Raadsvoorstel toekomstbestendige OPK-inzameling.pdf

Voorstel voor de Raad Datum raadsvergadering : 30 juni 2022 Agendapuntnummer : XI / punt 5 : Wethouder Egbert van Dijk Portefeuillehouder Aan de gemeenteraad Onderwerp: Toekomstbestendige inzameling van oud papier en karton (OPK). Samenvatting: Teneinde uitvoering te geven aan de motie ‘Ophalen oud papier met behulp van vrijwilligers’ d.d. 12 november 2020 is op basis van de input van alle betrokkenen navolgend voorstel met betrekking tot de toekomstbestendige inzameling van oud papier en karton uitgewerkt. Fase van besluitvorming: Besluitvormend. Ontwerpbesluit: 1. De inzameling van OPK met behulp van vrijwilligers in de huidige vorm per 1 januari 2023 te beëindigen en te vervangen door inzameling door de reguliere inzameldienst (PreZero); 2. De huidige inzamelfrequentie (1x per maand) te handhaven; 3. Het bijplaatsen van los papier en karton naast de inzamelcontainer vanaf bovenstaande datum niet meer toe te staan; 4. De momenteel bij de inzameling betrokken vrijwilligersorganisaties gedurende 3 jaar te compenseren voor hun inkomstenverlies door middel van een afbouwregeling (100% vergoeding in 2023, 50% vergoeding in 2024 en 25% vergoeding in 2025) die wordt gefinancierd uit de algemene middelen; 5.

Een moreel appel doen op de betrokken vrijwilligersorganisaties om als tegenprestatie voor de afbouwregeling, vóór 1 januari 2023 met een plan te komen met welke activiteiten zij gedurende deze periode een bijdrage aan de samenleving willen leveren. 6. De structurele besparing op de inzamelkosten (€ 79.630,56/jaar) volledig ten goede te laten komen aan alle inwoners van de gemeente via een verlaging van de afvalstoffenheffing. Inleiding en aanleiding: Historie: Bij de vaststelling van het Grondstoffenplan Gemeente De Wolden 2020 - 2025 is d.d. 28 november 2019 door middel van een amendement besloten om het OPKinzamelsysteem met vrijwilligers te handhaven, de ledigingsfrequentie aan te passen van 4 naar 6 weken en via evaluatiemomenten vast te stellen of voornoemd systeem nog werkbaar is. Een jaar later is bij de vaststelling van de begroting een motie aangenomen om de voor- en nadelen van de OPK-inzameling met vrijwilligers of door de reguliere inzameldienst te inventariseren; op basis hiervan in gesprek te gaan met alle bij de OPK-inzameling betrokken vrijwilligersorganisaties en te komen tot een voor alle partijen aanvaardbare oplossing. Zowel het amendement alsook de motie zijn bijgevoegd.

Pagina 1 van 4

Het onderzoek naar de voor- en nadelen van beide inzamelsystemen heeft begin 2021 plaatsgevonden en de gemeenteraad is hierover d.d. 16 april 2021 door middel van een brief met als bijlage de notitie ‘Voor- en nadelen van de oud papier inzameling met behulp van vrijwilligers of door de reguliere inzameldienst’ geïnformeerd. Ook deze brief (incl. bijlage) is bijgevoegd. Op basis van voornoemde notitie hebben op 22 en 23 juni 2021 een tweetal (in verband met COVID-19) digitale bijeenkomsten met vertegenwoordigers van de betrokken vrijwilligersorganisaties plaatsgevonden, waar de gelegenheid werd geboden om zorgen over mogelijke wijzigingen te uiten en eventuele alternatieven aan te dragen. De verslaglegging hiervan is eveneens bijgesloten. Daar besluitvorming over de toekomst van de OPK-inzameling in de tweede helft van 2021 zou kunnen inhouden dat vrijwilligersorganisaties op korte termijn geconfronteerd zouden worden met wijzigende financiële omstandigheden is d.d. 2 november jl. besloten om de bestaande inzamelmethodiek voor de duur van 1 jaar te continueren en hiertoe de overeenkomst met de huidige inzamelaar te vernieuwen. Gelijktijdig is bepaald dat definitieve besluitvorming over een toekomstbestendige OPKinzameling voor 1 juli 2022 afgerond dient te zijn om zodoende de vrijwilligersorganisaties tijdig te kunnen informeren.

Over dit besluit is de gemeenteraad via bijgevoegde brief d.d. 4 november 2021 geïnformeerd. Vanzelfsprekend is deze procedure ook aan de betrokken vrijwilligersorganisaties meegedeeld. Input vrijwilligersorganisaties: Door de bij de OPK-inzameling betrokken vrijwilligersorganisaties zijn tijdens voornoemde digitale bijeenkomsten onderstaande zorgen en alternatieven geuit, die uitsluitend voor de leesbaarheid van dit document zijn genummerd, zonder dat hieraan een prioritering moet worden toegekend. Tevens zijn na de bijeenkomsten nog enkele berichten van vrijwilligersorganisaties ontvangen waarin input voor besluitvorming wordt aangedragen. Zorgen (Z): 1. Inkomstenderving voor vrijwilligersorganisaties; 2. Inzamelfrequentie (1x per 6 weken) niet toereikend; 3. Toename OPK in restafval door beëindiging inzameling los aangeboden OPK; 4. Afname sociale cohesie en eigen verantwoordelijkheid inwoners; 5. Afname serviceniveau. Alternatieven (A): 1. Meerjarige overgangsregeling; 2. Zelfstandige OPK-inzameling zonder betrokkenheid gemeente; 3. Juridische koppeling afvalstoffenheffing – vrijwilligersvergoeding opheffen; 4. Bevorderen leefbaarheid door: a. Opruimen zwerfafval/gebiedsadoptie; b. Onderhoud eigen plein/terrein; c. Bezoek aan c.q. activiteiten met/voor senioren; d. Verkeersborden wassen.

Verkenning: Zowel de aangedragen zorgen alsook de vermelde alternatieven zijn de afgelopen periode nader onderzocht. De samenvatting van de resultaten van deze verkenning zijn als bijlage toegevoegd, waarbij duidelijkheidshalve bovenstaande nummering is gehanteerd. Conclusie: Professionalisering van de OPK-inzameling is wellicht niet voor alle betrokken partijen (m.n. de vrijwilligersorganisaties) een aanvaardbare oplossing, maar o.b.v. de uitgevoerde verkenningen wel de juiste keuze. Omdat de voorgestelde alternatieven

Pagina 2 van 4

praktisch niet uitvoerbaar zijn moet de keuze worden gemaakt voor een realistische afbouwregeling. Problemen of vraagstukken: Uiteraard maken de momenteel bij de OPK-inzameling betrokken vrijwilligersorganisaties zich (vooral) zorgen over het verlies aan inkomsten als sprake is van professionalisering. Vergelijkbare situaties in andere gemeenten wijzen echter uit dat deze zorgen in de praktijk achteraf, mede door de geleidelijke afbouw d.m.v. een overgangsregeling, vaak ongegrond blijken te zijn. Ontwerpbesluit: toelichting en argumentatie: 1. De huidige wijze van inzameling is niet toekomstbestendig, immers a. het wordt steeds moeilijker om inzamelaars te vinden die bereid zijn buiten reguliere werktijden m.b.v. vrijwillige beladers OPK in te zamelen; (Zo heeft ROVA besloten om m.i.v. 2022 in haar gehele verzorgingsgebied te stoppen met vrijwillige beladers.) b. de kosten voor inzameling buiten reguliere werktijden stijgen; (Buiten reguliere werktijden is vaak sprake van loontoeslagen voor de chauffeurs van de inzamelbedrijven.) c. de veiligheid en gezondheid van vrijwilligers kan gevaar lopen; (Door zowel lichamelijke inspanning alsook verkeers- c.q. bedrijfsongevallen kan gezondheidsschade bij beladers optreden.) d. de continuïteit van de inzameling kan in het geding zijn; (Bij een tekort aan vrijwillige beladers kan niet worden ingezameld.) e.

oogluikend wordt onjuiste aanbieding van afval toegestaan. (Ook naast de container aangeboden OPK wordt ingezameld.) 2. Door ‘verbruining’ (meer karton dan papier zodat het volume toeneemt en het gewicht afneemt) van het OPK is een inzamelfrequentie van 1x per 6 weken (waarschijnlijk) ontoereikend. 3. Deze wijze van aanbieden is in strijd met de vigerende afvalstoffenverordening en het bijbehorende uitvoeringsbesluit. 4. Vrijwilligersorganisaties moeten de tijd en gelegenheid hebben om zich aan te passen aan de nieuwe (financiële) omstandigheden. a. de door vrijwilligersorganisaties voorgestelde alternatieve activiteiten vertegenwoordigen onvoldoende financiële waarde, zijn operationeel en/of juridisch ongewenst dan wel creëren (nieuwe) ongelijkheid; b. financiering van de overgangsregeling uit de afvalstoffenheffing is formeel niet toegestaan. 5. Door de OPK-inzameling te professionaliseren is sprake van een kostendaling die ten goede dient te komen aan alle inwoners van de gemeente. Alternatief beleid: 1. De huidige wijze van inzameling met behulp van beladers van vrijwilligersorganisaties laten voortbestaan waarbij opgemerkt moet worden dat deze activiteit dan in de tweede helft van 2022 opnieuw moet worden aanbesteed. 2.

De financiering van de afbouwregeling te bekostigen uit de afvalstoffenheffing, hetgeen betekent dat de afvalstoffenheffing vertraagd en gefaseerd verlaagd kan worden. Financiële effecten: De verwachte kostenbesparing op de OPK-inzameling (€ 79.630,56/jaar) kan worden verdisconteerd in de afvalstoffenheffing 2023 e.v. als de voorgestelde afbouwregeling (100% - 50% - 25%) wordt gefinancierd uit de algemene middelen. Indien er echter voor wordt gekozen om voornoemde regeling te financieren uit de afvalstoffenheffing dan worden voordelige verschillen tussen de besparing en de afbouwregeling verdisconteerd in de afvalstoffenheffing en nadelige verschillen verrekend met de

Pagina 3 van 4

egalisatievoorziening. M.a.w. er is hoe dan ook geen sprake van een verhoging van de afvalstoffenheffing a.g.v. dit besluit. Personele effecten: Geen. Juridische effecten: Door in te stemmen met het voorstel is er geen sprake meer van oneigenlijke besteding van inkomsten uit de afvalstoffenheffing en wordt eveneens het gedogen van onjuiste aanbieding van afval beëindigd. Participatie- en communicatieparagraaf: (in te vullen aan de hand van de menukaart) Z.s.m. na besluitvorming worden de vrijwilligersorganisaties per brief op de hoogte gebracht. Fatale termijnen: Besluitvorming dient o.b.v. eerdere toezeggingen voor 1 juli 2022 plaats te vinden om enerzijds duidelijkheid te bieden aan de vrijwilligersorganisaties en anderzijds voldoende tijd te hebben voor een eventuele nieuwe aanbesteding. Aanpak en uitvoering: Z.s.m. na besluitvorming wordt de huidige inzameldienst hieromtrent geïnformeerd, zodat voldoende voorbereidingstijd beschikbaar is voor een geruisloze overgang van de inzameling per 1 januari 2023. Bijlagen: • Amendement Grondstoffenbeleidsplan 2020-2025 d.d. 28 november 2019 • Motie Begroting 2021-2024 d.d. 12 november 2020 • Brief aan gemeenteraad (incl. bijlage) d.d. 16 april 2021 • Verslag digitale bijeenkomsten met vrijwilligersorganisaties • Brief aan gemeenteraad d.d.

4 november 2021 • Verkenning zorgen en alternatieven Zuidwolde, 19 mei 2022 Burgemeester en wethouders van De Wolden,

Roelof Pieter Koning Gemeentesecretaris

Inge C.J. Nieuwenhuizen Burgemeester

Pagina 4 van 4