2021-04-19 Commissie Bedrijvigheid vastgesteld

Commissie BEDRIJVIGHEID Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

Collegeleden:

19 april 2021 Bestuurscentrum, Raadzaal

mw. J.P.M. Welten-van Doremalen mr. drs. R. van der Meer M.M.J. Dingemans, mw. W. de Groot MSc, mw. A. Hernández, mw. R.F. van der Kallen-van der Donk, J.N. Kieft, mw. drs. H.M. Mees-Huibers, W.J.B. Meijer, D.J.G. Peters, M.C.J.M. Ploegmakers, A.P.R.G.M. van Rosmalen, A.M. Rotman, P.W.M. Schellings, O.R. Thelissen, mw., W.A.M. Vugs mr. J.W.F. Hoskam, mr. H.C. van Olden.

Afwezig:

E.R.F. Esser, L.A.J. van Griensven, W.B.G. Hoeben, H.J.M. Mees, G.J.I.J. Smeets MBA, mw. C.K.J. Visscher, mw. J.M.C. van Gool, mr. drs. I.E.C. Visschedijk, P.H. Wiggers.

Verslaglegging:

mw. P.J. van Hoorn

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering en heet de aanwezigen en de mensen die thuis kijken en luisteren welkom. Er zijn afmeldingen ontvangen van de heren Esser, Van Griensven en Mees en mevrouw Van Gool, mevrouw Visschedijk en mevrouw Visscher.

2.

Vaststelling van de agenda De agenda wordt conform vastgesteld.

3.

Vaststellen van het verslag van de commissie Bedrijvigheid van 22 maart 2021 Het verslag is vastgesteld.

4.

Lijst van de lijst van toezeggingen en de lijst openstaande moties De voorzitter meldt dat wordt voorgesteld motie 10, 'Proactief op zoek naar provinciale en rijksmiddelen voor een economisch perspectief' als afgedaan te beschouwen. De commissie gaat hiermee akkoord.

Raadsvoorstellen 5. Uitvoeren Erfgoedwerkplaats De voorzitter zegt dat het college voorstelt het project Stadsarchief fase 1 naar de uitvoeringsfase van het Structuurfonds te brengen, het een krediet van € 5,47 miljoen voor de uitvoering vraagt en het dat ten laste van het Structuurfonds wil brengen. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) memoreert dat Mario Jacobs in april 2021 afscheid nam als GroenLinks wethouder in Tilburg en dat hij dijkgraaf wordt. In zijn afscheidsinterview in het Brabants Dagblad zei hij onder andere "In Breda of Den Bosch gaat het om het uiterlijk van de stad en in Tilburg gaat het erom wat er gebeurt". Gelukkig gebeuren er tal van dingen in de stad Den Bosch en in de gemeente, maar de heer Jacobs heeft wel een punt, mensen houden van Den Bosch en ze komen ernaartoe om hoe de stad eruitziet. In de jaren '60 heeft de Rijksdienst talloze historische panden tot monument verklaard en daarom zijn ze behouden, een groot deel van het stratenplan van de gemeente is eeuwenoud. Als zijn grootmoeder vandaag de dag via De Heinis, waar ze in haar jeugd woonde, de stad zou binnenkomen, zou ze helemaal niets meer herkennen van de omgeving waarin ze opgroeide, maar eenmaal op het Hinthamereinde aangekomen, zou ze blindelings de weg naar de Markt vinden. De gemeente, de stad en de 1

dorpen zijn altijd aantrekkelijk geweest voor Neanderthalers die er neerstreken en die gelukkig niet hebben gewacht tot er eindelijk een stadscamping kwam, voor mensen die hun godsdienst beleefden in de Tempel van Empel, voor de handelaren die zich vestigden in de pas gestichte stad, voor hun nageslacht en voor iedereen die zich hier de afgelopen eeuwen vestigde. Al deze mensen hebben hun sporen achtergelaten, die sporen samen vormen het erfgoed en dat verdient een goede plek, niet alleen een plaats waar het de komende eeuwen goed bewaard wordt, maar ook een plek die toegankelijk is voor zo veel mogelijk mensen uit de gemeente Den Bosch en van verder daarbuiten. Daarom besloot de raad indertijd tot het samengaan van het Stadsarchief en de dienst Bouwhistorie, Archeologie en Monumenten. Het is prettig dat alle medewerkers van de afdeling Erfgoed binnenkort echt in de Bethaniestraat aan het werk kunnen en het is terecht dat de gemeente investeert in Den Bosch datastad, maar erfgoed is net zo'n belangrijke pijler onder het economische beleid. Naast het innovatiedistrict krijgt Den Bosch na de verbouwing van het Groot Tuighuis een centraal punt binnen een erfgoeddistrict dat het Jeroen Boschkwartier wordt genoemd. GroenLinks kan zich uitstekend vinden in het concept 'Ontdekken, onderzoeken en ontmoeten' en in de keuze voor de beoogde doelgroepen.

Het is vanzelfsprekend dat het monument wordt verduurzaamd, het is erg hard nodig dat de Bloemenkamp op termijn beschikbaar komt voor woningbouw en GroenLinks wacht met belangstelling het locatieonderzoek Reinier van Arkel af en hij is benieuwd of daar betaalbare mogelijkheden voor het archiefdepot zijn. Het bedrag voor de realisatie staat in het gedekte deel van het Structuurfonds en daarom wil GroenLinks snel op weg naar de uitvoeringsfase. De heer Peters (D66) is benieuwd naar de ontwikkelingen in het Groot Tuighuis, de impressies in het raadsvoorstel zien er mooi uit en tonen een moderne en laagdrempelige erfgoedwerkplaats voor alle geïnteresseerden. Er wordt al sinds 2015 op deze ontwikkeling aangestuurd en het is prettig dat hier nu een besluit over wordt genomen. D66 hoort graag hoe is gekomen tot een publieksconcept met vier evenementen per jaar in het Groot Tuighuis. Den Bosch heeft een rijke historie en die mag met een grotere regelmaat worden uitgedragen, D66 wil daarom streven naar een hoger bezoekersaantal. Het erfgoed mag meer in de etalage worden gezet en deze nieuwe locatie is daarvoor de uitgelezen plek.

Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) vindt dit een mooi concept met historisch onderzoek, archeologie, bouwhistorie en het archief samen onder een dak, een erfgoedcentrum dat midden in de samenleving staat en dat voor iedereen vrij toegankelijk is, ze hoopt dat er veel bezoekers zullen komen. Rosmalens Belang vindt dit een mooi voorbeeld van hoe het historische Den Bosch samensmelt met het 's-Hertogenbosch van nu met alle moderne technieken. Rosmalens Belang had graag gezien dat deze moderne technieken nog veel meer gebruikt zouden worden door het archief om te zetten in een digitaal archief, maar ze heeft begrepen dat dit door de wettelijke eisen waaraan een archief moet voldoen nog niet kan. Ze vraagt zich wel af of er al een begin kan worden gemaakt met het opslaan van de meest relevante en de meest opgevraagde stukken, zodat die overal te raadplegen zijn. Het is veel werk om 8 kilometer Stadsarchief te scannen en ze denkt dat de vrijwilligers van het Brabants historisch informatiecentrum, de amateurcultuuronderzoekers en de heemkundeverenigingen hier zeker bij willen helpen. Het voordeel hiervan is dat er geen historisch pand in de binnenstad nodig is, wat erg veel kost, dat bijvoorbeeld de Bloemenkamp vrijkomt voor ontwikkeling en dat de archieven elders in de stad kunnen worden opgeslagen.

Bijvoorbeeld een leegstaand kantoorpand kan hier voor minder geld geschikt voor worden gemaakt dan een historisch pand en dan kan, zoals in de motie van 12 mei 2020 van de heer Ploegmakers van het CDA wordt voorgesteld, worden onderzocht of de Bloemenkamp geschikter is voor studentenhuisvesting. Papier is mooi, maar ook kwetsbaar en ze denkt dat de historische gegevens veilig moeten worden gesteld door ze digitaal op te slaan. Rosmalens Belang gaat akkoord met punt 1, het beschikbaar stellen van het uitvoeringskrediet en punt 2, het overhevelen van het project Stadsarchief fase 1 van de planstudiefase naar de uitvoeringsfase 2, zoals in 2015 al is besloten. De heer Vugs (SP) vindt dat hiermee veel geld gemoeid is, maar de drie O's staan voor ontdekken, onderzoeken en ontmoeten en dat maakt de zaak al direct anders, zeker als met het genoemde bedrag het gebouw ook flink wordt verduurzaamd. Door de drie O's wordt het aantrekkelijker om het pand te bezoeken en dat is goed voor de stad Den Bosch. Hij vraagt zich af of met het vrijkomen van de Bloemenkamp ook wordt gedacht aan de sociëteit van de JADS en of de besluiten moeten worden omgedraaid; hij denkt dat eerst moet worden besloten tot de uitvoeringsfase over te gaan en dat vervolgens geld ter beschikking wordt gesteld. De SP stemt in 2

met het voorstel. Mevrouw Mees (De Bossche Groenen) is blij dat er met dit plan weer toekomst in het verleden zit, dat heeft Den Bosch nodig en De Bossche Groenen stemt graag met dit plan in. Mevrouw Hernández (50PLUS) is erg positief over dit voorstel waarmee het erfgoed goed kan worden benut, investeren in de geschiedenis van Den Bosch is investeren in de toekomst. 50PLUS is trots dat op een duurzame manier wordt omgegaan met het gebouw in het Erfgoedkwartier met de verschillende musea waar kunst, archeologie en het archief bij elkaar komen, maar ze heeft wel een aantal opmerkingen. 50PLUS maakt zich een beetje zorgen over het geplande aantal bezoekers na de verbouwing. Er wordt gesproken over 7500 tot 10.000 bezoekers per jaar en ze stelt voor om bijvoorbeeld via promotie vanuit citymarketing, in combinatie met de Kring Vrienden van 's‑Hertogenbosch of het Jeroen-Boschcentrum gidsen groepen te laten rondleiden. Momenteel is het wettelijk nog niet mogelijk om de materialen te digitaliseren, maar ook kan digitalisering in het gebouw zelf worden toegepast om de belevenis van het bezoek te verbeteren. Ze wil het erfgoed via een app de eigen geschiedenis laten vertellen en de scholen verplicht één bezoek per jaar aan de Erfgoedwerkplaats laten brengen. Ten slotte merkt ze op dat de organisatie op de een of andere manier geprikkeld moet worden om bezoekers aan te trekken.

De heer Schellings (Bosch Belang) staat achter de doelstellingen in het algemeen, die doelstellingen en de gepresenteerde beelden van het gebouw na het opknappen geven een mooi en acceptabel plaatje. De raad heeft in het verleden ingestemd met ongeveer € 6,5 miljoen voor de Erfgoedwerkplaats en het archiefdepot en nu wordt € 5,5 miljoen gevraagd voor de Erfgoedwerkplaats exclusief het wettelijk verplichte Stadsarchief, maar de gepresenteerde kostenraming laat te wensen over. De raad wordt gevraagd € 5,5 miljoen toe te kennen voor de verbouwing van het kerkgebouw waarbij enkele verbouwingsactiviteiten worden opgesomd zonder te vermelden wat ze per stuk kosten. € 5,5 miljoen op een nattevingerbegroting toekennen doet Bosch Belang twijfelen om met dit raadsvoorstel akkoord te gaan. Daarnaast is Bosch Belang bang dat in de toekomst voor de uitvoering van het wettelijk verplichte Stadsarchief veel meer geld dan de overgebleven € 1 miljoen wordt gevraagd. De heer Ploegmakers (CDA) vindt het geen nattevingerwerk, de gemeente legt niet zomaar € 5,5 miljoen neer, en hij vraagt hoe de heer Schellings bij die opmerking komt. De heer Schellings (Bosch Belang) geeft aan dat bij veel bouwprojecten veel geld beschikbaar is gesteld en daar later nog meer geld bij moest.

Bosch Belang vindt wat in dit stuk staat onvoldoende om zomaar € 5,5 miljoen beschikbaar te stellen en wil weten waar dat geld precies naartoe gaat. Hij vraagt of de wethouder een gespecialiseerde begroting ten aanzien van de gevraagde € 5,5 miljoen naar de raad kan sturen en of hij kan aangeven of in de toekomst niet meer dan de overgebleven € 1 miljoen voor het Stadsarchief wordt gevraagd. De heer Ploegmakers (CDA) weet nog dat de raad precies een jaar geleden in zijn eerste videovergadering heeft gesproken over het voorbereidingskrediet voor de Erfgoedwerkplaats. In 2020 sprak hij al over nut en noodzaak van goede huisvesting voor het Stadsarchief en de afdeling Erfgoed en vandaag wordt de volgende stap gezet richting de uitvoering van de Erfgoedwerkplaats. Hij complimenteert de wethouder en iedereen die heeft meegewerkt aan de ontwikkeling van dit project. Het is een fraai en ambitieus plan, een plan dat past bij de rijke historie van 's-Hertogenbosch, een multifunctionele Erfgoedwerkplaats waar men onderzoekt, ontmoet en ontdekt, een plaats waar ruim baan wordt geboden aan educatie, waar de jeugd in contact wordt gebracht met de geschiedenis van de stad en ommelanden, maar ook een plek waar de heemkundekringen kunnen samenkomen en kunnen samenwerken aan bijvoorbeeld Open Monumentendag of waar ze samen toewerken naar 2029, 600 jaar beleg van 's-Hertogenbosch.

Het is ook een plaats waar cursisten samenkomen voor 'Bosschologie' of waar de commissieleden welkom zijn voor de ‘Rambo’cursus, maar ook individuele bezoekers zijn welkom voor onderzoek of studie, onderzoek naar zijn of haar roots of om zich gewoon te verdiepen in de rijke historie van de stad 's-Hertogenbosch. Uit alles blijkt dat er heel veel belangstelling voor de geschiedenis van 's-Hertogenbosch is en daarbij hoort een goede Erfgoedwerkplaats waar een bezoeker gastvrij in een goed ingerichte omgeving wordt ontvangen. € 5,4 miljoen voor deze ontwikkeling is een grote investering, maar die is voor tientallen jaren 3

en bovendien wordt een uit 1430 stammend pand verduurzaamd van energieniveau E naar B. Het is goed dat wordt gezocht naar gelden van derden die van het nu gevraagde bedrag kunnen worden afgetrokken. Hij blijft de verdere ontwikkeling van dit archiefdepot met grote belangstelling volgen. In 2020 diende het CDA een motie in om onderzoek te doen naar de mogelijkheid om op de plek van de huidige Bloemenkamp een sociëteit/studentenhuisvesting te realiseren en daar staat het CDA nog steeds achter. Hij hoopt dat het college actief met die motie aan de slag gaat. Mevrouw De Groot (VVD) vindt dat het voorliggende voorstel over de Erfgoedwerkplaats naadloos aansluit op de twee thema's in het citymarketingbeleid, namelijk Cultuurhoofdstad van het Zuiden en toonaangevende datastad. Er wordt samenwerking gezocht met tal van culturele en educatieve partners en ook digitaal erfgoed en erfgoeddata maken deel uit van het publieksconcept. Met de Den Bosch tijdmachine worden de digitale data over de geschiedenis van de stad, haar inwoners en de bezoekers via een interactief scherm in virtual reality verbonden en gekoppeld aan historische kaarten en 3D-modellen. De hele begane grond krijgt een semiopenbare publieksfunctie die flexibel is in te richten en waar al aandacht gevestigd kan worden op actuele vondsten of ontdekkingen.

In het publieksconcept wordt nadrukkelijk rekening gehouden met de beleefbaarheid van het concept voor bezoekers met een visuele of auditieve beperking, bezoekers komen in de Erfgoedwerkplaats letterlijk in aanraking met het erfgoed want aanraken mag. Daarmee is de Erfgoedwerkplaats niet alleen klaar voor alle bezoekers, maar zeker ook voor de toekomst. Wat de Bossche VVD betreft, ontbreekt in dit raadsvoorstel echter ook een kans, namelijk samenwerking met het Brabants Historisch Informatie Centrum. Het publieksconcept van de Erfgoedwerkplaats en dat van het BHIC liggen in elkaars verlengde en ze vraagt of de wethouder kan aangeven hoe de onderlinge samenhang wordt bezien en hoe het cultuurhistorisch landschap door samenwerking tussen deze partijen wordt versterkt. Een groot deel van de totale kosten van € 5,47 miljoen is voor duurzaamheidsmaatregelen om het pand van energielabel E naar energielabel B te brengen en de Bossche VVD had graag gezien dat inzicht was geboden in de te maken keuzes wat betreft energetische maatregelen om de haalbaarheid van dit streven ook op economische aspecten te kunnen beoordelen. Daar is nu nog geen inzicht in en ze vraagt of de wethouder naar de raad komt zodra dit inzicht er wel is. De Bossche VVD vindt het jammer dat het voorstel over het archief pas later komt.

Daarover is nu nog niets te zeggen omdat het haalbaarheidsonderzoek nog loopt en daarom is ook nog niets te zeggen over het kostenplaatje van de archiefbewaarplaats elders en de verhuizing van functies uit de locatie Bloemenkamp. De VVD-fractie had graag het totale plan in een keer in beeld gehad omdat nu separate afwegingen worden gemaakt terwijl de ontwikkelingen communicerende vaten zijn en ze vraagt of de wethouder alvast een tipje van de sluier over het vervolg kan oplichten. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) zegt dat na de realisatie van het definitieve ontwerp van het Groot Tuighuis een nieuw pareltje aan het Jeroen Boschkwartier is toegevoegd. Hij denkt dat dit publieksconcept veel bezoekers van binnen en buiten de stad zal trekken, maar hij hoopt wel dat deze naar verwachting jaarlijks 7000 tot 10.000 bezoekers langer dan het Bossche kwartiertje de tijd zullen nemen om te ontdekken, te onderzoeken en te ontmoeten. Leefbaar 's-Hertogenbosch gaat akkoord met het voorstel en hij is benieuwd naar de resultaten van het haalbaarheidsonderzoek met betrekking tot het archiefdepot en zeker wat betreft de financien. Als daar enigszins zicht op te geven is, is het prima.

De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) vindt 10.000 bezoekers weinig, daar moet meer aandacht aan worden besteed en hij wil meer inzicht in de kosten hebben, met name in de kosten om energieneutraal te worden. Verder stipt hij aan dat samenwerking met andere heemkundekringen en historische genootschappen in de kernen van de gemeente Den Bosch erg belangrijk is en dat ook naar hun huisvesting moet worden gekeken. Er wordt al sinds 1995 over een Erfgoedwerkplaats gesproken en gewoon ge-DREVEN steunt dit voorstel. Reactie college Wethouder Van Olden bedankt de commissie voor de steun voor deze belangrijke ontwikkeling voor nu en de toekomst. Het gaat ook om de collega's die na jaren samen op één plek willen zitten. De locatie Bloemenkamp is echt op en rijp voor herontwikkeling, maar deze ontwikkeling zit niet bij de portefeuille Erfgoed, maar die motie staat nog op de lijst van openstaande moties en wat hem betreft wordt daar rekening mee gehouden, maar dat is een vervolg. Het genoemde 4

aantal fysieke bezoekers is een aanname, in het Jeroen Boschjaar kwamen er 30.000 bezoekers naar het Groot Tuighuis. Een van de belangrijkste bezoekers is de digitale bezoeker, in 2020 waren er 235.000 digitale bezoeken, waarvan 135.000 unieke bezoekers en dat is een enorme prestatie. Men loopt qua educatie en de innovatieve kant van het erfgoed voorop, bijvoorbeeld met de deelname aan de dataweek. Het is een combinatie van fysiek bezoek en veelvuldig digitaal bezoek. Er wordt nadrukkelijk samengewerkt met het BHIC en de nieuwe directeur daarvan, Jan Kriek, wil nadrukkelijk ook in relatie met het Kruithuis ten volle meedoen in de Bossche samenleving. Het BHIC is op dit moment geen publieksinstelling voor fysiek bezoek, maar met name een online publieksinstelling ten behoeve van de aangesloten gemeenten, met name de gemeenten om Den Bosch heen. Het is de bedoeling dat er vier grote evenementen in met name de grote binnenruimte worden gehouden, maar er zijn daarnaast talloze kleinere evenementen en bijvoorbeeld de Heemkundekring kan daar vergaderen. Er zijn restauratie- en verbouwingskosten, kosten voor de technische installaties, verduurzamingskosten en inrichtingskosten, maar hij kan de verdeling daarvan nu niet prijsgeven omdat er nog een aanbesteding komt.

Als de kosten inzichtelijk kunnen worden gemaakt, neemt hij de raad daar graag in mee en afhankelijk van het momentum is daar wel of niet geheimhouding voor nodig. Er is voor gekozen om de Erfgoedwerkplaats nu te realiseren en niet te wachten op het archief omdat nog onduidelijk is op welke termijn de doorontwikkeling van de archiefbewaarplaats plaatsvindt en om in het kader van de pandemie zo veel mogelijk investeringen naar voren te halen omdat dit goed voor de economie is. Het college schat in dat het resterende bedrag plus de opbrengsten van de Bloemenkamp en het aantrekken van de derde geldstroom in totaal voldoende is voor het realiseren van een archiefbewaarplaats. Idealiter komt die zo dicht mogelijk bij het Groot Tuighuis en wordt de Bloemenkamp zo snel mogelijk vrijgespeeld voor herontwikkeling met eventueel een studentensociëteit zoals in de motie van de heer Ploegmakers staat. Het gaat om ontdekken, ontmoeten en onderzoeken en de collega's van Erfgoed staan te popelen om actie te ondernemen en verder te gaan. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) mist een opmerking over het erfgoed en de historische genootschappen in de kernen. De heer Schellings (Bosch Belang) vindt het knap dat de wethouder € 5,5 miljoen op tafel kan toveren zonder een begroting te hebben en dat hij zegt dat nog niet bekend is wat de kosten exact worden.

Verder wil hij weten of de wethouder voor het Stadsarchief genoeg heeft aan de resterende € 1 miljoen. Wethouder Van Olden geeft aan dat veel met de Heemkundekringen wordt samengewerkt, maar dat nu geen huisvestingsvraag voor de Heemkundekringen voorligt. Hij weet dat de Heemkundekring Rosmalen het liefst uit het oude stadhuis van Rosmalen naar een andere locatie wil en als er vragen zijn, is er overleg, maar dit raadsvoorstel ziet op de doorontwikkeling van het Groot Tuighuis en niet op een investering voor een locatie elders. Wethouder Geers kijkt achter de schermen wel of er iets mogelijk is. De kostenposten zijn echt wel afgeprijsd en daarop is dit bedrag gebaseerd, daarmee moet de commissie het op dit moment doen, hij kan nu niet meer informatie geven vanwege de aanbesteding. Het college schat in dat het resterende bedrag van het Structuurfonds, de opbrengst van de Bloemenkamp en het aantrekken van derde geldstromen toereikend is voor de doorontwikkeling van de Archiefbewaarplaats. De heer Schellings (Bosch Belang) neemt het terug in de fractie om te bespreken of er wat meer inzicht in de financiën moet komen. De heer Vugs (SP) vindt het een hamerstuk. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) vindt het een hamerstuk. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) vindt het een hamerstuk. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt het een hamerstuk.

Mevrouw Mees (De Bossche Groenen) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Hernández (50PLUS) gaat ervan uit dat de wethouder de raad informeert over de 5

ontwikkelingen en dat vroeg of laat wordt gekeken hoe het geld gebruikt wordt. Op dit moment is het een hamerstuk. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) vindt het een hamerstuk. De heer Peters (D66) vindt het een hamerstuk. Mevrouw De Groot (VVD) vindt het een hamerstuk. De heer Ploegmakers (CDA) vindt het een hamerstuk. De voorzitter stelt vast dat nog niet bekend is of het een bespreekstuk of een hamerstuk wordt. 6.

Wijziging van de programmabegroting voor het dienstjaar 2021 De voorzitter meldt dat presidium heeft geconstateerd dat het onderdeel Herijking citymarketing niet voldoet aan de criteria voor afhandeling via de procedure Begrotingswijziging en mogelijk tot een inhoudelijke discussie leidt. Daarom staat de begrotingswijziging niet op de agenda van de commissie Bestuur maar op die van de commissie Bedrijvigheid. Het college heeft een aanvullende inhoudelijke toelichting op het voorstel geven. Mevrouw Mees (De Bossche Groenen) heeft geen moeite met het onderdeel Sportiom maar wel met het onderdeel citymarketing. De VVV gaat uit De Moriaan en het loket hoeft daar niet per se te blijven, andere gemeentelijke panden in de binnenstad van Den Bosch zijn logischer voor alleen maar een loket, een balie met een aardige mijnheer of mevrouw erachter. Ze denkt daarbij aan Het Bolwerk, het Huis van Bosch op de Markt of het gebouw van Stadstoezicht bij Parkeergarage Sint-Jan. Ze denkt ook aan de toekomstige verhuurbaarheid van De Moriaan omdat alleen een aardige mijnheer of mevrouw achter een balie een teleurstelling kan zijn voor mensen die De Moriaan vroeger in de volle glorie met de VVV hebben bezocht. Ze is voor een balie, maar ziet die graag anders.

Mevrouw De Groot (VVD) merkt op dat in de begrotingswijziging Herijking citymarketing het subsidiebudget voor 2021 voor VVV 's-Hertogenbosch en de Meijerij wordt omgezet in een budget voor een fysiek en online bezoekersloket. Voor de verbouwingskosten van het fysieke bezoekersloket wordt een krediet van € 136.500 gevraagd, maar alle verdere informatie, een toelichting en een planning ontbreken. Het is van groot belang om vaart met de realisatie te maken maar een kwalitatieve afweging mag niet ontbreken. De vraag is wat er precies gebeurt met dit krediet, hoe het fysieke loket wordt bemenst, wanneer dat opengaat, waarom het op deze locatie komt en of er alternatieve locaties zijn overwogen. De Bossche VVD heeft een positieve grondhouding wat betreft de voorgenomen ontwikkeling, maar deze vragen moet het college bij het aanvragen van een krediet wel beantwoorden en ze hoort graag van de wethouder welke afwegingen het college hierin heeft gemaakt. De Bossche VVD heeft technische vragen gesteld over de besteding van het aangevraagde krediet omdat de gebruiksfunctie van het pand hetzelfde blijft en er geen verbouwing nodig lijkt te zijn en in de beantwoording staat dat er meer dan € 100.000 wordt besteed aan inrichting, decoratie en ICT. Dat vindt ze erg veel, zeker gezien de huidige tijdgeest en de financiële positie van de gemeente.

Ze vraagt of het klopt dat het streven is om het fysieke loket in de loop van mei 2021 te openen omdat de behandeling van de begrotingswijziging pas op 18 mei a.s. op de raadsagenda staat. Dan is de tijd om de opdracht tot het uitvoeren van de werkzaamheden in de markt uit te zetten en tot daadwerkelijke uitvoering over te gaan wel heel erg kort en ze vraagt of het gevraagde krediet, al dan niet deels, al is ingezet of dat de opdrachten daartoe al zijn toegekend. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) stemt in met de voorgestelde wijzigingen van de programmabegroting, ook die wat betreft het krediet Citymarketing. Het proces met een raadsvoorstel over de veranderde besteding van het eerder voor de VVV bestemde bedrag verdient geen schoonheidsprijs, maar aan de andere kant heeft het college de raad steeds bij het voortraject betrokken en het kan het nauwelijks een verrassing zijn en heeft de raad ook aangedrongen op snelheid om samen met Den Bosch Partners de citymarketing vorm te geven. De heer Thelissen (CDA) is positief over dit voorstel, zeker wat betreft het Sportiom. Wat betreft citymarketing werd hij getriggerd door de opmerkingen van mevrouw De Groot en mevrouw 6

Mees. Er wordt inderdaad financiële ruimte gecreëerd en op verzoek van de gemeenteraad wordt haast gemaakt met de invulling van de eerdere voorstellen, amendementen en moties, maar die inhoudelijke discussie is nog niet gevoerd. Hij is erg benieuwd naar de uitleg van het college. Het spreekt voor zich dat de raad dit vanuit zijn controlerende rol nauwgezet zal volgen. Mevrouw Hernández (50PLUS) kan zich vinden in de woorden van de vorige sprekers. Het Sportiom is geen probleem en voor erfgoed zorgen is altijd een goede investering. Ze is verbaasd dat er geen onderbouwing van de financiën en de exploitatie is omdat de controlerende rol van de raad zo in het geding komt. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) ziet dit als een technische wijziging die noodzakelijk is voor het realiseren van een fysiek loket in De Moriaan en het opstarten van de eerste fase met Den Bosch Partners. Wat Rosmalens Belang betreft, is dit een hamerstuk. De heer Meijer (gewoon ge-DREVEN) is het eens wat betreft het Sportiom, maar gewoon geDREVEN heeft wel vragen bij het Moriaangebeuren. De heer Vugs (SP) sluit zich aan bij de vragen over de verbouwing van De Moriaan. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) stemt in principe in met de twee begrotingswijzigingen, maar hij is wel benieuwd naar de reactie van de wethouder op de opmerkingen van verschillende collega's.

Reactie college Wethouder Hoskam geeft aan dat het zijn taak als wethouder van Financiën is om de rechtmatigheid van de uitgaven van de gemeente te borgen. Het college is van mening dat aan deze uitgave een besluit van de raad ten grondslag ligt omdat er bij de begrotingsbehandeling een motie is aangenomen en de gemeenteraad vragen heeft gesteld over snel handelen en een fysiek loket om in het kader van de citymarketing gedoseerd publiek naar 's-Hertogenbosch te trekken. Het college heeft op 1 december 2020 het besluit genomen om De Moriaan als locatie aan te wijzen en dat is op 3 december 2020 middels een raadsinformatiebrief aan de raad medegedeeld. Als er geen besluit van de raad aan ten grondslag had gelegen, zou er een nieuw raadsbesluit moeten worden genomen. De tweede vraag was of dit binnen de bestaande budgetruimte in casu het omzetten van het krediet van VVV valt. Dat valt daar inderdaad binnen, maar het is een andere aanwending en daarom is er een wijziging nodig. Als dit niet het geval is, moet op grond van een motie van GroenLinks van een aantal jaren geleden ook een raadsbesluit worden genomen. De besteding valt binnen de exploitatieruimte en daarom kan het via een technische wijziging van de programmabegroting. Als dat niet het geval zou zijn zou er ook een raadsbesluit nodig zijn geweest.

Wat betreft de kostenopzet en de soorten onderwerpen sluit hij zich aan bij wat wethouder Van Olden net zei, er wordt serieus gekeken naar wat noodzakelijk is en er zijn nog geen wijzigingen in het pand De Moriaan aangebracht. Mevrouw Mees (De Bossche Groenen) wil weten waarom het De Moriaan en niet een andere locatie moet zijn. Mevrouw De Groot (VVD) vraagt hoe het college omgaat met de nog openstaande inhoudelijke vragen gezien het ontbreken van een functioneel wethouder en of de wethouder, de beraadslagingen gehoord, nog steeds van mening is dat er een grondslag in de vorm van een raadsbesluit is. Wethouder Hoskam zegt dat hij wat betreft de vraag van De Bossche Groenen verwijst naar het collegebesluit van 1 december 2020 dat in de raadsinformatiebrief van 3 december 2020 is opgenomen. Het college meent nog steeds dat er een grondslag is om dit voorstel aan de raad te doen zoals dit is afgesproken, in de wetenschap dat ook partners in de stad aangeven dat dit snelheid behoeft om klaar te zijn voor het nieuwe toeristenseizoen om daarmee ook een eerste stap te zetten in de citymarketinggedachte. Dat zijn vanuit zijn perspectief als wethouder van Financiën belast met het bewaken van de rechtmatigheid de vereisten van dit voorstel.

Mevrouw Mees (De Bossche Groenen) vindt een locatie in een bestaand pand dat al door de gemeente wordt gehuurd of geëxploiteerd gemakkelijker dan een verbouwing. Ze vraagt of de 7

wethouder in zijn overweging om voor De Moriaan te kiezen ook de toekomstige verhuurbaarheid heeft meegenomen. Mevrouw De Groot (VVD) wil weten hoe het college omgaat met de inhoudelijke vragen die de wethouder niet behandeld heeft. Wethouder Hoskam verwijst ten aanzien van de keuze van het pand naar het besluit dat het college op 1 december 2020 heeft genomen en dat de raad op 3 december 2020 is medegedeeld. Hij vraagt zijn collegae de andere feitelijke vragen te beantwoorden. De voorzitter vraagt welke vragen precies worden beantwoord. Wethouder Hoskam antwoordt dat het gaat om de vragen die over de begroting zijn gesteld. Hij heeft hier globaal op geantwoord en verwezen naar het antwoord dat wethouder Van Olden net gaf, er wordt serieus gekeken naar welke posten er wel en niet in thuishoren. Hij heeft begrepen dat er een behoorlijke ICT-investering nodig is. Verbouwingen brengen altijd veel kosten met zich en hij noemt de verbouwing van het stadhuis als voorbeeld, voor zover dat kan, wil hij die best inzichtelijk maken. Er zijn nog geen uitvoeringsmaatregelen genomen, maar er is wel druk, ook van de partners, om dit snel tot stand te brengen in een gebouw dat al een publieksfunctie had, dat was een van de argumenten om voor dit gebouw te kiezen. De voorzitter vraagt wanneer de wethouder inzicht in de kosten kan verschaffen.

Wethouder Hoskam zegt dat dit ongetwijfeld voor de raadsvergadering is. De raad heeft altijd het budgetrecht en heeft de mogelijkheid om niet in te stemmen. Hij bewaakt de rechtmatigheid en kijkt vanuit dat perspectief naar dit voorstel. De heer Schellings (Bosch Belang) vindt het een hamerstuk. De heer Vugs (SP) wacht op het inzicht. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) vindt het een hamerstuk. De heer Meijer (gewoon ge-DREVEN) wacht nog even af. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Mees (De Bossche Groenen) is nog niet overtuigd en ze neemt het terug in de fractie. Mevrouw Hernández (50PLUS) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) vindt het een hamerstuk. De heer Peters (D66) vindt het een hamerstuk. Mevrouw De Groot (VVD) neemt het terug in de fractie. De heer Thelissen (CDA) heeft een positieve grondhouding, maar hij wacht de toelichting en de eventuele stappen van de collega's af. De voorzitter gaat ervan uit dat het een hamerstuk wordt, maar ze wacht dat nog even af. Overige onderwerpen ter bespreking 7.

Vaststellen van de Werkplanning Er zijn geen opmerkingen.

8.

Rondvraag en sluiting De voorzitter bedankt iedereen voor hun bijdragen, ze wenst iedereen nog een prettige avond en ze sluit de vergadering. 8

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie van 31 mei 2021. De secretaris, De heer R. van der Meer

De voorzitter, mw. J.P.M. Welten-van Doremalen

9