Raadsvoorstel De Wolden - Lokale maatregelen ter bestrijding energiearmoede en inflatie.pdf

Voorstel voor de Raad Datum raadsvergadering : 22 december 2022 Agendapuntnummer : XVI / punt 7 Portefeuillehouder : Wethouder Egbert van Dijk Aan de gemeenteraad Onderwerp: Lokale maatregelen ter bestrijding van energiearmoede en inflatie Samenvatting: Nederland heeft te maken met stijgende energielasten en hoge inflatie. Dit raakt veel inwoners van De Wolden in de portemonnee. Om te voorkomen dat onze inwoners financieel in de problemen raken heeft het college de doelgroep van de energietoeslag uitgebreid. De raad wordt voorgesteld om in te stemmen met deze uitbreiding. Voor inwoners die al in de knel zijn geraakt heeft het college besloten een noodfonds in te richten. Voor beide maatregelen is budget noodzakelijk. In dit raadvoorstel wordt u als raad verzocht dit budget toe te kennen. Fase van besluitvorming: Ontwerpbesluit: 1. Budget (ter hoogte van € 520.000) beschikbaar te stellen voor de uitvoering van de maatregelen ter bestrijding van energiearmoede en inflatie. 2. De doelgroep voor de energietoeslag te wijzigen van 120% naar 130% van het sociaal minimum. 3. Het openeindekarakter van de gewijzigde doelgroep energietoeslag te accepteren 4. De benodigde middelen te dekken uit het van 2022 naar 2023 overgehevelde budget voor energietoeslag en het resterende deel te dekken uit de begrotingsruimte 2023.

Inleiding en aanleiding: Op dit moment zien we dat steeds meer inwoners moeite hebben dan wel krijgen met het betalen van de vaste lasten. Inflatie en een grote stijging van de energielasten liggen hieraan ten grondslag. Het CBS meldt dat er in oktober sprake was inflatie van 14.3%. De stijgende energieprijzen leiden ertoe dat veel inwoners (56% van de huishoudens in Nederland heeft een variabel energiecontract) te maken krijgen met een verveelvoudiging van hun energielasten. Energielasten van tussen de € 500 en € 700 zijn hierbij geen uitzondering. Het Nibud gaf in juli van dit jaar al aan dat één op de drie gezinnen het huishoudboekje niet rond krijgt. De Rijksoverheid heeft getracht de effecten voor de burger te dempen door middel van een energietoeslag voor de minima. Huishoudens in De Wolden die vallen onder het sociaal minimum van 120% hebben daarmee recht op € 1.300. Toch zijn er veel huishoudens die ondanks deze ondersteuning moeite hebben financieel het hoofd boven water te houden. Ook zijn er veel huishoudens die onder de huidige voorwaarden niet in aanmerking komen voor deze toeslag. Deze ontwikkelingen geven samen met de signalen die vanuit de eigen gemeentelijke organisatie tot ons komen aanleiding tot actie. De gemeente De Wolden is net als alle

Pagina 1 van 4

andere gemeenten in Nederland hierin voor een belangrijk deel afhankelijk van de Rijksoverheid bij verdere bestrijding van deze problematiek. Toch zijn er mogelijkheden voor de gemeente om zelfstandig extra ondersteuning te bieden aan inwoners die door deze ontwikkelingen niet langer in staat zijn rond te komen. Gezien de ernst van de situatie en het voor de gemeente beschikbare budget heeft het college op 6 december besloten een tweetal maatregelen door te voeren ter bestrijding van de energiearmoede en inflatie. Het betreft de volgende maatregelen: 1. Inrichting van een noodfonds Voor inwoners die financieel ernstig in de problemen komen als resultaat van de stijgende inflatie en energieprijzen zal een noodfonds ingericht worden. Op deze wijze kan de gemeente inwoners in bijzondere gevallen extra ondersteuning bieden in het geval zij financieel in knel komen door inflatie en stijgende energieprijzen. 2. Verruimen van de doelgroep energietoeslag tot 130% Door vaststelling van de gewijzigde Beleidsregels eenmalige energietoeslag 2022 is de doelgroep die recht heeft op de energietoeslag uitgebreid van 120% naar 130% het sociaal minimum. De einddatum van deze maatregel is 1 april 2023. In totaal vragen deze maatregelen om een dekking van € 520.000.

Bij de decemberbijstelling 2022 is een prognose gesteld waarbij de gemeente aan het eind van 2022 ongeveer € 325.000 overhoudt van de rijksmiddelen die zijn ontvangen in het kader van de energietoeslag. Het exacte bedrag wordt bij de jaarafsluiting 2022 vastgesteld. De gemeenteraad wordt voorgesteld deze middelen aan te wenden voor de tijdelijke extra ondersteuning van haar inwoners. Daarnaast wordt er voorgesteld de overige benodigde middelen ter waarde van € 195.000 te bekostigen uit de positieve begrotingsruimte 2023. Door het beschikbaar stellen van dit budget wordt het college in staat gesteld deze maatregelen ter bestrijding van de energiearmoede en inflatie uit te voeren. Voor beide maatregelen geldt dat het gaat om maatregelen van tijdelijke aard die weer opgeheven kunnen worden als de situatie voor de inwoners van De Wolden niet langer aanleiding geeft tot instandhouding hiervan. Ofwel door een daling van inflatie en energielasten, dan wel andere ontwikkelingen die de situatie minder acuut maken. Problemen of vraagstukken: • Er valt vooraf niet exact te bepalen hoeveel extra aanvragen van de energietoeslag bij een verbreding van de doelgroep van 120% naar 130% van het sociaal minimum zal opleveren. Dit aantal wordt geschat op 180 aanvragen. Met een budget van € 234.000 is het mogelijk deze 180 aanvragen toe te kennen.

Zijn dit er meer dan wordt het budget overschreden. Door de doelgroep tot 120% werden tot nu toe 577 aanvragen ingediend. • De extra aanvragen energietoeslag zijn met de huidige bezetting niet uitvoerbaar naast de reguliere werkzaamheden. De inschatting is dat er 1 extra fte benodigd is voor de duur van 6 maanden vanaf het moment dat de energietoeslag tot 130% toegekend zal worden. Dit is noodzakelijk om alle aanvragen binnen de beoogde termijn van 3 weken af te handelen (de wettelijke termijn is 8 weken). De kosten worden geschat op € 36.000. Het tijdig in dienst nemen deze 1 fte extra personeel is realistisch en haalbaar voor de organisatie. • Het college wil de inrichting van een noodfonds ter hoogte van € 250.000 realiseren dat ingezet kan worden om maatwerk te leveren aan inwoners die door de stijgende energieprijzen en inflatie financieel in de problemen komen. Voor de inrichting van dit noodfonds zijn beleidsregels vereist. De beleidsregels worden op dit moment opgesteld maar vragen echter verdere uitwerking omdat

Pagina 2 van 4

deze volledig nieuw zijn en er een aantal juridische haken en ogen aan zit. Deze beleidsregels zullen in een apart collegevoorstel terugkomen ter besluitvorming. Via dit noodfonds kan de gemeente inwoners in bijzondere gevallen extra ondersteuning bieden wanneer zij financieel in de knel komen. Het gaat hierbij om een noodfonds voor schrijnende gevallen, waarbij te denken valt aan een dreigende huisuitzetting dan wel afsluiting van gas, water of licht. In het bijzonder gaat het hier om het ondersteunen van inwoners die, door het hebben van een te hoog inkomen, niet in aanmerking komen voor andere ondersteuningsmaatregelen, zoals bijvoorbeeld de energietoeslag. Ook deze groep inwoners kan door een combinatie van factoren (bijvoorbeeld: hoge hypotheek, studerende kinderen in combinatie met een hoge energierekening) op dit moment financieel in de problemen raken. Ontwerpbesluit: toelichting en argumentatie: 1. De gemeenteraad heeft het budgetrecht. Het is daarom noodzakelijk de raad te verzoeken toestemming te verlenen geld uit te geven aan de voorgestelde maatregelen. 2. Het wijzigen van de doelgroep van de energietoeslag van 120% naar 130% van het sociaal minimum betreft een wijziging van beleid door de gemeente. De gemeenteraad dient akkoord te gaan met een dergelijke wijziging. 3.

Eén van de maatregelen betreft het uitbreiden van de doelgroep die heeft op de energietoeslag van 120% naar 130% van het sociaal minimum. De energietoeslag is een openeindemaatregel. Dit betekent dat er geen beperking op het aantal aanvragen bestaat. De kosten van deze maatregel kunnen hierdoor hoger uitvallen dan het beschikbare budget. Dit risico wil het college gezien de situatie dragen. 4. In 2022 is door het Rijk bij de mei- en septembercirculaire in totaal € 1.031.000 beschikbaar gesteld in verband met het verstrekken van een energietoeslag. Bij de decemberbijstelling 2022 wordt het resterende budget (circa € 325.000) overgeheveld naar 2023. Het exacte bedrag kunnen we na de jaarafsluiting 2022 bepalen. Bij het vaststellen van de begroting 2023 is de begrotingsruimte voor 2023 bepaald op € 680.190. Hieruit worden de resterende benodigde middelen gedekt.

Alternatief beleid: Alternatief is het niet doorvoeren van deze maatregelen. Dit zal leiden tot een toename van het aantal inwoners in De Wolden dat financieel in knel komt door de stijgende energieprijzen en de hoge inflatie. Financiële effecten: Bij de decemberbijstelling 2022 is een prognose gesteld waarbij de gemeente aan het eind van 2022 ongeveer € 325.000 overhoudt van de rijksmiddelen die zijn ontvangen in het kader van de energietoeslag. Het exacte bedrag wordt bij de jaarafsluiting 2022 vastgesteld. In totaal vragen de besluiten in dit voorstel een dekking van € 520.000. De overige benodigde middelen ter hoogte van ongeveer € 195.000 worden bekostigd uit de positieve begrotingsruimte 2023. De middelen worden als volgt ingezet: • Verbreden van doelgroep energietoeslag tot 130% van het sociaal minimum door middel van vaststelling van de gewijzigde beleidsregels (€ 234.000). Deze maatregel betreft een openeinderegeling waarbij er mogelijk meer geld benodigd kan zijn om hier uitvoering aan te geven.

Pagina 3 van 4

• •

Organisatiekosten bij de uitvoering van de energietoeslag (€ 36.000). Deze kosten zijn noodzakelijk voor de tijdelijke inzet van extra personeel. Noodfonds voor inwoners (€ 250.000). Deze maatregel kent een uitgaveplafond waarbij het begrote bedrag gelijk staat aan de maximale uitgaven. Dit bedrag is een uitgangspunt. Indien de middelen niet toereikend zijn zal er opnieuw een afweging moeten worden gemaakt over de hoogte van dit budget.

Doordat de energietoeslag een openeinderegeling betreft is het niet te garanderen dat de dekking van dit maatregelenpakket (€ 520.000) voldoende is. Personele effecten: De inschatting is dat er 1 extra fte benodigd is voor de duur van 6 maanden. Juridische effecten: Niet van toepassing Participatie- en communicatieparagraaf: (in te vullen aan de hand van de menukaart) Communicatie verloopt via de gebruikelijke kanalen als de Wolder Courant, de website en andere media. Fatale termijnen: Niet van toepassing Aanpak en uitvoering:

•

•

Start vanaf 1 januari 2023 met toekenning van de energietoeslag naar aanleiding van de gewijzigde beleidsregels. De uitvoering verloopt op dezelfde wijze waarop de toekenning van de energietoeslag tot nu toe heeft plaatsgevonden. Start voor 31-01-2023 met de inzet van het noodfonds. Inzet hiervan verloopt via een beoordeling door een consulent schuldhulpverlening en een consulent inkomen. In tegenstelling tot de energietoeslag gebeurt dit ambtshalve en niet op aanvraag door de inwoner zelf.

Bijlagen: • Collegebesluit wijziging energietoeslag

Zuidwolde, 8 december 2022 Burgemeester en wethouders van De Wolden,

Roelof Pieter Koning Gemeentesecretaris

Inge C.J. Nieuwenhuizen Burgemeester

Pagina 4 van 4