Jaarstukken 2022

Jaarstukken 2022

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Colofon Interne Dienstverlening Afdeling Financiën Uitgave: Gemeente Delft Informatie: Gemeente Delft, afdeling Financiën, Postbus 78, 2600 ME Delft Telefoon 14015, website www.delft.nl en contact: www.delft.nl/contact

2

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Jaarstukken 2022 Woord vooraf Voor u liggen de jaarstukken over 2022. Deze zijn opgesteld volgens wat is bepaald in artikel 197, lid 1 Gemeentewet, het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en lokale kaders zoals de Financiële Verordening, de Nota Reserves, Voorzieningen en Investeringen en het Ordevoorstel Planning- en Controlcyclus. De jaarstukken geven inzicht in het financiële resultaat dat is bereikt. Ook doen we hierin verslag van de resultaten die zijn behaald binnen elk programma. Een actueel financieel beeld kunt u verwachten bij de Kadernota 2023. In de Programmabegroting 2024-2027 maken we, binnen de financiële kaders, de keuzes in de opgaven en ambities. Het college van burgemeester en wethouders van Delft

3

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Inhoudsopgave Jaarstukken 2022..................................................................................................................

3

Jaarverslag............................................................................................................................

7

Inleiding...........................................................................................................................................

8

Samenstelling van het bestuur........................................................................................................ 11 Het jaar 2022 in één oogopslag....................................................................................................... 13 Financieel resultaat 2022................................................................................................................ 14 Financiële positie............................................................................................................................. 17 Rechtmatigheid................................................................................................................................ 20 Investeringen................................................................................................................................... 21 Verloop reserves en voorzieningen................................................................................................. 22

Programma-verantwoording.................................................................................................. 25 Duurzaam Delft................................................................................................................................ 27 Bereikbare en leefbare stad............................................................................................................ 32 Goed wonen.................................................................................................................................... 37 Schone en veilige stad.................................................................................................................... 44 Sterk en sociaal............................................................................................................................... 52 Solide maatschappelijke basis........................................................................................................ 58 Economische zelfstandigheid.......................................................................................................... 70 Stad in bedrijf...................................................................................................................................

75 Stad en bestuur............................................................................................................................... 80 Raad................................................................................................................................................ 84

Beleidsindicatoren................................................................................................................. 86 Algemene dekkings-middelen en overhead.......................................................................... 89 Financieel gezonde gemeente........................................................................................................ 90 Overhead.........................................................................................................................................102

Paragrafen.............................................................................................................................105 Weerstandsvermogen en risicobeheersing..................................................................................... 107 Grondbeleid..................................................................................................................................... 126 Onderhoud kapitaalgoederen.......................................................................................................... 130 Financiering..................................................................................................................................... 134 Bedrijfsvoering.................................................................................................................................139 Agenda en Fonds Delft 2040...........................................................................................................143

4

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Verbonden partijen en subsidies..................................................................................................... 146 Lokale heffingen.............................................................................................................................. 158

Jaarrekening..........................................................................................................................163 Balans per 31 december 2022........................................................................................................ 164 Overzicht van baten en lasten......................................................................................................... 166 Toelichting op de jaarrekening.........................................................................................................168 Verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen.................................................................. 201 Overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld.........................................................209

Overige gegevens.................................................................................................................213 Voorstel tot bestemming van het resultaat...................................................................................... 214 BBV indicatoren...............................................................................................................................215

5

Jaarverslag

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Inleiding Hierbij biedt het college van burgemeester en wethouders de Jaarstukken 2022 aan. Met de jaarstukken legt het college verantwoording af over het jaar 2022. Een jaar waarin ook de verkiezingen hebben plaatsgevonden, een nieuwe gemeenteraad is geïnstalleerd en ons college is aangetreden. Algemeen Wij hebben in de afgelopen periode gewerkt aan de toekomst van Delft. In Programmabegroting 2022-2025 zijn hiervoor vijf prioriteiten vastgelegd: • • • • •

Een stevige basis voor Delftenaren. Dat betekent dat bewoners kunnen rekenen op voorzieningen die ze nodig hebben, een buitenruimte die op orde is en een goede gemeentelijke dienstverlening. Het werken aan een sterke stad met sterke wijken, waar mensen prettig en veilig kunnen wonen en mogelijkheden hebben om zich te ontwikkelen. De energietransitie, zodat Delft in 2050 klimaatneutraal is. Kansen voor meer werkgelegenheid in de (innovatieve) maakindustrie. Om dit te stimuleren leggen we nieuwe verbindingen tussen onderwijs- en kennisinstellingen en bedrijfsleven. Werken aan de mobiliteitstransitie, om Delft ook in de toekomst goed bereikbaar te houden.

In 2022 hebben we veel resultaten kunnen boeken, die we nader toelichten in deze jaarstukken. We hebben overigens nog niet alle voorgenomen acties kunnen afronden. In de uitvoering is de beschikbare capaciteit binnen de organisatie een belangrijke beperking. Het is gelukt om de begroting en de jaarrekening in evenwicht te houden, met de maatregelen uit het herstelplan, de ophoging van de woonlasten in 2023 en de bijsturing in de programmabegroting. De jaarrekening geeft een voornamelijk incidenteel voordeel in 2022. Het blijft wel een opgave om Delft financieel gezond te houden, ook in de komende jaren. De oorlog in Oekraïne leidde tot hoge inflatiecijfers. Om de gevolgen van de inflatie op te vangen, is een structurele reservering van in totaal € 3 miljoen aangelegd (in de Programmabegroting 2022-2025). Deze is bij de najaarsrapportage voor het jaar 2022 geheel toebedeeld aan programma’s waar financiële effecten werden voorzien. In het definitieve resultaat over 2022 zijn in deze jaarrekening geen substantiële aanvullende effecten opgetreden. In de Kadernota 2023 actualiseren we het beeld. Voor een belangrijk deel bouwt ons college voort op het beleid dat in de afgelopen jaren is ontwikkeld met nieuwe bestuurlijke accenten. Daarmee werken we aan Delft dat kansrijk is voor iedereen. Een stad met ruimte voor wonen, een gezonde en veilige stad en een duurzame stad.

En we werken aan de economische kracht van Delft en een bruisende stad. Dit doen we nadrukkelijk samen met de stad. De stad maken we immers met elkaar. De belangrijkste gerealiseerde resultaten Delft werkt ambitieus en in een hoog tempo aan de duurzame stad die we willen zijn. Energie besparen hebben we grootschalig gestimuleerd door een breder adviesaanbod van het Energieloket, meer energiecoaches en collectieve inkoopacties. De noodzaak bij onze inwoners was hoog vanwege de oplopende rekeningen. Maatregelen zijn genomen om minder energie te gebruiken. Energiehulpen zijn gestart die helpen de energierekening te verlagen bij huishoudens met energiearmoede. Het opstellen van een isolatieplan is gestart, om te komen tot een aanpak voor de lange termijn. De beleidsregel ‘Klimaatadaptie voor nieuwbouw en renovaties’ en het kader ‘Natuurinclusief bouwen’ zijn vastgesteld; zo verzekeren we ons van duurzame nieuwbouw in de stad.

Jaarverslag / Inleiding

8

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Vanuit het Mobiliteitsprogramma Delft (MPD) zetten we bij projecten sterk in op zowel het verbeteren van de bereikbaarheid als het vergroten van de verkeersveiligheid. In 2022 hebben we verkeersveiligheidsmaatregelen uitgevoerd op het Delflandplein. Dankzij de bereidwilligheid van de TU konden we in 2022 opvang realiseren voor asielzoekers en daarmee een bijdrage leveren aan het oplossen van de opvangcrisis. In 2022 is gezocht naar locaties om flexwoningen te plaatsen en is een begin gemaakt met de realisatie ervan op de locaties Brasserskade en Mozartlaan. In deze flexwoningen worden Oekraïners (Mozartlaan), statushouders en andere spoedzoekers gehuisvest, zoals jongeren (Brasserskade). In oktober 2022 heeft de gemeenteraad het bestemmingsplan voor Schieoevers Noord vastgesteld. Met vaststelling van dit eerste bestemmingsplan wordt voor twee van de drie gebieden de transformatie mogelijk gemaakt. Tot 2030 transformeren de drie gebieden Nieuwe Haven, Kabeldistrict en het Stationsgebied met de Noordkavel en Strip. In 2022 is onder de vlag van het project ondermijningsfonds veel aandacht besteed aan het scheppen van de randvoorwaarden van een veiligheidsinformatieknooppunt. Om ondermijning te voorkomen, is bovendien het Bibob-instrumentarium (bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) geactualiseerd en uitgebreid.

Dit is gebeurd op de beleidsterreinen van horeca, subsidies, aanbestedingen, omgevingsvergunningen, huisvestingsvergunningen, evenementen en vastgoed. Er is hard gewerkt om het onderhoud aan de stad op orde te brengen. Dat is veel bewoners opgevallen. Voor dit onderhoud is veel extra geld uitgetrokken. In Delft hebben we het meerjarenprogramma Langer en weer thuis. Met het toenemend aantal ouderen is ook de druk op de woningmarkt toegenomen, terwijl het een ingewikkelde periode is om te bouwen. Verschillende organisaties hebben mogelijkheden gepresenteerd om langer en prettig thuis te kunnen blijven wonen. In het kader van 'Eén tegen eenzaamheid' hebben we met de partners in de stad meerdere activiteiten opgezet. Vanuit het programma ‘de regionale aanpak ouderenzorg’ zijn meerdere pilots gestart waarmee het medisch en sociaal domein intensiever zijn gaan samenwerken om de vraag van de inwoner centraal te stellen. Deze pilots lopen door in 2023. Inspanningen voor het gezond en veilig opgroeien van onze jeugd hebben onder meer geleid tot (goed bezochte) online bijeenkomsten voor opvoedondersteuning en de opening van het Opvoedsteunpunt Poptahof/Brahmslaan. Negatieve impact van de coronapandemie is beperkt door het verstrekken van diverse subsidies aan sociaal- maatschappelijke organisaties via het steunpakket sociaal en mentaal welzijn en leefstijl.

Verder zijn de verbeterplannen Gecertificeerde Instellingen voortgezet als eerste stap om de huidige crisis in de jeugdbescherming te slechten. Tot slot hebben we ons in 2022 samen met het programma Huiselijk Geweld en Kindermishandeling voorbereid op het Toekomstscenario Kind en gezinsbescherming, dat het langetermijnperspectief voor de jeugdbescherming vormt. Samen met de Delftse scholen heeft de gemeente in 2022 verder uitvoering gegeven aan het gemeentelijk deel van het Nationaal Programma Onderwijs (NPO). De gemeente heeft hiervoor met een specifieke uitkering (SPUK) financiële middelen om scholen te ondersteunen bij het inhalen van onderwijsvertragingen vanwege de coronapandemie. Deze middelen zijn ingezet op de thema’s zorg in en om de school, sport, bewegen en gezondheid, taal-, cultuur- en natuureducatie en training en ondersteuning van docenten. In 2022 is een nieuwe basisschool gestart: de Nieuwe Maan. De school is tijdelijk gehuisvest in een kantoorpand aan het Karrepad, tot de noodlokalen aan de Slauerhofflaan zijn opgeleverd. Het ontwerpteam heeft in 2022 samen met een architectenbureau een Voorlopig Ontwerp gemaakt voor Museum Prinsenhof, gebaseerd op de eerder vastgestelde uitgangspunten. Dit Voorlopig Ontwerp is in

Jaarverslag / Inleiding

9

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

november breed gedeeld, en werd positief ontvangen. In december is het ontwerpteam gestart met de verdere uitwerking naar een Definitief Ontwerp. Eind 2023 zal deze uitwerkingsfase worden afgerond. De oorlog in Oekraïne leidde in 2022 direct tot een grote vluchtelingenstroom in Europa, en dus ook in Nederland. De gemeenten werden verantwoordelijk voor de opvang van deze ontheemden. In Delft zijn vluchtelingen op verschillende plekken opgevangen en ontstonden veel initiatieven voor ondersteuning. De opdracht vanuit het Rijk was om opvang te regelen gedurende drie tot zes maanden, maar die termijn werd al snel verlengd. De gemeente Delft heeft snel opvang geregeld via hotels en een camping en al snel ook in verschillende leegstaande panden. Met bijzondere bijstand ondersteunen we Delftenaren en hun kinderen die in armoede leven. In 2022 is voor het eerst de eenmalige energietoeslag verstrekt in de vorm van categoriale bijzondere bijstand. Er zijn in 2022 in totaal 6.077 energietoeslagen toegekend. Hierin zijn studenten meegenomen. Op verzoek van de raad is een energietoeslag ook beschikbaar voor de doelgroep tussen 120 en 130% van het sociaal minimum. In 2022 is gestart met het uitvoering geven aan de in 2021 gepresenteerde Visie Toerisme, onder meer door de doorontwikkeling van het Platform Toerisme naar het Platform Bezoekerseconomie.

Het hernieuwde platform kent een bredere vertegenwoordiging en richt zich op de hele stad, en niet alleen de binnenstad. Het platform heeft in 2022 onder meer advies gegeven over de voorgenomen verhoging van de toeristenbelasting per 1 juli 2023. Begin 2023 heeft de gemeenteraad ingestemd met de voorstellen van het college. Na een langzame opstart in 2022 als gevolg van de pandemie mochten evenementen weer worden georganiseerd. De grote kostenstijgingen waar veel sectoren mee kampen, is ook van grote invloed op de evenementensector. De prijzen zijn gestegen met zo’n 30% en de reserves zijn op na twee jaar corona. Met de subsidieregeling voor coronamaatregelen hebben we sommige evenementen eenmalig kunnen ondersteunen, zodat zij toch doorgang konden vinden. Het financieel resultaat Over 2022 is het saldo van baten en lasten € 23,2 miljoen voordelig en het saldo van de reservemutaties € 7,5 miljoen nadelig. De jaarrekening blijft daarmee ruim binnen de door uw raad gestelde financiële kaders. Het resultaat is € 15,7 miljoen positief. Dit positieve resultaat wordt grotendeels veroorzaakt door voordelen die in de Najaarsnota 2022 staan vermeld (€ 9,4 miljoen positief). Daarnaast is de grootste afwijking, na de Najaarsnota 2022, de rijksbijdrage voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne (voordeel € 4,1 miljoen).

Daarnaast is nog sprake van een beperkt aantal voordelen in het laatste kwartaal van 2022. Na het voorstel tot bestemming van het resultaat van € 7,9 miljoen blijft een voordelig saldo over van € 7,8 miljoen. Dit saldo heeft in hoofdzaak een incidenteel karakter en wordt toegevoegd aan de algemene reserve. Dit voordeel kan worden betrokken bij de Kadernnota 2023

Jaarverslag / Inleiding

10

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Samenstelling van het bestuur Het college bestaat uit de burgemeester en vijf wethouders. Het college is er voor het dagelijks bestuur van de gemeente Delft. Marja van Bijsterveldt is burgemeester van Delft. De burgemeester is de voorzitter van het college van burgemeester en wethouders (B&W) en wordt elke zes jaar (her)benoemd. De gemeentesecretaris (ad interim) van Delft is Jan Nauta. Hij is de eerste beleidsadviseur van het college van burgemeester en wethouders en algemeen directeur van de organisatie. Burgemeester en wethouders

Naam/ Portefeuille

Partij

Burgemeester

J.M. van Bijsterveldt Veiligheid Verbonden stad

Wethouder 1e loco-burgemeester

M. Zwart Duurzaamheid Werk en inkomen Economie

STIP

Wethouder 2e loco-burgemeester

M.A. Huijsmans Financien Ruimtelijke ordening Mobiliteit

D66

Wethouder 3e loco-burgemeester

F. van Vliet Klimaat Cultuur Openbare ruimte

GL

Wethouder 4e loco-burgemeester

K. Schrederhof Wonen Zorg Onderwijs en Sport

PvdA

Wethouder 5e loco-burgemeester

J. K. Gooijer Jeugd Ouderen Armoede

CU

Gemeentesecretaris

J. D. Nauta

De nevenfuncties van de collegeleden zijn opgenomen op de website www.delft.nl/college: Burgemeester J.M. Van Bijsterveldt; Wethouder M. Zwart; Wethouder M.A. Huijsmans; Wethouder F. van Vliet; Wethouder K. Schrederhof; Wethouder J.K. Gooijer De gemeenteraad van Delft bestaat uit 39 raadsleden en kent de onderstaande zetelverdeling. De raad wordt bijgestaan door de raadsgriffier, Jeroen Mimpen. STIP D66

Zetelverdeling gemeenteraad van Delft 6 6

Groen Links

6

Hart voor Delft VVD PvdA

5 3 3

Jaarverslag / Samenstelling van het bestuur

SP CDA Onafhankelijk Delft Christenunie Volt

2 2 2 2 2

11

Jaarstukken 2022

Jaarverslag / Samenstelling van het bestuur

Versie: 14-06-2023

12

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Het jaar 2022 in één oogopslag

Jaarverslag / Het jaar 2022 in één oogopslag

13

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Financieel resultaat 2022 Het rekeningresultaat bestaat uit het saldo van baten en lasten (resultaat vóór bestemming) en het saldo van de reservemutaties. Het totaal vormt het resultaat ná bestemming. Deze opbouw is verplicht en volgt uit het Besluit Begroting en Verantwoording voor gemeenten (BBV). Het verschil tussen het resultaat voor en na bestemming betreft de reservemutaties. Reservemutaties gaan over dekking van gerealiseerde uitgaven (onttrekkingen aan reserves) en over reserveringen voor toekomstige uitgaven (toevoegingen aan reserves). Over 2022 is het gerealiseerde saldo van baten en lasten € 23,2 miljoen voordelig (resultaat voor bestemming). Het gerealiseerde saldo van de reservemutaties is € 7,5 miljoen nadelig. Het totale resultaat komt uit op € 15,7 miljoen positief (resultaat na bestemming). Dit positieve resultaat wordt veroorzaakt door reeds gemelde voordelen in de Najaarsrapportage 2022 (€ 9,4 miljoen). Daarnaast is nog sprake van een aantal voordelen in het laatste kwartaal van 2022 (o.a. opvang vluchtelingen Oekraine € 4,1 miljoen). In het jaarverslag vergelijken we de actuele begroting (Begroot na wijziging) met het werkelijke resultaat (Realisatie 2022). In de begroting is de primaire begroting het vertrekpunt en is aanvullend rekening gehouden met de wijzigingen in de kaderbrief, de najaarsrapportage en de circulaires over het gemeentefonds.

Het verschil tussen de begroting en de realisatie in de jaarstukken is € 6,4 miljoen positief. In onderstaande tabel is de realisatie voor het jaar 2021, de begroting 2022 vóór wijziging (primaire begroting), de begroting 2022 na wijziging (actuele begroting) en de realisatie opgenomen. De laatste kolom laat het verschil zien tussen de actuele begroting en de realisatie. (bedragen × 1.000)

Realisatie 2021

Begroot vóór wijziging

Begroot na Realisatie 2022 wijziging

Baten Lasten Saldo van baten en lasten Onttrekkingen reserves Toevoegingen reserves Saldo reservemutaties

425.945 411.010 14.934 30.611 22.457 8.154

389.082 401.437 -12.354 22.986 10.434 12.552

449.007 435.565 13.442 105.661 109.723 -4.062

453.740 430.492 23.248 107.956 115.473 -7.517

Verschil begroot na wijziging / realisatie 4.734 5.072 9.806 2.295 -5.750 -3.455

Resultaat

23.088

198

9.380

15.731

6.351

Voor het positieve resultaat na bestemming is een voorstel tot besteding opgenomen. Dit zijn voorstellen voor afrekening met bestemmingsreserves (stortingen en onttrekkingen) en een reservering voor de Delftse Rekenkamer. Na het bestemmingsvoorstel resteert een saldo dat vrij besteedbaar is en wordt toegevoegd aan de Algemene reserve. Dit voordeel kan worden betrokken bij de Kadernnota 2023. Hierna volgt een toelichting op het rekeningresultaat 2022 en op het voorstel tot bestemming van het resultaat. Voorstel tot bestemming van het resultaat Afrekening Bestemmingsreserves Overige voorstellen

15.731 7.898 47

Mutatie Algemene reserve

7.786

Jaarverslag / Financieel resultaat 2022

14

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Toelichting rekeningresultaat 2022 De volgende tabel geeft per begrotingsprogramma een beeld van de afwijkingen tussen planning en realisatie. Overzicht verschillen tussen begroting na wijziging en realisatie Verschillen tussen begroting en realisatie Duurzaam Delft Bereikbare en leefbare stad Goed wonen Schone en veilige stad Sterk en sociaal Solide maatschappelijke basis Economische zelfstandigheid Stad in bedrijf Stad en bestuur Raad Financieel gezond Overhead Totaal

Rechtmatig Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja

Totaal 215 371 377 -659 -632 3.085 6.820 96 1.908 136 -7.216 1.850

Lasten -564 -39 6.204 -3.174 -439 932 1.551 568 217 136 -1.159 840

Baten 779 409 -5.828 2.515 -192 2.153 5.269 -472 1.692 -2.602 1.011

Storting -5.750 -

Onttrekking 2.295 -

6.351

5.072

4.734

-5.750

2.295

De toelichting op de begrotingsrechtmatigheid is opgenomen bij het onderdeel Rechtmatigheid. De afwijkingen (> € 200.000) zijn toegelicht in de Programmaverantwoording. Het verschil tussen de vastgestelde begroting en de realisatie omvat afwijkingen bij de lasten, baten en reservemutaties (storting en onttrekking). Van het totale rekeningresultaat van € 15,7 miljoen voordelig is € 9,4 miljoen reeds verwerkt en toegelicht in de Najaarsrapportage 2022. Daarna is een restantvoordeel van € 6,3 miljoen ontstaan. •

•

Najaarsrapportage 2022 In de najaarsrapportage zijn voordelen gemeld als gevolg van een positief effect in de meicirculaire, vrijval van stelposten, incidentele voordelen in de exploitatie (onder meer jeugdhulp, parkeren, vastgoed en armoedebestrijding), en lagere kapitaallasten. Restantvoordeel Het laatste deel van het resultaat is ontstaan na de najaarsrapportage en heeft betrekking op incidentele oorzaken en/of ontwikkelingen waarvan de financiële effecten in het vierde kwartaal duidelijk zijn geworden. Het belangrijkste voordeel is voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraine € 4,1 miljoen. Een verdere specificatie en toelichting is opgenomen in de Programmaverantwoording.

Voorstel tot bestemming van het rekeningresultaat 2022 Bij de voorstellen voor afrekening met bestemmingsreserves is sprake van reserveringen voor nog te maken kosten in 2023 (stortingen) en aanvullende dekking van gerealiseerde kosten in 2022 (onttrekkingen). In de tabel hierna is een specificatie van de voorstellen opgenomen. Een nadere toelichting staat in de programmaverantwoording. Ook is een beoordeling van de voorstellen op grond van de Financiële verordening opgenomen in de bijlagen.

Jaarverslag / Financieel resultaat 2022

15

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Voorstellen tot afrekening van het jaarrekening resultaat bedragen * € 1.000

Afrekening met bestemmingsreserves Duurzaam Delft - Reserve Investeringsplan - investering Klimaatplan Sterk en sociaal - Reserve Decentralisatie-uitkering Vrouwenopvang - centrumfunctie - Reserve MO/BW/Begeleiding - centrumfunctie - Reserve Sociaal Domein - wijkteams en integraal werken - Reserve Maatregelen coronacrisis - jeugd en wmo Solide maatschappelijke basis - Reserve Onderwijshuisvesting - Mercurius College - Reserve Onderwijshuisvesting - ISD Colijnlaan 2 - Reserve Cultureel Erfgoed Delft - cultuuraankopen Museum Prinsenhof - Reserve Cultureel Erfgoed Delft - Erfgoedarchief - Reserve Maatregelen coronacrisis - marketing cultuur - Reserve Maatregelen coronacrisis - subsidie Prinsenkwartier Economische zelfstandigheid - Reserve Sociaal domein - Loonkostensubsidie - Reserve Beleid en uitvoering - Energietoeslag - Reserve Beleid en uitvoering - Oekrainers Stad en bestuur - Reserve Maatregelen coronacrisis - burgerzaken Financiën - Reserve Maatregelen coronacrisis - meerkosten sociaal domein Overhead - Reserve Automatiseringsmiddelen - Hybride werken - Reserve gemeentelijke huisvesting Overige voorstellen Raad - Delftse Rekenkamer - Verordening DRK artikel 5, lid 8 Totaal

Jaarverslag / Financieel resultaat 2022

Storting / Lasten 9.868

Onttrekking / Baten

Effect op weerstandsvermogen

1.970

-7.898

143

143

434 1.000 777 129 564 337 154

237 100

30 26

272 -2.800 -4.101

7

7

95

-95

550 82

-550 82

-

-47

47 9.915

-564 -337 83 100 -30 -26

272 2.800 4.101

47

-434 1.000 -777 129

-47 1.970

-7.945

16

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Financiële positie Een gezonde financiële positie van de gemeente betekent (1) een structureel en reëel begrotingsevenwicht, (2) een weerstandscapaciteit die voldoende is voor het risicoprofiel en (3) een beheersbare stadsschuld. Tevens moet er (4) voldoende investeringsruimte zijn en is (5) de lastendruk voor burgers en bedrijven redelijk ten opzichte van het landelijk gemiddelde. 1. Structureel evenwicht De begroting en realisatie moeten structureel en reëel in evenwicht zijn. Dit betekent dat structurele lasten worden gedekt door structurele baten en dat ramingen volledig en realistisch zijn. Op basis van de realisatie is het structurele evenwicht in 2022 als volgt. Structureel evenwicht Bedragen x € 1.000 Rekeningresultaat (voor bestemming) Waarvan incidentele baten en lasten (voor bestemming) Structureel saldo voor bestemming Saldo van reservemutaties (na bestemming) Incidentele reservemutaties (na bestemming) Structureel evenwicht

Jaarrekening 2022 15.731 3.258 18.989 -7.517 7.623 19.095

De tabel laat zien dat het saldo voor 2022, na correctie voor incidentele baten en lasten en incidentele mutaties in reserves, positief is. Een volledig overzicht van de incidentele baten en lasten is opgenomen in de jaarrekening bij de toelichting op de baten en lasten. Een positief structureel evenwicht betekent niet dat er automatisch ruimte is voor extra uitgaven, een negatief structureel evenwicht betekent niet dat bezuinigd moet worden. Het structureel evenwicht geeft uitsluitend een beeld van het begrotingssaldo ná eliminatie van alle incidentele lasten, baten en reservemutaties. Hierdoor ontstaat inzicht in de robuustheid van de begroting. De achterliggende gedachte hierbij is dat een begroting waarin structurele lasten gedekt worden door incidentele baten op termijn niet houdbaar is en leidt tot een ongunstige financiële positie. Voor de beoordeling van de financiële positie schrijft het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) ook het gebruik van het financiële kengetal Structurele exploitatieruimte voor. Dit kengetal vergelijkt het saldo van de structurele baten en structurele lasten met de totale baten. In 2022 is de structurele exploitatieruimte voor Delft 5,3%. Dit betekent dat de structurele baten toereikend zijn om de structurele lasten te dekken. 2. Algemene reserve - weerstandscapaciteit Begin 2022 was de beschikbare weerstandscapaciteit € 97,7 miljoen.

Toegevoegd zijn het rekeningresultaat en de resultaatbestemming voor 2021 alsmede eerder genomen besluiten over vastgoed, herstelplan, impuls investeringsprogramma, verlagen bijdrage exploitatie en een ophoging van de buffer. Nieuw ten opzichte van de Programmabegrotig 2023-2026 is de dekking van de huisvesting van het Islamitisch college (SIC) en het vervallen van de reservering voor opvang vluchtelingen Oekraïne. Door de mutaties daalt het saldo met € 23,3 miljoen. Na verwerking van het rekeningresultaat 2022 en het voostel tot bestemming van het resultaat is de beschikbare weerstandscapaciteit € 82,0 miljoen.

Jaarverslag / Financiële positie

17

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Weerstandscapaciteit Bedragen x € 1 miljoen Saldo per 1 januari 2022: Jaarstukken 2021 - rekeningresultaat 2021 Jaarstukken 2021 - resultaatsbestemming Ontvlechting reserve vastgoed Verkoop vastgoed - Staalweg 1 Dekking nieuw beleid PB 2020-2022 Amendement 38CC Impuls investeringsprogramma (Najaarsrapportage 2022) Units Stichting Islamitisch College (SIC) Ophoging buffer (Septembercirculaire 2022) Stimuleringspakket (Kadernota 2021) Smart Makers Delft Herstelplan 2021 Verlagen bijdrage aan exploitatie Gevel-tot-gevel werkzaamheden openbare ruimte Terugstorting bijdrage Algemene reserve (Septembercirculaire 2021) Motie Energie in de wijken (Kaderbrief 2022) Verwerkte besluiten: Jaarstukken 2022 - rekeningresultaat 2022 Jaarstukken 2022 - resultaatbestemming Jaarstukken 2022:

97,7 23,1 -21,9 -0,4 3,8 -0,5 -0,0 -2,2 -2,0 3,3 -1,8 -0,1 -11,6 5,0 -6,0 3,0 -15,0 -23,3 15,7 -7,9 7,8

Verloop (eind saldi)

82,2

Tegenover de Algemene reserve staat een risicoprofiel van € 49,0 miljoen. De verhouding tussen de beschikbare weerstandscapaciteit en het totaal van de risico's is daarmee positief. Een uitgebreide toelichting op de weerstandscapaciteit en het risicoprofiel staat in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. 3. Stadsschuld De schuldpositie wordt beoordeeld op basis van een breed inzicht in (1) omvang, samenstelling en ontwikkeling van de schuld, (2) betaalbaarheid van de stadsschuld en (3) kengetallen. De bruto stadsschuld is in 2022 ongeveer gelijk gebleven van € 362,4 miljoen naar € 361,8 miljoen. Op basis van de liquiditeitspositie en het investeringsprogramma in de Programmabegroting 2023-2026 daalt de schuld in 2023. Van de stadsschuld is € 75 miljoen doorgeleend aan andere partijen (Parkeren Delft BV, woningcorporaties, Stimuleringsfonds Volkshuisvesting). Om te bepalen of de stadsschuld betaalbaar is, kijken we naar de rentelasten en de rentedruk. De netto rentelasten in 2022 zijn € 4,8 miljoen. De rentedruk laat het aandeel van de rentekosten in de begroting zien. Hoe hoger de rentedruk, hoe minder ruimte er is voor andere uitgaven. In 2022 is de bruto rentequote 1,7% (norm: lager dan 5%) en de netto rentequote 1,1% (norm: lager dan 2,5%). Voor de beoordeling van de stadsschuld gebruiken we de verplichte BBV-indicatoren en de signaalwaarden van de VNG.

Deze signaalwaarden zijn geen doel, maar gelden als maximum (kengetallen schuldquotes, grondexploitaties) c.q. minimum (kengetal solvabiliteit). Zie voor de signaalwaarden de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Ratio's

Netto schuldquote Gecorrigeerde netto schuldquote Solvabiliteitsratio

Jaarverslag / Financiële positie

Jaarrekening 2021 39,3% 24,7% 39,2%

Jaarrekening 2022 42,2% 25,7% 41,0%

18

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

De ontwikkeling van de schuld, het risicoprofiel en de betaalbaarheid alsmede de score van de ratio's laten geen afwijkende of negatieve ontwikkeling zien. De schuldpositie van de gemeente is eind 2022 houdbaar. Een uitgebreide toelichting op de schuldontwikkeling en de betaalbaarheid is te vinden in de paragraaf Financiering. De kengetallen komen aan bod in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. 4. Ruimte voor investeringen In de najaarsrapportage is de verwachte besteding van de investeringen voor 2022 bijgesteld van € 42,7 miljoen naar € 29 miljoen. De daadwerkelijke realisatie is € 22,7 miljoen (53,2% realisatie ten opzichte van de primaire begroting). Naast het investeringsprogramma zijn investeringsmiddelen beschikbaar in bestemmingsreserves en de bufffer die is ingesteld in de Programmabegroting 2023-2026. In bestemmingsreserves zijn middelen bestemd voor bijvoorbeeld Fonds Delt 2040 (zie paragraaf Agenda Delft 2040), Schieoevers, Prinsenhof, Kwaliteitsimpuls openbare ruimte, Energie in de wijken, Nota Kostenverhaal en Vervangingsinvesteringen beheer van de stad. Voor de grote opgaven in de stad (Innovatiedistrict Delft (met o.a. Schieoevers), gebiedsprogramma Delft West en de Energietransitie) wordt ingezet op bijdragen van het Rijk. In 2020 is uit de woningbouwimpuls 1e tranche een uitkering ontvangen (€ 7,8 miljoen).

In 2022 is uit het Nationaal Isolatieprogramma een specifieke uitkering ontvangen voor energiearmoede en isolatie (€ 1,9 miljoen). Ook zijn toezeggingen ontvangen voor uitkeringen uit de Versnellingsgelden (Bestuurlijk Overleg Meerjaren Infrastructuur en Transport), € 89 miljoen inclusief cofinanciering) en het Beleidsprogramma Klimaat (€ 1,9 miljoen, structureel). In voorbereiding zijn aanvragen voor de woningbouwimpuls 5e tranche, uit het Nationaal Programma Leefbaarheid en Veiligheid en middelen voor isolatie en aansluiting warmtenetten. Voor het onderhoud van de kapitaalgoederen (openbaar groen, water, wegen en civiele constructies, verlichting, speeltoestellen, riolering en gebouwen) zijn het beleid en de daarbij behorende budgetten vastgelegd in beheerplannen. In de paragraaf Onderhoud Kapitaalgoederen is een nadere onderbouwing opgenomen. 5. Woonlasten De onroerendezaakbelasting (OZB) is in 2022 alleen gecorrigeerd voor inflatie. De gemiddelde aanslag in Delft is 114% van het landelijk gemiddelde (bron: COELO 2022). Voor de Afvalstoffenheffing is in het tarief rekening gehouden met kosten van restafval, grof vuil, Dienstverleningsovereenkomst en perceptiekosten (+9,8%).

Het tarief voor de rioolrechten is verhoogd als gevolg van het Gemeentelijk Rioleringsplan, perceptiekosten en een lagere dekking uit de reserve riolering (+12,9%).Op de COELO-ranglijst 2022 van grote gemeenten staat Delft op de derde plaats voor de woonlasten van meerpersoonshuishoudens/eigenaren (OZB, afvalstoffenheffing en rioolheffing).

Jaarverslag / Financiële positie

19

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Rechtmatigheid In het algemeen geldt dat een budgetafwijking die betrekking heeft op bestaand beleid en tijdig is gemeld aan de raad, rechtmatig is. De afwijking wordt, bij goedkeuring door de raad, ook rechtmatig als deze niet tijdig is gemeld, maar exogeen, onontkoombaar en/of onvoorzien is. Afwijkingen die niet tijdig zijn gemeld en/of niet passen in het beleid zijn onrechtmatig. Deze onrechtmatige afwijkingen worden, zo nodig, toegelicht in een aparte paragraaf in de jaarrekening. Met de vaststelling van de jaarstukken door de raad vindt autorisatie plaats. In 2022 is geen sprake geweest van begrotingsonrechtmatigheden. De accountant rapporteert elke fout of onzekerheid, die hij constateert in het kader van de jaarrekeningcontrole op het niveau van doelstellingen vanaf € 200.000 aan de raad. Daarnaast rapporteert de accountant in het accountantsverslag over eventuele geconstateerde onrechtmatigheden. Verschillen tussen begroting en realisatie Duurzaam Delft Bereikbare en leefbare stad Goed wonen Schone en veilige stad Sterk en sociaal Solide maatschappelijke basis Economische zelfstandigheid Stad in bedrijf Stad en bestuur Raad Financieel gezond Overhead Totaal

Jaarverslag / Rechtmatigheid

Rechtmatig Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja Ja

Totaal 215 371 377 -659 -632 3.085 6.820 96 1.908 136 -7.216 1.850

Lasten -564 -39 6.204 -3.174 -439 932 1.551 568 217 136 -1.159 840

Baten 779 409 -5.828 2.515 -192 2.153 5.269 -472 1.692 -2.602 1.011

Storting -5.750 -

Onttrekking 2.295 -

6.351

5.072

4.734

-5.750

2.295

20

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Investeringen Het investeringsprogramma bestaat uit drie onderdelen: • investeringsplan • Investeringsplan - bedrijfsmiddelen • investeringsagenda De in uitvoering genomen investeringen zijn opgenomen in het investeringsplan. Op de investeringsagenda staan de voornemens tot investeren voor de komende periode. Na goedkeuring van een uitvoeringsplan gaan investeringen over van de investeringsagenda naar het investeringsplan en wordt tot uitvoering overgegaan. Investeringsplan Toegekend bedrag Bedragen x € 1.000 Duurzaam Delft Bereikbare en leefbare stad Schone en veilige stad Solide maatschappelijke basis Goed wonen Stad in bedrijf Overhead

3.440 104.227 78.557 61.923 500 660 3.012

Totaal investeringen

252.319

Realisatie Beschikbaar t/m 2021 vanaf 1-1-2022 418 3.022 75.372 28.855 33.643 44.914 2.518 59.405 500 660 2.327 685 114.278

138.041

Begroot 2022

Realisatie 2022

1.109 1.462 13.037 7.749 500 300

452 3.489 12.068 2.613 500 290

24.157

19.412

In het investeringsplan was voor 2022 € 24,2 miljoen begroot aan investeringen, mede na actualisatie bij de Najaarsrapportage 2022. Hiervan is € 19,4 miljoen gerealiseerd (80%). De grootste onderschrijdingen zijn zichtbaar bij het programma Solide maatschappelijke basis. In de programmaverantwoording zijn toelichtingen en gespecificeerde overzichten opgenomen van de investeringen. Bedrijfsmiddelen Toegekend bedrag Bedragen x € 1.000 Bereikbare en leefbare stad Schone en veilige stad Solide maatschappelijke basis Stad en bestuur Overhead

750 941 32.594 191 1.101

Totaal investeringen

35.577

Realisatie Beschikbaar t/m 2021 vanaf 1-1-2022 750 941 1.449 31.145 191 20 1.081 1.469

34.108

Begroot 2022

Realisatie 2022

150 410 2.787 50 1.081

102 475 1.180 26 1.343

4.478

3.126

De raming van de investeringen in bedrijfsmiddelen was € 4,5 miljoen. De realisatie is € 3,3 miljoen (74%). De vertraging in de uitvoering van investeringsprojecten zorgt voor een lagere financieringsbehoefte. In totaal is € 6,7 miljoen minder geïnvesteerd dan begroot na wijziging. De grootste vertragingen vinden plaats bij het programma Solide maatschappelijke basis. Zie voor een verdere toelichting bij dit programma.

Jaarverslag / Investeringen

21

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Verloop reserves en voorzieningen Verloop reserves Onderstaande tabel geeft de ontwikkeling van het eigen vermogen weer, gesplitst naar algemene reserve, resultaat van het boekjaar en bestemmingsreserves. Ontwikkeling eigen vermogen (stand ultimo boekjaar)

Bedragen x € 1.000

200.000

183.516

150.000

100.000

129.627 97.686 74.401

50.000 23.088

15.731

0 2021 Algemene reserve

Resultaat

2022 Bestemmingsreser…

Algemene reserve De algemene reserve is gemuteerd van € 97,7 miljoen ultimo 2021 naar € 74,4 miljoen ultimo 2022. Ten laste van de algemene reserve heeft een aantal onttrekkingen plaatsgevonden. De grootste daarvan zijn de onttrekking ter dekking van de motie 'Energie in de wijken (Kaderbrief 2022) van € 15 miljoen en de onttrekking voor de gevel tot gevel werkzaamheden openbare ruimte van € 6 miljoen. Eind 2022 komt de stand van de algemene reserve uit op € 74,4 miljoen. Er is nog geen rekening gehouden met het rekeningresultaat 2022 en het voorstel tot bestemming van het resultaat 2022. Bestemmingsreserves De bestemmingsreserves zijn per saldo gemuteerd van € 129,6 miljoen eind 2021 naar € 183,5 miljoen eind 2022. De grootste wijziging is de storting ad € 15 miljoen in de reserve Beleid & Uitvoering, zoals besloten in de Kaderbrief 2022 (Motie energie in de wijken). Er is nog geen rekening gehouden met het voorstel tot bestemming van het resultaat 2022. Het verloop van het eigen vermogen lichten we meer in detail toe in de jaarrekening, bij het onderdeel toelichting op de balans.

Jaarverslag / Verloop reserves en voorzieningen

22

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Grafische weergave van het eigen vermogen en de weerstandscapaciteit 300.000

250.000

Bedragen x € 1.000

200.000 183.516

150.000

100.000 15.731

15.731

74.401

74.401

50.000

0

-3.973

-50.000 Eigen vermogen Algemene reserve

Resultaat

Bestemmingsreser…

Weerstandscapaciteit Voorstellen

In de bovenstaande grafiek zijn de opbouw van het eigen vermogen en de opbouw van de weerstandscapaciteit weergegeven. Het verschil tussen het eigen vermogen en de weerstandscapaciteit wordt gevormd door de bestemmingsreserves en de voorstellen voor afrekening van het resultaat. De voorstellen maken geen onderdeel uit van het eigen vermogen. De bestemmingsreserves maken geen onderdeel uit van de weerstandscapaciteit. Verloop voorzieningen Onderstaande grafiek laat de ontwikkeling zien van de omvang van de voorzieningen per categorie.

Jaarverslag / Verloop reserves en voorzieningen

23

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Ontwikkeling voorzieningen per categorie (stand eind boekjaar)

Bedragen x € 1.000

15.000

10.000

13.300

10.151 8.949 6.949

6.063

5.504

5.000 2.363 182

0

93

2021

192

2022 Jaren

Verplichtingen en …

Risico's

Voor investeringe…

Egalisatie

Voor middelen van…

Verplichtingen en verliezen Per saldo is er € 1,2 miljoen vrijgevallen en/of aangewend van deze categorie van voorzieningen. Dit heeft te maken met de pensioenaanspraken van huidige en voormalige wethouders. Het overige deel van de mutatie heeft te maken met de aanwending van de voorzieningen. Voor de specifieke mutaties verwijzen wordt verwezen naar de bijlage van reserves en voorzieningen. Risico's Deze categorie bevat voor het grootste deel de verliesvoorziening van de grondexploitaties. Deze zijn verder toegelicht in de paragraaf Grondbeleid. Voor investeringen met heffing Deze categorie is voor toekomstige vervanging van het riool. Per saldo is er minder gedoteerd dan besteed (€ 2,3 miljoen). Egalisatie Deze categorie is bestemd voor het onderhoud van de gemeentelijke sporthallen en is nagenoeg ongewijzigd. Voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is In 2022 is een bedrag ontvangen voor Museum Prinsenhof van € 2 miljoen. Daarnaast zijn er voorzieningen gevormd voor riolering, reiniging en omgevingsvergunningen.

Jaarverslag / Verloop reserves en voorzieningen

24

Programmaverantwoording

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Inleiding bij de programmaverantwoording In het Bestuursprogramma 2018-2022 is de koppeling gelegd met de 3 W-vragen: 'Wat willen we bereiken?', 'Wat gaan we ervoor doen?' en 'Wat mag het kosten?'. In de Programmabegroting 2022-2025 is dit geconcretiseerd. De 3 W-vragen verantwoorden we in de Jaarstukken 2022 per programma. Bij de eerste en tweede W-vraag staan de indicatoren en een actualisering van de effecten en prestaties voor 2022 vermeld. De derde W-vraag laat de financiële vertaling daarvan zien, inclusief een toelichting op het resultaat van 2022. Structuur per programma: 1. Wat hebben we bereikt en wat hebben we daarvoor gedaan? Een samenvatting van de belangrijkste activiteiten. 2. Wat heeft het gekost? Overzicht van lasten en baten (taakvelden, mutaties), eventuele investeringen en voorstellen tot resultaatbestemming met een toelichting.

Programma-verantwoording

26

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Duurzaam Delft

Wat hebben we bereikt en wat hebben we ervoor gedaan? Duurzaam Delft Streven: PB Stand: JR 2022 2022 CO2-uitstoot (peiljaar 2020)

597 kiloton

-22%

Toelichting • CO2-uitstoot: De afname van de CO2-uitstoot wordt landelijk gerapporteerd ten opzichte van 1990. Delft gebruikt 2013 als referentiejaar en past dit volgend jaar aan naar 1990. De data van CO2-uitstoot komt met een vertraging beschikbaar waardoor de uitstoot van 2020 hier wordt gerapporteerd. De uitstoot is in 2020 gedaald met 22% ten opzichte van 2013 en 44% ten opzichte van 1990. Sinds 2017 is er een daling zichtbaar. De coronacrisis heeft gezorgd voor een verdere reductie van CO2-uitstoot in 2020. • % Hernieuwbare elektriciteit: In Delft is bescheiden ruimte voor grootschalige opwek van zonneenergie of windenergie. Hierdoor is de lokale opwek van hernieuwbare elektriciteit lager dan het landelijke resultaat. Samenvatting Klimaatverandering is een gegeven. Delft werkt ambitieus en op een hoog tempo aan de duurzame stad. Het college begint bij de bron en beperken de uitstoot van koolstofdioxide (CO2) zo snel mogelijk. In 2022 is hiervoor grootschalig ingezet op energie besparen. Het college richt de stad in op extremer weer en hiervoor is dit jaar de beleidsregel ‘Klimaatadaptie voor nieuwbouw en renovaties’ vastgesteld. De nieuwe coalitie gaat uitvoer geven aan de visie circulair: de gemeente gaat materialen hergebruiken en de gemeente gebruikt grondstoffen zo lang als mogelijk.

Energietransitie Programma energietransitie werkt in werkstromen om de stad in beweging te zetten, de juiste technische infrastructuur aan te leggen en middels warmte uitvoeringsplannen buurt voor buurt over te gaan op schone energie. Werkstroom Stadsbreed in beweging In 2022 zagen we de sterke prijsstijging van gas en elektriciteit. Dit heeft energie besparen nog urgenter gemaakt. Daarom zetten we daar vol op in. 42 bedrijven hebben gratis energie advies ontvangen, dit wordt aangeboden in samenwerking met Rabobank en Stichting Energieke Regio. Tweederde van de Delftse huishoudens heeft in 2022 de website van ons energieloket bezocht. Het energieloket voorziet inwoners die hun woning willen verduurzamen van advies. Het gaat dan om isoleren, ventileren, zonnepanelen en inzicht geven in beschikbare subsidies. Dit jaar is het Energieloket uitgebreid met advies voor verenigingen van eigenaren (VvE’s). Naast advies zijn er vier collectieve inkoopacties georganiseerd voor zonnepanelen en isolatiemateriaal. Deze hebben geleid tot aanschaf van zonnepanelen door 257 huishoudens en isolerende maatregelen door 130 huishoudens. De cadeaubonnen actie (RREW: Regeling Reductie Energiebesparing Woningen) is afgerond waarbij ongeveer 10.000 bonnen voor kleine energiebesparende maatregelen door inwoners zijn verzilverd (ledlampen, tochtstrips etcetera ter waarde van € 55).

De gemeente biedt sinds enkele jaren energiecoaches aan via 015 Duurzaam, lokaal aanjager van verduurzaming.

Programma-verantwoording / Duurzaam Delft

27

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Er zijn tien nieuwe energiecoaches opgeleid wat het totaal op 40 brengt. Zij hebben ongeveer 1.000 contactmomenten gehad met inwoners waarvan 250 huisbezoeken. Met twee leskisten is 015 Duurzaam gestart met een lesprogramma op meer dan 15 scholen en is zij actief op diverse evenementen. De aanpak energiearmoede is opgestart. Doelgroep zijn de huishoudens die energietoeslag ontvangen dus tot maximaal 130% van het sociaal minimumloon. In december zijn energiehulpen gestart die diverse energiebesparende maatregelen direct aanbrengen in de woning en energieslurpend witgoed vervangen. Er is gestart met het schrijven van het isolatieplan voor de lange termijn aanpak van isoleren en met het opstellen van de Energiestrategie Delft voor doorkijk naar de energiebronnen (warmte en elektriciteit) in 2050. Werkstroom Techniek De drie infrastructurele projecten in de warmtetransitie vorderen gestaag. De partners van het Open Warmtenet hebben hun conditioneel investeringsbesluit genomen en de aanbesteding voor aanleg van het net is opgestart. Er is subsidie toegekend vanuit het Nationaal Groeifonds voor de onrendabele top van zowel het Open Warmtenet als Geothermie Delft. Het bestemmingplan voor de geothermiebron op het terrein van TU Delft is vastgesteld. Financiële haalbaarheid is door het verkrijgen van SDE++ subsidie dichterbij gekomen.

De aanleg van WarmtelinQ is gestart en voor het bijbehorende pompstation is de vergunning afgegeven. Werkstroom Warmte uitvoeringsplannen De buurtaanpak om over te gaan op schone energie is gestart. Er is een stadsanalyse sociale factoren uitgevoerd om kansrijke buurten in kaart te brengen. De Multatulibuurt is geselecteerd; hier is het eerste warmteuitvoeringsplan gestart met het opstellen van het buurtpaspoort. Klimaatadaptatie We hebben de Beleidsregel Klimaatadaptie voor nieuwbouw en renovaties vastgesteld. In de beleidsregel zijn de regels uit het 'Convenant Klimaat Adaptief Bouwen' vastgelegd in beleid. De beleidsregel bevat een set aan klimaatadaptatie-eisen waaraan plannen voor nieuwbouw en renovatie moeten voldoen. Wij hebben op basis van de subsidieregeling 'Impulsgelden Klimaatadaptatie' van het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) € 421.000 subsidie aangevraagd en gekregen. Het gaat om klimaatmaatregelen in vijf rioleringsprojecten, die in de periode 2023-2027 moeten zijn gerealiseerd. is. De subsidie wordt ingezet voor het vergroenen van parkeerplaatsen. Ook is er een update van de hitte-stresstest gemaakt. De samenhang van de gevoelstemperatuur met stedelijk groen (‘boomkroonbedekking’) is nu verwerkt. Alle particuliere tuinen zijn in beeld gebracht met satellietdata.

Groen Blauw en Gezond In het kader van de vijfjaarlijkse ronde heeft het college de Geluidskaarten 2021 vastgesteld. Daarnaast is het onderzoek Duurzame Geluidsanering Julianalaan afgerond. De saneringsactie kan nu worden uitgevoerd. Ondanks een nieuw uitstel van de Omgevingswet is afgelopen jaar hard gewerkt aan de voorbereiding op de komst van de Omgevingswet. Voor bodem is onder andere input aangeleverd voor het omgevingsplan waarbij op een aantal bodemthema’s aandacht is besteed aan de opgaven voor klimaatadaptatie. Ook heeft het afgelopen jaar intensief overleg plaatsgevonden met de uitvoeringsdienst Omgevingsdienst Haaglanden en met de buurtgemeenten om samen voorbereid te zijn op de toekomst en met elkaar afstemming te bereiken in een uniform beleid binnen de gemeenten in Haaglanden. Het BodemInformatieSysteem vormt het digitale informatiesysteem aan de hand waarvan bodeminformatie wordt verstrekt aan anderen, bodembeleid wordt geactualiseerd en opgesteld en waarmee VTH-taken worden uitgevoerd. In het afgelopen jaar is gestart met het verder digitaliseren van bodeminformatie om zo op een slimme manier bodeminformatie openbaar toegankelijk te maken. Hierin

Programma-verantwoording / Duurzaam Delft

28

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

wordt rekening gehouden met het in de toekomst aansluiten op de landelijke voorziening Basisregistratie Ondergrond. Dit is een flinke operatie die wordt voortgezet in 2023. Voor water hebben de inspanningen in 2022 vooral in het teken gestaan van het opwerken van de Strategische Samenwerkingsagenda Water (SSAW) Delft met het Hoogheemraadschap van Delfland met een bijbehorende actuele uitvoeringsagenda. In Tanthof is samen met het hoogheemraadschap een pilot waterkwaliteitsbaggeren opgezet. In 2022 is het kader natuurinclusief bouwen met succes opgenomen in planvorming en juridische borging in bestemmingsplannen. Vanuit de regio is het convenant Bouw adaptief afgerond met een afsluitend symposium waarbij ingezoomd is op de Schoemakerplantage. Zowel lokaal als regionaal en nationaal is bijgedragen aan het uitdragen van het kader natuurinclusief bouwen als het geven van lezingen en rondleidingen over natuur in de stad. Door middel van inzet voor het deltaplan biodiversiteit wordt bijgedragen aan het ontwikkelen van kwaliteitsprestatie-indicatoren (KPI) voor biodiversiteit en openbare ruimte en is bijgedragen aan een verkenning over hoe natuurinclusief bouwen op nationaal niveau kan worden verankerd. Dit proces gaat door in 2023.

Tot slot is de samenwerking tussen gemeente en de natuur- en milieuverenigingen (onder andere via platform Groen) versterkt en vindt periodiek overleg plaats over onder andere beheer, inrichting, wensen, ontwikkelingen inclusief monitoring. Recreatiegebied Delftse Hout/Buytenhouttafel, Coöperatief Beheer Groengebieden Midden-Delfland (CBG) en Bijzonder Provinciaal Landschap Midden-Delfland (BPL) Vanuit de natuur- en recreatiegebieden is gestart met de uitvoering van een speelbos (met Staatsbosbeheer) en is een eerste concept uitvoeringsprogramma opgesteld voor het Bijzonder provinciaal landschap Midden-Delfland. Daarbij wordt nauw samengewerkt met diverse partners; specifiek voor Delft geldt dit voor onder meer het trekkerschap voor een fiets-ecoduct over de A13 en de inpassing van de spoorverdubbeling. In de Delftse Hout hebben studenten van de Haagse Hogeschool een onderzoek uitgevoerd in het kader van een light challenge met als resultaat een expositie van de demo op de Floriade. In december is uitvoering gegeven aan de realisatie van een bijenlint binnen Buytenhout met onder meer een bijenburcht en diverse bijenheuvels in de Delftse Hout.

Programma-verantwoording / Duurzaam Delft

29

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Wat heeft het gekost? Overzicht van baten en lasten (bedragen × € 1.000)

Realisatie 2021

Begroot Begroot na vóór wijziging wijziging

Realisatie Verschil 2022 begroot na wijziging / realisatie

Duurzaam Delft Baten Lasten

1.105 6.370

233 5.551

517 6.164

1.296 6.728

779 -564

Saldo Duurzaam Delft

-5.265

-5.319

-5.647

-5.432

215

Het resultaat wijkt € 215.000 positief af van de begroting. Verschillen tussen begroting en realisatie naar oorzaak Bedragen x € 1.000 Grondwateronttrekking Milieu ODH Energietransitie

I/S

R/O

Totaal

Lasten

Baten

Storting

Onttrekking

I I I I

R R R R

133 192 -18 -92

183 -227 -18 -502

-50 419 410

-

-

-

-

215

-564

779

-

-

Totaal

Grondwateronttrekking De kosten zijn lager uitgevallen in 2022, omdat de geplande kosten onderhoud niet nodig waren en de kosten van het expertteam en de advocaat gedeeltelijk zijn doorgeschoven naar 2023. Milieu De meerkosten voor het onderdeel milieu hebben te maken met hogere onderzoekskosten voor onder andere klimaatadaptie, geluidsanering en duurzaamheid en de ambtelijke inzet. Tevens is een rijkssubsidie voor geluidwerende maatregelen verantwoord. Energietransitie De financiële afwijking op de energietransitie was € 92.000 nadelig. Daarnaast zijn er hogere baten én lasten dan verwacht, als gevolg van specifieke uitkeringen van het Rijk die niet waren begroot, voor kleine energiebesparende maatregelen en energiehulpen. Daarnaast zijn er extra baten vanuit project WarmtelinQ voor ambtelijke inzet. Toelichting Investeringen Toegekend bedrag

Realisatie t/m 2021

Beschikbaar vanaf 1-1-2022

Begroot 2022

Realisatie 2022

Jaar van start en gereed

925 1.300

373

552 1.300

236 200

379 21

2014-2024 2018-2026 2020-2024

Duurzaam Delft Investeringsplan Klimaatplan Waterplan / klimaatadaptatie Wettelijke verplichtingen duurzaamheid (<8 jaar) 2020-2024 t.l.v. reserve

1.215

45

1.170

673

52

Totaal investeringen

3.440

418

3.022

1.109

452

Programma-verantwoording / Duurzaam Delft

30

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Toelichting Klimaatplan Voorgesteld wordt het verschil van € 143.000 tussen het begrote investeringsbedrag en de werkelijke uitgaven af te rekenen met de reserve Investeringsplan. Deze investering wordt ingezet op de energietransitie. Er is expertise ingehuurd op de ontwikkeling van het Open Warmtenet en de verkennende studie naar een smart grid in samenwerking met Bedrijvenkring Schieoevers. Waterplan/klimaatadaptatie Van het investeringsbudget klimaatadaptatie is in 2022 enkel € 21.000 voor onderzoek uitgegeven omdat we voor klimaatadaptatiemaatregelen middelen hebben ontvangen vanuit de subsidieregeling “Impulsgelden Klimaatadaptatie” van het Deltaprogramma Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) en de overige maatregelen uit het beheerbudget zijn bekostigd. Komende jaren verwachten wij dit investeringsbudget te kunnen inzetten voor vergroeningsprojecten op basis van initiatieven uit de stad en klimaatadaptieve maatregelen uit de uitvoeringsagenda Groen, Blauw en Klimaatadaptatie. Wettelijke verplichtingen duurzaamheid Het voordeel ontstaat doordat de feitelijke realisatie van werkzaamheden, ondanks de voorbereiding in 2022, in 2023 zal plaatsvinden. Voor een belangrijk deel zijn de werkzaamheden gerelateerd aan de reguliere onderhoudswerkzaamheden zoals opgenomen bij Stad in bedrijf, Algemeen beheer Vastgoed.

De werkzaamheden aan het kantoorpand van Bleyswijckstraat 85-91, in het kader van de label C-verplichting, worden begin 2023 uitgevoerd. Voorstellen tot afrekening van het rekeningresultaat Bedragen x € 1000 Klimaatplan

Storting / Lasten

Onttrekking / Baten 143

Toelichting Klimaatplan Voorgesteld wordt het verschil tussen het begrote bedrag en de werkelijke uitgaven af te rekenen ten laste van de reserve Investeringsplan.

Programma-verantwoording / Duurzaam Delft

31

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Bereikbare en leefbare stad

Wat hebben we bereikt en wat hebben we ervoor gedaan? Bereikbare en leefbare stad Streven: PB Stand: JR 2022 2022 Klantwaardering bereikbaarheid (peiljaar 2021)

7,1

7,7

% Auto verplaatsingen: minder dan 20% (peiljaar 2021)

Minder

18%

% Fiets verplaatsingen: meer dan 46% (peiljaar 2021)

Meer

42%

% OV verplaatsingen: meer dan 2% (peiljaar 2021)

Meer

1%

% Lopen verplaatsingen: meer dan 27% (peiljaar 2021)

Meer

33%

Toelichting: Het aantal verplaatsingen per fiets en openbaar vervoer is afgenomen t.o.v. Het vorig peiljaar. Het % fiets verplaatsingen was aan het begin van de collegeperiode 46%. Er blijft een verschuiving zichtbaar van verplaatsingen per auto naar andere modaliteiten. Dat past binnen de mobiliteitstranisitie die we nastreven in het MobiliteitsProgramma Delft 2040. Samenvatting De woningbouwopgave, de toevoeging van arbeidsplaatsen en de groei van de TU Delft zorgen voor een extra druk op de openbare ruimte. En die ruimte is schaars in een compacte stad als Delft. Om de stad bereikbaar te houden, is een duurzamer vervoerssysteem nodig waarbij we meer mogelijkheden bieden aan vervoersmiddelen die minder ruimte in nemen. Het Mobiliteitsprogramma Delft 2040 (MPD) biedt de kaders voor deze mobiliteitstransitie naar een toekomstigbestendig verkeers- en vervoersbeleid. We benutten de ruimte in de stad beter door voorrang te geven aan schone en actieve mobiliteit, zoals lopen, fietsen en deelmobiliteit en het ruimtebeslag voor straatparkeren te verkleinen. Dit draagt bij aan een efficiënter ruimtegebruik. Bij alle maatregelen die we nemen om de doorstroming en bereikbaarheid te verbetern, staat het verbeteren van de verkeersveiligheid voorop. Ruimte in de Binnenstad We zijn begonnen met de uitbreiding van het huidige autoluwplusgebied in het zuidwesten van de binnenstad.

Bewoners hebben het aanbod gekregen om hun straatvergunning in te ruilen voor een parkeerabonnement in de parkeergarages. In 2022 hebben ongeveer 250 bewoners hier gebruik van gemaakt. En daarmee zijn ook 250 parkeerplaatsen vrijgekomen die binnen het project Ruimte in de Binnenstad een andere invulling kunnen krijgen. Op de Gasthuisplaats is het aantal parkeerplaatsen met ongeveer 60 verminderd. Parkeren is alleen nog mogelijk voor vergunninghouders en bezoekers die een dagkaart kopen. Door het parkeren van bezoekers weg te halen, rijdt er minder gemotoriseerd verkeer door de binnenstad en neemt de ruimte voor langzaam verkeer toe. In overleg met de omgeving is een plan gemaakt voor de inrichting van de vrijgekomen ruimte op de Gasthuisplaats. Deelmobiliteit We hebben het Uitvoeringsbesluit Deeltweewielers vastgesteld en het proces ingericht op basis waarvan vergunningen kunnen worden aangevraagd. In oktober 2022 hebben twee aanbieders van deelmobiliteit vergunning gekregen voor het aanbieden van deelscooters en deelfietsen.

Programma-verantwoording / Bereikbare en leefbare stad

32

Jaarstukken 2022

Versie: 14-06-2023

Fietsparkeren We zijn gestart met het opstellen van een fietsparkeerstrategie. De focus lag daarbij op de binnenstad met het schetsen van het toekomstbeeld voor fietsparkeren en de inventarisatie van maatregelen om tot dit toekomstbeeld te kunnen komen. In 2023 wordt dit toekomstbeeld gedeeld met de raad. Daarbij wordt een handelingsperspectief gegeven om maatregelen te treffen om op korte termijn op de meest urgente locaties in de binnenstad en maatregelen voor te bereiden voor de langere termijn. NS gaat dit jaar samen met ProRail en gemeente onderzoeken of er in stalling 1 bij station Delft een 1e 24u gratis stallen regime kan worden ingevoerd. Aanleiding hiertoe is de lastig beheersbare situatie in deze stalling waarbij foutgestalde fietsen zorgen voor onveilige situaties. Met een dergelijk regime wordt ook ingezet op een efficiëntere capaciteitsbenutting. ProRail wil in 2025 grootschalig onderhoud plegen aan de rekken waarbij mogelijk ook het aantal buitenmodelplekken wordt uitgebreid. Dit dient in samenhang bekeken te worden met het onderzoek naar mogelijke wijziging van het stallingsregime. Openbaar Vervoer De verplaatsing van de tramhalte Martinus Nijhofflaan is gekoppeld aan de werkzaamheden die voor heel tramlijn 1 worden uitgevoerd om de infrastructuur gereed te maken voor de nieuwe, bredere trams.