Programmabegroting 2025-2028 De Wolden
Tekst van het document
Het Doorstroompunt voert de wettelijke opdracht van gemeenten uit om jongeren die voortijdig de school verlaten in beeld te brengen en, indien nodig, te begeleiden. Doel is het behalen van een
50
startkwalificatie en het voorkomen van maatschappelijke uitval door een passende opleiding en/of baan te vinden voor iedere jongere. Per 1 augustus 2025 wordt de 'Wet van school naar duurzaam werk' van kracht. Deze wet brengt de nodige veranderingen met zich mee voor het Doorstroompunt, het MBO en afdeling Werk en Reintegratie van de gemeenten. De doelgroep van het Doorstroompunt wordt verbreed tot 27 jaar in plaats van 23 jaar. De financiële stroom wordt vanwege de wetswijziging op een nieuwe manier berekend door het ministerie. Omdat de wetswijziging later in werking treedt dan vooraf werd verwacht is er eenmalig extra budget nodig in de periode van 1 januari 2025 tot en met 1 augustus 2025. De vier betrokken gemeenten hebben toegezegd hier een bijdrage in te doen om te zorgen dat personeel kan worden behouden en om gestegen personeelskosten op te kunnen vangen. Voor gemeente De Wolden gaat het om een eenmalig bedrag van € 13.700. Dit hebben we als speerpunt opgenomen in deze begroting. Sluitend aanbod onderwijs-zorg-re-integratie Samen met onze partners in de regio werken we aan een plan voor het realiseren van sluitend onderwijs, zorg en re-integratie aanbod binnen de regio Zuidwest Drenthe. De coördinatie hiervan wordt opgepakt vanuit het Doorstroompunt Zuidwest-Drenthe. Werk De economische verwachtingen voor Nederland zijn gematigd positief.
De laatste voorspellingen laten economische groeicijfers zien van 0,5% in 2024 en 1,3% in 2025. De vraag naar arbeid is hoog, waarbij er sprake is van krapte op de arbeidsmarkt die naar verwachting ook in 2025 zal doorwerken. De gemiddelde inflatie over 2024 zal naar verwachting uitkomen op 2,9%. Voor 2025 wordt deze geraamd op 2,8%. In gemeente De Wolden bedraagt het aantal inwoners met een bijstandsuitkering per 1.000 inwoners een totaal van 14 personen. Landelijk ligt dit cijfer op 34 personen per 1.000 inwoners. De huidige bijstandspopulatie heeft een grote afstand tot de arbeidsmarkt. Een verlaging van het aantal bijstand cliënten in gemeente De Wolden is alleen te bereiken door gerichte inzet te plegen op een aantal selecte doelgroepen. Er wordt extra ingezet op de doelgroepen jongeren, statushouders en mensen met een arbeidsbeperking (de zogenaamde BAB’ers). De hulpvraag bij deze doelgroepen is doorgaans groter. Binnen het traject rondom de toekomstvisie van Stark onderzoeken we de mogelijkheden om deze doelgroepen extra ondersteuning te geven. Daarbij is er ook sprake van een toename van het aantal bijstandsgerechtigden wat onder deze doelgroepen valt. Stark Eind 2023 zijn de drie eigenaren van Stark (De Wolden, Hoogeveen en Midden-Drenthe) gestart met een visietraject om te komen tot een nieuwe toekomstvisie op de GR Stark.
Deze visie moet duidelijkheid bieden over de te ondersteunen doelgroepen binnen de Participatiewet door Stark. Het traject dient uiterlijk in 2024 afgerond te zijn. De uitwerking van visie naar praktijk staat voor 2025 gepland. Arbeidsmarktregio Drenthe Per1 januari 2026 moet iedere arbeidsmarktregio een Regionaal Werkcentrum (RWC) hebben ingericht. Dit houdt in dat er één herkenbaar loket moet komen waar alle werkzoekenden en werkgevers terecht kunnen voor ondersteuning en begeleiding. Het werkcentrum is een samenwerking tussen gemeenten en diverse andere partijen die actief zijn op de arbeidsmarkt binnen één loket. De Arbeidsmarktregio Drenthe spant zich op dit moment in om dit vorm te geven. In 2025 zal dit moeten leiden tot het tot stand komen van dit nieuwe loket. In 2025 evalueren we de samenwerking in de regio Zwolle op basis van een nog vast te stellen afwegingskader. In deze evaluatie nemen we mee dat we op dit moment participeren in de Arbeidsmarktregio Drenthe. Inburgering Vanaf 2022 is de nieuwe Wet inburgering ingevoerd en dat geeft extra taken voor de gemeente. Om hier uitvoering aan te geven heeft het college in 2023 een uitvoeringsplan vastgesteld. In ons uitvoeringsplan inburgering hebben we aangegeven dat er na twee jaar een evaluatie plaatsvindt. Dat gaat in 2025 gebeuren. De evaluatie zou kunnen leiden tot aanpassingen aan het uitvoeringsplan.
51
Gezondheid Integraal Zorgakkoord (IZA) In 2022 hebben het ministerie van VWS, koepelorganisaties van zorgaanbieders, artsen, ziekenhuizen, zorgverzekeraars, patiënten en de VNG het Integraal Zorgakkoord (IZA): “Samen werken aan gezonde zorg” ondertekend. Het IZA heeft als doel de zorg voor de toekomst goed, toegankelijk en betaalbaar te houden. De landelijke ambities zijn in Drenthe omgezet in een Regioplan Integraal Zorgakkoord Drenthe 'Gezonde Marke'. In 2025 wordt er uitvoering gegeven aan de werkagenda. Aan gemeenten wordt, naast de inspanningen uit het Gezond en Actief Leven (GALA) programma, onder andere gevraagd om een extra inspanning te leveren op het gebied van zorgzaam samenleven (domeinoverstijgende samenwerking - DOS) en mentale gezondheid. Aandachtspunt in deze ontwikkeling is dat de beweging van zorg naar gezondheid zorgt voor extra structurele investeringsopgaven bij gemeenten die worden gefinancierd uit tijdelijke middelen (bijvoorbeeld DOS of welzijn op recept uit het GALA). Vanuit de samenwerking in het gezondheidslandschap in Drenthe (Gezonde Marke) wordt ingezet op enerzijds gesprekken met zorgverzekeraar/zorgkantoor en anderzijds op een lobby richting Rijk om structurele financiering te krijgen voor deze taken.
In 2024 wordt er voor de zomer een werkagenda vastgesteld waarin duidelijk wordt wat we op korte termijn concreet gaan doen en wat dit vraagt van gemeente De Wolden. Daarnaast is er aandacht voor de samenwerking en het financieel perspectief. Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) Het GALA is een akkoord tussen het Rijk, de zorgverzekeraars, gemeenten en GGD GHOR Nederland. Dit akkoord is gericht op het terugdringen van gezondheidsachterstanden, het bevorderen van een gezonde leefstijl, het versterken van de mentale gezondheid, het realiseren van een gezonde fysieke leefomgeving en het versterken van de sociale basis en domeinoverstijgend samenwerken. Het GALA bevat niet vrijblijvende afspraken voor gemeenten. In 2023 is het programmaplan Gezond en Actief Leven De Wolden vastgesteld en hebben we akkoord gekregen vanuit het Rijk op het plan. Vanuit 6 opgaven werken we aan de ambitie dat iedereen mee kan doen in goede gezondheid. De opgaven zijn: 1. meer kinderen hebben een kansrijke start; 2. inwoners ervaren een betere mentale gezondheid; 3. meer inwoners hebben een gezond gewicht; 4. meer inwoners gaan verantwoord om met alcohol; 5. meer vitale senioren die minder kwetsbaar zijn; 6. samenwerking met inwoners. Wmo Inkoop begeleiding Wmo Het traject voor gezamenlijke inkoop van begeleiding Wmo is gestart. We kijken nog welke gemeenten exact mee gaan doen.
Onder begeleiding vallen producten als dagbesteding en begeleiding. Mogelijk gaat de inkoop leiden tot hogere kosten voor deze Wmo voorzieningen, echter hoeveel hoger dit zal zijn is op voorhand niet te zeggen. Indien een eventuele aanpassing van de begroting 2025 noodzakelijk is dan zullen wij dit meenemen in de Berap. Domeinoverstijgende samenwerking (DOS) In 2023 heeft gemeente De Wolden ingestemd met de verkenning of de DOS-werkwijze in gemeente De Wolden kan worden geïmplementeerd. Bij de DOS-systematiek wordt de zorg over een andere boeg georganiseerd. Doen wat nodig is voor een inwoner en werken aan een goede samenwerking tussen inwoners, gemeente en zorgkantoor/zorgverzekeraar in de ondersteuning van dorps- of wijkgenoten. Het gaat over omzien naar elkaar en elkaar helpen. Waar nodig, wordt dit aangevuld met de inzet van en de samenwerking met de professionele zorg. Vanuit het Rijk zijn middelen beschikbaar gesteld om de werkwijze DOS uit te werken. In 2024 starten wij met het domein overstijgend samenwerken in Ruinerwold en Oosteinde. De gelden die wij vanuit het Rijk ontvangen zijn verstrekt via een zogenaamde specifieke uitkering, wat betekent dat wij ze dienen terug te betalen indien wij de gelden niet benutten. De Wolden is namens Drenthe penvoerder.
52
Sociale kaart In het rapport van de Rekenkamercommissie De Wolden staat de aanbeveling om te zorgen voor een inzichtelijk en actueel overzicht van het aanbod in het voorliggend veld dat openstaat voor inwoners, vrijwilligers en professionals. In 2025 wordt deze ontwikkeling in gang gezet door Welzijn de Wolden vanuit de ontwikkeling van het Gezond en Actief Leven Akkoord. Vanuit het GALA vindt de bekostiging van de sociale kaart plaats. De ontwikkeling van de sociale kaart wordt gekoppeld aan de introductie van de welzijnscoach bij de huisartsenpraktijken in gemeente De Wolden. Deze welzijnscoaches werken van het programma Welzijn op Recept bij de betreffende huisartsen. Zij zijn er voor inwoners die bij de huisarts komen met sociale vraagstukken. De welzijncoach kan, met behulp van de sociale kaart, een goede doorverwijzing maken. Buurtteams In 2024 zijn de Buurtteams geëvalueerd en de verwachting is dat we in 2025 de Buurtteams verder doorontwikkelen met name gericht op het thema “vroegsignalering”. We zien in de afgelopen jaren dat er veel casussen worden behandeld in de buurtteams. Per jaar circa 150 casussen en meldingen, onder andere (buren)overlastsituaties, straatproblematiek, jeugdoverlast, eenzaamheid, zorgen over de gezondheidssituatie van buurtbewoners.
Door een goede samenwerking in de Buurtteams kan in veel gevallen voorkomen worden dat er opgeschaald moet worden naar duurdere zorg in de 1e en 2e lijn. De Buurtteams willen meer bekendheid en zichtbaar zijn in de dorpen. We willen beter kunnen inspelen op de ontwikkelingen in de dorpen. Dit doen we door de persoonlijke gesprekken met inwoners te combineren met data gedreven werken. We verwachten dat het data gedreven werken ons werk in de wijken en dorpen gaat ondersteunen. Op deze manier kunnen we beter maatwerk bieden aan de verschillende dorpen, wijken en straten. We gaan nog meer werken aan communicatie, aanwezig zijn in de gebieden en hebben een monitor ingericht. Dit geeft inzicht in waar onder andere veel inzet plaatsvindt in Wmo, jeugd, bijstand en waar inwoners het financieel moeilijk hebben. Een onderdeel van de monitor is een dashboard waarin we kunnen zien waar meer dan gemiddeld sprake is van overgewicht, alcoholgebruik, eenzaamheid, inzet mantelzorg, inzet vrijwilligerswerk, contact justitie op diverse parameters, verschillende uitkeringen et cetera. Odensehuis In 2025 willen we een Odensehuis oprichten in samenwerking met Stichting Odensehuis MeppelWesterveld. Hiervoor hebben we een speerpunt opgenomen. Een Odensehuis is een ontmoetingsplek voor mensen met beginnende dementie en hun naasten.
Bij een Odensehuis is met nadruk de mantelzorger ook welkom, waardoor dit tegelijkertijd een vorm van mantelzorgondersteuning is. Voor de bezoekers met beginnende dementie draagt een bezoek aan het Odensehuis bij aan een zinvolle dagbesteding. In gemeente Meppel en gemeente Westerveld zijn er goede ervaringen met deze inloopvoorziening. We financieren het Odensehuis incidenteel voor 3 jaar vanuit de reserve sociaal domein. Governance Zorg en Veiligheid De Algemene Besturen van de Veiligheidsregio Drenthe (VRD) en GGD Drenthe hebben ingestemd met het rapport ‘Ontwikkeling van een integrale governance Zorg en Veiligheid in Drenthe en de organisatorische inbedding van het Zorg- en Veiligheidshuis Drenthe’. Hierin wordt een efficiëntere en betere samenwerking en besluitvormingsstructuur op het gebied van zorg- en veiligheid beschreven, waaronder onder andere Veilig Thuis Drenthe valt. De huidige besluitvormingsstructuur is diffuus. Het voorstel is om de bestaande Gemeenschappelijke Regeling GGD Drenthe om te vormen zodat deze gaat bestaan uit twee stevige onderdelen: zorg & veiligheid en publieke gezondheid (namen zijn werktitels) die beiden een bestuurlijke vertegenwoordiging krijgen in een Bestuursadviescommissie (BAC). Hier komen inhoud en middelen bij elkaar en wordt gesproken over koers en strategie.
De Bestuursadviescommissies zijn formeel niet besluitvormend, maar geven zwaarwegend advies aan het Algemeen Bestuur van de gemeenschappelijke regeling. Daarnaast komt er een Bestuurlijke Netwerktafel Zorg en Veiligheid (BNT). Hierin bespreken gemeenten en netwerkpartners strategische bestuurlijke onderwerpen op het snijvlak van zorg en veiligheid. Hiermee is het helder op welke tafels de besluiten worden voorbereid en genomen.
53
Omgevingswet Begin 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. GGD Drenthe verwacht een toenemend aantal adviesvragen vanuit gemeenten. Vooralsnog betreft het een additionele taak. GGD Drenthe vraagt de Drentse gemeenten deze taak op te nemen als basistaak, zodat ze voldoende toegerust is op het beantwoorden van de vragen vanuit de gemeenten. We willen eerst het aantal adviesvragen monitoren alvorens deze stap te zetten.
Beleidsdoelen Werk • Iedereen doet mee in een betaalde of onbetaalde baan en draagt daardoor bij aan onze samenleving. • Re-integratie is gericht op de kortste weg naar een passende functie op de reguliere arbeidsmarkt. • Werkzoekenden met een arbeidsbeperking worden indien noodzakelijk voorzien van een passend maatwerkaanbod. • De doelgroepen jongeren en statushouders kunnen rekenen op extra inzet om de werkloosheid onder deze groepen tegen te gaan. • Trajecten voor de doelgroep statushouders dragen bij aan de integratie van deze inwoners. • Bij de inzet van trajecten gaan we voor duurzame uitstroom waarmee een terugkeer in de uitkering wordt voorkomen. Jeugd • We zijn samen verantwoordelijk voor de veiligheid van onze meest kwetsbare inwoners (van -9 maanden tot 100 jaar). • We versterken ons lokale team, in lijn met de hervormingsagenda. • We versterken de samenwerking en samenhang onderwijs-jeugdhulp door middel van een gezamenlijke ontwikkelagenda met interne en externe partners. • We versterken de samenwerking en samenhang met en tussen het gehele sociaal domein en betrokken ketenpartners door het aanbrengen van structuur, heldere regiefunctie en het formuleren van gezamenlijke ambities. • We investeren in onze 12-plussers en richten ons op een blijvende verbinding voor deze doelgroep met onze gemeente. • Bovenstaande doen we binnen de beschikbare middelen.
Zorg • Het vergroten van de zichtbaarheid van de onafhankelijke cliëntondersteuning en het beter en eerder beschikbaar hebben van de cliëntondersteuning voor inwoners. • Bevorderen van een samenleving waarin iedereen kan meedoen (inclusie). • Inwoners kunnen volwaardig en gelijkwaardig deelnemen aan de (lokale) samenleving en zijn daar primair zelf verantwoordelijk voor. • Inwoners kunnen zo lang mogelijk in de eigen leefomgeving blijven. • Voorzieningen zijn bereikbaar voor elke doelgroep, ook als iemand minder mobiel is. • Stimuleren van het realiseren van een positieve en veilige leefomgeving voor kwetsbare inwoners. • Ondersteuning van kwetsbare inwoners wordt zo dicht mogelijk bij hun leefomgeving georganiseerd. • Bevorderen van samenwerking tussen organisaties voor een optimale dienstverlening aan kwetsbare inwoners. • Zorg en ondersteuning organiseren die snel, adequaat en efficiënt is. • De zorgvraag van de inwoner is uitgangspunt bij het verlenen van zorg en ondersteuning. Volksgezondheid • Met De Wolden Positief Gezond brengen we de beweging verder in gang. • De basis voor een goede gezondheid wordt al op jonge leeftijd gelegd, daarom zetten we in op 'Gezonde Jeugd Gezonde Toekomst'. • Zowel voor volwassenen als ouderen is het belangrijk om vitaal ouder te worden en blijven.
• Gezondheid in de fysieke en sociale omgeving verleiden de inwoners tot bewegen, spelen, gezonde keuzes maken, ontspannen en/of elkaar ontmoeten. • We geven uitvoering aan het Gezond en Actief Leven Programma met hierin de preventieketens kansrijke start, welzijn op recept, overgewicht kinderen, Gecombineerde Leefstijl Interventie (GLI) volwassen en valpreventie ouderen.
54
•
De nota volksgezondheid, inclusief het preventieakkoord wat is opgegaan in de nota in 2024 en 2025, loopt eind 2025 af. In 2023 heeft een tussenevaluatie plaatsgevonden. In 2025 wordt bekeken hoe we ervoor staan qua inhoud en financieel en houden we de landelijke ontwikkelingen voor volksgezondheid inclusief het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) in de gaten. Op basis daarvan wordt bepaald hoe we het beleid continueren.
Onderwijs • Samen met maatschappelijke partners én natuurlijk ouders of verzorgers optimale ontwikkelingskansen voor kinderen creëren op het gebied van onderwijs, zorg, sport en cultuur. • Het verder versterken van de signaleringsfunctie van ontwikkelingsachterstanden bij peuters en een passend aanbod door middel van VVE-arrangementen. Ieder kind verdient maximale ontwikkelingskansen. • Bevorderen doorgaande leerlijnen tussen peuteropvang en basisschool en tussen basisschool en voortgezet onderwijs. • Gemeenten, maatschappelijke partners en ouders dragen een gezamenlijke verantwoordelijkheid als het gaat om de ontwikkeling van kinderen. We willen de positie van ouders en jongeren hierin versterken, zodat we goed aansluiten bij de vraag en de behoefte en samen met ouders en jongeren blijven ontwikkelen. • We vormen een sluitend netwerk met gemeente, RMC, scholen en welzijn om voortijdig schoolverlaten tegen te gaan en zoveel mogelijk jongeren een startkwalificatie te laten behalen.
Informatie verbonden partijen Bij de realisatie van de bovenstaande beleidsdoelen zijn de volgende verbonden partij betrokken: - Gemeentelijke Gezondheidsdienst Drenthe te Assen. - Gemeenschappelijke regeling Stark.
Beleidsindicatoren We zijn als gemeente verplicht om een set met beleidsindicatoren op te nemen in de begroting. Hieronder vindt u de meest recente cijfers die op dit programma van toepassing zijn. De gegevens zijn gepubliceerd op www.waarstaatjegemeente.nl/. 07 Sociaal Beleidsindicator
Eenheid
Jaar
Absoluut verzuim
per 1.000 leerlingen
2023
7,4
6,3
Achterstand onder jeugd Kinderen in uitkeringsgezin
%
2022
3
6
CBS - Jeugdmonitor
Werkloze jongeren
%
2022
1
1
CBS - Jeugdmonitor
Cliënten met een maatwerkarrangement Wmo
per 10.000 inwoners
2023
590
700
Demografische druk
%
2024
85,8
70,4
Jongeren met een delict voor de rechter
%
2020
1
1
CBS - Jeugdmonitor
Jongeren met jeugdbescherming (aandeel jongeren tot 18 jaar)
%
2023
0,8
1,1
CBS - Indicatoren jeugdzorg in natura
Jongeren met jeugdhulp (aandeel jongeren tot 18 jaar)
% van alle jongeren tot 18 jaar
2023
11,6
13,5
CBS - Indicatoren jeugdzorg in natura
2023
0
0,3
CBS - Indicatoren jeugdzorg in natura
2023
190,2
191,5
CBS - Re-integratie
2023
143,7
344,8
CBS - Re-integratie
Jongeren met jeugdreclassering (aandeel jongeren van 12 tot 23 jaar) Lopende reintegratievoorzieningen Personen met een bijstandsuitkering
Jongeren met jeugdreclassering (aandeel jongeren van 12 tot 23 jaar) per 10.000 inwoners van 15-64 jaar per 10.000 inwoners
55
De Wolden Nederland Bron DUO/Ingrado
CBS - Gemeentelijke Monitor Sociaal Domein Wmo CBS Bevolkingsstatistiek
Relatief verzuim
per 1.000 leerlingen
2023
17,76
27,20
DUO/Ingrado
Verwijzingen Halt
per 1.000 jongeren
2022
4,42
8,14
Stichting Halt
Voortijdige schoolverlaters zonder startkwalificatie (vsvers)
%
2023
1,9
2,4
DUO/Ingrado
Speerpunten 4.3 - Onderwijsbeleid en leerlingzaken Activiteit
Opvangen financieel gat Doorstroompunt.
Gevolgen voor de inwoners
Het Doorstroompunt zet vooruitlopend op de komende wetswijziging van 1 augustus 2025 in op het uitbreiden van de doelgroep van 23 naar 27 jaar.
Middelen
2025 € 13.700
2026
2027
2028
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 1 Op 1 augustus 2025 wordt de nieuwe 'Wet van school naar duurzaam werk' van kracht. Voor die periode is al ingezet op het aantrekken van personeel. Omdat de wetswijziging later in werking treedt dan verwacht, ontstaat er eenmalig een financieel gat die gemeenten uit de regio gezamenlijk opvangen. 6.1 - Samenkracht en burgerparticipatie Activiteit
Odensehuis.
Gevolgen voor de inwoners
Samen met Stichting Odensehuis Meppel Westerveld willen we in 2024 in gemeente De Wolden minimaal 1 ontmoetingsplek ontwikkelen. Dit is een ontmoetingsplek voor mensen met beginnende dementie en hun naasten.
Middelen Dekking uit reserve sociaal domein
2025 € 38.750 - € 38.750
2026 € 38.750 - € 38.750
2027 € 38.750 - € 38.750
2028
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 Samen met Stichting Odensehuis Meppel Westerveld willen we in 2024 in gemeente De Wolden minimaal één ontmoetingsplek ontwikkelen. Dit is een ontmoetingsplek voor mensen met beginnende dementie en hun naasten. De financiering zal incidenteel voor 3 jaar plaatsvinden vanuit de reserve sociaal domein. Ten behoeve van de opstartkosten vragen wij subsidie aan bij ZonMw. Als deze subsidie wordt gehonoreerd dan kan de bijdrage in 2025 van € 38.750 naar beneden worden bijgesteld. 6.2 - Wijkteams Activiteit
Onafhankelijke cliëntondersteuning De Wolden.
Gevolgen voor de inwoners
Door middel van goede, bereikbare en onafhankelijke cliëntondersteuning vindt de inwoner eerder de weg naar de juiste ondersteuning, begeleiding of zorg.
Middelen
2025 € 25.000
2026
56
2027
2028
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 Stichting Onafhankelijke Cliëntondersteuning De Wolden vraagt € 25.000 meer subsidie. De stijging van de kosten van Stichting OCO wordt veroorzaakt doordat zij meer (korte) vragen krijgen en de complexiteit van casussen toeneemt. We nemen deze verhoging nu eerst incidenteel op. 6.2 - Wijkteams Activiteit
Complexe scheidingen.
Gevolgen voor de inwoners
Hulp en ondersteuning bij complexe scheidingen.
Middelen Dekking uit reserve sociaal domein
2025 € 120.450 -€ 120.450
2026 € 120.450 -€ 120.450
2027 € 120.450 -€ 120.450
2028
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 In onze gemeente is gebleken dat veel inzet vanuit zowel de preventieve als curatieve jeugdhulp gericht is op scheidingsproblematiek en de gevolgen binnen het gezin. Deze inzet brengt hoge kosten met zich mee. Op basis hiervan heeft het college een meerjarige integrale aanpak vastgesteld, waarin interventies worden beschreven zoals begeleide omgang, een scheidingsteam en trainingen voor professionals die in het lokale veld werken. Met deze nieuwe werkwijze willen we ervoor zorgen dat aan de voor- en achterkant van de ondersteuningsketen integrale ondersteuning beschikbaar is om zowel voor, tijdens als na een scheiding effectieve ondersteuning te bieden aan onze inwoners, zodat kinderen geen hinder ondervinden van onderlinge strijd tussen ouders. Een complexe scheiding is een scheiding waarbij ouders door aanhoudende, ernstige conflicten het belang en welzijn van hun kinderen én het wederzijdse belang uit het oog verliezen. Hoewel het ene kind meer last heeft van een scheiding dan het ander, is een scheiding voor ieder kind een ingrijpende gebeurtenis. De financiële dekking voor deze driejarige pilot zal plaatsvinden vanuit de reserve sociaal domein. Dit speerpunt is nieuw ten opzichte van de kadernota. 6.5 - Arbeidsparticipatie Activiteit
Sociale activering.
Gevolgen voor de inwoners
Bevorderen van maatschappelijk nuttige activiteiten zodat kwetsbare inwoners in staat gesteld worden om (weer) te kunnen participeren.
Middelen Dekking uit reserve sociaal domein
2025 € 76.000 - € 76.000
2026
2027
2028
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 Stichting Welzijn De Wolden heeft voor 2024 de opdracht gekregen om voor 32 uur per week inzet te plegen op sociale activering. Binnen deze opdracht is er aandacht voor de volgende zaken: 1. Lopende casussen rondom activering voor individuele hulpvragen voor inwoners in de bijstand. Deze hulpvragen komen met name binnen via werkcoaches en maatschappelijk werk. Hierbij wordt onder begeleiding toegewerkt naar vrijwilligers- of betaald werk. Inzet bestaat uit nauwe begeleiding van de inwoner met uitvraag van hulpvraag, talenten en persoonlijke situatie, het werken aan eigenschappen en het zoeken van lokale werkplekken voor vrijwilligerswerk. Het vervolg is een duurzame plaatsing, zodat mensen weer zinvol meedoen en bijdragen aan de samenleving met vervolgbegeleiding. 2. Ondersteuning bij hulpvragen gericht op praktische en inhoudelijke ondersteuning van gezinnen met niet-Nederlandse achtergrond gericht op meedoen. Met name individueel en waar dat kan collectief. Dit wordt o.a. ingevuld door een lokale ervaringsdeskundige. Deze ervaringsdeskundigheid wordt ook regelmatig met grote meerwaarde ingezet bij casussen in het schoolmaatschappelijk werk in gezinnen van niet-Nederlandse afkomst.
57
3. Circa 200 mensen worden maandelijks geholpen, o.a. bij weggeefwinkel Noppes en met collectieve activiteiten. Noppes wordt onder professionele coördinatie gerund door vrijwilligers en is de basis waar mensen met een participatievraag een eerste werkplek vinden die kan leiden naar externe inzet. Daarnaast heeft Noppes een rol laagdrempelige inloop voor kwetsbare inwoners met hulpvragen rondom geldzaken, integratie en welzijn in het algemeen. Verder worden collectieve activiteiten opgezet en verbinding met lokale initiatieven gezocht voor mensen die niet gemakkelijk de weg naar hulploketten niet weten te vinden. Voor 2025 en de jaren daarna was geen dekking voor bovengenoemde activiteiten en de daaraan gekoppelde bemensing (32 uur voor € 76.036). Daardoor zou per 1 januari 2025 de inzet vanuit Welzijn De Wolden komen te vervallen. Omdat wij waarde hechten aan deze activiteit dekken we deze kosten in 2025 vanuit de reserve sociaal domein. We gaan op zoek naar een structurele oplossing vanaf 2026. Dit speerpunt is nieuw ten opzichte van de kadernota. 7.1 - Volksgezondheid Activiteit
Ketenbeleid.
Gevolgen voor de inwoners
Terugdringen van alcoholgebruik van jongeren.
Middelen
2025 PM
2026
2027
2028
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 Het ketenbeleid wordt momenteel geëvalueerd. Naar aanleiding hiervan wordt een nieuw plan opgesteld ter versterking van ons ketenbeleid. Dit zal naar verwachting een uitzetting van de begroting betekenen. Dit speerpunt is nieuw ten opzichte van de kadernota.
Beleidsdocumenten Werk • Kadernota Sociaal Domein • Beleidsplan Re-integratie 2015 • Beleidsuitvoeringsplan Participatiewet • Afstemmingsverordening 2020 • Re-integratieverordening 2020 Jeugdhulp • Verordening jeugdhulp De Wolden 2022 • Nadere regelgeving jeugdhulp De Wolden 2022 • Nota ‘Perspectief op jeugd: kansrijk opgroeien in De Wolden’, 2022 - 2025 Zorg • Kadernota Sociaal Domein • Verordening Wmo 2017 • Beleidsplan Wmo 2015-2018 • Nadere regels Wmo 2019 • Besluit regeling meerkosten Wmo 2020 Volksgezondheid • Nota volksgezondheid De Wolden positief gezond, samen met en voor onze inwoners (2021 2025)
58
Onderwijs • Verordening Bekostiging Leerlingenvervoer 2022 • Beleidsregels bekostiging Leerlingenvervoer 2022 • Beleidsregels bekostiging gymnastiekruimte voor basisonderwijs 2015 • Verordening gemeentelijke kindregelingen 2017 • Beleid voor- en vroegschoolse educatie 2017
Exploitatie Product
Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
Meerjarenbegroting 2026
2027
2028
Lasten 410 Openbaar basisonderwijs
293
321
321
320
321
321
1.300
1.377
1.446
1.430
1.427
1.420
17
58
30
13
610 Samenkracht en burgerparticip.
6.684
3.168
4.096
3.050
2.958
2.958
620 Wijkteams
1.710
2.709
2.837
2.862
2.881
2.776
630 Inkomensregelingen
168
265
200
200
200
200
640 Begeleide participatie
2.153
1.711
1.658
1.655
1.657
1.657
637
836
860
781
782
782
1.162
1.118
1.126
1.129
1.129
1.129
671a Huishoudelijke hulp (Wmo)
2.858
3.199
3.406
3.530
3.530
3.530
672b Begeleiding (Wmo)
1.171
1.151
1.305
1.355
1.355
1.355
671c Dagbesteding (Wmo)
500
582
635
660
660
660
672a Jeugdhulp begeleiding
784
1.027
1.848
1.402
1.402
1.402
672b Jeugdhulp behandeling
1.076
1.587
1.500
1.500
1.500
1.500
672c Jeugdhulp dagbesteding
156
133
125
125
125
125
672d Jeugdhulp zonder verblijf overig
749
525
499
499
499
499
673a Pleegzorg
179
204
193
193
193
193
673c Jeugdhulp met verblijf overig
393
24
24
24
24
24
674a Jeugd beh. GGZ zonder verbl.
1.259
809
766
766
766
766
674b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verbl.
264
362
342
342
342
342
1
26
24
24
24
24
33
33
33
33
33
430 Onderwijsbeleid en leerlingzaken 510 Sportbeleid en activering
650 Arbeidsparticipatie 660 Maatwerkvoorziening (Wmo) 671 Maatwerkdienstverlening 18+
672 Maatwerkdienstverlening 18-
674c Gesloten plaatsing 681 Geëscaleerde zorg 18+ 681a Beschermd wonen (Wmo) 682 Geëscaleerde zorg 18682a Jeugdbescherming
231
204
216
216
216
216
682b Jeugdreclassering
8
33
33
33
33
33
1.104
1.487
1.396
1.392
1.345
1.388
24.858
22.948
24.918
23.534
23.401
23.332
710 Volksgezondheid Totaal lasten
59
Product
Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
Meerjarenbegroting 2026
2027
2028
Baten 410 Openbaar basisonderwijs 430 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
191
198
198
198
198
198
510 Sportbeleid en activering
147
47
149
128
102
102
6.992
384
2.421
363
271
271
229
4
4
4
4
225
385
385
385
610 Samenkracht en burgerparticip. 620 Wijkteams
13
630 Inkomensregelingen 640 Begeleide participatie 650 Arbeidsparticipatie 660 Maatwerkvoorziening (Wmo)
3 183
671 Maatwerkdienstverlening 18+ 671a Huishoudelijke hulp (Wmo) 672b Begeleiding (Wmo)
72
671c Dagbesteding (Wmo) 672 Maatwerkdienstverlening 18672a Jeugdhulp begeleiding 672b Jeugdhulp behandeling 672c Jeugdhulp dagbesteding 672d Jeugdhulp zonder verblijf overig 673a Pleegzorg 673c Jeugdhulp met verblijf overig 674a Jeugd beh. GGZ zonder verbl. 674b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verbl. 674c Gesloten plaatsing 681 Geëscaleerde zorg 18+ 681a Beschermd wonen (Wmo)
736
216
650
136
130
130
91
8.473
1.204
3.777
1.168
959
959
293
321
321
320
321
321
430 Onderwijsbeleid en leerlingzaken
1.109
1.179
1.248
1.232
1.229
1.222
510 Sportbeleid en activering
-130
11
-119
-115
-102
-102
610 Samenkracht en burgerparticip.
-308
2.784
1.675
2.687
2.688
2.688
620 Wijkteams
682 Geëscaleerde zorg 18682a Jeugdbescherming 682b Jeugdreclassering 710 Volksgezondheid Totaal Baten
Saldi 410 Openbaar basisonderwijs
1.697
2.709
2.837
2.862
2.881
2.776
630 Inkomensregelingen
168
265
200
200
200
200
640 Begeleide participatie
2.153
1.711
1.658
1.655
1.657
1.657
650 Arbeidsparticipatie
634
836
860
781
782
782
660 Maatwerkvoorziening (Wmo)
979
889
1.122
1.125
1.125
1.125
60
Product
Realisatie Begroting Begroting (Bedragen x € 1.000)
2023
2024
2025
Meerjarenbegroting 2026
2027
2028
671 Maatwerkdienstverlening 18+ 671a Huishoudelijke hulp (Wmo)
2.858
3.199
3.181
3.145
3.145
3.145
672b Begeleiding (Wmo)
1.099
1.151
1.305
1.355
1.355
1.355
671c Dagbesteding (Wmo)
500
582
635
660
660
660
672a Jeugdhulp begeleiding
784
1.027
1.848
1.402
1.402
1.402
672b Jeugdhulp behandeling
1.076
1.587
1.500
1.500
1.500
1.500
672c Jeugdhulp dagbesteding
156
133
125
125
125
125
672d Jeugdhulp zonder verblijf overig
749
525
499
499
499
499
673a Pleegzorg
179
204
193
193
193
193
673c Jeugdhulp met verblijf overig
393
24
24
24
24
24
674a Jeugd beh. GGZ zonder verbl.
1.259
809
766
766
766
766
674b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verbl.
264
362
342
342
342
342
1
26
24
24
24
24
-736
-183
-617
33
33
33
682a Jeugdbescherming
231
204
216
216
216
216
682b Jeugdreclassering
8
33
33
33
33
33
710 Volksgezondheid
969
1.357
1.265
1.301
1.345
1.388
16.385
21.744
21.141
22.366
22.443
22.373
672 Maatwerkdienstverlening 18-
674c Gesloten plaatsing 681 Geëscaleerde zorg 18+ 681a Beschermd wonen (Wmo) 682 Geëscaleerde zorg 18-
Totaal saldi
Toelichting lasten (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): 430 Onderwijsbeleid en leerlingzaken Leerlingenvervoer Op basis van de realisatie cijfers 2023, gecombineerd met een NEA-indexatie van 3,4% moet het budget voor leerlingenvervoer structureel met € 80.000 worden opgehoogd. Reden hiervoor is niet zozeer een volumestijging, maar een toename van kinderen met een aangepaste vervoersbehoefte door complexe ziektebeelden waardoor de kosten hoger zijn. Dit gaat bijvoorbeeld om kinderen die vanwege gezondsheidsredenen individueel vervoerd moeten worden, kinderen met een medisch begeleider en ook om kinderen met canulezorg. Daarnaast zien we dat er momenteel geen beschikbare plekken meer zijn voor nieuwe kinderen op het speciaal onderwijs in de omgeving van onze gemeente. Als gevolg hiervan gaan kinderen bijvoorbeeld naar Zwolle, waardoor langere ritten met het leerlingenvervoer noodzakelijk zijn. Logopedie De kosten voor logopedie zijn in de loop der jaren gestegen. Het budget voor logopedie is daardoor niet meer toereikend. Dit vraagt om een bijstelling van € 5.000. Vervoer schoolzwemmen De kosten voor vervoer schoolzwemmen zijn in de loop der jaren gestegen door voornamelijk hogere brandstofprijzen. Het budget voor vervoer schoolzwemmen is daardoor niet meer toereikend. Dit vraagt om een bijstelling van € 5.000.
61
610 Samenkracht en burgerparticipatie, 620 Wijkteams en 650 Arbeidsparticipatie Stichting Welzijn De Wolden Op basis van de verwachte kostenstijgingen en cao-loonstijgingen voor 2025 en verdere jaren houden we rekening met een stijgingspercentage van 6% voor de bijdrage aan Stichting Welzijn De Wolden. Op de verschillende taakvelden ziet dat er als volgt uit: • Een verhoging van € 84.000 voor 2025 - 2028 op het taakveld 610 'Samenkracht en Burgerparticipatie'. • Een verhoging van € 21.000 voor 2025 - 2028 op het taakveld 620 'Toegang en eerstelijnsvoorzieningen'. • Een verhoging van € 11.000 voor 2025 - 2028 op het taakveld 650 'Arbeidsparticipatie'. 610 Samenkracht en burgerparticipatie Adviesraad Sociaal Domein (ASD) Op dit budget is het nodig om een technische aanpassing te doen. Van het budget van in totaal € 45.000 voor de ASD wordt € 5.000 geboekt op taakveld 6.1 en € 40.000 op taakveld 6.2. Slachtofferhulp Slachtofferhulp Nederland (SHN) heeft een aanvraag ingediend voor hun activiteiten welke in het verleden niet volledig werd gehonoreerd. Hierdoor verhogen we de begroting vanaf 2025 met € 4.585 naar € 10.000. Opvang vluchtelingen De verwachte kosten zijn opgenomen voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne ter hoogte van € 1 mln. 620 Wijkteams Adviesraad Sociaal Domein (ASD) Zie toelichting bij '610 Adviesraad Sociaal Domein (ASD)'.
Indexatie Veilig Thuis Drenthe (VTD) Op basis van de begroting 2025 van de GGD kunnen we onze bijdrage voor 2025 met € 38.000 naar beneden bijstellen. Deze begroting laat een verhoging zien voor de jaren 2026 tot en met 2028. 660 Maatwerkvoorziening (Wmo) Wmo vervoer Binnen Publiek Vervoer is de afspraak gemaakt om een NEA-indexatie toe te passen van 3,4% (peiljaar 2024). Op basis hiervan moet het budget structureel worden verhoogd. Dit leidt in 2025 en verder tot een toename in kosten van € 10.000. 671a Huishoudelijke hulp (Wmo) Indexatie Wmo hulp bij huishouden De kosten voor Wmo hulp bij huishouden zijn afhankelijk van de indexatie en de ontwikkeling van de vraag. Binnen de Wmo hebben we te maken met de Algemene Maatregel van Bestuur Reële prijzen Wmo. We moeten als opdrachtgever reële prijzen betalen voor de producten die we inkopen. Voor de Wmo-producten hebben we afspraken gemaakt over het gebruik van het OVA-percentage. Bij het opstellen van de kadernota hebben we het voorlopige OVA-percentage 2024 van 4,94% toegepast. Het definitieve OVA-percentage is 6%. Dit leidt tot een verhoging van € 169.000 en is daarmee € 10.000 hoger ten opzichte van de kadernota. 671b Begeleiding (Wmo) Indexatie Wmo begeleiding Voor de mutatie bij Wmo begeleiding verwijzen wij u naar de tekst bij 671a Wmo hulp bij huishouden. We hebben deze op dezelfde wijze benaderd.
Dit leidt in 2025 tot een bijstelling van het budget van € 56.000. 671c Dagbesteding (Wmo) Indexatie Wmo dagbesteding Voor de mutatie bij Wmo dagbesteding verwijzen wij u naar de tekst bij 671a Wmo hulp bij huishouden. We hebben deze op dezelfde wijze benaderd. Dit leidt in 2025 tot een bijstelling van het budget van € 29.000.
62
672 Maatwerkdienstverlening 18Indexatie jeugdhulp Voor de indexatie van de jeugdhulpbudgetten wordt gebruik gemaakt van het OVA-percentage. Het voorlopige OVA-percentage voor 2025 was ten tijde van het opstellen van de kadernota nog niet bekend. Bij het opstellen van de kadernota hebben we het voorlopige OVA-percentage 2024 van 4,94% toegepast. Het definitieve OVA-percentage is 6%. Dit leidt tot een verhoging van € 242.000 in 2025 en € 221.000 in 2026 e.v. en is daarmee € 14.000 hoger dan in de kadernota. Jeugdhulp - verhoging o.b.v. realisatie voorgaande jaren Op basis van de realisatiecijfers 2023 zien we in de gemeente een structurele toename in de kosten jeugdhulp van € 500.000. Het aantal zorgvragers stijgt, de complexiteit van zorg groeit en de inzet van specialistische behandelingen in de ggz en gezinsbehandeling neemt toe. De toename van het aantal zorgvragers en de stijgende zorgzwaarte is in lijn met regionale en landelijke ontwikkelingen. 682 Geëscaleerde zorg 18Indexatie jeugdhulp (jeugdbescherming/-reclassering) Voor de indexatie van de jeugdhulp-budgetten jeugdbescherming en jeugdreclassering wordt gebruik gemaakt van het OVA-percentage. Dit percentage afgezet tegen de jeugdhulpbudgetten zorgt voor een uitzetting van € 12.000 in 2025 e.v. 710 Volksgezondheid Indexatie Jeugdgezondheidszorg GGD Drenthe Voor 2025 e.v.
is rekening gehouden met een indexatie van de tarieven van GGD Drenthe. Op basis van de ontwerpbegroting 2025 van GGD Drenthe is de meerjarenbegroting van de gemeente aangepast. Voor de jaren 2026-2028 worden deze op basis van de (ontwerp)meerjarenbegroting van GGD Drenthe ook geïndexeerd. Toelichting baten (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): 610 Samenkracht en Burgerparticipatie Oekraïne De huidige regeling voor opvang van Oekraïners is in juni 2024 verlengd en loopt nu tot en met 4 maart 2026. Op basis van de huidige regeling en ervaringscijfers van de afgelopen twee jaar verwachten we in 2025 € 2 miljoen te ontvangen, wat een voordeel van € 1 miljoen oplevert. In de kadernota meldden we een overschot van € 500.000. Dit hebben wij naar boven bijgesteld als gevolg van het voornemen om de komende periode 269 extra opvangplekken voor Oekraïners te realiseren. We gaan ervan uit dat we in 2025 al een gedeelte van deze extra opvangplekken ingevuld hebben. Het Rijk is momenteel bezig met een kostprijsonderzoek voor de hoogte van de normvergoeding. We verwachten dat de normvergoeding per persoon per nacht (nu € 61) naar beneden wordt bijgesteld. Desondanks verwachten we alsnog een financieel voordeel.
660 Maatwerkvoorziening (Wmo) Wmo vervoer en 671a Huishoudelijke hulp (Wmo) Eigen bijdrage Wmo Het bedrag voor Eigen Bijdrage PGB's Wmo van € 225.000 is in deze begroting verschoven van taakveld 660 naar 671a. 671a Huishoudelijke hulp (Wmo) Eigen bijdrage Wmo Vanaf 2024 is het abonnementstarief voor de eigen bijdrage Wmo verhoogd van € 19,00 naar € 20,60. Hierdoor zullen de verwachte inkomsten in 2025 e.v. stijgen met € 15.000.
63
Sinds de invoering van het abonnementstarief voor de Wmo vanaf 2019 kunnen huishoudens gebruik maken van Wmo-voorzieningen voor een vast tarief van € 19,- per maand, ongeacht inkomen, vermogen of gebruik. Door het abonnementstarief is het gebruik van Wmo-voorzieningen sterker gestegen dan verwacht. In de praktijk leidt het gestegen gebruik ertoe dat de toegankelijkheid van Wmo-voorzieningen onder druk komt te staan, juist voor kwetsbare groepen. In het coalitieakkoord van het voorgaande kabinet was afgesproken om dit per 1 januari 2025 te realiseren, maar dan slechts voor een aantal Wmo voorzieningen. Door een gewijzigd besluit om de inkomensafhankelijke eigen bijdrage te verbreden naar alle Wmo-voorzieningen, waarvoor nu het abonnementstarief geldt, wordt de invoeringsdatum een jaar opgeschoven. Dit betekent dat het wetsvoorstel Passende eigen bijdrage huishoudelijke hulp ingetrokken wordt en er een nieuw wetsvoorstel Passende eigen bijdrage Wmo 2015 komt met ingangsdatum 1 januari 2026. Het Rijk heeft gemeenten gecompenseerd voor de aanzuigende werking van het abonnementstarief. Met de aankondiging van de wetswijziging is deze compensatie gekort, maar vanwege de uitgestelde inwerkingtreding van de wet heeft het Rijk in de meicirculaire van 2023 deze korting teruggedraaid, wat voor onze gemeente betekent dat de uitkering uit het gemeentefonds is verhoogd met € 156.000.
Deze compensatie dient ook weer in deze begroting zichtbaar te worden gemaakt door de geraamde inkomsten met € 156.000 te verlagen. In de kadernota 2025 stond dat vanaf 2024 het abonnementstarief voor de eigen bijdrage Wmo is verhoogd van € 19,00 naar € 20,60. Hierdoor zullen de verwachte inkomsten in 2025 e.v. stijgen met € 15.000. Echter, de daadwerkelijke inkomsten zijn wel hoger, maar de begroting op zichzelf is te optimistisch. De afgelopen jaren heeft de realisatie van de inkomsten voor de eigen bijdrage tekorten laten zien. Samenvattend zullen de geraamde inkomsten voor de begroting 2025 met een bedrag van € 171.000 (€ 156.000 plus € 15.000) omlaag moeten voor het jaar 2025. Voor de jaren 2026 e.v. zal de begroting met € 15.000 moeten worden bijgesteld. 681a Beschermd wonen (Wmo) Geëscaleerde Zorg (beschermd wonen) Eind maart 2024 is besloten dat de invoering van het woonplaatsbeginsel en het daarbij behorende nieuwe verdeelmodel beschermd wonen niet ingevoerd zal worden per 1 januari 2025 maar uitgesteld wordt naar 1 januari 2026. Dit betekent dat onze gemeente ook in 2025 een voordeel zal ontvangen voor beschermd wonen vanuit de centrumgemeente Assen. Enige risico dat hierbij benoemd moet worden is dat er een kans bestaat dat het Rijk de integratie uitkering landelijk verlaagt. We houden voor nu rekening met een voordeel van € 578.000.
Investeringen In deze begroting zijn voor dit programma geen investeringen opgenomen.
64
08 Samen Verder Het programma Samen Verder bestaat uit de beleidsonderwerpen verkeer en vervoer, openbaar vervoer en water, riolering en klimaatadaptatie. Programmahouder: Mark Turksma Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden Openbare ruimte Integraal beleid openbare ruimte In 2024 gaan we integraal beleid opstellen voor de openbare ruimte (IBOR). De aanleiding is dat we op dit moment de samenhang missen tussen de verschillende beleidsterreinen. We zien binnen de Omgevingswet de opgave om integraal te werken. Het omvat onder andere de thema’s wegen/verkeer, kunstwerken, openbare verlichting, water, groen en biodiversiteit, spelen, toegankelijkheid en inclusie. Het beleid zal de basis zijn voor de verdere uitwerking van de beheerplannen. Of er financiële gevolgen verbonden zijn de uitvoering van dit beleid, is nog niet bekend.
65
Fietsnota Er sprake van een vertraging in de voorbereiding en uitvoering van de fietsnota 2021-2026. Grotendeels zit dat in de beschikbare capaciteit van de organisatie. Maar ook in de bepaling van de tracé en grondposities. We hebben een haalbaarheidstoets uitgevoerd. Daarbij is gekeken wat wel haalbaar is zonder veel tijd te verliezen in tracé bepaling en grondverwerving. Twee trajecten lijken kansrijk om in 2025 in uitvoering te brengen. Dat zijn de trajecten Ossesluis (ontbrekende schakel tussen Hoogeveen en Meppel) en Leijenweg-Koekangerweg (schakel tussen De Wijk en Koekange). Verder wordt de verbetering van de fietsontsluiting van het dorp Echten naar Nijstad uitgewerkt. De fietsverbinding is gemeentegrens overschrijdend en wordt in samenwerking met de gemeente Hoogeveen gerealiseerd. We zetten de bijdrage uit de Brede Doel Uitkering (BDU) in voor de bekostiging van de fietspaden. Een eerste onderzoek in samenwerking met de Provincie naar de mogelijkheden van fietssnelwegen (doorfietsroutes) is afgerond. Deze quickscan vraagt om een nadere verkenning op haalbaarheid en kosten.
Beleidsdoelen Verkeer en vervoer • Bevorderen van fietsverkeer en gebruik van (toegankelijk) openbaar vervoer (ook voor mindervaliden). • Verkeersveiligheid verbeteren samen met inwoners zodat er minder verkeersslachtoffers zijn. • Toekomstbestendige, innovatieve en duurzame wegen. • De Wolden moet een aantrekkelijke vestigingsgemeente zijn voor forensen en ondernemers. Een goede infrastructuur is een randvoorwaarde voor deze ontwikkeling. Water en riolering • Het invulling geven aan wettelijke taakstellingen die wij als gemeente hebben rondom afvalwater, hemelwater en grondwater. Deze drie taakstellingen kennen de volgende hoofddoelen en volgen uit ons Riolering en Waterprogramma 2023-2028 (RWP): Het beschermen van de volksgezondheid, door contact met afvalwater te voorkomen. Het bevorderen van de bewoonbaarheid van het stedelijk gebied, door wateroverlast en stank zo veel mogelijk te beperken. Het beschermen en bevorderen van het milieu, doordat verontreiniging van de bodem en oppervlakte- danwel grondwater wordt tegengegaan. Klimaatbestendig • Samen met buurgemeenten, waterschap Drents Overijsselse Delta en provincie, binnen de werkregio Fluvius, kwetsbaarheden klimaatverandering verminderen door uitvoering te geven aan de regionale adaptatiestrategie (RAS) en het uitvoeringsprogramma (RUA).
• De lokale adaptatiestrategie (LAS) en uitvoeringsagenda (LUA) is vastgesteld. Daarmee werken we in de komende periode onder andere aan een klimaatbestendige inrichting van de openbare ruimte en zetten we in op een klimaatbestendige nieuwbouw. • We geven uitvoering aan de vorig jaar door uw raad vastgestelde lokale adaptatiestrategie (LAS) en uitvoeringsagenda (LUA). Op basis van de uitgevoerde knelpuntenanalyse, zijn nu de locaties in beeld waar in de planperiode maatregelen getroffen zullen worden om de impact en schade van hevige neerslag en hitte te beperken.
Informatie verbonden partijen Bij de realisatie van de bovenstaande beleidsdoelen is de volgende verbonden partij betrokken: - Publiek Vervoer Groningen Drenthe te Assen - taakveld 02.50.
Beleidsindicatoren We zijn als gemeente verplicht om een set met beleidsindicatoren op te nemen in de begroting. Hieronder vindt u de meest recente cijfers die op dit programma van toepassing zijn. De gegevens zijn gepubliceerd op www.waarstaatjegemeente.nl/.
66
08 Samen Verder Beleidsindicator
Eenheid
Jaar
De Wolden Nederland Bron
Er zijn voor dit programma geen verplichte beleidsindicatoren
Speerpunten 2.1 – Verkeer en vervoer Activiteit
Ontsluiting Ruinerwold-Blijdenstein (Hoge Akkers).
Gevolgen voor de inwoners
Realiseren van een verkeersveilige ontsluitingsweg.
Middelen
2025 -
2026
PM
2027 PM
2028 PM
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 Gezien de toekomstige ontwikkelingen in Ruinerwold (uitbreiding bedrijventerrein en uitbreiding woningen Kerkweg-Zuid) is een goede ontsluiting belangrijk. De raad heeft in 2022 besloten dat de verkeerssituatie Blijdenstein als speerpunt mee moet in de kaderbrief en de begroting van 2023. In 2023 is € 50.000 beschikbaar gesteld voor onderzoek en planstudie. In 2023 heeft de raad aangegeven welke richting we daarvoor uit kunnen gaan werken. In 2024 zal er nog het nodige moeten worden onderzocht. We komen in 2024 met een concreet voorstel met een bijbehorend investeringskrediet. 2.1 – Verkeer en vervoer Activiteit
Voorbereiding herinrichting Dorpsstraat in Koekange.
Gevolgen voor de inwoners
Veilige en toegankelijke leefomgeving.
Middelen (rente en afschrijving t.l.v. stelpost kapitaallasten)
2025 -
2026
€ 2.700 - € 2.700
2027 € 2.678 - € 2.678
2028 € 2.655 - € 2.655
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 De Dorpsstraat is de belangrijkste verkeersader door het dorp en is een belangrijke bewoningsas van het lintdorp. De verkeerssituatie in de Dorpsstraat wordt door veel inwoners als onveilig ervaren en daarbij is de kwaliteit van de openbare ruimte (groen, parkeren en trottoirs) matig en gedateerd. In de dorpsvisie Koekange 2021-2030 die is opgesteld door de Belangenvereniging Koekange e.o., is de aanpak van de Dorpsstraat één van de belangrijkste thema's. Met dit voorbereidingskrediet van € 45.000 zal via een participatief proces met de inwoners en belanghebbenden een plan worden gemaakt om de Dorpsstraat veilig een aantrekkelijk te maken. Deze investering wordt met ingang van 2026 in 20 jaar afgeschreven. Bij het bepalen van de kapitaallasten is uitgegaan van 1% rente. De dekking van deze kapitaallasten vindt plaats via de investeringsruimte van € 4 miljoen.
67
2.1 – Verkeer en vervoer Activiteit
Voorbereiding reconstructie Wold Aaweg in Ruinerwold en Drogteropslagen.
Gevolgen voor de inwoners
Veilige en toegankelijke leefomgeving.
Middelen (rente en afschrijving t.l.v. stelpost kapitaallasten)
2025 -
2026
2027 € 2.975 - € 2.975
€ 3.000 - € 3.000
-
2028 € 2.950 - € 2.950
I/S Incidenteel Structureel
Toelichting: Categorie 3 Vanwege het ontbreken van ondergrondse voorzieningen bij aanwezige bomen, langs de Wold Aaweg in Ruinerwold en Drogteropslagen te Drogteropslagen, blijft het opdrukken van het asfalt een continu proces. Het uitvoeren van een reconstructie waarbij de wegconstructie opnieuw wordt opgebouwd en er ondergrondse voorzieningen kunnen worden getroffen om boomwortelopdruk in de toekomst te voorkomen is dan ook gewenst. Daarnaast kent de Wold Aaweg verzakking over langere afstand door droogte. De weg ligt vrij direct naast waterlossing de Wold Aa. De huidige fundering is ontoereikend voor het dragen van het huidige en toekomstige verkeer in combinatie met de gevolgen van de klimaatverandering. Het opnieuw opbouwen van de weg geeft ook de mogelijkheid om een betere fundering aan te brengen die voorkomt dat deze weg verder verzakt. In de eerste maanden van 2025 gaan we de reconstructies voorbereiden zodat we de juiste benodigde middelen bij de begroting 2026-2029 aan kunnen geven. De uitvoering zal in 2026 moeten gaan plaatsvinden. Om de reconstructies voor te bereiden nemen we € 50.000 op. Dit bedrag wordt in 20 jaar afgeschreven. Bij het bepalen van de kapitaallasten is uitgegaan van 1% rente. De dekking van deze kapitaallasten vindt plaats via de investeringsruimte van € 4 miljoen.
Beleidsdocumenten Verkeer en vervoer
• • • • • • •
Gemeentelijk Verkeer- en Vervoer Plan 2020-2029 Fietsnota 2021-2026 Kwaliteitsvisie openbare ruimte 2012 Wegenlegger 2021 Beleidsplan Openbare verlichting 2013-2017 Gladheidsbestrijdingsplan 2023-2024 Beleidsnota ecologisch bermbeheer
Riolering
•
Riolering en Waterprogramma De Wolden 2023-2028, vastgesteld door de raad op 22 december 2022
Klimaatbestendig • Lokale Adaptatie Strategie (LAS) en Lokale Uitvoeringsagenda (LUA) De Wolden 2023-2028, vastgesteld door de raad op 28 september 2023
Exploitatie Product (Bedragen x € 1.000)
Realisatie
Begroting
Begroting
2023
2024
2025
Meerjarenbegroting 2026
2027
2028
Lasten 210 Verkeer en vervoer
3.501
3.732
3.794
3.937
3.987
4.028
250 Openbaar vervoer
18
26
31
28
29
29
2.162
1.608
2.377
2.443
2.493
2.485
54
63
71
79
87
5.421
6.265
6.478
6.587
6.629
720 Riolering 740 Milieubeheer Totaal lasten
5.681
68
Product (Bedragen x € 1.000)
Realisatie
Begroting
Begroting
2023
2024
2025
Meerjarenbegroting 2026
2027
2028
Baten 210 Verkeer en vervoer
110
65
90
90
90
90
2.735
2.718
2.745
2.762
2.779
2.779
2.845
2.783
2.835
2.852
2.869
2.869
210 Verkeer en vervoer
3.391
3.667
3.704
3.847
3.897
3.938
250 Openbaar vervoer
18
26
31
28
29
29
-573
-1.109
-367
-319
-287
-294
54
63
71
79
87
2.638
3.430
3.627
3.718
3.761
250 Openbaar vervoer 720 Riolering 740 Milieubeheer Totaal Baten
Saldi
720 Riolering 740 Milieubeheer Totaal saldi
2.837
Toelichting overige opgenomen lasten (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): 210 Verkeer en vervoer Op peil houden onderhoudsbudgetten 'grijs' door prijsstijgingen en indexeringen. Om het onderhoud op het met de raad afgesproken kwaliteitsniveau te kunnen (blijven) uitvoeren, is het noodzakelijk dat de beschikbare budgetten op peil blijven. Aanpassing van de budgetten is daarom noodzakelijk en vindt plaats op basis van de aangekondigde prijsindex uit de meicirculaire 2024 over het Gemeentefonds. Er is rekening gehouden met een prijsindex van 2,9%. De budgetten voor de beheersprogramma's wegen, openbare verlichting en bruggen stijgen hierdoor met € 64.589. Energieverbruik openbare verlichting. Op basis van de ontvangen voorschotfacturen in 2024 voor energieverbruik openbare verlichting verhogen we het budget met € 18.000. Onkruidbestrijding op verhardingen De aanbesteding voor het bestek onkruidbestrijding op verhardingen is financieel ongunstig uitgevallen. De jaarlijkse kosten voor het straatvegen/borstelen zijn € 20.000 hoger dan de raming die in de begroting is opgenomen. De gemeente De Wolden kent 50% van de kosten voor straatvegen toe aan de rioleringszorg. 720 Riolering Het verschil van € 770.000 tussen 2024 en 2025 is grotendeels te verklaren door de mutatie in de voorziening riolering.
Er is bij de jaarrekening 2023 door de accountant geconstateerd dat er een onjuiste berekening van de mutatie werd gemaakt. Dat wordt nu hersteld in deze begroting. Toelichting baten (voor zover niet bij de afzonderlijk genoemde speerpunten benoemd): 720 Riolering Het in 2022 door de raad vastgestelde Riolering en Water Programma (RWP) bevat een jaarlijkse tariefstijging van circa € 1,50, de zogenoemde areaalindex. Dit is verwerkt in de meerjarenbegroting en leidt tot mutaties in de jaren.
69
Investeringen De investeringsplanning is geactualiseerd, in die zin dat het tempo en de omvang van de geplande investeringen is aangepast aan de laatste inzichten (o.a. opschuiving i.v.m. capaciteitsproblemen, wettelijke belemmeringen, subsidietoezeggingen, etc.). Voorgenomen nieuwe investeringen programmabegroting 2025-2028 Omschrijving
Jaar
Investeringsbedrag
Vervanging kunstwerken (bruggen)
2025
€ 160.000
Vervanging voetpaden
2025
€ 165.000
Realiseren fietspaden uit de fietsnota
2025
€ 431.000
Klimaatadaptieve maatregelen (geen RWP)
2025
€ 165.000
Taakveld 7.4 - Klimaatadaptatie
Voorbereiding herinrichting Dorpstraat in Koekange
2025
€ 45.000
Zie speerpunt
Voorbereiding reconstructie Wold Aaweg en Drogteropslagen
2025
€ 50.000
Zie speerpunt
Vervanging voetpaden
2026
€ 165.000
Klimaatadaptieve maatregelen (geen RWP)
2026
€ 165.000
Vervanging voetpaden
2027
€ 165.000
Klimaatadaptieve maatregelen (geen RWP)
2027
€ 165.000
Vervanging voetpaden
2028
€ 165.000
Klimaatadaptieve maatregelen (geen RWP)
2028
€ 165.000
Taakveld 7.4 - Klimaatadaptatie
Taakveld 7.4 - Klimaatadaptatie
Taakveld 7.4 - Klimaatadaptatie
Toelichting: Klimaatadaptieve maatregelen (geen RWP) Op 28 september 2023 is door de raad, voor de planperiode 2023-2028, de Lokale adaptatiestrategie (LAS) en uitvoeringsagenda (LUA) vastgesteld. Om hier uitvoering aan te geven hebben we in deze begroting jaarschijf 2028 toegevoegd. Vervanging voetpaden Om hier uitvoering aan te geven hebben we in deze begroting jaarschijf 2028 toegevoegd. Realiseren fietspaden uit de fietsnota In de fietsnota is een prioritering aangegeven welke fietspaden we graag gerealiseerd willen zien. Met de nog beschikbare provinciale subsidie "Veilig en bereikbaar Drenthe 2022-2025" gaan we twee trajecten voorbereiden. Dat zijn de fietspaden Ossesluis (verbinding Hoogeveen-Meppel) en Leijenweg-Koekangerweg (ontbrekende schakel tussen Koekange en De Wijk).
70
Voorgenomen nieuwe investeringen riolering programmabegroting 2025-2028. Omschrijving
Jaar
Investeringsbedrag
Vervanging/afkoppelen riolering
2025
€ 556.427
Vervanging gemalen el.m/pompen/schakelkasten etc.
2025
€ 642.176
Vervanging IBA's
2025
€ 105.000
Maatregelen klimaatadaptatie (uit RWP)
2025
€ 100.000
Vervanging/afkoppelen riolering
2026
€ 484.000
Vervanging gemalen el.m/pompen/ schakelkasten etc.
2026
€ 642.176
Vervanging IBA's
2026
€ 105.000
Maatregelen klimaatadaptatie (uit RWP)
2026
€ 100.000
Vervanging/afkoppelen riolering
2027
€ 484.000
Vervanging gemalen el.m/pompen/ schakelkasten etc.
2027
€ 642.176
Vervanging IBA's
2027
€ 75.000
Maatregelen klimaatadaptatie (uit RWP)
2027
€ 100.000
Vervanging/afkoppelen riolering
2028
€ 484.000
Vervanging gemalen el.m/pompen/ schakelkasten etc.
2028
€ 642.176
Vervanging IBA's
2028
€75.000
Maatregelen klimaatadaptatie (uit RWP)
2028
€ 100.000
Toelichting: Investeringen riolering De raad heeft op 22 december 2022 het Riolering en Water Programma De Wolden 2023-2028 vastgesteld. Om deze ambities en doelstellingen te halen, gaan we de komende jaren met verschillende activiteiten en maatregelen aan de slag. In deze begroting is jaarschijf 2028 toegevoegd.
71
09 Cultuur Dit programma bestaat de beleidsonderwerpen cultuur, laaggeletterdheid, onderwijshuisvesting en begraafplaatsen en crematoria. Daarnaast valt de GR RUD ook onder dit programma. Programmahouder: Albert Haar Het programma in beeld
Wat speelt er in De Wolden Cultuur Bibliotheken Vanaf 2024 heeft stichting Biblionet, verantwoordelijk voor de uitvoering van het bibliotheekwerk in De Wolden, een nieuwe subsidiesystematiek gepresenteerd: de activiteitencatalogus (die voor alle gemeenten gelijk is). Hierin wordt een onderscheid gemaakt tussen basisproducten en plusproducten. Met de afname van de basisproducten voldoet de gemeente De Wolden aan alle vijf onderdelen van de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorziening. Naast de basisproducten, adviseert de bibliotheek om 'plusproducten' af te nemen die in voorgaande jaren ook al werden aangeboden. De activiteitencatalogus geldt ook voor 2025.
72
In de afgelopen jaren is de gemeentelijke subsidie voor het bibliotheekwerk achtergebleven bij de uitvoering van de basistaken, mede door het niet indexeren van de gemeentelijke subsidie en door gemeentelijke bezuinigingen op het bibliotheekwerk in 2021. Voor 2024 is de subsidie verhoogd tot het niveau waarop de wettelijk vereiste taken door Biblionet worden uitgevoerd. De 'pluspakketten' worden in 2024 niet uitgevoerd. Naar verwachting volgt vanaf 2026 een wettelijke zorgplicht voor gemeenten. Dat betekent dat gemeenten en provincies vanaf 2026 moeten zorgen voor voldoende en volwaardige bibliotheken. Het Rijk investeert naar verwachting structureel € 3 per inwoner. Uit de activiteitencatalogus 2025 blijkt dat er een hogere financiële bijdrage nodig is vanuit de gemeente om de huidige dienstverlening in stand te houden. De huidige dienstverlening gaat over zowel het aanbieden van de basisproducten als een deel van de plusproducten. Een andere ontwikkeling is dat de VNG en het Rijk in gesprek zijn over de bekostiging van de Bibliotheek op school (dBos). Mogelijkerwijs leidt dit er toe dat de gemeentelijke bijdrage voor dit product naar beneden kan, omdat er landelijke financiering voor komt. Spreidingsgelden Bibliotheek De provincie Drenthe stelt van 2021 tot en met 2024 jaarlijks € 100.000 subsidie beschikbaar aan elke Drentse gemeente t.b.v.
de spreiding en toegankelijkheid van bibliotheken in Drenthe. Voor 2023 en 2024 werd deze bijdrage geïndexeerd. De gemeente maakt deze subsidie rechtstreeks over naar Biblionet. Vanuit de provincie Drenthe krijgen we binnenkort meer informatie over de subsidiegelden vanaf 2025. De provincie wil deze gelden in stand houden, maar het is nog onbekend of en met welk percentage er wordt geïndexeerd. Indexatie culturele organisaties Tot op heden krijgen culturele organisaties die structureel gesubsidieerd worden dezelfde subsidie van de gemeente voor haar activiteiten. De raad heeft in 2023 besloten om de subsidies in 2024 eenmalig te indexeren. Vanwege de inflatie lopen de kosten op voor deze organisaties, terwijl inkomsten niet op dezelfde manier kunnen stijgen. Omdat we belang hechten aan de toekomst van de culturele organisaties worden de jaarlijkse subsidies nogmaals eenmalig geïndexeerd. Momenteel ontvangen zij ongeveer gezamenlijk € 275.000 subsidie. Dit is exclusief de subsidie aan Biblionet. Nieuwe cultuurnota Gemeente De Wolden werkt vanaf 2019 met de Agenda ‘Cultuur blijft belangrijk in De Wolden’. Het doel van de agenda is de culturele infrastructuur voor onze inwoners te verstevigen en met cultuur een positieve bijdrage te leveren aan de aantrekkelijkheid van De Wolden. Wiede Wold en de Agenda 'Cultuur blijft belangrijk in De Wolden' worden geëvalueerd.
Daarna gaan we een nieuwe cultuurnota opstellen. Streektaal wordt meegenomen als belangrijke cultuuruiting. We verwachten het beleid in 2025 ter vaststelling aan te bieden aan de raad. Middelen voor nieuwe culturele activiteiten Jaarlijks worden er vele culturele activiteiten georganiseerd. Vanwege de culturele impuls van Wiede Wold verwachten we een uitbreiding van activiteiten. De huidige cultuurbudgetten laten weinig ruimte over voor het ondersteunen van deze nieuwe cultuurprojecten waardoor deze activiteiten dikwijls geen structureel vervolg kunnen krijgen. De druk op de beschikbare budgetten wordt nog groter als gevolg van het verdwijnen van de provinciale impulsmiddelen die de provincie voorheen beschikbaar stelde aan alle 12 Drentse gemeenten. Voor De Wolden ging dit om een bedrag van € 16.000. Daarnaast verdwijnen ook de zogenaamde provinciale snijvlakmiddelen. Hieruit werden in De Wolden activiteiten als het Smaakmakersfestival en Mina Koes gesubsidieerd. Voor De Wolden ging dit om € 25.000. Bovenstaand is het gevolg van de vaststelling van de nieuwe cultuurnota van de provincie per 2025. In de provinciale cultuurnota is het Naoberschapsfonds geïntroduceerd als vervanger van de impulsmiddelen en de snijvlakmiddelen. Voor De Wolden zit hier € 33.000 in. Wij kunnen hier aanspraak op maken als wij met hetzelfde bedrag gaan cofinancieren.