles kan oplossen met toezicht en handhaving leidt tot de conclusie dat toezicht en handhaving een sluitstuk is. Toezicht en handhaving kan ook aan de voorkant de aanjager zijn om extra te controleren op iets wat belangrijk is en hij denkt daarbij aan handhaving op vuurwerkovertredingen. Als niet op de Leegstandwet wordt gehandhaafd, maar wel op het kraakverbod voelt dat als willekeur, ook richting de burgers die de gemeente juist wil meenemen in het verhaal over dat handhaving bij hen begint. De heer Kabbouti (PvdA) onderschrijft de stelling over risicogericht toezicht en handhaving, er moeten aan de voorkant keuzes worden gemaakt waarop de prioritering wordt gebaseerd. Bij stelling 3 dat het doel van toezicht en handhaving niet is om een overtreding of de illegale situatie te beëindigen ziet hij graag een knip tussen toezicht en handhaving. Toezicht is gericht op het voorkomen van overtredingen en handhaving is bedoeld om de overtreding te beëindigen, als aan de voorkant een prioritering wordt gemaakt, kan met toezicht nadruk op bepaalde onderwerpen worden gelegd om te voorkomen dat er overtredingen plaatsvinden en als er dan toch overtredingen worden geconstateerd moet worden gehandhaafd. Hij is het volledig eens met stelling 4.

De heer Ploegmakers (CDA) is voor een gemeente waar inwoners zich veilig voelen en dat betekent dat alle inwoners, bedrijven en instellingen zich aan de regels moeten houden. Het CDA staat voor een open samenleving met respect voor elkaars eigendommen, waarin afgesproken spelregels worden gevolgd, waarin normen en waarden gelden en waarin geen plaats is voor crimineel of ondermijnend gedrag. Als mensen zich niet aan de regels houden, moet de overheid corrigerend of handhavend optreden en corrigeren kan ook een goed gesprek zijn, maar als regels grof worden overtreden moet onverkort worden gehandhaafd. Het CDA kan stelling 1 volgen, maar er moet wel zo veel mogelijk duidelijkheid voor de burgers zijn, die moeten niet het gevoel krijgen dat ze met een kluitje in het riet worden gestuurd en daarom moet duidelijk worden gecommuniceerd waarom bepaalde zaken wel of niet worden aangepakt. Het CDA onderschrijft stelling 2 en 3. Er moet zeker ruimte zijn voor flexibiliteit en maatwerk, maar interpretatieverschillen van besluiten moeten zo veel mogelijk worden voorkomen omdat die kunnen leiden tot onnodige discussies of een rechtsgang. Het CDA is het ermee eens dat bij overtredingen van de regels moet worden opgetreden. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt wat de heer Ploegmakers vindt van het wel strak handhaven van het kraakverbod, maar niet van de Leegstandswet.

De heer Ploegmakers (CDA) wil de door in Den Haag bepaalde wetten volgen. Als de eigenaar van een pand alsnog een gebruiksvergunning wil verlenen dan is dat aan hem, de gemeentelijke overheid moet zich daar zo weinig mogelijk mee bemoeien. De heer Van Silfhout (Volt) vraagt of de heer Ploegmakers het ermee eens is dat op de Leegstandswet moet worden gehandhaafd. De heer Ploegmakers (CDA) wil de wettelijke regels volgen. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vindt dat bij risicogericht toezicht en handhaving aan de voorkant duidelijk moet zijn wat de risico's zijn en hoe die worden gewaardeerd. Met het huidige aantal BOA's kan niet voldoende worden ingespeeld op de gestelde prioriteiten. Mevrouw Welten (VVD) vraagt of VOOR Den Bosch een prioritering kan aangeven. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) wil eerst weten wat de grootste risico's in Den Bosch zijn en daarna prioriteren, maar prioriteiten kunnen veranderen als zich iets anders voordoet dat meer prioriteit heeft. Mevrouw Welten (VVD) concludeert dat VOOR Den Bosch geen prioriteiten kan aangeven. De VVD vindt dat veiligheid prioriteit heeft.

4

De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) heeft geen prioriteiten, gaat om uitgangspunten die tot een goed nieuw beleidsplan leiden. Eerst moeten de risico's worden geïnventariseerd en moet worden geanalyseerd wat prioriteit heeft. Hij vindt leefbaarheid en veiligheid belangrijk, maar het is belangrijk dat de risico's vooraf goed worden ingeschat. Daarna kan worden geprioriteerd en hij wil focussen op waar de burger in het kader van veiligheid echt behoefte aan heeft. Op basis van ervaring kunnen accenten worden aangebracht die kunnen worden vertaald in prioriteiten. Bij vergunningplichtige activiteiten bestaan risico's zoals in de bouw en in het onderwijs, ook wat betreft brandveiligheid. Het is belangrijk om te beseffen dat de over niet alles kan oplossen, ook de burgers hebben een bepaalde verantwoordelijkheid. Hoe beter mensen zich gedragen hoe minder toezicht nodig is, maar helaas zit de maatschappij anders in elkaar. Hij wil niet te veel op de BOA's focussen omdat die een beperkte opsporingsbevoegdheid hebben. De heer Van Hattem (PVV) verbaast zich over de laatste opmerking van de heer Gersjes omdat die voor nacht BOA's is. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vindt BOA's wel degelijk van belang omdat de politie te weinig capaciteit heeft. Hij vindt dat preventie boven de repressie gaat. De heer Ploegmakers (CDA) zegt dat er een taakverdeling tussen BOA's en politie is.

De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) zegt dat de politie geen gemeentelijke bevoegdheid is. De heer Kabbouti (PvdA) merkt dat het debat zich verplaatst naar openbare orde en veiligheid terwijl het nu gaat over toezicht en handhaving. De heer Van Hattem (PVV) vindt het lastig dat dit stuk gaat over het fysieke domein, de openbare orde en het sociale domein. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vindt ook dat veel zaken in dit stuk door elkaar lopen. Hij geeft mee dat communicatie belangrijk is en dat de burger zijn verantwoordelijkheid moet nemen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) denkt dat iedereen het wel met de genoemde punten eens is en ze vindt dat het om de uitwerking gaat. Ze hoort graag wat de wethouder uit dit debat haalt. Mevrouw Welten (VVD) zegt dat dit een ophaaldocument waarmee het college prioriteiten wil ophalen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) had graag gezien dat de wethouder de raad had meegenomen in een aantal scenario's en daarover een uitspraak van de raad had gevraagd in plaats van deze open deuren voor te leggen. Ze vindt het van belang dat de overheid betrouwbaar is en dat betekent ook handhaving op het gemaakte beleid, ze noemt het verkeersbesluit voor de Van Berckelstraat waar niemand zich aan hield als voorbeeld van hoe het niet moet.

De heer Van der Krabben (Bosch Belang) proeft uit het stuk dat het op papier goed is geregeld omdat altijd met deze vier stellingen kan worden ingestemd. Hij kan niet ontdekken waar de scheiding ligt tussen de portefeuille van de wethouder en die van de burgemeester en dan kan de burger dat waarschijnlijk helemaal niet. Er wordt van de burgers verwacht dat zij zelf meer aan normen en waarden doen, maar daarvoor zouden ze een spoorboekje moeten hebben waarin staat wanneer ze de politie moeten bellen en wanneer ze een BOA moeten inschakelen. In het stuk staat 'voor inwoners en ondernemers een bejegeningsprofiel opstellen' en hij vraagt zich af wat daarmee wordt bedoeld. De in het stuk aangegeven richting is goed, maar er moet ook goed naar de burgers worden gecommuniceerd. Toen er nog geen scanauto's waren mochten sommige BOA's alleen verkeerd geparkeerde auto's verbaliseren en hij vraagt of alle handhaving in hokjes is verdeeld of dat mensen op meerdere fronten inzetbaar zijn. Het is belangrijk dat de burgers weten wat de BOA's en de politie kunnen betekenen en wat van de burgers zelf wordt verwacht. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) vindt het verstandig om voor een nieuw beleidsplan 5

Vergunningverlening, toezicht en handhaving de uitgangspunten op een rijtje te zetten en de in het stuk genoemde punten zijn verstandig en uitvoerbaar. Mevrouw Hernández (50PLUS) vindt het bijna onmogelijk om niet met de vier stellingen in te stemmen. Ze wil vooral veiligheid en daar spelen de inwoners ook een rol in omdat de overheid niet op alles kan handhaven. Er is burgerschapsvorming nodig zodat iedereen vanaf kinds af aan leert wat de normen en waarden in de maatschappij zijn. Mevrouw Welten (VVD) vindt dit een taak van de ouders. Mevrouw Hernández (50PLUS) is het daarmee eens, maar dat gaat niet altijd goed. Mensen moeten ook weten wanneer ze de BOA's of de politie moeten bellen er moet op overtredingen worden gehandhaafd. De heer Van den Kerkhof (D66) is het ermee eens dat vanwege beperkte capaciteit op prioriteiten moet worden gestuurd. Toezicht is meer preventief en handhaving is er om naleving van de regels af te dwingen en hij is het er ook mee eens dat prioriteiten moeten worden gesteld omdat niet alles met toezicht en handhaving kan worden opgelost. Hij is het ook eens met stelling 3. Wat betreft stelling 4 merkt hij op dat handhaving het sluitstuk is en dat er zonder regels niets te handhaven valt. Hij vindt dat, als niet kan worden gehandhaafd, niet de handhaving maar de regels ter discussie moeten worden gesteld.

De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) denkt dat prioriteiten stellen alles met capaciteit heeft te maken. Als iets prioriteit heeft zijn er middelen nodig en moet capaciteit worden ingezet. De heer Van den Kerkhof (D66) is het eens met stelling 2 dat de overheid niet alles met toezicht en handhaving kan oplossen. Het is een feit dat de capaciteit beperkt is en dat betekent dat er prioriteiten moeten worden gesteld. Als niet op prioriteiten wordt gehandhaafd moet niet de handhaving ter discussie worden gesteld, maar moet worden gesproken over de regels. De heer Roovers (SP) vindt deze discussienotitie aan de ene kant vrij simpel omdat erin staat dat de gemeente veel wil maar niet alles kan en daarom op basis van prioriteiten keuzes moet maken. In die zin zijn de stellingen logisch en kan de SP zich daarin vinden. Aan de andere kant is deze discussienotie ingewikkeld omdat het overal over gaat, van milieuvergunningen en geluidsoverlast tot veiligheid, maar niet over de politie omdat sommige handhavingstaken voor de gemeente zijn en andere voor de politie. Voor het stellen van prioriteiten is een goede risicoanalyse nodig zijn en dat valt of staat met de aanwezigheid en de zichtbaarheid in de dorpen en wijken. De overheid heeft zich steeds meer uit de dorpen en wijken teruggetrokken en dat moet worden teruggedraaid.

Daarnaast moeten mensen de indruk hebben dat de overheid tegen alle partijen hetzelfde optreedt. Het kan bijvoorbeeld niet zo zijn dat bewoners een boete krijgen omdat ze per ongeluk een brief bij hun restafval hebben gedaan terwijl een schrootverwerker een derde of een vierde kans krijgt. De heer Van Hattem (PVV) sluit zich aan bij de woorden van de heer Roovers wat betreft de vrij brede strekking van dit stuk. De PVV geeft prioriteit aan openbare orde en veiligheid, het voorkomen van overlast in de wijken en aan leefbaar schoon en netjes. Het moet gaan om concrete overlast en niet om het tot op de millimeter naleven van allerlei maatregelen. De Wet kwaliteitsborging bouwen bevat een grote uitdaging wat betreft uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid en hij hoort graag hoe de wethouder die handhaafbaarheid ziet. De gemeente Zaltbommel gaat voor kleinschalige bouwactiviteiten flitsvergunningen afgeven en hij vraagt of dergelijke vergunningen ook in Den Bosch kunnen worden afgegeven. Het is effectief om met bestuurlijke interventieteams de wijken in te gaan en die kunnen worden uitgebreid. Hij vindt dat risicogericht werken geen excuus mag zijn om niet doortastend te handhaven en hij vraagt zich af hoe de stellingen zich verhouden tot de beginselplicht tot handhaving. De gemeente kan misschien niet alles oplossen, maar die moet bij evidente overlast wel handhaven.

Ten slotte merkt hij op dat op Dierenbos niet strikt moet worden gehandhaafd, maar maatwerk moet worden toegepast. De heer Huibers (Rosmalens Belang) vindt veiligheid en leefbaarheid van groot belang en kan zich vinden in de voorliggende punten. De overheid kan niet alles doen en de kracht van de samenleving is cruciaal, maar de gemeente moet wel blijven inzetten op het versterken van 6

handhaving en toezicht. Mevrouw Welten (VVD) vindt veiligheid altijd het allerbelangrijkste. De Omgevingswet en de wet Kwaliteitsborging hebben direct invloed op VTH en ze hoort graag van de wethouder hoe hiermee wordt omgegaan. De overheid kan niet alles oplossen en ze wil meer naar de burgers communiceren hoe zij elkaar op zaken kunnen aanspreken, zodat de wijk prettig en leefbaar blijft. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) merkt op dat er veel agressief gedrag in de wijken is, dat het riskant is om burgers dat zelf te laten oplossen en dat zij daar terughoudend in zijn. Mevrouw Welten (VVD) weet dat er situaties zijn waarbij het verstandig is om hulp in te roepen, maar bijvoorbeeld verkeersonveiligheid bij scholen wordt voor 80 tot 90% door de ouders zelf veroorzaakt en dat kunnen mensen zelf onderling oplossen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vraagt of mevrouw Welten weet dat ouders die elkaar op hun gedrag aanspreken ook vaak agressie ondervinden. Het zou helpen als de overheid de voorwaarden daarvoor creëert, bijvoorbeeld met een verkeersbesluit. Mevrouw Welten (VVD) merkt dat De Bossche Groenen van de onmogelijkheden is terwijl de VVD zich vooral op de mogelijkheden richt. Ze pleit ervoor te kijken waar burgers hun eigen verantwoordelijkheid kunnen nemen.

Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) zou het prettig vinden als mevrouw Welten dit de volgende keer anders formuleert. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) weet dat er angst bestaat om elkaar aan te spreken omdat de mensen een steeds korter lontje krijgen. Mevrouw Welten (VVD) is het eens met stelling 3 over toezicht en handhaving die tot doel hebben de overtreding of illegale situatie te beëindigen, maar ze wil dit ook bezien vanuit de burger en niet vanuit de overheid die iets oplegt. De VVD is het niet eens met stelling 1 dat bij de afweging van scenario's de bestuurlijk gestelde prioriteiten leidend zijn, de VVD vindt risico en gevaar leidend. Ze is het wel eens met stelling 3 dat maatwerk mogelijk moet zijn, maar ze benadrukt dat het algemeen belang altijd voor het persoonlijke belang gaat. Ze pleit ervoor om te bezien of meldingen en klachten bij de backoffice kunnen worden neergelegd in plaats van dat de mensen op straat dit doen. Ten slotte hoort ze graag van de wethouder wat het doel van de brede communicatiecampagne is. Reactie college Wethouder Geers geeft aan dat het college de raad iedere vier jaar om input voor het beleidsplan VTH vraagt. In het besluit Omgevingsrecht staat dat het bevoegd gezag een beleidsplan en een uitvoeringsplan opstelt en dat is het college dan wel de burgemeester als bestuursorgaan.

Het beleidsplan VTH gaat over de filosofie en de manier waarop de gemeente doet wat is afgesproken en niet over inhoudelijke beleidskeuzes en daarom staan in het beleidsplan VTH geen nieuwe beleidsprioriteiten of andere inhoudelijke keuzes. In het voorliggende stuk is geprobeerd de filosofie van het werken neer te zetten: worden inwoners en bedrijven direct beboet of wordt eerst het gesprek aangegaan om een ongewenste situatie te verhelpen en met welke boodschap worden de BOA's de straat op gestuurd. Er werd wat pessimistisch over de staat van de samenleving gesproken en mensen met korte lontjes zijn niet alleen buren van elkaar, ook de handhavers merken dat en die hebben baat bij eenduidige politieke aansturing. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) vraagt waar de grens tussen de taak van de politie en die van de handhavers ligt. Wethouder Geers kan geen definitie van die grens geven. De gemeente gaat over de openbare ruimte waar die het bevoegd gezag is om kaders te stellen en te handhaven en in het veiligheidsdomein heeft de politie eigen bevoegdheden en dan stuurt het openbaar ministerie samen met de burgemeester als zelfstandig bestuursorgaan aan. Er is geen verschil tussen de rol van de wethouder van VTH en de burgemeester, het moet voor de burger niet uitmaken of die met 7

het bestuursorgaan College of met het bestuursorgaan Burgemeester spreekt, er moet eenduidig worden gehandeld. De raad stelt de kaders vast en als die niet passend zijn dan moet de raad ervoor zorgen dat er wel heldere en passende kaders komen, dat geeft duidelijkheid en rechtszekerheid aan zowel de handhavers als de mensen die zich aan de regels moeten houden. De heer Van Hattem (PVV) weet dat handhavers wel bij hondenbezitters aanbellen om te controleren of iemand een hond heeft terwijl bij een bedrijf dat een overtreding begaat een oogje wordt dichtgeknepen. Wethouder Geers geeft aan dat dit met de belastingplicht heeft te maken, daarop wordt gehandhaafd. Als iemand net een hond heeft gekocht en zich er niet van bewust was dat hij deze hond binnen twee weken voor de hondenbelasting moest aanmelden wordt daar ook kans op herstel verboden en ook bij milieuovertredingen wordt altijd naar de mogelijkheid van herstel gezocht. Daarbij worden de verschillende belangen gewogen en heeft het opheffen van de ongewenste situatie altijd prioriteit. Een bedrijf dat forse investeringen voor een aanpassing moet doen is niet geholpen met een boete die op een veel lager niveau ligt, maar dan kan beter een ander instrument worden gekozen om de druk op te voeren zodat het bedrijf zijn werkwijze aanpast.

Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vraagt of een nadere uitwerking van deze discussienotitie naar de raad komt. Wethouder Geers geeft aan dat de raad bij de verschillende beleidsdocumenten kaders stelt of dat die uit hogere wetgeving voortkomen. Het beleidsplan VTH is een bevoegdheid van het college dan wel van de burgemeester en komt ter kennisname naar de gemeenteraad. De PvdD vroeg hoe de signalen binnenkomen. Bij de vergunningverlening moet periodiek worden gekeken of aan een vergunning wordt voldaan, verder zijn er klachten en surveillance in de omgeving en ook wordt een risicoprofiel gemaakt. Met de omgevingsdienst, die op een aantal gebieden het bevoegd gezag is, wordt gekeken hoe met data kan worden voorspeld waar risico's zich kunnen voordoen en dat geldt ook voor het buitengebied waar ook overtredingen zijn zoals stroperij of drugsdumping. Den Bosch heeft geen leegstandsverordening en hij herkent niet dat de gemeente de antikraakwet stevig handhaaft, zowel bij het JBZ als bij de pastorie van de SintCathrienskerk heeft het college niet het initiatief tot handhaving genomen, bij de Sint-Cathrienskerk heeft de pandeigenaar het antikraakcontract opgezegd. De heer Van Silfhout (Volt) vindt het een keuze dat de gemeente Den Bosch geen leegstandsverordening heeft. Hij weet dat de politie wel bij een kraakpand aan de deur is geweest.

Wethouder Geers zegt dat de gemeente handhavingsbevoegdheid op het gebied van brandveiligheid heeft en een kraakpand daarop toetst; tot op heden is er geen aanleiding geweest om handhavend op te treden. Wel of geen leegstandsverordening is inderdaad een keuze en het is aan de raad om daar een kader bij te stellen. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat de gemeente wel degelijk kan handhaven op het bestemmingsplan, bijvoorbeeld als ergens geen woonfunctie op zit en er wel gewoond wordt. Hij vraagt of wel wordt gehandhaafd als er in strijd met het bestemmingsplan weer een pand wordt gekraakt. Wethouder Geers zegt dat dit ervan afhangt of de pandeigenaar een verzoek tot handhaving doet. Bij wel of niet handhaven wordt gekeken naar de situatie, hoe die het beste kan worden opgelost en welk effect dat heeft. De raad moet heldere kaders stellen, daar wordt een uitlegbaar besluit bij gemaakt dat uiteindelijk leidt tot het oplossen van ongewenste situaties. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vraagt dit soort dilemma's aan de raad voor te leggen zodat die gerichtere uitspraken kan doen. Ze neemt aan dat er een raadsinformatiebrief komt over wat de wethouder vanavond aan input ophaalt. Wethouder Geers geeft aan dat de raad die raadsinformatiebrief kan agenderen. Het gesprek dat nu gevoerd wordt, gaat over de filosofie en niet over iets concreets als de vraag of bij een 8

pand moet worden gehandhaafd omdat dit niet zonder context aan de raad kan worden voorgelegd. Hij is het ermee eens dat er een verschil bestaat tussen toezicht en handhaving, er kan toezicht zijn zonder dat er een ongewenste situatie wordt geconstateerd. Het woord 'bejegeningsprofiel' is een ambtelijk woord voor menselijke maat. Met betrekking tot de opmerkingen over de Wet kwaliteitsborging bouwtoezicht geeft hij aan dat de overheid wel verantwoordelijk blijft als iets wordt geprivatiseerd en dat dit andere competenties van de ambtenaren vraagt. De voorzitter vraagt of er nog onbeantwoorde vragen zijn. De heer Ploegmakers (CDA) vraagt hoe de burger duidelijk wordt gemaakt wanneer wel en niet wordt gehandhaafd. Mevrouw Welten (VVD) heeft gevraagd welk doel de brede communicatiecampagne heeft. De heer Van Silfhout (Volt) is benieuwd hoe de wethouder denkt over de aanjagende werking van toezicht en handhaving en hoe een maatschappelijke discussie op gang kan worden gebracht waardoor de burgers ook zelf dingen gaan doen. De heer Van Hattem (PVV) heeft gevraagd hoe risicogericht handhaven en in sommige gevallen niet optreden zich verhouden tot de beginselplicht tot handhaving en hoe kan worden voorkomen dat risicogericht handhaven een excuus wordt om iets niet te doen.

Wethouder Geers geeft aan dat de gemeente in de basis risicogestuurd gaat werken en dat de risicoanalyse een bestuurlijke prioriteit is, maar dat dit de gemeente niet ontslaat van de plicht om in te grijpen bij impactvolle zaken en verzoeken tot handhaving. De afweging van prioriteiten heeft ook te maken met de impact, het gevoel van rechtvaardigheid bij mensen en het gevaar, maar dat betekent niet dat er geen andere zaken worden opgepakt. De overheid is de scheidsrechter om ervoor te zorgen dat iedereen zich aan de regels houdt maar dat is geen eenzijdige boodschap, iedereen werkt samen aan de samenleving en die bestaat uit mensen die elkaar ergens op kunnen aanspreken. Het college wil eraan werken om het vertrouwen tussen mensen onderling te versterken, dat vraagt om aanwezigheid op straat en niet alleen van mensen in uniform, maar ook van jongerenwerkers en wijkwerkers. Als ondanks al het preventieve werk toch grenzen worden overschreden, kan iemand eerst bij zijn buurman aanbellen om bijvoorbeeld te vragen of het geluid wat zachter mag en als dat niet werkt kan een beroep op de overheid worden gedaan. De heer Van Hattem (PVV) weet dat mensen de vuurwerkoverlast in Maaspoort wel melden, maar dat daar niets mee gebeurt en hij vraagt hoe dit in de praktijk zou moeten.

Wethouder Geers geeft aan dat er ook onmogelijkheden zijn en dat niet achter iedere boom een handhaver kan staan. Niet iedereen hoeft het ermee eens te zijn, maar er moet wel worden uitgelegd wat wel en niet kan en waarom de gemeente iets wel of niet doet. De samenleving heeft hier soms zelf ook een rol in omdat mensen uit de straten en buurten het vuurwerk afsteken. Er wordt geprobeerd mensen te activeren, de samenleving op te bouwen en duidelijk te maken waar de overheid echt voor is en waar mensen een eigen verantwoordelijkheid hebben. Daarvoor komt er een communicatiecampagne. Hij begrijpt de vraag over aanjagende werking niet. De heer Van Silfhout (Volt) bedoelde het aanjagen van zaken die de gemeente belangrijk vindt. Wethouder Geers zegt dat de raad daar een uitspraak over moet doen. Tweede termijn Mevrouw Welten (VVD) hoorde recent veel klachten over overlast op het water en ze vraagt of de handhaving hierop bij de rest van toezicht en handhaving hoort of dat dit anders gaat. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) is benieuwd welke input voor een goed beleidsstuk de wethouder heeft opgehaald. De heer Van Hattem (PVV) vindt het antwoord van de wethouder op de vraag over de overlast in Maaspoort teleurstellend. Er hoeft niet achter iedere boom een BOA te staan, maar de 9

prioriteit kan wel naar die wijk worden verlegd, zodat daar wat meer toezicht is. Mevrouw Hernández (50PLUS) heeft met verschillende wijkmanagers over de veiligheid gesproken en ze heeft begrepen dat prioriteiten op basis van meldingen worden gesteld, maar als iemand meerdere malen een probleem heeft gemeld en geen reactie krijgt dan zal hij geen melding meer doen waardoor de BOA's en wijkmanagers niet meer in deze wijk komen. Ze vraagt of deze redenering in het beleid kan worden meegenomen. Wethouder Geers zegt dat het niet klopt dat er geen BOA's en wijkmanagers meer in een wijk komen als daar geen meldingen zijn. Klachten zijn nodig om te kunnen prioriteren en er wordt gewerkt aan verdere optimalisering van het systeem waardoor ook aan de bewoners wordt teruggekoppeld wat er met een melding is gedaan. Prioriteiten worden ook aangepast naar aanleiding van ontwikkelingen, in het najaar wordt meer ingezet op vuurwerkoverlast en in de zomer is er meer handhaving op het water. Recreatie op het water heeft toegevoegde waarde en daar wordt nu ook beleid op gemaakt. Hij hoorde van bijna alle partijen dat ze zich kunnen vinden in de geponeerde stellingen en dat betekent een bevestiging van de filosofie die in het stuk staat.

Hij hoorde meerdere fracties ook zeggen dat preventie ook over repressie gaat en dat betekent dat het niet alleen gaat om handhaving, maar dat ook in het voortraject het een en ander moet worden gedaan. In het kader van het maken van beleid en het stellen van kaders moet duidelijk en uitlegbaar zijn waarom niet alles op dezelfde manier gaat. De menselijke maat en uitlegbaarheid is erg belangrijk. De voorzitter schorst de vergadering. 9.

Motie Opzeggen vriendschapsband met Wuxi De voorzitter heropent de vergadering. De heer Van Hattem (PVV) heeft begrepen dat er overleg tussen de provincie en verschillende Brabantse gemeenten over dit onderwerp komt en daarom is het goed dat de raad aangeeft hoe die over deze zogenaamde vriendschapsband met Wuxi denkt. Deze vriendschapsband is in 2009 begonnen en in 2019 is de burgemeester met een wethouder naar China geweest waar ze hebben aangegeven de vriendschapsband verder te willen versterken, maar daar is door corona weinig van terechtgekomen. In 2019 is ook een Chinese delegatie in Den Bosch geweest, maar sindsdien zijn er de nodige ontwikkelingen in China geweest. Dat land glijdt steeds verder af naar een communistische dictatuur. Hij vindt dat de gemeenteraad zich moet afvragen of de gemeente nog wel een vriendschapsband moet hebben met een overheid van een land dat zich zo gedraagt. Op 29 november jl. heeft de gemeenteraad van Eindhoven de motie 'Vriendschapsband Nanjing verbreken' aangenomen, ook de provincie Utrecht en de gemeente Arnhem hebben hun vriendschapsbanden stopgezet en de Tweede Kamer heeft een motie aangenomen over de risico's van een vriendschapsrelatie tussen lokale overheden vanwege de beïnvloeding van de Chinese communistische partij op lokale kopstukken die deze vriendschapsbanden met Nederlandse overheden onderhouden.

Hij wil het goede voorbeeld van de gemeenteraad van Eindhoven volgen, maar wel het Nederlandse en lokale economische belang vooropstellen omdat de gemeente niet de hele wereld kan veranderen, de lokale bedrijven mogen wel handel met China blijven drijven. Mevrouw Welten (VVD) vraagt of de heer Van Hattem met zijn laatste woorden de motie nuanceert. De heer Van Hattem (PVV) maakt onderscheid tussen een vriendschapsband en economische activiteiten. Wat het bedrijfsleven doet, is niet aan de gemeente en als daarvoor contact met de overheid nodig is dan kan dat. De heer Van Silfhout (Volt) geeft aan dat de gemeente geen band met dé Chinese overheid, maar met een Chinese lokale overheid heeft. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat de lokale overheden en de nationale overheid in China eigenlijk één groot geheel zijn die allemaal door de Chinese communistische partij worden vertegenwoordigd. De lokale overheden zijn niet autonoom, maar worden aangestuurd door de centrale Chinese overheid. 10

De heer Van der Krabben (Bosch Belang) merkt op dat Breda, Tilburg en Eindhoven altijd samen met de provincie naar China gingen en hij vraagt of het niet beter is om in samenwerking met de provincie al die vriendschapsbanden op te zeggen. In dat geval wil hij de motie wel steunen. De heer Van Hattem (PVV) heeft in Provinciale Staten een soortgelijke motie ingediend. Er is wel een verschil tussen de provincie en de gemeenten, de provincie heeft een band met een provincie in China en de gemeenten met een specifiek stad, zij mogen zelf bepalen of ze hun vriendschapsband wel of niet opzeggen. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) denkt dat stoppen met de vriendschapsband ook impact op de economische band met China heeft. De heer Van den Kerkhof (D66) heeft naar aanleiding van deze motie technische vragen gesteld en uit de antwoorden blijkt dat Den Bosch geen kaders voor stedenbanden heeft en hij weet niet of de raad bij het aangaan van deze vriendschapsband in 2009 betrokken was, maar het is mogelijk dat er geen raadsbesluit over deze vriendschapsband is genomen. Dat is opvallend omdat het gaat om een band met een Chinese stad en het regime in China de mensenrechten schendt, hij wil geen formele vriendschapsband met zo'n regime. Bovendien heeft deze vriendschapsband Den Bosch de afgelopen jaren bijzonder weinig opgeleverd.

D66 steunt de motie en als de overwegingen in de motie wat worden uitgebreid wil D66 hem ook mee indienen. De heer Van Silfhout (Volt) vindt het ongemakkelijk dat dit een vriendschapsband en geen zusterband of iets dergelijks heet. In een advies van Amnesty aan lokale overheden uit 2021 staat dat internationale relaties niet zijn voorbehouden aan nationale overheden omdat lokale overheden minder gepolitiseerd zijn en meer aan de civiele kant staan, waardoor het meer over civiele thema's dan over politieke thema's gaat. Kleine successen die daaruit voortkomen kunnen blauwdrukken zijn voor grotere zaken die in Nederland en in het vriendschapsland gebeuren. Ook zijn lokale overheden veel beter in staat om te experimenteren waardoor ze kleine experimentjes kunnen doen om de mensenrechtensituatie te verbeteren. Hij is zich ervan bewust dat de mensenrechtensituatie in China is verslechterd, maar de stedenband is voor beide partijen van belang. Amnesty benadrukt ook dat bij de lokale Chinese overheid andere gedachten en visies over het Chinese beleid leven. De lokale overheid in China heeft wel degelijk gedelegeerde taken, er is niet één overheid die op één manier werkt.

Er ontstaan op dit moment voor het eerst sinds vele jaren protesten in China en hij vraagt of, als de vriendschapsband blijft bestaan, de wethouder bereid is een actieplan te maken om de mensenrechten in China te verbeteren. Als de wethouder daar niet toe bereid is, steunt Volt de motie. Verder vraagt hij om bij iedere uitwisseling met Wuxi de mensenrechten op de agenda te zetten. De heer Roovers (SP) steunt de motie omdat de mensenrechten in China aan de lopende band worden geschonden en dit signaal een steun kan zijn voor de protesten die nu in China plaatsvinden. De SP overweegt ook om de motie mede in te dienen. Er wordt nu een beslissing genomen met het schenden van mensenrechten als argument en als hem dat goed uitkomt, zal hij dit argument ook in discussies gebruiken. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) wil weten of de wethouder iets met de vriendschapsband wil doen en wat hij de afgelopen jaren heeft gedaan om de mensenrechtensituatie in China ter discussie te stellen. Als de wethouder bereid is daar een extra stap in te zetten, wil ze dat actieplan afwachten en anders steunt De Bossche Groenen de motie.

De heer Van Rosmalen (GroenLinks) geeft aan dat de vriendschapsband indertijd een goed idee was en dat die tot bezoek over en weer heeft geleid, maar de politieke situatie in China is de laatste jaren behoorlijk veranderd, de greep van de Partij op de samenleving is behoorlijk versterkt en de mensenrechten zijn verslechterd. Het argument dat bestaande vriendschapsbanden de mogelijkheid biedt om die schendingen te bespreken was altijd al discutabel en onder de huidige omstandigheden helemaal. Daarom stemt GroenLinks voor deze motie. Mevrouw Hernández (50PLUS) vindt dat beide partijen beter moeten worden van een 11

vriendschapsband. De burgemeester is driekwart jaar geleden naar China geweest en heeft daar gesproken over internet en big data en ze vraagt wat daaruit is gekomen, of er iets samen is gedaan waardoor het verbreken van deze vriendschapsband consequenties voor bepaalde samenwerkingsverbanden heeft. 50PLUS vindt het schenden van mensenrechten kwalijk en als de motie wordt aangepast overweegt 50PLUS hem mede in te dienen. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) zegt dat de raad nooit een besluit over de vriendschapsband heeft genomen. China heeft in 2005 de provincie Noord-Brabant benaderd die daarop de burgemeesters van vier steden heeft benaderd. In die tijd ging het vooral om economische ontwikkelingen. Hij geeft mee dat er weer over een vriendschapsband kan worden gesproken als de situatie in China verandert en hij vraagt de heer Van Hattem om de provincie te benaderen zodat de vriendschapsbanden collectief worden verbroken. Dat komt krachtiger over, Bosch Belang wil de motie op die basis steunen en staat open voor de zaken die D66 aan de motie wil toevoegen. De heer Kabbouti (PvdA) weet dat deze stedenband in de slipstream van een handelsmissie van de provincie is aangegaan en dat het ging om ICT en agrifood. Hij vindt het te gemakkelijk om de stedenband nu door te knippen zonder enige context aan te geven.

Het is van belang dat de gemeenten die in de slipstream van de provincie deze vriendschapsbanden zijn aangegaan ook samen deze vriendschapsbanden verbreken. Dit is misschien een kans om de mensenrechten bespreekbaar te maken, maar dat moet wel samen met de andere gemeenten. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) heeft ook aangegeven dat ondernemers in China niet meer de vrijheid hebben om afspraken met buitenlandse ondernemingen te maken en dat het niet meer zinnig is om dit soort banden op economische gronden aan te gaan vanwege de invloed van de centrale overheid in China. Daarnaast brengt handel met China ook het gevaar van spionage met zich mee. Hij wil weten of de heer Kabbouti het ermee eens is dat er meer speelt dan alleen een mensenrechtenprobleem. De heer Kabbouti (PvdA) is het hiermee eens, maar hij vindt dat de band kan worden gebruikt om te kijken of er een gesprek mogelijk is en dat moet wel samen met de andere gemeenten. De heer Van Silfhout (Volt) weet dat de motie in Eindhoven is aangenomen omdat het college niet bereid was om de mensenrechten aan de kaak te stellen. De heer Kabbouti (PvdA) vindt dat het geen zin heeft als Den Bosch de vriendschapsband alleen verbreekt. Hij wil van het college weten of dit in de bestuurlijke context onderwerp van gesprek is.

Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) vraagt of de heer Kabbouti het niet verstandig vindt de vriendschapsband te verbreken vanwege alle kennis die met onder andere de JADS en de ICT-hub in Den Bosch aanwezig is waar China heel graag gebruik van maakt. De heer Kabbouti (PvdA) ziet de stedenband niet als een soort USB-poortje. Gezien de situatie kan het bij het in stand houden van de stedenband niet alleen gaan om ICT en agrifood en als andere zaken niet worden meegenomen, kan de stedenband worden verbroken. De heer Ploegmakers (CDA) zegt dat iemand meestal op basis van gelijkheid zijn eigen vrienden kiest. Hier is sprake van economische belangen en daarom twijfelt hij over de vriendschap. Hij is benieuwd wat het college vindt van de samenwerking met andere gemeenten en ook naar de wijziging van de heer Van den Kerkhof op de motie. De heer Van de Pol (PvdD) steunt het opzeggen van de vriendschapsband vanwege de schending van de mensenrechten in China, hij denkt dat de gemeente niet veel invloed heeft op de manier waarop daar met mensenrechten wordt omgegaan. Bovendien gaat het niet om een diepgaande vriendschapsband, maar is die vooral economisch gericht. De PvdD stemt daarom in met de motie.

Reactie college 12

Wethouder Geers wil de vriendschapsband niet overschatten, Wuxi heeft ongeveer vier miljoen inwoners en Den Bosch maar 156.000. De band komt voort uit een initiatief van de provincie, is gebaseerd op ICT en agrifood en er is niet echt een emotionele band. De filosofie achter het aangaan van de stedenbanden was dat de Chinese overheid nodig is om dat land binnen te komen. De economische meerwaarde van de vriendschapsband is op dit moment nihil, het draait vooral om uitwisseling van informatie over economische en sociale thema's, het gaat niet over hele zware agenda's. Dat betekent dat er geen afweging hoeft te worden gemaakt tussen mensenrechten en economische belangen. De gemeente Den Bosch heeft de afgelopen jaren amper iets met de vriendschapsband gedaan en heeft nooit een mensenrechtenagenda gevoerd, dat kan ook niet omdat Den Bosch veel kleiner dan Wuxi is. In het verleden is er wel eens een bestuurder naar China geweest omdat die deuren voor het bedrijfsleven kan openen. De heer Van Silfhout (Volt) zegt dat Amnesty aangeeft dat handelsmissies een vehikel zijn om mensenrechten aan de kaak te stellen en dat gemeenten meer impact hebben dan ze denken. Wethouder Geers zegt dat er dan veel meer landen zijn waar een lokale overheid met een stedenband iets aan de mensenrechten zou kunnen doen.

De heer Van Silfhout (Volt) wil weten of het college overweegt om zich in de toekomst wel met mensenrechten bezig te houden. Wethouder Geers vraagt zich af of deze vraag dan ook met betrekking tot bijvoorbeeld Qatar wordt gesteld. Er zijn heel veel redenen om niet samen te werken met een stad in China en daarom gaat hij geen actieplan over de mensenrechten maken. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) weet dat de insteek van Den Bosch was om economisch profijt uit de vriendschapsband te halen en er is een handelsmissie geweest om daar economisch voordeel uit te halen. Het is jammer dat de vriendschapsband wordt verbroken nu Wuxi Den Bosch nodig heeft. Wethouder Geers vindt dat de gemeente Den Bosch niet aan de huidige verslechtering in China heeft bijgedragen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) heeft niet gezegd dat de gemeente Den Bosch heeft bijgedragen aan verslechtering van de situatie. Wethouder Geers leest in de motie de oproep om een vriendschapsband te verbreken en niet om iets aan de mensenrechten te doen. Het college kan zich die heroverweging voorstellen omdat de vraag is welke meerwaarde deze vriendschapsband nog heeft en wat de rechtvaardiging van deze samenwerking is. Op 18 januari a.s.

bespreekt hij dit onderwerp met de provincie en de andere gemeenten, hij neemt de vanavond afgegeven signalen daarin mee en hij stelt voor de motie na die datum te formaliseren. Dan kan eventueel samen met de andere gemeenten en de provincie een krachtig signaal worden afgegeven. De heer Van den Kerkhof (D66) wil het door de wethouder genoemde overleg wel afwachten, maar de gemeenteraad van Eindhoven heeft de vriendschapsband al per direct beëindigd en dat betekent dat de grootste stad van de B5 de band verbreekt. Wethouder Geers weet dat Eindhoven buiten de provincie om een zelfstandig samenwerkingsverband met een Chinese gemeente heeft die losstaat van de Brabantse handelsmissie. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) volgt de lijn van de wethouder, maar die moet dan wel weten of hij voldoende steun van de raad heeft. Wethouder Geers heeft geen bezwaar tegen een richtinggevende uitspraak van de raad, maar in de voorliggende motie staat dat de vriendschapsband moet worden verbroken. De raad kan ook een motie indienen om het gesprek aan te gaan. De heer Van Hattem (PVV) begrijpt de overwegingen van de wethouder en hij vraagt wat het 13

college zelf zou doen als deze motie vandaag niet was behandeld. Wethouder Geers geeft aan dat het college dan gezien de ontwikkelingen in China tot de conclusie was gekomen dat de vriendschapsband in deze variant geen toegevoegde waarde heeft en dat het samen met de provincie en de andere gemeenten wil opereren. Mevrouw Welten (VVD) denkt dat niet over een eenduidig standpunt van alle betrokken gemeenten hoeft te worden gesproken als de raad meegeeft dat de band moet worden verbroken en andere gemeenten daar anders over denken. Wethouder Geers geeft aan dat het college op 18 januari a.s. niet in gesprek hoeft als de raad de motie aanneemt. Tweede termijn De heer Van Hattem (PVV) geeft aan dat er een verschil is tussen een vriendschapsband en het economische kader, China blijft een speler op de wereldmarkt. In het kader van deze vriendschapsband waren er allerlei handelsmissies, maar de wethouder gaf al aan dat deze band geen economisch meerwaarde voor Den Bosch heeft. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) vraagt of de heer Van Hattem denkt dat het verbreken van de vriendschapsband impact op de economische relatie heeft. De heer Van Hattem (PVV) zegt dat het stopzetten van de vriendschapsband geen economische invloed heeft en dat er zelfs minder kosten zullen zijn omdat er geen reizen naar China meer worden gemaakt.

Mevrouw Welten (VVD) zegt dat de wethouder niet meer in gesprek hoeft als de motie wordt aangenomen en ze vraagt de heer Van Hattem de motie aan te houden en de wethouder de kans te geven om het gesprek aan te gaan. De heer Van Hattem (PVV) heeft moeite met uitbreiding van de overwegingen omdat hij veel verschillende geluiden hoort die dan allemaal in de motie zouden moeten worden opgenomen. Hij overweegt wel overwegingen te schrappen, zodat het een heel simpele motie wordt waarin staat dat Den Bosch de vriendschapsband opzegt. In reactie op de opmerking van Volt over de mensenrechten merkt hij op dat de handelsmissies weinig zoden aan de dijk hebben gezet en dat China alleen maar verder is afgegleden. De SP gaf aan ook de mensenrechten als argument te gaan gebruiken, maar het woord 'mensenrechten' staat bewust niet in de motie omdat de gemeente geen mensenrechtenagenda heeft. De wethouder zei dat de economische meerwaarde nihil is, dat hij zich een heroverweging kan voorstellen en dat het college ook tot deze conclusie zou zijn gekomen. Dat betekent dat de motie aan de raad kan worden voorgelegd en als de raad hiermee instemt kan de wethouder hiermee in het overleg dezelfde positie als Eindhoven innemen.

Hij heeft er ook geen moeite mee om het overleg af te wachten en de motie daarna in stemming te laten brengen en een andere mogelijkheid is dat de commissie zo duidelijk was dat wethouder daaraan genoeg heeft om met een duidelijke insteek het gesprek aan te gaan. De heer Van der Krabben (Bosch Belang) waardeert het dat de heer Van Hattem bereid is de motie eventueel aan te houden. Mevrouw Welten (VVD) denkt dat het goed is om het gesprek van 18 januari a.s. af te wachten. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) hoorde de wethouder zeggen dat die nut en noodzaak van het onder de aandacht brengen van de mensenrechtensituatie niet ziet en ze hoort ook bij haar colleges geen enthousiasme. Dat betekent dat de vriendschapsband moet worden doorgeknipt en De Bossche Groenen zal de motie daarom van harte ondersteunen. De heer Huibers (Rosmalens Belang) steunt de motie. De heer Gersjes (VOOR Den Bosch) zal de motie ook steunen, maar hij vraagt zich wel af of dit geen impact op de ondernemers heeft. 14

Wethouder Geers zegt dat het onderwijsinstellingen en ondernemers vrij staat om zelfstandig contacten met China te onderhouden en met dat land te handelen. De economische focus van Den Bosch richt zich meer op de Europese agenda en ook op grond daarvan is het verbreken van de vriendschapsband goed uit te leggen. Hij zegt toe dat hij het gesprek op 18 januari a.s. ingaat met de insteek om de samenwerking met Wuxi te heroverwegen met als argument dat de band niet in de koers van de gemeente past. Hij zal de raad zo snel mogelijk na 18 januari over de uitkomst van dit gesprek informeren, zodat die in de raadsvergadering van januari 2023 eventueel kan bijsturen. Mevrouw Hendrickx (De Bossche Groenen) hecht eraan dat als aan Wuxi wordt doorgegeven dat de vriendschapsband wordt opgezegd daarbij ook wordt gecommuniceerd dat de schending van de mensenrechten mede de reden is om de vriendschapsband te beëindigen. Wethouder Geers heeft een toezegging gedaan op de elementen waarover de commissie eensgezind was en hij doet nu geen toezegging over de argumenten. Op basis van het gesprek van 18 januari 2023 wordt een goede brief met heldere argumenten gericht aan de Chinese partner opgesteld. De heer Van Hattem (PVV) is blij dat de wethouder het gesprek van 18 januari a.s. ingaat met de insteek om de samenwerking te heroverwegen en de vriendschapsband te verbreken.

Hij denkt dat het goed is om dit gesprek af te wachten en hij gaat ervan uit dat het college later aangeeft wat er in de brief aan Wuxi staat. 10.

Werkplanning Er zijn geen opmerkingen.

11.

Rondvraag en sluiting De heer Van de Pol (PvdD) is met een van de groene BOA's van de omgevingsdienst op pad geweest en daaruit kwam naar voren dat de samenwerking tussen de groene BOA's van de verschillende gemeenten niet goed loopt en dat ook de effectiviteit van die handhaving per gemeente verschilt. Het door de meeste Brabantse gemeenten ondertekende convenant Groene Handhaving kan daar een oplossing voor bieden omdat daarmee de groene BOA's in verschillende gemeenten actief kunnen zijn. Hij vraagt waarom de gemeente Den Bosch het convenant Groene Handhaving nog niet heeft ondertekend en wanneer dit wel gebeurt. Wethouder Geers antwoordt dat college voornemens is zich bij het Groene Convenant aan te sluiten. De voorzitter sluit de vergadering om 22.00 uur.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie Bestuur van 19 januari 2023. De secretaris, mr. drs. R. van der Meer

De voorzitter, mw. mr. drs. R. Lipman

15