0. Raadsvoorstel Voorjaarsnota 2026

Raadsvoorstel Registratienummer Raadsvergadering

079617761756 3 juni 2025

Onderwerp

Raadsvoorstel Voorjaarsnota 2026 (gewijzigd) Deze voorjaarsnota zit op het scharnierpunt van de afronding van deze bestuursperiode en de vooruitblik naar 2026 en verder. We zetten in op drie lijnen. (1) We blijven tot het einde van deze bestuursperiode impact realiseren voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Op basis van de ambities en ingeslagen weg uit ons bestuursakkoord. (2) We leveren het gemeentelijk huishoudboekje netjes op voor de volgende bestuursperiode. (3) We spelen pro-actief in op de toekomst met investeringen en een duidelijk verhaal voor ’s-Hertogenbosch.

Voorgesteld besluit Het college van Burgemeester en Wethouders stelt de gemeenteraad voor het volgende te besluiten:

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

1 2 3 4

In te stemmen met het voorgestelde nieuw beleid 2025, zoals opgenomen in bijlage 2; Zich ten behoeve van de begroting 2026 uit te spreken over het voorgenomen nieuw beleid 2026, zoals opgenomen in bijlage 3. In te stemmen met de technische uitgangspunten voor het opstellen van de begroting 2026, zoals opgenomen in bijlage 4. Zich uit te spreken over het verhaal voor ’s-Hertogenbosch, zoals opgenomen in bijlage 7, door middel van wensen en bedenkingen.

Bevoegdheid raad De gemeenteraad heeft de bevoegdheid om de begroting vast te stellen (budgetrecht). Dit geldt voor de nieuw op te stellen begroting 2026, maar ook voor de voorgestelde wijziging van de begroting 2025 op basis van het in deze Voorjaarsnota voorgesteld nieuw beleid 2025. Aanleiding en doel Aanleiding Jaarlijks verstrekken wij uw raad op grond van uw kaderstellende en budgettaire bevoegdheid de Voorjaarsnota Op grond van uw budgettaire bevoegdheid stelt u in november van dit jaar de Begroting 2026 vast. Te doen gebruikelijk is dat u, aan de hand van de Voorjaarsnota, zich uitspreekt over nieuwe beleidsvoornemens en de technische uitgangspunten vaststelt voor de begroting.

2

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Doel Via de Voorjaarsnota 2026 geeft uw raad sturing aan de op te stellen begroting 2026 en wordt u gevraagd voor enkele opgaven al in 2025 extra geld beschikbaar te stellen Vanwege de onzekerheid rondom de financiering vanuit het Rijk blijft het sluitend houden van onze begroting vanaf 2026 een uitdaging. Voor 2026 verwachten wij met incidentele middelen in ieder geval een sluitende begroting aan uw raad te kunnen aanbieden. Als extra Rijksmiddelen uitblijven zullen op termijn naar verwachting wel maatregelen noodzakelijk zijn, hoewel wij als gemeente er met een vooralsnog beperkt structureel tekort relatief goed voorstaan. Vanwege de leesbaarheid hebben we de Voorjaarnota vanaf dit jaar vormgegeven als een apart document. Daarin leest u onze inschatting op ons financieel meerjarenbeeld en zetten wij voor u het voor 2025 voorgesteld nieuw beleid uiteen alsmede onze beleidsvoornemens voor de begroting 2026. Wij verwijzen u hiervoor naar Bijlage 1 Voorjaarsnota 2026. De gemeenten bij monde van de VNG hebben de afgelopen periode zeer nadrukkelijk bij het kabinet aangedrongen om te komen tot een gezamenlijke en uitvoerbare agenda om de grote vraagstukken waar Nederland voor staat samen aan te pakken.

Daarbij is het overnemen van de aanbevelingen van de commissie van Ark rondom de hervormingsagenda Jeugd en het in ieder geval deels terugdraaien van de korting op het Gemeentefonds in 2026 (Ravijnjaar) cruciaal. Bij het schrijven van deze Voorjaarsnota was er nog geen duidelijkheid over of, en hoe, het rijk over de brug komt richting gemeenten. U moet dan ook deze Voorjaarsnota zien als een momentopname, waarbij we geen rekening hebben gehouden met extra bijdragen vanuit het Rijk. In de meicirculaire van het Rijk worden de gevolgen voor onze gemeente nader uitgewerkt. Wij zullen u na het verschijnen van de meicirculaire hierover informeren. Tot slot wijzen wij u er nog op, dat u ten aanzien van financiële situatie bij de Afvalstoffendienst separaat een raadsvoorstel zult ontvangen. De in de voorjaarsnota 2026 opgenomen cijfers ten aanzien van de Afvalstoffendienst zijn overeenkomstig hetgeen is benoemd in dit aparte raadsvoorstel over de Afvalstoffendienst.

3

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Relevante besluitgeschiedenis -

Website Begroting 2025 Homepage | Begroting 2025

-

Actualisatie begroting 2025 Bestuursakkoord van de gemeente ’s-Hertogenbosch 2022-2026: “Slagkracht en ambitie, met lef en energie de toekomst in” – 31 mei 2022 bestuursakkoord+gemeente+'s-Hertogenbosch+2022-2026 (raadsinformatie.nl)

-

Argumentatie voorgestelde politieke keuzes

1a Het meerjarenbeeld uit de actualisatie 2025 is het startpunt van de begrotingsvoorbereiding 2026. Tegelijkertijd met deze Voorjaarsnota ligt het raadsvoorstel inzake de Actualisatie van de begroting 2025 voor in uw raad. In deze Actualisatie schetsten wij het effect van de onontkoombare ontwikkelingen die na het opstellen van de begroting 2025 op ons af zijn gekomen. 1b Structureel is sprake van een beperkt tekort, dat met de structurele voorstellen uit deze voorjaarsnota vooralsnog oploopt tot -/- € 1,1 miljoen in 2029 Het definitieve beeld wordt pas duidelijk bij het daadwerkelijk opstellen van de begroting 2026, als de effecten van de meicirculaire, de indexering en de verdere autonome ontwikkelingen duidelijk zijn. In de Voorjaarsnota schetsen we hierbij een aantal factoren die mede bepalend zijn voor de verder ontwikkeling van ons financieel meerjarenbeeld in de komende jaren. 1c Sommige opgaven zijn dermate urgent, dat deze er om vragen om direct opgepakt te worden. Ons college stelt daarom voor de middelen hiertoe al in 2025 beschikbaar te stellen.

4

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

In de meeste gevallen gaat het hierbij om budgettair neutrale voorstellen of incidenteel nieuw beleid dat gedekt kan worden uit beschikbare incidentele ruimte. De voorgestelde structurele voorstellen op het gebied van onderwijshuisvesting hebben wel effect op het structurele saldo na Actualisatie van de begroting 2025. 2 Om op onderdelen een extra impuls te kunnen geven aan de realisatie van het bestuursakkoord en om knelpunten in de uitvoering op te lossen is ons college voornemens voorstellen nieuw beleid bij de begrotingsbehandeling in november ter besluitvorming aan uw raad voor te leggen. Ons college legt hiervoor bij de begrotingsbehandeling in november voorstellen nieuw beleid ter besluitvorming aan uw raad voor. De incidentele voorstellen kunnen uit incidenteel beschikbare middelen worden afgedekt. 3 Om de begroting 2026 op te kunnen stellen, is het noodzakelijk de uitgangspunten vast te stellen op het gebied van loon- en prijsontwikkeling Technische uitgangspunten zijn noodzakelijk om te komen tot een begroting bestaand beleid. De belangrijkste technische uitgangspunten voor het opstellen van de begroting 2026 zijn opgenomen in bijlage 4. Voor de budgetten binnen onze begroting passen wij in de meeste gevallen jaarlijks een indexering toe, conform de uitgangspunten voor loon- en prijsontwikkeling. Deze indexeringen stelt uw raad altijd in de Voorjaarsnota vast.

Zo ook dit keer. De hoogte van de budgetten kan daarnaast wijzigen als gevolg van autonome ontwikkelingen. De budgetten in het sociaal domein worden jaarlijks eveneens aangepast op basis van indexcijfers. Daarbij sluiten we aan bij het indexcijfer, zoals dat landelijk gehanteerd wordt binnen de betreffende onderdelen van het sociaal domein, het zogenaamde Ova percentage. 4 Pro-actief inspelen op de toekomst - Verhaal voor ’s-Hertogenbosch De dynamiek in onze samenleving en op het wereldtoneel is groot en onvoorspelbaar. Van polarisatie tot afnemend vertrouwen in overheid en politiek en van macro-economische ontwikkelingen tot nieuwe geopolitieke verhoudingen. Ontwikkelingen zijn nauwelijks te voorspellen maar hebben potentieel een grote impact op onze inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en de gemeente zelf. We kiezen ervoor om ons actief te verhouden tot deze dynamiek met

5

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

een verhaal over de kracht, eigenheid en ontwikkeling van ’s-Hertogenbosch. Een verhaal over waar we staan en waarvoor we gaan. Om daarmee een onderlegger te hebben voor keuzes in beleid, uitvoering en samenwerking. We nodigen uw raad uit om u uit te spreken over dit verhaal. En we gaan hierover in gesprek met partners in de gemeente; inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties. Die toekomst is van ons allemaal en we hebben elkaar bovendien hard nodig. Dit verhaal is dan ook geen eindpunt, maar een startpunt om samen de schouders te zetten onder een toekomstbestendig ’s-Hertogenbosch. Graag spreken we hierover in de commissie Bestuur van juni en de raad van juli. 5 De Stadsmonitor ondersteunt u in uw besluitvorming De stadsmonitor is als bijlage 5 opgenomen ter ondersteuning van uw besluitvorming over onze beleidsvoornemens. Risico’s en risicobeheersing We zien bij deze Voorjaarsnota een aantal risico’s:

1.

Ontwikkeling Gemeentefonds

In de financiële hoofdlijn van de Voorjaarsnota schetsen wij de ontwikkelingen rondom het Gemeentefonds. Cruciaal is daarbij is de vraag of het kabinet bereid is, om de gemeenten tegemoet te komen. Afgezien daarvan moeten we rekening blijven houden met het risico van lagere indexering van het fonds dan de daadwerkelijke loon- en prijsstijgingen. Tot slot biedt mogelijk de verdere ingroei van de herverdeling van het Gemeentefonds voor ons nog een kans. We blijven dit monitoren. 2.

Meerjarenprognose reserves Sociaal Domein

6

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Tijdens het opstellen van onze Voorjaarsnota zijn we in afwachting van de Rijksbesluitvorming over het rapport ‘Groeipijn’ van de cie. Van Ark. Het al dan niet ‘van kaft tot kaft’ overnemen van dit rapport heeft een groot effect op ons meerjarenbeeld. Richting het opstellen van de begroting zullen we u hierover aanvullend informeren. We zien de nodige uitdagingen op ons afkomen, zoals de groei in het gebruik van voorzieningen, de dubbele vergrijzing, de toenemende complexiteit in de samenleving, minder beschikbaar zorgpersoneel en minder vrijwilligers/mantelzorgers. In hoeverre we hieraan het hoofd kunnen bieden is in belangrijke mate afhankelijk van de compensatie die we krijgen van het Rijk. We anticiperen hierop zodat we keuzes kunnen maken de zorg voor onze inwoners kwalitatief goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. We stellen voor om in het najaar hierover met uw raad in gesprek te gaan. We zullen hierbij ingaan op structuurversterkende maatregelen die we hebben ingezet om de individuele vraag naar specialistische zorg af of om te buigen. Denk daarbij aan het collectief organiseren van zorg en gebiedsgericht werken. Ook de inkoopkaders voor de nieuwe contractering in 2028 en de gevolgen van de ontwikkeling van de arbeidsmarkt op de zorg zijn mogelijke onderwerpen die aan de orde kunnen komen. We informeren u later over de wijze waarop we het gesprek willen voeren.

Financiën Deze Voorjaarsnota bevat enkele voorstellen voor nieuw beleid vanaf 2025. Hierover wordt een besluit van uw raad gevraagd. In belangrijke mate zijn deze voorstellen budgettair neutraal of kunnen deze afgedekt worden uit de beschikbare incidentele ruimte. De voorstellen op het vlak van onderwijshuisvesting hebben wel effect op het structurele saldo na Actualisatie van de begroting 2025. Verder geeft deze Voorjaarnota inzicht in de inhoudelijke keuze van ons college met betrekking tot het nieuw beleid 2026 en verder. Pas bij de begrotingsbehandeling beslist uw raad hier definitief over en wordt dit verwerkt in de begroting 2026. Duurzaamheid

7

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Niet van toepassing Participatie en communicatie Participatie Niet van toepassing Communicatie

Niet van toepassing Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van ‘s-Hertogenbosch, De gemeentesecretaris,

De burgemeester,

drs. B. van der Ploeg

drs. J.M.L.N. Mikkers

Bijlagen 1. Voorjaarsnota 2026 2. Voorstellen nieuw beleid vanaf 2025 3. Voornemens betreffende voorstellen nieuw beleid vanaf 2026

8

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

4. 5. 6. 7.

Technische uitgangspunten Begroting 2026 Stadsmonitor 2025 Meerjarenprognose reserves Sociaal Domein Verhaal voor 's-Hertogenbosch

Registratienummer Portefeuillehouder Commissie Sector/Afdeling Inlichtingen

079617761756 M.J.J. van der Geld Beschouwende Raad: 20 mei 2025 M&D/F/CF LWS Un l.un@s-hertogenbosch.nl 06-46971227

9

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

Besluit van de raad Registratienummer 079617761756 Raadsvergadering 3 juni 2025 Onderwerp

Raadsvoorstel Voorjaarsnota 2026

De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch, gezien het voorstel van het college van 15 april 2025 besluit: 1 2 3 4

In te stemmen met het voorgestelde nieuw beleid 2025, zoals opgenomen in bijlage 2; Zich ten behoeve van de begroting 2026 uit te spreken over het voorgenomen nieuw beleid 2026, zoals opgenomen in bijlage 3. In te stemmen met de technische uitgangspunten voor het opstellen van de begroting 2026, zoals opgenomen in bijlage 4. Zich uit te spreken over het verhaal voor ’s-Hertogenbosch, zoals opgenomen in bijlage 7, door middel van wensen en bedenkingen.

Aldus besloten in de openbare vergadering van de gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch van datum 3 juni 2025 De gemeenteraad van ’s-Hertogenbosch,

10

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704

De Griffier,

De voorzitter,

drs. W.G. Amesz

drs. J.M.L.N. Mikkers

11

www.s-hertogenbosch.nl Correspondentie adres: Postbus 12345 5200 GZ ‘s-Hertogenbosch KvK nr 17278704