2626408 College van B&W - Bestuurlijke reactie Meicirculaire 2026

Raadsinformatie

Onderwerp Bestuurlijke reactie Meicirculaire 2026

Aan de gemeenteraad De meicirculaire 2026 geeft een overzicht van de gevolgen van de Voorjaarsnota 2026 van het Rijk voor gemeenten. De circulaire bevat extra middelen die benodigd zijn voor aanpassing van het prijspeil in de nieuwe begroting 2027 (inflatiecorrectie), verlaging van de stelpost BTW CompensatieFonds (BCF), aframing van de stelpost Groei van de stad en specifieke taken. De effecten van de meicirculaire worden betrokken bij de Najaarsrapportage 2026 en de Programmabegroting 2027-2030 en geven geen aanleiding tot aanpassing van de inschattingen in de Kadernota 2027. Hoogachtend,

Het college van burgemeester en wethouders van Delft, ​

​ M Berger ​ Loco-secretaris

​

​ AM Zwart ​ Loco-burgemeester ​ 24-06-2026

Waarom nu? De meicirculaire is gepubliceerd op 29 mei 2026. In juni zijn hierop nog enkele bijstellingen van het Rijk ontvangen. Conform het Ordevoorstel P&C-cyclus 2026 wordt een separate brief aan de raad gezonden waarin de financiële consequenties van de circulaire worden gerecapituleerd om deze bij de Kadernota 2027 te kunnen betrekken.

Inhoud en argumentatie Context Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van gemeenten. Gemeenten ontvangen op drie tijdstippen in het jaar informatie over het gemeentefondsuitkeringen: in mei op basis van de Voorjaarsnota, in september op basis van de Miljoenennota en in december, ter afronding van het lopende jaar, op basis van de Najaarsnota. De eerder aangekondigde herziening van de verdeling van het gemeentefonds per 2027 is, na adviezen van de ROB en de VNG, uitgesteld naar 2029. Door de VNG is, naar aanleiding van de uitkomsten van de Voorjaarsnota 2026 van het Rijk, een begrotingsadvies opgesteld (19 mei jl.). In de bestuurlijke reactie op de meicirculaire is hiermee rekening gehouden, met name door toevoeging van stelposten voor het schrappen van de huishoudelijke hulp als maatwerkvoorziening en voor het vangnet binnen de Wmo. De middelen in de meicirculaire zijn benodigd voor aanpassing van het prijspeil in de nieuwe begroting 2027 (inflatiecorrectie), verlaging van de stelpost BCF, aframing van de stelpost Groei van de stad en specifieke taken. Nadat met de voorgestelde inzet is rekening gehouden, resteert een beperkt saldo. De effecten van de meicirculaire worden toegevoegd aan het begrotings- en meerjarenbeeld dat is gepresenteerd in de Kadernota 2027.

Na verwerking blijft het saldo in alle jaren positief en vormt dit het uitgangspunt voor de opbouw van Najaarsrapportage 2026 en de Programmabegroting 2027-2030. Saldo meerjarenbegroting Saldo Kadernota 2026 Meicirculaire 2026 Saldo begrotings- en meerjarenbeeld

x € 1.000

2026 1.928 -1.217 711

2027 5.544 -128 5.416

2028 4.073 538 4.611

2029 2.234 -212 2.022

2030 4.401 50 4.451

Deze oplegger gaat over de inhoud van de Meicirculaire 2026 en over het voorstel voor verwerking van de financiële effecten in de begroting. Er is geen aanleiding om de inschattingen in de Kadernota 2027 aan te passen.

Beleidskaders -

2

[Gemeentewet

BBV Ordevoorstel Planning- en Controlcyclus 2026

Kanttekeningen en risico’s De onzekerheid over de bekostiging van gemeenten door het Rijk duurt voort. De inzet van het kabinet Jetten is verbetering van de bestuurlijke verhoudingen. Dat is positief, maar afgewacht moet worden wat dit betekent voor de structurele tekorten in de jeugdzorg (o.b.v. advies Van Ark-2), de bekostiging van de Wmo (o.b.v. demografie en vergrijzing), het herstel van de balans tussen taken en middelen (n.a.v. onderzoek medebewindstaken), de opgaven voor het klimaatbeleid (advies ROB), de infrastructuur (advies Berenschot en Arcadis) en de verdeelsystematiek van het gemeentefonds (accres, inflatiecorrectie, herziening).

Financiën Toelichting Meicirculaire 2026 Het gemeentefonds omvat de algemene uitkering, decentralisatie-uitkeringen en integratieuitkeringen. Hierna volgt (1) een toelichting op de mutaties in de meicirculaire en (2) het voorstel voor besteding van de middelen in de circulaire. De definitieve verwerking wordt betrokken bij de Najaarsrapportage 2026 en de Programmabegroting 2027-2030. In bijlage 1 staat een toelichting op de taakmutaties en wijzigingen in decentralisatie- en integratieuitkeringen. 1. Inhoud Meicirculaire 2026 De tabel hierna laat voor Delft de mutaties zien ten opzichte van de vorige circulaire (i.c. decembercirculaire 2025). Het bestedingsvoorstel volgt in paragraaf 2. Uitkering Gemeentefonds - Delft Uitkomsten Meicirculaire 2026 Stand Gemeentefonds Decembercirculaire 2025

2026 318.365

2027 314.330

2028 307.928

2029 309.643

2030 313.110

w.v. Algemene uitkering

267.148

270.688

264.977

267.227

270.935

w.v. Decentralisatie- en integratie-uitkeringen

15.773

8.221

8.203

8.184

8.184

w.v. Integratie-uitkeringen Sociaal domein

35.444

35.421

34.748

34.232

33.992

1.166 -1.361 195 -3.120

8.322

7.953

7.263

7.270

1.387 -2.559

1.940 -707

1.720 -395

1.913 -333

x € 1.000

Meicirculaire 2026 1.

2.

3

Algemene uitkering Algemene mutaties - Bijstelling volume- en prijsaccres 2026 en 2027 - BCF (definitieve afrekening plafond 2025) - Overige algemene mutaties (UF) - Hoeveelheidsverschillen (inclusief belastingcapaciteit) Taakmutaties - Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo - Huishoudelijke hulp uit de Wmo - Overige taakmutaties Decentralisatie- en Integratie-uitkeringen - Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) - Nieuwe en bestaande decentralisatie- en integratieuitkeringen Totaal mutaties Meicirculaire 2026 Gemeentefonds Meicirculaire 2026

1.364 -286

30

-44

-4.971 -41

-5.025 -41

2.182 -1.224 317.141

7.080 1.550 17.174 331.504

1.508 10.650 318.578

1.558 5.134 314.777

1.573 5.357 318.467

Het saldo van de mutaties in de meicirculaire is vanaf 2027 positief en wordt in hoofdzaak veroorzaakt door volume- en prijsaccres, compensatie voor het uitstel van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage in de Wmo, ophoging van de uitkeringsfactor, extra middelen voor klimaatbeleid en overige decentralisatie- en integratie-uitkeringen. Toelichting Bovenaan de tabel staat de bijdrage uit het gemeentefonds voor Delft op basis van de decembercirculaire 2025 (inclusief een uitsplitsing naar algemene en overig uitkeringen). Daarna volgen de mutaties in de Meicirculaire 2026. Ad 1. Algemene uitkering De algemene uitkering bestaat uit algemene mutaties die de financiële ruimte beïnvloeden zonder verandering in takenpakket en taakmutaties die wel gevolgen (kunnen) hebben voor inkomsten of uitgaven van de gemeente. - Bijstelling volume- en prijsaccres 2026 en 2027 Het gemeentefonds groeit (‘accres’) door actuele volume- en prijsontwikkelingen op basis van macro-economische cijfers in het Centraal Economisch Plan van het Centraal Planbureau (CPB, maart 2026). De prijsontwikkeling voor 2026 is nu vastgesteld, de prijsontwikkeling voor 2027 is toegevoegd. Dit betekent dat voor kosten van extra inflatie door de oorlog in het Midden-Oosten en de afsluiting van de straat van Hormus nu geen compensatie wordt geboden.

- BCF (definitieve afrekening plafond 2025) Het BTW compensatiefonds (BCF) heeft een plafond. De ruimte die na de declaraties van gemeenten onder dit plafond overblijft, wordt jaarlijks verdeeld. De definitieve afrekening van het voorschot in de Septembercirculaire 2025 leidt tot een nadeel dat nu is verwerkt. - Overige algemene mutaties (UF) Door de extra middelen in het gemeentefonds stijgt de uitkeringsfactor en wijzigen de gewichten per maatstaf. Hierdoor ontstaat een voordeel. - Hoeveelheidsverschillen (inclusief belastingcapaciteit) De maatstaven zijn geactualiseerd op basis van opgaven van de afdeling O&S, de RBG en het CBS. Met name door een daling van het aantal inwoners en woonruimten en een toenam van de WOZ waarden ontstaan nadelen in 2026 en 2027. Mogelijk vlakt de groei van het aantal inwoners verder af in de komende jaren. - Uitstel vervanging abonnementstarief Wmo De invoering van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage wordt (opnieuw) uitgesteld tot 1 januari 2028. De geplande uitname uit het gemeentefonds in 2027 wordt door het Rijk teruggedraaid en gaat nu in vanaf 2028. NB: tegenover het voordeel staan lagere baten van vergelijkbare omvang in de begroting van Delft. - Huishoudelijke hulp uit de Wmo Vanaf 2029 wordt de huishoudelijke hulp geschrapt. Mensen die dat kunnen, gaan zelf betalen voor hun huishoudelijke hulp.

Voor mensen die niet zelf hulp kunnen regelen, blijft een vangnet bij de gemeente beschikbaar. Omdat de concrete uitwerking nog niet bekend is, mag voor de lagere

4

lasten en het vangnet een stelpost worden geraamd. - Overige taakmutaties De overige taakmutaties zijn beperkt in omvang en leiden, na beoordeling van nut en noodzaak, tot aanpassing van budgetten in de begroting (zie bijlage 1). Ad 2. Decentralisatie-uitkeringen (DU) en integratie-uitkeringen (IU) - Capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid (CDOKE) (DU)

Om uitvoering te kunnen geven aan de taken op het gebied van klimaat- en energiebeleid is voor 2027 opnieuw een decentralisatie-uitkering toegevoegd. (zie bijlage 1). - Nieuwe en bestaande decentralisatie-en integratie-uitkeringen

De overige aanpassingen zijn de toevoeging van 4 nieuwe decentralisatie-uitkeringen: (1) Erfgoed en overheid (I), (2) IBO Problematische schulden (I), (3) Re-integratiedienstverlening gericht op jongeren (S) en (4) Ondersteuning lokale politieke partijen (I). Ook zijn bestaande decentralisatieuitkeringen bijgesteld en is loon- en prijsbijstelling toegekend aan de integratie-uitkeringen Beschermd wonen en Participatie. De bijstellingen leiden, na beoordeling van nut en noodzaak, tot ophoging van budgetten (budgetneutraal) (zie bijlage 1). 2. Voorstel voor verwerking financiële effecten uit de meicirculaire De tabel hierna bevat een voorstel voor de verwerking van de financiële effecten. Definitieve besluitvorming hierover vindt plaats bij de behandeling van de Najaarsrapportage 2026 en de Programmabegroting 2027-2030. Effect Gemeentefonds op financieel meerjarenbeeld Meicirculaire 2026 Totaal mutaties Meicirculaire 2026 Voorstel verdeling financiële ruimte 1. Reservering nominale ontwikkeling 2027 2. Vrijval stelpost Nominale ontwikkeling 3. Correctie stelpost BCF 4. Aframen Groei van de stad 5. Stelpost Lagere lasten a.g.v. afschaffing Huishoudelijke Hulp (Wmo) 6. Stelpost Vangnet a.g.v. afschaffing Huishoudelijke Hulp (Wmo) 7. Hogere kosten a.g.v. uitstel eigen bijdrage Wmo 8. Budgetaanpassingen taakmutaties 9.

Budgetaanpassingen decentralisatie- en integratie-uitkeringen Effect voorstellen financieel meerjarenbeeld Totaal effect financieel meerjarenbeeld

x € 1.000

2026 -1.224

2027 17.174

2028 10.650

2029 5.134

2030 5.357

1.500

-8.000 1.500 -700

-8.000 1.500 -700 -1.600

-8.000 1.500 -700 -1.600 7.087 -2.116

-8.000 1.500 -700 -1.600 7.164 -2.139

-1.364

381

-28

-10

41

41

-1.874 7 -1.217

-8.710 -17.302 -128

-1.302 -10.112 538

-1.558 -5.346 -212

-1.573 -5.307 50

De middelen in de meicirculaire zijn benodigd voor aanpassing van het prijspeil in de nieuwe begroting 2027 (inflatiecorrectie), bijstelling van de stelposten BCF en Groei van de stad en voor specifieke taken. Op basis van het begrotingsadvies van de VNG worden nieuwe stelposten geraamd voor Lagere lasten Huishoudelijke hulp en voor het Vangnet Huishoudelijke Hulp. De uitkomsten van de meicirculaire geven geen aanleiding om de keuzes en voorstellen in de Kadernota 2027 aan te passen. De voorstellen voor verwerking van de meicirculaire worden betrokken bij de Najaarsrapportage 2026 en de Programmabegroting 2027-2030. 5

Toelichting Voorstel verdeling financiële ruimte Ad 1. Reservering nominale ontwikkeling 2027 (pbbp) Voor dekking voor de bouwsteen Nominale ontwikkeling in de Programmabegroting 2027-2030 wordt een reservering voorgesteld van € 8 miljoen. Naar verwachting zijn hiermee voldoende middelen beschikbaar voor de loon- en prijsontwikkeling van de exploitatie- en investeringsbudgetten. Ad 2. Vrijval stelpost Nominale ontwikkeling Vorig jaar zijn bij de meicirculaire 2025 middelen gereserveerd voor de cao 2027. Die middelen kunnen nu als dekking worden ingezet voor de nominale ontwikkeling 2027. Ad 3. Correctie stelpost BCF Door de afrekening van de ruimte onder het plafond 2025 van het BTW Compensatie Fonds (BCF) is de realisatie lager dan waarmee in de stelpost is rekening gehouden. Het financieel toezicht schrijft voor dat de stelpost niet hoger mag zijn dan de laatst gerealiseerde teruggave. Dat betekent dat nu een verlaging moet worden verwerkt. Ad 4. Groei van de stad De extra inkomsten als gevolg van de groei van de stad zijn voor de jaarschijf 2028 verwerkt in de Meicirculaire 2026. Dit betekent dat de extra inkomsten waarmee Delft reeds rekening hield door middel van een stelpost nu afgeraamd moeten worden (structureel). Ad 5. Stelpost Lagere lasten a.g.v.

afschaffing Huishoudelijke Hulp (Wmo) Omdat het schrappen van de Huishoudelijke Hulp als maatwerkvoorziening nog nadere uitwerking van het Rijk vergt, is een reële raming van de gevolgen niet mogelijk. Om die reden is een stelpost toegestaan voor de lagere lasten die het gevolg zijn van de maatregel. Ad 6. Stelpost Vangnet a.g.v. afschaffing Huishoudelijke Hulp (Wmo) Ook voor het vangnet dat wordt ingesteld voor huishoudens die een beroep blijven doen op Huishoudelijke Hulp is nog geen uitwerking bekend. Daarom wordt nu een stelpost voor de extra lasten geraamd. Ad 7. Hogere kosten a.g.v. uitstel eigen bijdrage Wmo Omdat de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage een jaar wordt uitgesteld, stijgen de lasten. Hiermee is nu rekening gehouden. Ad 8. Budgetaanpassingen taakmutaties De taakmutaties in de circulaire leiden tot aanpassing van het takenpakket en lasten. Hierbij is getoetst of middelen exact in deze omvang benodigd zijn. De taakmutaties in de circulaire en het voorstel voor aanpassing van budgetten zijn nader toegelicht in bijlage 1. Ad 9. Budgetaanpassingen decentralisatie- en integratie-uitkeringen De mutaties leiden tot een ophoging van lasten vanwege uitbreiding van het takenpakket en/of loonen prijsbijstelling. Hierbij is getoetst of middelen exact in deze omvang benodigd zijn.

De integratieuitkeringen Beschermd wonen en Participatie zijn aangepast aan prijs- en volumeontwikkelingen. De decentralisatie- en integratie-uitkeringen in de circulaire en het voorstel voor aanpassing van

6

budgetten zijn nader toegelicht in bijlage 1.

Vervolg en uitvoering De uitkomsten van de meicirculaire worden betrokken bij de begrotingsvoorbereiding en verwerkt in de Najaarsrapportage 2026 en de Programmabegroting 2027-2030.

Participatie Bij de voorbereiding zijn betrokken: beleidsadviseurs voor taakwijzigingen en Controlling voor toetsing.

Communicatie N.v.t.

Bijlagen 1. Toelichting taakmutaties, decentralisatie- en integratie-uitkeringen

Informatie voor agendering en administratie Portefeuillehouder Wethouder Huijsmans Datum collegevergadering 23 juni 2026 Geheime stukken bijgevoegd ☐Ja ☒Nee Registratienummer 6518337 Publicatie in het Gemeenteblad ☐Ja ☒Nee Motie/ toezegging Heeft het voorstel betrekking op een (deel van een) motie en/of toezegging? ☐ Ja, het college beschouwt hiermee de gehele motie …. / toezegging … als afgedaan. ☐Ja, het college beschouwt hiermee een deel van motie …. / toezegging …namelijk dictum …. als afgedaan. ☒ Nee

7