2021-03-22 Commissie Bedrijvigheid vastgesteld

Commissie BEDRIJVIGHEID Datum: Locatie: Aanwezig: Voorzitter: Secretaris: (plv.) Commissieleden:

Collegeleden:

22 maart 2021 Bestuurscentrum, Raadzaal

mw. J.P.M. Welten-van Doremalen mr. drs. R. van der Meer M.M.J. Dingemans, E.R.F. Esser (vanaf agendapunt 6), mw. J.M.C. van Gool, mw. W. de Groot MSc, mw. A. Hernández, mw. R.F. van der Kallen-van der Donk, J.N. Kieft, mw. drs. H.M. Mees-Huibers, W.J.B. Meijer, D.J.G. Peters, M.C.J.M. Ploegmakers, A.P.R.G.M. van Rosmalen, A.M. Rotman, P.W.M. Schellings, O.R. Thelissen, mw. mr. drs. I.E.C. Visschedijk, W.A.M. Vugs, P.H. Wiggers mr. J.W.F. Hoskam, mr. H.C. van Olden, M.J.J. van der Geld MSc

Afwezig:

L.A.J. van Griensven, W.B.G. Hoeben, H.J.M. Mees, G.J.I.J. Smeets MBA, mw. C.K.J. Visscher

Verslaglegging:

mw. P.J. van Hoorn (DemiSec)

1.

Opening en mededelingen De voorzitter opent de vergadering en heet de aanwezigen welkom. De heer Esser sluit later aan.

2.

Vaststelling van de agenda De agenda wordt conform vastgesteld.

3.

Vaststellen van het verslag van de commissie Bedrijvigheid van 22 februari 2021 Het verslag is vastgesteld.

4.

Lijst van de lijst van toezeggingen en de lijst openstaande moties Er zijn geen opmerkingen over de lijst met bestuurlijke toezeggingen en de lijst openstaande moties.

Raadsvoorstellen 5. Doorontwikkeling JADS De heer Vugs (SP) stemt in met het aangaan van de financiële verplichting van € 1,25 miljoen, zijnde € 250.000 per jaar en ongeveer € 1.000 per leerling. Hij is benieuwd naar hoe datatalent en datakennis in de gemeente naar voren komt. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) stemt in met het voorstel, maar hij heeft wel moeite met enkele zaken. Er bekruipt hem het gevoel dat de JADS een betere data-analyse op de eigen financiële budgetten had kunnen loslaten omdat die aangeeft geld tekort te komen in verband met de EER-studenten, het niet voorzien van het opzetten van een premaster en de loonkosten die hoger uitvallen dan verwacht. De universiteiten uit Tilburg en Eindhoven hebben beide voor € 10 miljoen aan personeel beschikbaar gesteld, toch zijn er tekorten op dat gebied en hij vraagt hierover uitleg van de wethouder. Ten slotte merkt hij op dat niet alleen dit voorstel, maar ook veel andere raadsvoorstellen vooraf goed dichtgetimmerd zijn, maar dat er achteraf altijd te weinig geld is. Mevrouw Van Gool (PvdA) zegt dat ook bij de economische ontwikkeling, bedrijvigheid en nieuwe werkgelegenheid de kosten voor de baten uitgaan en dat ook 's-Hertogenbosch moet investeren. Toerisme, cultuur en de winkelstad bieden onvoldoende toekomstperspectief en daarom steunt de PvdA de datastadambitie.

Dat vergt een lange adem, al groeit nationaal gezien de waarde van data voor de reële economie fors en de PvdA steunt daarom een nieuwe fi1

nanciële injectie van de gemeente, de universiteiten van Tilburg en Eindhoven en de provincie. Het is een goed vooruitzicht dat JADS in 2026 op eigen benen kan staan, maar ze wil wel weten hoe reëel dat is, wat de JADS de stad in den brede oplevert en voor wie dit werkgelegenheid en een economisch perspectief biedt. Het is zaak om in Den Bosch de valkuil van Brainport te voorkomen. Nota bene de Rabobank waarschuwt daar nu voor toenemende tweedeling omdat met name hogeropgeleiden de vruchten plukken van de Smart City, terwijl het perspectief aan iedereen moet bieden. Ze wil die tweedeling voorkomen. Ze fronst haar wenkbrauwen bij de financiële dekking van dit voorstel, er kan blijkbaar vijf jaar lang binnen bestaande budgetten jaarlijks € 250.000 uit de begroting worden onttrokken zonder dat dit pijn doet. Dat kan betekenen dat er minder op andere ambities wordt ingezet en ze vraagt zich af welke ambities dat dan zijn, of bijvoorbeeld geld uit het Innovatiefonds wordt weggehaald of dat er bijzonder veel lucht in de begroting van de economische afdeling zit. Dat werpt weer de vraag op waarom de raad dit niet weet terwijl die wel regelmatig bijzonder pijnlijke keuzes moet maken omdat moet worden bezuinigd op onder andere buurthuizen, leerlingenvervoer en sportclubs. Ze wil beter zicht op de financiën.

Mevrouw Visschedijk (D66) stemt in met dit voorstel omdat ze gelooft in het actief koppelen van het onderwijs en het bedrijfsleven qua innovatie en de JADS in de huidige vorm daartoe veel mogelijkheden biedt. Een belangrijk uitgangspunt bij de start van de samenwerking was het verbinden van datascienceonderwijs met het bedrijfsleven en maatschappelijke opgaven en intussen hebben zich op de locatie de Mariënburg mooie bedrijven met focus op data science gevestigd, maar de invulling van JADS wat betreft de bijdrage van data science aan maatschappelijke opgaven is wat minder helder en ze vraagt of de wethouder een voorbeeld hiervan kan geven. Het is jammer dat op de locatie in Den Bosch maar één master wordt aangeboden omdat dit nog geen universiteit maakt. De TU Eindhoven en de Tilburg University bieden beide meerdere masters data science aan, waardoor de profilering van Den Bosch als datastad met bijbehorend onderwijsaanbod in de verdrukking komt. De universitaire partners mogen zich op dit punt meer committeren aan de JADS in Den Bosch door het aanbieden van meerdere masters op deze locatie. Mooie faciliteiten, een goede locatie en leuke dataevenementen alleen zijn niet genoeg, er zullen alleen studenten en goede docenten naar de JADS komen als het universitair onderwijs van hoog niveau en onderscheidend is.

Een goede universitaire opleiding met al het extra van de JADS zoals de partnerships en het MKB Datalab trekt nieuwe ondernemers naar Den Bosch. Met de in dit raadsvoorstel gevraagde investering moet dit initiatief in de nabije toekomst ook echt zelfstandig kunnen vliegen. De heer Rotman (VVD) vindt dat dit voorstel goed aansluit op de ambities van Den Bosch als datastad, de plannen voor het innovatiedistrict op het Grencoterrein, de toekomst van de maatschappij in het algemeen, de digitalisering, bigdatagebruik en de toepassingen daarvan. JADS en de brede maatschappelijke economische impact worden nu nog meer in Den Bosch verankerd en de VVD ziet het voorstel daarom als een investering in de toekomst gericht op datakennis en datatalent. In het voorstel wordt de toegevoegde waarde van de JADS voor de stad genoemd en dankzij JADS zijn diverse bedrijven, zoals SAP en BrandLoyalty, in Den Bosch gebleven maar voor het verdere succes van de JADS is het van belang hoe de studenten worden gehuisvest. De meeste binnenlandse studenten hebben al een kamer in een andere universiteitsstad maar hij wil ook deze studenten graag in Den Bosch huisvesten om hen ook in de toekomst als inwoner van Den Bosch te behouden. Hij neemt aan dat de meeste buitenlandse studenten op het terrein van de JADS gaan wonen.

De kans bestaat dat er in de toekomst te weinig studentenhuisvesting is en hij vraagt aan welke ideeën en/of maatregelen het college denkt om dit op te lossen. Als de universiteit groeit, zal ook die huisvesting te klein worden en hij vraagt of het college ook hierover ideeën en/of maatregelen heeft. Mevrouw Hernández (50PLUS) steunt de JADS heel graag omdat die een belangrijke bijdrage levert aan het opleiden van datatalent en het verspreiden van datakennis, maar ze heeft wel twee vragen. Ze wil weten in hoeverre zeker is dat deze steun in 2025 stopt en welke risico's de gemeente loopt in het geval de JADS niet zelfstandig kan opereren. De heer Ploegmakers (CDA) stemt in met het voorstel. De JADS heeft grote toegevoegde waarde voor 's-Hertogenbosch als innovatieve datastad en in het hoogwaardige onderwijsaanbod. Om voortgang te boeken in de ontwikkeling van Den Bosch als innovatieve datastad moet ook de lokale overheid durven te investeren in onderwijs. Het CDA gelooft in de door het colle2

ge gekozen richting van datatalent en datakennis, maar het hecht er wel aan dat de JADS zich verbindt aan het lokale ecosysteem en dat op deze manier wordt gekozen voor een vruchtbare samenwerking met andere onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven. Door deze samenwerking kan de Bossche economie een stap vooruitzetten of zelfs vooroplopen. In het voorstel wordt een jaarschijf genoemd en hij vraagt hoe de jaarlijkse doelen worden vastgesteld, of die voor een of meerdere jaren worden vastgesteld en hoe de raad daarin wordt meegenomen. Verder wil hij weten hoe de wethouder de samenwerking met andere onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven ziet. Hij is ook benieuwd of de wethouder iets meer weet over het innovatiedistrict en welke actieve rol de JADS kan spelen in de ICT-community die op dit moment wordt opgetuigd. In de 15e eeuw studeerde de filosoof-humanist Erasmus aan de Latijnse school in Den Bosch en hij zei later dat dit een van de minst leerzame perioden van zijn leven was. Het CDA hoopt dat er in de toekomst een bekende datawetenschapper opstaat die zegt: ik studeerde aan de JADS in Den Bosch, woonde in het voormalige klooster Mariënburg, had daar een zeer leerzame periode en heb eraan bijgedragen dat 's-Hertogenbosch de meest innovatieve datastad van Nederland is geworden.

De heer Wiggers (Bosch Belang) is voor een universiteit in Den Bosch omdat het de stad op de kaart zet en het helpt om een veelzijdige stad te kunnen zijn, maar het belangrijkste is dat de JADS de directe koppeling tussen de universiteit en het bedrijfsleven is. Na vier tot vijf jaar vraagt Bosch Belang zich echter wel af in hoeverre de gepubliceerde positieve berichten rechtdoen aan de grote Bossche financiële bijdrage aan de JADS, het is voor de politiek al moeilijk te zien wat het voor Den Bosch heeft opgeleverd, laat staan voor de Bossche belastingbetaler. Het is bekend dat sprake is van een aanloopfase, de afgelopen vier tot vijf jaar was de JADS weinig zichtbaar, maar nu wordt er meer geld gevraagd en dat roept wat vragen op. Hij wil weten of het bestuur zich heeft vergist in de eerder uitgeschreven financiële plaatjes. Er zijn onder andere vanwege COVID onvoorziene omstandigheden, maar juist in verband met COVID zijn veel marketing- en meedenkonderwerpen aan de JADS te koppelen en hij hoort graag van de wethouder of en op welke manier de JADS zich profileert naar en een bijdrage levert aan het Bossche mkb, bijvoorbeeld de horeca en de evenementenbranche. In tijden van COVID zijn er veel toepassingen die te maken hebben met cijfertjes en aantallen en hij begrijpt niet waarom de JADS nu zo stil is.

Hij wil weten of, als de JADS pilots met een bedrijfsmatige oplossing wil draaien, eerst actief wordt gekeken naar de behoefte binnen het lokale bedrijfsleven of dat die op aanmeldingen wacht. Bosch Belang ziet ook graag dat bij hulpvragen van het bedrijfsleven een lokaal bedrijf voorrang krijgt omdat Den Bosch een van de grote betalers aan deze universiteit is. Mevrouw Mees (De Bossche Groenen) wil de JADS helpen en ze hoopt dat dit niet alleen de theoretisch opgeleide mensen, maar ook de praktische opgeleide mensen in Den Bosch ten goede komt. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt JADS een mooi initiatief dat een bijdrage aan de datastad levert. Hij las in de samenvatting dat de vier partners zich samen willen inzetten om data science te verbinden aan het bedrijfsleven en maatschappelijke opgaven. De verbinding met het bedrijfsleven is duidelijk, maar hij wil weten of hij bij maatschappelijke opgaven moet denken aan bijvoorbeeld vergrijzing, armoede en woningnood. Als dat zo is, wil hij ook weten of er concrete voorbeelden zijn, bijvoorbeeld in de vorm van rapportages en of hij die kan ontvangen. Verder is hij benieuwd hoe deze onderwerpen in de twee thema's zijn terug te zien. In de twee thema's worden meetbare succesfactoren benoemd en bij datatalent wordt het jaarlijkse exploitatiesaldo benoemd, maar de overige zaken op de meetlat niet.

Bij datakennis ontbreken de meetlatten bij de succesfactoren en, juist omdat nu over de financiering wordt besloten, had hij graag een nadere duiding van de te maken afspraken gezien. Tijdens I&O van 15 maart jl. werd gezegd dat men ernaar streeft om vanaf 2026 zelfstandig de broek te kunnen ophouden en hij wil dit streven stelliger in het raadsvoorstel opnemen, bijvoorbeeld: JADS houdt vanaf 2026 zelfstandig zijn broek op en dat betekent dat de gemeente geen subsidie meer verleent. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) stemt in met de doorontwikkeling van JADS vanwege het belang van de Bossche economie en de samenwerking met belangrijke partners. Het is belangrijk dat de samenwerking met het bedrijfsleven nog verder wordt uitgebouwd en dat bestaande contacten goed worden onderhouden. Ze ziet graag voor de komende vijf jaar concrete doelstellingen voor de verdere ontwikkeling van JADS in relatie tot de gemeentelijke in3

vestering. Het zou goed zijn als JADS daarbij concreet kan aangeven hoe die iets voor de profilering van de gemeente als datastad kan terugdoen. Het is niet alleen van belang om studenten naar de stad te halen, maar ook om hen hier te houden, zodat bedrijfsleven van hun kennis kan profiteren. Ze wil daarom aandacht voor de begeleiding van de studenten die uitstromen, ervoor zorgen dat zij in een prettige leefomgeving kunnen studeren en ze contacten kunnen leggen en onderhouden. De studententijd in Den Bosch moet zo prettig ervaren worden dat ze voor altijd aan Den Bosch verbonden willen blijven. Verder moet niet alleen worden gestreefd naar het consolideren van professionele educatieprogramma's, maar deze moeten ook worden uitgebreid, ze wil vol gaan voor Den Bosch als datastad van het zuiden. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) geeft aan dat zowel de Bossche als de provinciale fractie van GroenLinks indertijd voor de oprichting van JADS was, dat het prettig is dat dit langs de min of meer geplande lijnen gelukt is en dat nu een periode van doorgroei aanbreekt. GroenLinks kan zich vinden in het plan om de komende jaren opnieuw in de JADS te investeren met als belangrijkste uitgangspunten de thema's datatalent en datakennis.

De samenwerking van JADS met de onderwijsinstellingen en het bedrijfsleven versterkt de economie van de gemeente langs de gekozen speerpunten van het economische beleid en draagt bij aan de ontwikkeling van het innovatiedistrict. Ook past de financiering binnen de begroting en daarom stemt GroenLinks graag in met het raadsvoorstel. Reactie college Wethouder Hoskam is blij met de steun aan de doorontwikkeling van de JADS. De JADS is geen zelfstandige universiteit, maar een onderdeel van twee universiteiten en vier faculteiten in andere steden, waarbij de JADS in Den Bosch zit op business development. Vanwege aanloopproblemen ligt nu de vraag om een nadere financiering voor de periode tot 2026 voor en het streven van de universiteiten is om de JADS vanaf 2026 financieel zelfstandig te laten draaien. Mevrouw Van Gool (PvdA) vraagt wat er nodig is om de JADS vanaf 2026 de eigen broek te laten houden. Wethouder Hoskam antwoordt dat de financiering van het rijk aan de universiteiten ook naar de JADS gaat. De financiering gaat op basis van het aantal studenten in de afgelopen drie jaar en gezien de geprognosticeerde toename van het aantal studenten verwacht hij dat de financiering in 2026 op orde is.

De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) ziet geen tekorten op grond van overheidsbijdragen, maar een verkeerde inschatting van de JADS wat betreft de personeelskosten, moeite om EER-studenten binnen te halen en het opzetten van een pre-master. Wethouder Hoskam zegt dat mevrouw Van Gool vroeg hoe de universiteiten hun financiële broek moeten ophouden en daarop was zijn antwoord dat er financiering van de Rijksoverheid is. De gemeente heeft gemeend een financiële bijdrage te moeten leveren omdat het gaat om een startende universiteit. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) vindt dat er vooraf een verkeerde inschatting is gemaakt als twee universiteiten ieder voor € 10 miljoen aan personeel leveren, maar de personeelskosten te hoog zijn. Wethouder Hoskam is het hiermee eens, maar dat neemt niet weg dat de universiteit op basis van een berekening van het aantal studenten een financieringsbehoefte heeft. Een tussentijdse wijziging van dit aantal is een van de redenen dat het budget van de gemeente is leeggetrokken en er nu met jaarschijven wordt gewerkt. In het verleden zijn drie universiteiten niet in Den Bosch terechtgekomen en nu wil de gemeente met volle overtuiging deze samenwerking van universiteiten wel in Den Bosch huisvesten omdat dit een structurele verandering in de stad brengt.

De samenwerking van de JADS met andere onderwijsinstellingen zoals Avans en het Koning Willem I College groeit, sterker nog de samenwerking met de laatste onderwijsinstelling, waarvan de JADS in eerste instantie niet veel verwachtte, wordt nu ervaren als erg leerzaam en goed voor de ontwikkeling, omdat dit dwingt tot praktisch nadenken. De rol van de JADS in de stad wordt steeds groter en als de huisvesting te klein is, wordt met de universiteiten gekeken 4

welk programma in het innovatiekwartier moet komen, waarbij bedrijven die nu op de JADS gevestigd zijn, plaatsmaken voor onderwijsruimte in het gebouw. Dat geldt ook voor de huisvesting van studenten, er zijn al 100 studentenwoningen gebouwd en zijn er nog 500 in ontwikkeling. In de huidige coronaperiode worden studentenwoningen tijdelijk aan anderen ter beschikking gesteld. De JADS is wel zichtbaar in de stad en de maatschappelijke meerwaarde zit op het gebied van onderzoek naar ondermijningsstructuren, dat samen met het ministerie van Justitie wordt onderzocht en dat ook leidt tot een bijdrage aan de Bossche dataweek. Bedrijven kunnen aanvragen doen voor het MKB Datalab en daarvoor geeft de gemeente vouchers aan Bossche bedrijven, zodat ze daar kennis kunnen opdoen. De JADS is deze samenwerking met de Rabobank aangegaan en die wordt nu landelijk uitgerold. Hij noemt twee voorbeelden waarbij gebruik is gemaakt van data-analyse. Er is onderzocht of een kapper altijd een halfuur voor zijn klanten moet inplannen. Dat lijkt voor de hand te liggen, maar iemand met een kaal hoofd heeft geen afspraak van een halfuur nodig. Een ander voorbeeld gaat over chocoladebollen, als het warmer dan 26°C is blijken er minder chocoladebollen te worden verkocht.

Er is geen geld in overvloed en het beschikbaar stellen van middelen uit het economische budget heeft tot gevolg dat andere zaken niet kunnen, bijvoorbeeld de € 150.000 aan vouchers voor SPARK. Mevrouw Van Gool (PvdA) vraag om wat meer voorbeelden. Er wordt bijvoorbeeld € 100.000 per jaar uit het budget voor de innovatieve stad gehaald en ze wil weten welke innovaties van vanaf 2025 niet meer kunnen plaatsvinden. Wethouder Hoskam gaat dit inzichtelijk maken. Hij vergelijkt de JADS met de komst van de heao naar den Bosch. Die school had in 1984 maar twee lokalen en nu is er een hele grote heao in Avans aan de Onderwijsboulevard. Deze ontwikkelingen veranderen Den Bosch zoals Maastricht is veranderd door de komst van de universiteit. Het gaat daarbij om langjarige projecten en er is commitment van de universiteiten om samen met de gemeente Den Bosch verder te gaan. De faculteiten bepalen welke opleiding naar Den Bosch komt, daar heeft de gemeente geen invloed op, in Den Bosch komt met name de bedrijfsontwikkeling en dat is ook de reden dat de gemeente de infrastructuur zoals de ICT-community financiert. Voor de eerste periode is een lumpsumfinanciering afgesproken, daar zat geen staffel in en op het moment dat er een tekort was, kon de JADS middelen aanvragen. Daarom zijn jaarschijven ingevoerd.

Hij brengt de raad op de hoogte van hoe dit precies wordt ingevuld, het wordt in ieder geval wel gekoppeld aan bepaalde doelstellingen. De heer Wiggers (Bosch Belang) vraagt naar de werkwijze van de JADS wat betreft de valorisatie, de samenwerking met het bedrijfsleven. Hij wil weten of de JADS daar actief mee aan de slag gaat of dat die wacht tot het bedrijfsleven zelf naar de JADS komt. Wethouder Hoskam geeft uitleg over valorisatie. Daarbij wordt kennis die op de universiteit wordt opgedaan omgezet in bedrijfsmatig handelen. De valorisatieopgave is een rijksopgave die ook bij Avans en de HAS is ondergebracht en waarvoor onder andere de Jamfabriek is doorontwikkeld. Als er ideeën of vragen vanuit het Bossche bedrijfsleven zijn, kunnen zij met een voucher hun probleem aan de JADS voorleggen. Hij noemt het voorbeeld van een man uit India die een product dat vloeren kan schoonmaken heeft ontwikkeld. Die heeft enige tijd in de Jamfabriek gezeten en toen hij meer ruimte nodig had, heeft de gemeente hem in contact gebracht met de Brabanthallen waar zijn uitvinding een hele nacht over de vloer kan rijden om te kijken of die vloer schoon wordt. De heer Wiggers (Bosch Belang) is blij met het verduidelijkende antwoord van de wethouder. Hij vraagt of de JADS met een eurekaverhaal eerst naar het Bossche mkb gaat, omdat de gemeente zo veel geld bijdraagt.

De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) is voor de JADS en gewoon ge-DREVEN stemt met het voorstel in, maar de universiteiten van Tilburg en Eindehoven leveren voor € 10 miljoen aan personeel en hij vraagt zich af of hoe de samenwerkingsstructuur tussen de universiteiten, de provincie en de gemeente in elkaar zit. Wethouder Hoskam geeft aan dat er geen vier maar zes partijen zijn, waarbij de provincie en de gemeente de infrastructuur betalen en de vier faculteiten van de universiteiten het inhoudelijke programma verzorgen en dat daarover nadere afspraken zijn gemaakt. Hij raadt aan het boek 5

'Onder professoren' van W.F. Hermans te lezen omdat daarin mooi staat beschreven hoe het op universiteiten en faculteiten werkt. Mevrouw Van Gool (PvdA) vraagt of de JADS ook lageropgeleiden perspectief biedt. Wethouder Hoskam doelde met zijn voorbeeld over de kapper over lageropgeleiden. In een bedrijf met veel hoogopgeleiden zijn ook lageropgeleiden nodig. Het uithangbord van Den Bosch is 'driven by data making people happy' en dat betekent dat ook de onderkant van de arbeidsmarkt hier baat bij heeft en dat hoeft niet direct met data te maken te hebben, maar dat zit in het algemene beleid van de gemeente 's-Hertogenbosch. Mevrouw Van Gool (PvdA) vraagt of de wethouder iets concreter kan zijn. Wethouder Hoskam heeft te maken met een universiteit met een tweejarige opleiding die in 2016 begonnen is en waar de eerste mensen die daar afgestudeerd zijn nu door de opstartfase van hun onderneming heen zijn. In de Jamfabriek zitten bedrijven die pas in het derde, vierde of vijfde jaar na de tweede financieringsronde kunnen groeien en de Jamfabriek heeft nu al geleid tot vijftig arbeidsplaatsen op diverse niveaus. De heer Wiggers (Bosch Belang) neemt het terug in de fractie vanwege te weinig koppeling met het lokale mkb. De heer Vugs (SP) vindt het een hamerstuk. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) vindt het een hamerstuk. De heer Dingemans (gewoon ge-DREVEN) vindt het een hamerstuk.

De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) neemt het terug in de fractie. Hij is nog niet helemaal tevreden over de verbinding met data science en de maatschappelijk opgave in de stad. Mevrouw Van Gool (PvdA) sluit zich aan bij de voorgaande spreker. Mevrouw Mees (De Bossche Groenen) is in principe positief over het voorstel, maar ze is ook nieuwsgierig naar wat haar collega's inbrengen. Mevrouw Hernández (50PLUS) sluit zich daarbij aan. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Visschedijk (D66) vindt het een hamerstuk. De heer Rotman (VVD) vindt het een hamerstuk. De heer Ploegmakers (CDA) vindt het een hamerstuk. De voorzitter heet de heer Esser welkom. Dit voorstel gaat als bespreekstuk naar de raad. 6.

Aanvraag rendabel krediet huisvesting World Skate Center in de Kaaihallen Mevrouw Mees (De Bossche Groenen) is blij dat de skaters op deze plek in de stad kunnen blijven. Het gaat om een belangrijk gebied waar iedereen en in het bijzonder de jeugd, maar ook studenten kunnen genieten. Ze geeft een groot compliment aan de skaters die zo flexibel waren en een tijdlang in een lastig pand hebben gezeten. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) ziet de noodzaak om te zorgen voor een goede huisvesting van het World Skate Center en ze vindt de Kaaihallen een geschikte locatie, helemaal in lijn met de ontwikkeling van het gebied. Ze pleit ervoor om de Wereld skatekampioenschappen naar Den Bosch te halen, zoals dat ook is gebeurd met het WK handboogschieten en 6

de komende kampioenschappen jeu de boules. Ze maakt zich wel zorgen over de financiën omdat het over veel geld voor een tijdelijk alternatief gaat, de inzet is om vanaf 2025 te starten met de gebiedsontwikkeling Noordelijke Spoorzone en de vraag is waar het World Skate Center dan naartoe gaat. Ze vraagt zich af in hoeverre kan worden gesproken van een rendabel krediet en of na 2025 alle voorzieningen kunnen worden gedemonteerd en hergebruikt. De heer Peters (D66) is blij dat het World Skate Center de komende vier jaar een mooie en passende locatie heeft, waardoor er op de Tramkade 365 dagen per jaar iets is te doen in een mooie en splinternieuwe hal. D66 stemt daarom in met het voorliggende voorstel, maar het is wel van belang dat er een definitieve locatie voor na 2025 wordt gevonden, zodat de skaters zekerheid hebben. Met de deelname aan de Olympische Spelen in Tokio en trainingen van Nederlandse en Duitse ploegen in de Kaaihallen is de meerwaarde voor de stad duidelijk. D66 is ook blij met de ruimte voor de urban scene en de Makersstraat. Hij kijkt uit naar de ontwikkeling van de Kaaihallen na 2025 en hoopt op de voortzetting van een mix van cultuur, werken, wonen en gezelligheid op de Tramkade. De heer Meijer (gewoon ge-DREVEN) is niet voor of tegen dit voorstel, maar wel kritisch over wat er wordt gevraagd.

Gewoon ge-DREVEN vindt geld voor topsport geen probleem, maar de huisvesting baart hem wel zorgen, het gaat om veel geld voor een tijdelijke locatie. Het skaten kan wel degelijk een plek krijgen in de ontwikkeling van het nieuwe gebied vanaf 2025, maar misschien zijn er ook andere locaties waar het geld naartoe kan en waar het World Skate Center kan blijven. De heer Thelissen (CDA) zegt dat uit technische navraag blijkt dat dit de enige geschikte locatie is, ook om invulling te geven aan de door de raad aangenomen motie om dit gebied te ontwikkelen en hij vraagt aan welke locatie de heer Meijer denkt. De heer Meijer (gewoon ge-DREVEN) heeft niet over een andere locatie nagedacht. Hij weet dat het World Skate Center zelf graag op deze locatie wil blijven en dat kan hij zich voorstellen in een doorontwikkeling van een urban gebied, maar hij maakt zich toch zorgen over de vraag of een skatehal in zo'n gebied past. Gewoon ge-DREVEN vindt dat hier erg veel geld naartoe gaat, een gemiddelde FC zou daar blij mee zijn. Hij wil van de wethouder weten of er buiten de Stadsdelta naar andere locaties is gekeken en of er weer een investering volgt als er in 2025 voor een andere locatie wordt gekozen.

De heer Thelissen (CDA) is bijzonder blij dat het World Skate Center met dit voorstel voor Den Bosch behouden blijft, niet alleen omdat hiermee de skatesport op nationaal, internationaal en Olympisch niveau op de kaart wordt gezet, maar ook omdat de skaters hierdoor voor langere tijd aan de Tramkade verbonden zijn. In een motie uit 2019 gaf de raad al aan deze vorm van cultuur en sport zo veel mogelijk op de Tramkade te willen houden. Het gaat wel om veel geld, namelijk om € 500.000, maar er komen wel ruim 50.000 bezoekers per jaar en dat betekent in totaal € 10 per persoon voor vijf jaar, dat is een investering van € 2 per persoon per jaar. Hij denkt dat de gemiddelde FC het daar niet voor doet. De heer Meijer (gewoon ge-DREVEN) zegt dat de € 500.000 niet naar de bezoekers gaat, maar dat er 50.000 bezoekers naar meerdere evenementen op die plek komen. Het gaat om 21 topsporters, waarvan vier aan het Olympische team deelnemen en viermaal per week trainen, vijf die kans maken om aan zo'n team mee te doen en die driemaal per week trainen en in totaal twaalf mensen die ook twee tot drie dagen per week van de skatehal gebruikmaken. De andere mensen die er gebruik van maken zijn studenten of hobbymatige skaters.

De heer Thelissen (CDA) zegt de € 500.000 niet alleen voor de 25 sporters op hoog niveau is, maar ook voor 50.000 recreatieve bezoekers, maar dat de ruimte wel zo wordt opgebouwd dat het nationale, internationale en vooral het Olympisch niveau gewaarborgd is. Hij complimenteert het college omdat het gaat om een rendabel krediet waarvan het grootste deel wordt gebruikt om de bestaande spullen te kunnen verhuizen. De heer Schellings (Bosch Belang) las in het raadsvoorstel dat het mogelijk is dat er over vier jaar geen nieuwe locatie is en hij vraagt in hoeverre het dan nog om een rendabel krediet gaat.

7

De heer Thelissen (CDA) vindt dat dit of een volgend college daar zijn uiterste best voor moet doen en hij gaat ervan uit dat dit onderwerp nog een aantal maal in deze raad terugkomt om ervoor te zorgen dat er een andere locatie komt. De vraag of die locatie op dezelfde plek blijft, wordt op een later moment besproken. Het CDA steunt het voorstel omdat het gaat om een investering in de toekomst. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vindt dat het World Skate Center en de urban activiteiten zeker een plek in Den Bosch verdienen, maar er wordt inmiddels negen jaar gezocht naar definitieve huisvesting voor het World Skate Center met de Kaaihallen op de Tramkade als enige tijdelijke alternatief. Dat roept bij Leefbaar 's-Hertogenbosch de vraag op welke andere locaties voor een definitieve oplossing in die negen jaar zijn onderzocht of dat de Kaaihallen al langer als definitieve oplossing waren bedoeld en of hiermee de zoektocht naar definitieve huisvesting klaar is. € 850.000 is veel geld voor slechts vier jaar en hij vraagt wat de verhouding is tussen de investering in het geschikt en veilig maken van de Kaaihallen en de circulaire inrichting van de hallen als skatepark.

Ondanks de verwachting dat praktisch de hele inrichting na 2025 kan meeverhuizen, geeft het totaalplaatje toch een wat wiebelig beeld en hij wil weten welke mitigerende maatregelen worden genomen en welke alternatieven de wethouder ziet als de functie van het World Skate Center om wat voor reden dan ook niet bij de ontwikkelingen van de Stadsdelta past. Er zullen straks geen evenementen meer mogelijk zijn en hij vraagt over welke alternatieven voor evenementen met de betrokken organisatoren wordt gesproken. Mevrouw De Groot (VVD) wil investeren in een bruisende plek waar topsport en sporteducatie samenkomen met cultuurbeleving en muziek. De VVD wil alvast in de toekomst investeren omdat met de voorgestelde extra investering van € 500.000 het voortbestaan van het World Skate Center op lange termijn mogelijk is. Ze ziet de noodzaak van de investering in de inrichting van een nieuwe tijdelijke locatie en ze het juicht het toe dat het huisraad meegaat als het World Skate Center naar een definitieve locatie gaat en daarbij gaat het over bijna de volledige demontabele inrichting: het Olympic street parcours, het educatieve skatepark, de tribunes, de keuken en het muziekpodium worden in 2025 ingepakt en in de verhuiswagen geladen naar een definitieve landing in de Noordelijke Spoorzone.

Naast de gevraagde bijdrage van de gemeente om dit te kunnen realiseren, is het ook op zijn plaats als het World Skate Center er alles aan doet om de komende jaren richting de definitieve verhuizing zelf ook een financiële bijdrage te leveren. De Kaaihallen doen nu ook dienst als evenementenlocatie en de Bossche VVD ziet graag dat er, zeker nu evenementen vanwege corona al meer dan een jaar geen doorgang kunnen vinden, op zeer korte termijn concrete stappen worden gezet in het zoeken naar een geschikte locatie voor de evenementen die tot voor kort in de Kaaihallen plaatsvonden, het is zeer onwenselijk om de evenementenorganisatoren na corona nog langer in de wacht te moeten zetten. De Bossche VVD kijkt met enige voorzichtigheid naar dit voorstel omdat er nog geen perspectief op een definitieve locatie is en ze vraagt het college om hier voortvarend mee aan de slag te blijven. Ze wenst het World Skate Center alvast veel succes met de verbouwing van de nieuwe locatie en ze kijkt uit naar een bezoek aan deze locatie in de Kaaihallen. Mevrouw Hernández (50PLUS) is blij met het voorstel omdat het een investering in de toekomst is en ze juicht ook de combinatie van cultuur en sport toe.

Het gaat nu om een tijdelijke locatie en ze vraagt hoe het na 2025 verdergaat en welke mogelijkheden het World Skate Center heeft om een bijdrage voor de verhuizing te reserveren en voor zijn eigen toekomst te zorgen. De heer Vugs (SP) stemt in met het voorgestelde rendabele investeringskrediet en de bijbehorende dekking. De SP is blij dat deze nieuwe Olympische sport een weliswaar tijdelijk onderkomen in Den Bosch krijgt, maar zo wel behouden blijft voor Den Bosch. Veel jongeren kunnen hier hun favoriete sport blijven uitoefenen en het uitgangspunt blijft om het World Skate Center na 2025 een vast onderkomen te geven, de SP ziet dit graag tegemoet. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) vindt het fijn dat er op tijd een nieuwe plek voor het World Skate Center is gevonden, dat is niet alleen belangrijk voor de urban scene in Den Bosch, maar ook voor alle gebruikers die zich hier op kampioenschappen voorbereiden. Het is wel jammer dat er nog geen definitieve plek is en die moet binnen vijf jaar in de Spoorzone worden gevonden, daarover heeft de raad zich heel duidelijk uitgesproken. GroenLinks gaat akkoord met de verhuizing en de financiering van de circulaire inrichting die na een eventuele volgende verhuizing ook weer bruikbaar is. De medewerkers en gebruikers van het World Skate Center hebben 8

al vaker zelf een hal ingericht en hij heeft er alle vertrouwen dat dit ook nu helemaal goedkomt. Mevrouw Van Gool (PvdA) is blij dat er na vier jaar op de Tramkade ruimte voor het World Skate en de urban sport is gecreëerd, het World Skate Center geeft precies de juiste kleur aan dit rauwe randje van de stad met een mix van sport, muziek en urban cultuur. De PvdA is verbaasd dat dit nu wel kan met de Kaaihallen op de Tramkade, omdat het college zijn handen vrij wilde houden om die locatie vanaf 2025 te ontwikkelen toen de Verkadefabriek een flink stuk cultuur in diezelfde hallen voorstelde. Nu kan daar wel iets komen en kan er ook worden geïnvesteerd en het is erg wonderlijk hoe het college in een jaar tijd tot dit voortschrijdend inzicht is gekomen. Wat de PvdA betreft, is deze vorm van urban sport met cultuur op die plek niet tijdelijk, maar blijft daar een groot stuk rauwe cultuur in plaats van peperdure goudkustflats voor de happy few. Er komt een krediet van € 850.000 voor een tijdelijke functie van vier of vijf jaar die niet binnen die vier of vijf jaar wordt afgeschreven en daar maakt de PvdA zich zorgen over. De PvdA maakt zich ook zorgen over de andere evenementenorganisatoren die aan de Tramkade zo goed bezig waren en ze hoort graag welk alternatief aan hen wordt aangeboden zodat zij niet met de jongerenevents van de Bossche radar verdwijnen.

De heer Schellings (Bosch Belang) is niet tegen het voorstel om het World Skate Center te verhuizen om die voor de gemeente te behouden, maar € 850.000 is wel een erg grote investering zeker omdat risico bestaat dat deze investering na vier jaar niets meer waard is als er geen definitieve nieuwe locatie wordt gevonden. Helaas ontbreekt een goede onderbouwing voor deze investering en hij wil van de wethouder weten of de gemeente nu al gaat kijken naar definitieve huisvesting en of hij kan garanderen dat er over vier jaar nog iets van waarde in deze hal is. De heer Esser (PVV) vraagt of de wethouder voor 6 april a.s. een schets of een tekening kan leveren en of de bouwvergunning al helemaal rond is. Reactie college Wethouder Van Olden geeft aan dat in het raadsvoorstel staat dat de skatehal per 31 december 2021 op de huidige plek stopt en dat het college met de vastgoedeigenaar en de skaters heeft overlegd over de mogelijkheden. Hij had liever een voorstel met een definitieve locatie gehad, maar het huidige voorstel is wat kon worden georganiseerd, de skaters zijn hier buitengewoon enthousiast over en de investering is na vier of vijf jaar niet weg omdat de inventaris bij een toekomstige verhuizing kan worden meegenomen.

Het gaat om een rendabel krediet en hij geeft mee dat een investering in een kunstgrasveld tussen de € 450.000 en de € 500.000 kost en dat nu ook een dergelijk bedrag wordt geïnvesteerd. Er is de laatste jaren naar verschillende locaties gekeken, naast de opdracht van de raad is ook belangrijk wat de skaters zelf willen en zij willen het liefst in dit gebied blijven. Wethouder Van der Geld geeft aan dat er met de komst van het World Skate Center naar de Kaaihallen meer dan vijfmaal per jaar reuring op die plek ontstaat en hij is ervan overtuigd dat dit de Tramkade ten goede komt. Er is naar alternatieve locaties gezocht en hij had het liefst direct een permanente locatie gehad, maar dat was helaas niet mogelijk. Met dit voorstel wordt wel de motie van de raad om de skatehal op de Spoorzone te houden gehonoreerd en daarmee wordt ook de Tramkade voor de resterende tijd van het experiment tot 2025 versterkt. Het is de vraag of de skatehal voor de Stadsdelta kan worden behouden, maar dit wordt absoluut meegenomen in de ontwikkelingen omdat het een aantrekkelijke speler in de Stadsdelta zou zijn. Hij kan hier nu echter nog geen uitspraken over doen omdat de ontwikkelingen nog niet zover zijn.

Dit gaat ten koste van een aantrekkelijke locatie waar vijfmaal per jaar evenementen worden gehouden en het college is in gesprek met de evenementenorganisatoren over alternatieven, maar niet de hele evenementenlocatie valt weg, de skaters willen best in gesprek met de organisatoren over wat ze samen kunnen organiseren. De grote evenementen kunnen daar echter niet meer inpandig plaatsvinden. Een alternatieve evenementenlocatie is eventueel het Engelermeer, niet als definitieve evenementenlocatie maar waar een aantal malen per jaar een evenement kan worden gehouden. Dit soort extra locaties stuit echter wel altijd op enige weerstand en hij hoopt daarom op de steun van de commissie te kunnen rekenen. Mevrouw Mees (De Bossche Groenen) vraagt wat wethouder Van der Geld inpandig aan het Engelermeer vindt en of hij het met haar eens is dat deze locatie geen vervanging van de Kaaihallen is en ook niet als zodanig gepresenteerd moet worden. 9

Wethouder Van der Geld is het ermee eens dat het Engelermeer niet inpandig is, maar ook de Kaaihallen zijn niet echt inpandig als daarmee wordt bedoeld dat op die locatie veel geluid wordt afgeschermd, dat zijn alleen een paar muren met een dak erop en geen black box zoals bij de Brabanthallen. Hij hoopt op de steun van de commissie als alternatieve locaties concreet worden. Mevrouw Van Gool (PvdA) hoopt dat er in de zomer van 2021 weer evenementen kunnen worden georganiseerd en ze vraagt of de wethouder al een locatie zoals het Engelermeer in gedachten heeft. Wethouder Van der Geld zegt dat het hier gaat om precaire processen ook wat betreft de communicatie met de omgeving. Hij heeft nu niet concreet paraat dat evenement X naar locatie Y gaat omdat de coronasituatie voor de organisatoren nog steeds erg onzeker is en omdat, als zij een locatie op het oog hebben, ze zelf verantwoordelijk zijn voor de communicatie met de omgeving. Tijdens de Bossche Zomer stelt het college zich flexibel op en probeert grote en kleine evenementenorganisatoren te faciliteren zodat ze weer aan de slag kunnen.

Hij hoorde een vergelijking met de Verkadefabriek, maar die vergelijking gaat niet op omdat het initiatief van de Verkadefabriek destijds vooral stukliep op het feit dat de initiatiefnemer het aanbod van het college tot 2025 niet accepteerde omdat de businesscase voor het initiatief te moeilijk zou worden. In het nu voorliggende raadsvoorstel staat duidelijk dat het tot 2025 is en niet langer tenzij de locatie op dat moment nog niet kan worden ontwikkeld. Tweede termijn De heer Esser (PVV) vraagt of de bouwvergunning al rond is en of de commissie een schets kan krijgen. Wethouder Van Olden zegt dat het vergunningentraject nog loopt en hij vraagt na of er al schetsen beschikbaar zijn. Het gaat met name om de inrichting en dat doen de skaters zelf. De heer Meijer (gewoon ge-DREVEN) weet dat de skatehal nog tot 31 december 2021 in gebruik is en hij vraagt of het college heeft overwogen om de verhuizing van de skatehal wat later te doen als corona voor de evenementenbureaus roet in het eten gooit. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) vraagt naar de verhouding tussen het veilig maken van de constructie en de inrichting zelf. De heer Schellings (Bosch Belang) vraagt een onderbouwing van de investering, hij wil weten waar het geld naartoe gaat.

Wethouder Van der Geld geeft aan dat de raad enige tijd geleden heeft besloten de evenementenkalender buiten werking te stellen omdat die in verband met corona verkeerde verwachtingen zou wekken en dat, zodra het weer mag, evenementen ad hoc op hun merites worden beoordeeld. Voor deze specifieke locatie wordt, ook in het licht van de verbouwing, gekeken wat er in verband met corona op de betreffende locatie mogelijk is. Wethouder Van Olden heeft de exacte verdeling en de percentages nu niet paraat, maar een groot deel van het budget wordt besteed aan de inrichting. Er komt bijvoorbeeld een Olympic street parcours, een halfpipe en een educatieskatepark en de twee sportonderdelen nemen het grootste deel van de beschikbare 2300 m² in de Kaaihallen in beslag. Hij komt voor de raadsvergadering met een kort overzicht van de hoofdpunten die met de € 500.000 en de € 350.000 worden bekostigd. De € 350.000 is al in de begroting opgenomen en het gaat nu alleen over de € 500.000 omdat er een subsidieverlaging tegenover staat. Er wordt in het overleg met de skaters maximaal ingezet op de herbruikbaarheid om daarmee de investering te borgen. De heer Meijer (gewoon ge-DREVEN) vraagt of wethouder Van der Geld zei dat de Kaaihallen nog voor evenementen worden gebruikt voordat de skaters erin komen als corona dat toelaat.

Wethouder Van der Geld verwacht niet dat er evenementen in de Kaaihallen kunnen worden gehouden als die verbouwd wordt en wellicht is er buiten wel iets mogelijk, maar hij wil geen 10

verwachtingen wekken. De heer Schellings (Bosch Belang) neemt het terug in de fractie, hij wacht de onderbouwing van het financiële plaatje af. De heer Vugs (SP) vindt het een hamerstuk. De heer Van Rosmalen (GroenLinks) vindt het een hamerstuk. De heer Esser (PVV) neemt het terug in de fractie om de beantwoording van de wethouder te bespreken. De heer Meijer (gewoon ge-DREVEN) vindt het een hamerstuk. De heer Kieft (Leefbaar 's-Hertogenbosch) wacht de cijfers af. Mevrouw Van Gool (PvdA) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Mees (De Bossche Groenen) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Hernández (50PLUS) vindt het een hamerstuk. Mevrouw Van der Kallen (Rosmalens Belang) vindt het een hamerstuk. De heer Peters (D66) vindt het een hamerstuk. Mevrouw De Groot (VVD) vindt het een hamerstuk. De heer Thelissen (CDA) vindt het een hamerstuk. Het voorstel gaat als bespreekstuk naar de raadsvergadering. Overige onderwerpen ter bespreking 7.

Werkplanning Er zijn geen opmerkingen.

8.

Rondvraag en sluiting De voorzitter sluit de vergadering.

Aldus vastgesteld in de openbare vergadering van de commissie van 19 april 2021. De secretaris, mr. drs. R. van der Meer

De voorzitter, mw. J.P.M. Welten-van Doremalen

11