VerzoekMinister bestuurlijkeVerklaring 15juni2021

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties

Het college van Burgemeester en Wethouders van de gemeente Delft Postbus 78 2600 ME Delft

www.rijksoverheid.nl www.facebook.com/minbzk www.twitter.com/minbzk www.linkedin.com/company/ ministerie-van-bzk Kenmerk

2021-0000308813 Uw kenmerk

Datum Betreft

1 5 jUN 2Q21 steun gemeente voor structurele oplossing Vestia en verandering achtervang

Geacht college. Mede namens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en Aedes, brancheorganisatie van woningcorporaties, vraag ik uw aandacht voor het volgende. Woningcorporatie Vestia is in uw gemeente een belangrijke speler op het terrein van de sociale huisvesting. U weet waarschijnlijk als geen ander dat de financiële situatie van Vestia beperkingen oplegt aan het realiseren van de gewenste volkshuisvestelijke opgaven. Dat is een onbevredigende situatie. Weliswaar heeft Vestia als saneringscorporatie de afgelopen jaren grote stappen gezet om haar financiële positie te verbeteren, ook na het aanstaande aflopen van de saneringsperiode heeft Vestia omvangrijke en langlopende leningen. Dit leidt ertoe dat Vestia hoge rentelasten houdt en geen geborgde leningen kan aantrekken. Vestia kan hierdoor maar zeer beperkt bijdragen aan de volkshuisvestelijke opgave in onder andere uw gemeente. Een structurele oplossing hiervoor is nodig. In februari van dit jaar heb ik met Aedes, het Waarborgfonds Sociale Woningen (WSW) en Vestia afgesproken om de door de sector voorgestelde oplossing, vanuit de adviescommissie Vestia (ACV) die door Aedes was ingesteld, nader met elkaar uit te werken. Daarbij hebben we afspraken gemaakt en vastgelegd in een Bestuurlijk Akkoord over ieders bijdrage. De Autoriteit woningcorporaties (Aw) steunt de voorgestelde oplossing. Dat geldt ook voor de VNG.

Ook is de intentie uitgesproken om te zorgen dat op 1 juli op basis van de uitwerking gezamenlijk kan worden besloten tot uitvoering van de oplossing. Met uw gemeente is samen met de andere kerngemeenten van Vestia vanuit mijn ministerie periodiek gesproken over onder andere de structurele oplossing voor Vestia. Ook uw medewerking is van belang. De oplossing bestaat uit de combinatie van een leningruil tussen Vestia en andere corporaties om de rentelast te verlagen, waardoor er meer ruimte is voor Vestia om bijvoorbeeld huren te matigen, en een splitsing van Vestia in drie corporaties om te zorgen dat Vestia niet meer te zwaar drukt op het borgstelsel en op termijn weer geborgde leningen kan aantrekken voor nieuwe investeringen.

Pagina 1 van 5

Deze nieuwe corporaties zullen in de kerngemeenten actief zijn. De splitsing van Vestia vraagt om een verdeling van het bezit en de leningen over de drie corporaties. Als de structurele oplossing wordt uitgevoerd, betekent dat daarmee ook een verdeling van het bestaande bezit en de bestaande leningen over de verschillende kerngemeenten en een nieuwe verdeling van de achtervang voor deze leningen. Steun vanuit uw gemeente voor de structurele oplossing is daarmee van belang om deze te kunnen uitvoeren. Ik verzoek u om door middel van de door Vestia toegezonden verklaring uw steun uit te spreken, omdat de oplossing alleen kan slagen als alle partijen zich committeren aan het uitvoeren daarvan. Naarde andere kerngemeenten is een gelijkluidende brief gezonden. Hierna ga ik in op de contouren van de structurele oplossing voor Vestia en de consequenties voor uw gemeente. Financiële positie Vestia en de structurele oplossing De sector heeft zich in grote meerderheid geschaard achter het voorstel van de ACV.

Het voorstel van de ACV bestaat uit de combinatie: (1) een leningruil die de rentelasten voor Vestia verlicht met 28 miljoen euro per jaar; (2) een splitsing van Vestia die de risico's voor het borgingsstelsel verlaagt; Ad (1): Corporaties willen met Vestia leningen ruilen, waarbij corporaties laagrentende langlopende leningen inbrengen en Vestia langlopende leningen met een hoge rentelast. De voordelige voorwaarden van de ruilende corporaties worden gewisseld met de minder voordelige van die van Vestia. Het doel is de rentelast van Vestia in totaal met € 28 miljoen per jaar te verlagen. Door de grote bereidheid binnen de sector om mee te werken wordt de € 28 miljoen dusdanig breed verdeeld dat dit een beperkt risico vormt voor de corporaties. De financiële ruimte die door de leningruil ontstaat zal door Vestia onder meer worden ingezet voor het wegwerken van achterstallig onderhoud en voor een gematigd huurbeleid. Het doorvoeren van de leningruil dient om fiscale redenen dit jaar plaats te vinden. Om dit proces te begeleiden is door mij, mede namens Aedes en Vestia, een bestuurlijk regisseur aangesteld. Ad (2): Vestia zal zich na de implementatie van de leningruil splitsen in drie lokale corporaties: één met als werkgebied Rotterdam, één voor Den Haag en één voor Delft/Zoetermeer.

Naar verwachting zal het bezit van Vestia in de zogenoemde maatwerkgemeenten, te weten Pijnacker-Nootdorp, Westland en Barendrecht, Bergeijk, Brielle, en Zuidplas, tegen die tijd (grotendeels) zijn verkocht. Het bezit in de eerste drie genoemde gemeenten is reeds verkocht. Het bezit dat Vestia in overig Nederland heeft zal worden verdeeld over de drie gesplitste corporaties.

Vestia vormt nu een onevenredig groot risico voor het bergstelsel. Bovendien kan Vestia vanwege de impact van de omvang van de leningenportefeuille op het stelsel geen nieuwe geborgde leningen aantrekken. Met de splitsing wordt dit risico weggenomen en kunnen op termijn weer nieuwe geborgde leningen voor investeringen worden aangetrokken. Na de splitsing kunnen de drie corporaties weer meer mogelijkheden krijgen om te investeren in nieuwbouw en verduurzaming middels het inzetten van verkoopopbrengsten, waarbij nieuwe investeringen in de kerngemeenten worden gefinancierd vanuit verkopen in overig Nederland. De voorgestelde structurele oplossing heeft daarmee duidelijke voordelen: er komt meer financiële ruimte die aan de huurders en de regio ten goede komt. Concreet betekent dit meer ruimte om te investeren in het aftoppen van huren, het verder investeren in onderhoud en, in enige mate, voor nieuwbouw. Wat dit betekent voor uw gemeente kan worden nagelezen in de notitie die Vestia voor elk van de drie nieuwe corporaties heeft opgesteld. Voor 1 juli zal er door de partijen die het Bestuurlijk Akkoord hebben ondertekend besloten worden over het nemen van de volgende stap in het realiseren van de structurele oplossing.

Na uitwerking van de splitsing zal de gemeente gevraagd worden om een zienswijze, naar verwachting begin volgend jaar, in het kader van de goedkeuring van de splitsing door de Autoriteit woningcorporaties. Achtervanq Woningcorporaties kunnen zich over het algemeen voor de volkshuisvestelijke opgaven tegen gunstige voorwaarden financieren door de hoge mate van zekerheid die zij kredietverstrekkers kunnen bieden. Op alle corporaties wordt streng financieel toezicht gehouden om de financiële soliditeit van de corporatiesector te borgen; dit is met de wijziging van de woningwet in 2015 nog verder uitgebreid. De Autoriteit Woningcorporaties (Aw) verzorgt het financieel toezicht op de corporaties. Het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) borgt de leningen die worden aangetrokken voor DAEB-activiteiten door corporaties die als deelnemer bij WSW zijn aangesloten en beoordeelt en beheerst vanuit die rol de daarmee gemoeide risico's. Indien een corporatie toch in financiële problemen komt kan het WSW hierdoor worden aangesproken op de geborgde leningen. WSW beschikt over een eigen risicovermogen om in dergelijke gevallen aan de overgedragen financiële verplichtingen te voldoen. Indien het risicovermogen niet voldoende is kunnen de overige corporaties aangeslagen worden, deze staan naar rato garant voor eikaars leningen.

Alleen in de uitzonderlijke situatie dat dit ook onvoldoende blijkt, kan de achtervangpositie van het Rijk (50%), gemeenten waarin de corporatie werkzaam is (25%) en overige gemeenten (25%) worden aangesproken. Het WSW heeft met de gemeenten en het Rijk afgesproken dat het in dat geval kan beschikken over renteloze leningen1. Het WSW stuurt aan op een omvang van het risicokapitaal - het risicovermogen en de bijdrage van de corporatiesector - om met 99% zekerheid aan zijn verplichtingen te kunnen i Rol achtervanggemeenten - Waarborgfonds Sociale Woningbouw (wsw.nl!

voldoen zonder dat het Rijk en gemeenten renteloze leningen moeten verstrekken. Het risico dat achtervanggemeenten renteloze leningen aan WSW moeten verstrekken als de andere buffers onvoldoende zijn, acht WSW zeer klein - zelfs theoretisch. Dit concludeert het op basis van risicomodellen en stresstesten. Gemeenten spraken met het WSW hun onderlinge aandeel in de achtervangpositie af in de achtervangovereenkomst, waarin een bedrag is opgenomen gekoppeld aan een corporatie. Ook uw gemeente heeft op dit moment een achtervangpositie met betrekking tot de leningen voor de woningen van Vestia. Het bezit van Vestia is op dit moment verdeeld over veel verschillende gemeenten. Met de splitsing van Vestia zal de achtervang van gemeenten voor geborgde leningen aan Vestia opnieuw verdeeld moeten worden. Op dit moment is er geen sprake van een verdeling die is gerelateerd aan de omvang van het woningbezit van Vestia. Dit is historisch zo gegroeid: enkele gemeenten staan meer in de achtervang en andere gemeenten minder. Dat geldt overigens niet alleen voor Vestia maar ook voor andere woningcorporaties. Wat bijzonder is voor Vestia, is dat Rotterdam en Den Haag ten tijde van de reddingsoperatie van Vestia in 2012 een grotere achtervangpositie hebben ingenomen.

Nu de financiële positie van de rechtsopvolgers als gevolg van de structurele oplossing normaliseert, ligt het in de reden om met de splitsing van Vestia de gemeentelijke achtervangpositie opnieuw te verdelen in lijn met de omvang van het woningbezit. Met het realiseren van de structurele oplossing voor Vestia ontstaat er meer perspectief voor woningzoekenden en huurders in uw gemeente. Voor uw gemeente betekent de splitsing van Vestia concreet dat u gevraagd wordt om het bedrag van de achtervang aan te passen zodanig dat uw gemeente een gelijkmatige achtervangpositie voor Vestia inneemt. Op die manier draagt iedereen naar rato bij aan het dichterbij brengen van de structurele oplossing voor Vestia. Gelet op de huidige achtervangposities wordt het nieuwe bedrag hoger voor de gemeenten Delft en Zoetermeer en lager voor de gemeenten Rotterdam en Den Haag. Het aangaan van (nieuwe) achtervangovereenkomsten dient vermeld te worden binnen de P&C-cyclus maar heeft geen effect op uw directe uitgaven als gemeente. U wordt op dit moment reeds gevraagd om uw medewerking hierin terwijl de splitsing pas per 1 januari 2023 plaats zal vinden. Dat komt doordat de leningruil, waardoor er extra ruimte is om te investeren door Vestia in onder andere uw gemeente, wel dit jaar moet plaatsvinden (vanwege fiscale redenen).

De leningruil tussen Vestia en de overige corporaties betekent praktisch en juridisch een herfinanciering van de schulden en de daaraan gekoppelde borgstelling van de Vestia leningportefeuille. Deze aanpassing is, gelet op de belangen van de andere corporaties en van de gemeenten die voor die corporaties borg voor staan,

Datum

Kenmerk

2021-0000308813

alleen mogelijk door de borgstelling van Vestia na de leningruil door de vier kerngemeenten direct op de nieuwe verdeelmethodiek te baseren. Van belang is om hierbij op te merken dat het geheel van maatregelen die thans ten aanzien van Vestia worden genomen, te weten de verkoop door Vestia van woningen in de zogenoemde maatwerkgemeenten, de voorgenomen leningruil en de splitsing van Vestia, de totale achtervangpositie afneemt en daarmee ook de risico's voor gemeenten. Inzet van alle partijen is noodzakeliik Om de structurele oplossing mogelijk te maken is het nodig dat alle partijen de handen ineenslaan. WSW, Vestia, Aedes en ikzelf hebben een akkoord op hoofdlijnen gesloten en werken hard aan de uitwerking daarvan. Ook de Autoriteit woningcorporaties steunt de voorgestelde oplossing. Een goede uitwerking zal de bereidheid bij woningcorporaties om deel te nemen aan de leningruil doen toenemen. In dat verband is het van belang dat er geen twijfel bestaat over de positie van de kerngemeenten. De structurele oplossing zal immers het meeste vruchten afwerpen voor de volkshuisvestelijke opgaven in Rotterdam, Den Haag, Delft en Zoetermeer. De medewerking van deze vier kerngemeenten is van het grootste belang. Een verklaring van uw gemeente waarin dit wordt uitgesproken is daarom zeer gewenst.

Een dergelijke verklaring is een signaal naar de sector en naar de landelijke politiek dat de structurele oplossing draagvlak geniet. Wanneer hierover onduidelijkheid bestaat, zou het momentum zoals dit nu bestaat verloren kunnen gaan. Dit zou afbreuk kunnen doen aan de bereidheid van de sector om een bijdrage te leveren aan de opgave van Vestia. Wij zijn graig bereidt tot verdere toelichting. Mocht bij u daaraan behoefte bestaan, dan kan met het ministerie van BZK contact worden opgenomen. De ministeivan Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

drs. K.H. (Mlofgren

Pagina 5 van 5