07.05 - bijlage 4. Regionale samenwerking warmte

Bijlage 4 Regionale samenwerking warmte Onderdeel van Warmteprogramma 2026

Concept December 2025 Pieter de Bruijn Afdeling Stadsontwikkeling Gemeente Capelle aan den IJssel

1

Inhoud 1. Regionale samenwerking warmte.......................................................................3 2. Regionaal warmtesysteem Rotterdam e.o..........................................................3 Plan van aanpak regionaal warmtesysteem........................................................3 Beoogd resultaat................................................................................................. 4 3. Stadsverwarming in publieke handen.................................................................4 Aanleiding:.......................................................................................................... 4 Beoogd effect: (maatschappelijke) doel (en) en (publiek) belang:......................5 Kern:.................................................................................................................... 5 Voorgeschiedenis en eerdere besluitvorming over dit onderwerp:...................7 Vervolg:............................................................................................................ 7 Financiële consequenties:................................................................................ 7 Uitvoeringsconsequenties:...............................................................................8 4. Overgangsrechtelijke warmtekavel Leiding over Noord......................................8

2

1.

Regionale samenwerking warmte

Omdat bij de ontwikkeling en exploitatie van stadsverwarming bronnen, opslag en levering bijna altijd gemeentegrenzen overstijgen werken gemeenten Rotterdam, Capelle, Vlaardingen, Schiedam, Albrandswaarde en Krimpen bestuurlijke en ambtelijk samen in het warmtecluster Rotterdam Noord. We werken bijvoorbeeld aan een regionale bronnenstrategie inclusief opslag (hoofdstuk 2), de deelname in of de oprichting van een publiek warmtebedrijf (h3) en brengen we de juridische gevolgen (h4) van de nieuwe warmtewet in kaart voor de Leiding over Noord die o.a. Capelse wijken Schollevaar en Fascinatio van warmte voorziet. Op 15 oktober 2025 hebben de bestuurders afgesproken om onder aanvoering van Capelle en Vlaardingen een plan van aanpak voor de uitgangspunten van een regionaal warmtesysteem en een plan van aanpak voor deelname in of de oprichting van een publiek warmtebedrijf op te stellen. De samenwerking heeft geen juridische status, besluitvorming over regionaal warmtesysteem en publiek warmtebedrijf vinden plaats in de gemeenteraden.

2. Regionaal warmtesysteem Rotterdam e.o. In opdracht van de samenwerkende gemeenten in het warmtecluster Rotterdam 1 heeft het adviesbureau GreenVis onderzoek gedaan naar warmtevraag en aanbod en warmtesysteemontwerp in deze regio. Doel van dit onderzoek was het definiëren van gemeente overstijgende projecten, op basis van al beschikbare informatie.

Plan van aanpak regionaal warmtesysteem Op basis van de uitkomsten van het GreenVis onderzoek is op 15 oktober 2025 het volgende bestuurlijke besluit genomen: 1. Stel een gemeente- en systeem overstijgende bronnenstrategie op voor Cluster Rotterdam Noord+2, voor korte, middellange en lange termijn. 2. Werk toe naar andere (decentrale) invulling van de piek- en back-up voorziening op de nieuwe warmteweg (Leiding over Zuid) en bijbehorend leveringsgebied. 3. Voer een stakeholderanalyse uit en inventariseer op welke wijze de stakeholders het beste bij het project betrokken kunnen worden (denk aan warmtebedrijven, Havenbedrijf, Provincie, Gasunie etc.); 4. Maak een met de stakeholders afgestemd plan van aanpak met o.a. te behalen resultaten, planning, organisatie, kosten- en tijdsinschatting, penvoerderschap en kostenverdeling; 1

De opdracht is verstrekt door de gemeenten Rotterdam, Schiedam, Vlaardingen, Capelle aan den IJssel, Krimpen aan den IJssel, Albrandswaard (warmtecluster Rotterdam) en de RES-regio Rotterdam-Den Haag. 2 Het cluster Rotterdam Noord+ wordt inmiddels aangeduid als het cluster Rotterdam dat bestaat uit de gemeenten: Rotterdam, Schiedam, Vlaardingen, Capelle aan den IJssel, Krimpen aan den IJssel en Albrandswaard.

3

5. Leg het plan van aanpak in het volgende bestuurlijke overleg (gepland 21 januari 2026) voor besluitvorming voor.

Beoogd resultaat 









Bronnenstrategie Rotterdam e.o., gefaseerd in de tijd o.b.v. verwachte vraagontwikkeling warmte en in samenhang met grotere systeem in de regio: De AVR als bron is momenteel van groot belang voor zowel Leiding over Noord als Leiding over Zuid. Op lange termijn is deze bron onzeker vanwege de onzekerheid op de toekomstige afvalstroom. Alleen al om de huidige warmtelevering te kunnen invullen zal deze bron (deels) vervangen moeten worden door nieuwe broncapaciteit. Om daar bovenop uit te breiden, is nog meer nieuwe broncapaciteit nodig. Het ontsluiten van nieuwe restwarmtebronnen in het havengebied is complex en gaat waarschijnlijk ook gepaard met grote investeringen (bron: GreenVis onderzoek). Ontwerp piek- en back-up voorziening DNWW: Om de warmte van AVR en de transportcapaciteit van de DNWW optimaal in te kunnen zetten en (additionele) warmtevraag in te vullen, is het ontwikkelen van decentrale (duurzame) bronnen in Rotterdam Zuid nodig. Vattenfall voorziet dat de benodigde investeringen hiervoor lager zullen zijn dan de ontwikkeling van een parallelle transportleiding langs de DNWW (bron: GreenVis onderzoek). Een project waarbij zoveel mogelijk gebruikt gemaakt wordt van onderzoeken en andere activiteiten die al uitgevoerd zijn of worden. Dus geen dubbel werk maar een aanvulling op hetgeen er al is.

Dit alles samengebracht in een breed gedragen open source model van warmtesysteem t.b.v. alle stakeholders (design toolkit warmte ligt voor de hand). Rapport met beschrijving huidige situatie en te verwachten ontwikkelingen/model berekeningen (kaarten en tekst) en fasering in de tijd.

3.

Stadsverwarming in publieke handen

Aanleiding: Stadsverwarming is essentieel voor het behalen van de regionale en gemeentelijke doelstelling om een betrouwbare, duurzame en betaalbare energievoorziening te realiseren. De nieuwe wet collectieve warmte (inwerkingtreding 1 juli 2026) schrijft voor dat stadsverwarming voor meer dan de helft in publieke handen moeten zijn. Nu zijn grote stadsverwarmingsnetten in Nederland voornamelijk in handen van private partijen als Eneco, Vattenfall en Ennatuurlijk, door de nieuwe warmtewet zal dit veranderen met inachtneming van een overgangsperiode van 30 jaar die is afgesproken voor bestaande concessies en netten. Capelle heeft met Fascinatio en Schollevaar twee wijken die zijn aangesloten op stadsverwarming, een systeem dat op meerdere plekken is verbonden met Rotterdam en in handen is van Eneco. Daarmee lijkt het onoverkomelijk dat tenminste het bestaande stadsverwarmingnet een gezamenlijke warmtekavel wordt, zoals in de WCW bedoeld. Om zo gezamenlijk bestaande en nieuwe

4

stadsverwarming te kunnen exploiteren. Daarom is samen optrekken met Rotterdam belangrijk. Om nieuwe netten mogelijk te maken ligt het voor de hand om in klein of groter regionaal verband publieke warmtebedrijven te maken waar gemeenten in deelnemen. Dit kan door deelname in een bestaand publiek warmtebedrijf zoals HVC of door de oprichting van een nieuw bedrijf met partners als NetVerder (warmtetak Stedin) en EBN (staatsdeelneming warmte in de nieuwe warmtewet).

Beoogd effect: (maatschappelijke) doel (en) en (publiek) belang: Dit memo is de eerste stap in het proces om de opties te verkennen voor deelname in of het oprichten van een publiek warmtebedrijf. Een dergelijke organisatie heeft als doel het verduurzamen van de Capelse warmtevoorziening en het betaalbaar en betrouwbaar leveren van warmte.

Kern: Gemeente Rotterdam heeft Deloitte gevraagd om, voor de invulling van de door de Wet collectieve warmte vereiste publieke zeggenschap in warmtenetten, de samenwerkingsmogelijkheden in de regio Rotterdam nader te onderzoeken door in gesprek te gaan met de wethouders van de gemeenten (Rotterdam, Vlaardingen, Schiedam, Capelle a/d IJssel, Krimpen a/d IJssel, Albrandswaard, Barendrecht en Ridderkerk) in het cluster. Kort samengevat heeft Deloitte in het bestuurlijk warmteoverleg cluster Rotterdam Noord+ van 15 oktober 2025 in Capelle aan den IJssel twee opties aan wethouders voorgelegd om nader te verkennen: a. Een nieuwe deelneming oprichten met publieke aandeelhouders EBN en NetVerder; b. Aandeelhouder worden van HVC, in bestaand publiek warmtebedrijf; Voor deelname van EBN en NetVerder is de inwerkingtreding van de toekomstige wet collectieve warmte (Wcw) een voorwaarde om tot oprichting van een publiek warmtebedrijf over te gaan. De Wcw voorziet in de mogelijkheid voor gemeenten en provincies om warmtebedrijven met een publiek meerderheidsbelang op te richten, waarbij EBN een rol als Nationale Deelneming Warmte kan spelen. EBN is aangewezen als Nationale Deelneming Warmte (NDW) om publieke warmtebedrijven te ondersteunen en mede te investeren, met als doel de warmtetransitie te versnellen.

Deze rol vloeit voort uit de toekomstige Wet collectieve warmte (Wcw) en moet zorgen voor publieke zeggenschap, betaalbaarheid en betrouwbaarheid van collectieve warmtevoorzieningen. EBN bereidt zich voor op deze taak en moet de publieke slagkracht organiseren voor de aanleg van warmtenetten en heeft op dit moment nog geen ervaring met aanleg en exploitatie van warmtenetten. De overname van de bestaande warmtebedrijven Eneco, Vattenfall en Ennatuurlijk ligt daarbij op tafel. NetVerder (een dochteronderneming van Stedin) is een aantrekkelijke partner die verantwoordelijkheid kan dragen voor de warmte-infrastructuur. Daarmee komt de gehele lokale energie-infrastructuur (gas, elektriciteit en warmte) in handen 5

van één organisatie en wordt het makkelijker om integrale afwegingen te maken over de toekomstige energie-infrastructuur. NetVerder werkt nu aan warmtenet Delft en heeft met gemeente Den Haag, samen met EBN, een afspraak om samen publiek warmtebedrijf te gaan oprichten. Als EBN de aanwijzing van Ministerie van KGG heeft ontvangen zou het vanaf 1-7-2026 operationeel warmtebedrijf kunnen hebben. HVC, (een integraal warmtebedrijf), is in eigendom van 52 aandeelhoudende gemeenten en 8 waterschappen in Noord-Holland, Zuid- Holland en Friesland. HVC ontwikkelt en exploiteert warmtenetten, zonne-energie, windenergie en opslag. HVC stelt als voorwaarde voor aanleg warmtenetten dat afvalverwerking (huishoudafval & GFT) als onderdeel van de integrale keten wordt ondergebracht bij HVC. Vlaardingen, Schiedam en Capelle hebben afvalverwerking in een apart bedrijf Irado ondergebracht waarbij het afval in Friesland wordt verwerkt tegen een hoge duurzaamheidsscore. Verwerken bij HVC geeft kansen om verwerking meer regionaal te organiseren. Wethouders zien de voorwaarden rondom dit afvalcontract niet als een no- go maar er moeten dan meer stappen genomen worden om tot een publiek warmtebedrijf te komen. Het instappen in een opererend warmtebedrijf van HVC heeft voordelen m.b.t. competentie, risicobeheersing en uitvoeringskracht.

HVC heeft in meer dan 10 jaar tijd een (nog steeds groeiend) warmteteam van 120 fte opgebouwd, dat ook ervaring heeft in ontzorgen van inwoners als toekomstige warmteklanten. Deze ervaring hebben de partijen in een nieuwe deelneming nog niet. Uitvoeringskracht is belangrijk om, na een besluit over deelneming in een warmtebedrijf, snelheid te maken in de warmtetransitie. De verwachting is dat bij variant EBN / NetVerder meer maatwerk, zeggenschap en lokaliteit mogelijk is dan bij de variant aandeelhouder worden van HVC.

Figuur 1. Samenvatting opties Financiële inbreng Capelle

Aandeelhouderschap

Voordeel

EBN / NetVerder Eigen vermogen inbrengen dat afhangt van de kapitaalbehoefte en het belang dat gemeente in deelneming heeft. 33% EBN / 33% NetVerder 33% Gemeente(n), percentages liggen nog niet vast.  Nieuwe organisatie meer naar eigen wensen in te richten.  Overname netten Eneco, Vattenfall door nationale deelneming EBN, alle netten Capelle

HVC Eigen vermogen als nieuwe aandeelhouder, naast de 61 huidige aandeelhouders plus een garantstelling voor alle leningen in HVC. Capelle wordt 62e aandeelhouder van HVC.   

Kleinere kapitaalstoring Bestaand bedrijf, werkende processen en organisatie. Dividend plus vergoeding voor garantstelling. 6

Nadeel

in handen van 1 partij.  Dividend. Organisatie moet vanaf 0 worden opgebouwd.

HVC stelt als voorwaarde dat Capelle afvalinzameling en verwerking bij HVC onderbrengt

Voorgeschiedenis en eerdere besluitvorming over dit onderwerp: Nog geen voorgeschiedenis of besluitvorming.

Vervolg: Een trekkersgroep (onder leiding van Vlaardingen en Capelle) gaat namens de gemeenten in warmtecluster Rotterdam Noord werken aan een proces met afspraken volgens deze planning: Dec. 2025

Voorbereiden bestuurlijk besluit 21-1-’26 i.s.m. EBN/NetVerder en HVC (en gemeente Rotterdam).

16-12-2025 Ambtelijk overleg warmtecluster Rotterdam: bespreken voortgang regionaal Warmtebedrijf en PvA Bronnenstrategie, voorbereiding BO 21-1. 21-1-2026

Bestuurlijk overleg besluit gesprekken te openen met HVC of EBN/NetVerder over oprichten regionaal Warmtebedrijf en proces/planning;

Q1 2026

Verkennende gesprekken met EBN/NetVerder en HVC.

April 2026

Ambtelijk advies over oprichting regionaal Warmtebedrijf, afgestemd met EBN/NetVerder en HVC. We gaan aan de slag met het ambtelijk advies.

Juni 2026

Bestuurlijk overleg besluit over ambtelijk advies en vervolgstappen.

Eind 2026

Gemeenteraden nemen (principe) besluit aanwijzen regionaal warmtebedrijf en begrotingswijzigingen (al la Den Haag).

Financiële consequenties: Een publiek warmtebedrijf heeft kapitaal nodig om te kunnen investeren in de eerste projecten. De gemeente verstrekt als aandeelhouder eigen vermogen aan het warmtebedrijf. Ook zal het warmtebedrijf vreemd vermogen moeten aantrekken. Het Rijk ondersteunt met een Waarborgfonds voor publieke warmtebedrijven, formeel de Garantieregeling Warmtenetten (GRW), bedoeld om de financiering van nieuwe warmtenetten te vergemakkelijken door leningen te garanderen, de benodigde eigen inbreng te verlagen (van 30% naar 10%), waardoor gemeenten makkelijker publieke warmtebedrijven kunnen starten en de kosten voor bewoners lager blijven. Een waarborgfonds zorgt ervoor dat (1) de gemeente minder eigen vermogen hoeft te investeren en (2) het warmtebedrijf minder rente hoeft te betalen over het vreemd vermogen, omdat het fonds 7

(deels) borg staat voor de risico’s. De gemeente draagt zelf de risico’s die horen bij de inbreng van eigen vermogen. Voor zowel optie HVC als optie EBN/NetVerder betekent het dat gemeente Capelle kapitaal beschikbaar moet stellen om deel te kunnen nemen. Bij optie HVC moet gemeente zich inkopen door het verwerven van aandelen in HVC en het inbrengen van afval. De eenmalige uitgave om aandeelhouder te worden is minder dan 100.000 euro. Hier staat tegenover dat aandeelhoudende gemeente van HVC naar rato garant staan voor externe financiering die HVC aantrekt. Met de garantstellingen van haar aandeelhouders en het eigen vermogen dat HVC al heeft, kan HVC zelf het vreemd vermogen aantrekken dat nodig is. Hiertegenover staat een provisie van 1%, dat de gemeente jaarlijks ontvangt. Bij optie EBN/NetVerder moet gemeente eigen vermogen inbrengen naar rato, hoeveel dit is hangt af van de kapitaalbehoefte van de eerste projecten, van de afspraken die gemeenten kunnen maken met EBN/NetVerder en van de Garantieregeling Warmtenetten. Iets soortgelijks doet Capelle doet al, we hebben aandelen in netbeheerder Stedin en ontvangen daarvoor jaarlijks dividend. Om deelname in publiek warmtebedrijf mogelijk te maken zullen college & raad middelen moeten vrijmaken in de komende raadsperiode.

De inzichten uit de gesprekken met EBN/ NetVerder en HVC van Q1 2026 kunnen mee worden genomen in de komende collegeonderhandelingen.

Uitvoeringsconsequenties: De uitwerkingsfase zal worden uitgevoerd door de afdeling duurzaamheid, ondersteund door externe adviseurs, in samenspraak met diverse betrokken afdelingen. Tijdens de uitwerkingsfase van het warmteprogramma, wordt bepaald in welke wijken wordt gestart met aanleg.

4. Overgangsrechtelijke warmtekavel Leiding over Noord De nieuwe warmtewet laat nog veel ruimte voor interpretatie daarom hebben gemeenten Rotterdam, Schiedam en Capelle een opdracht gegeven aan een bureau om: 



Invulling te geven aan het overgangsrecht t.a.v. de overgangsrechtelijke kavels voor gebieden die gevoed worden door de Leiding over Noord /systeem van Eneco dat gemeentegrens overstijgend aan elkaar gekoppeld is- op een manier waarin ieders gemeentelijke belangen zo goed mogelijk worden geborgd; En die ook juridisch en financieel haalbaar, uitvoerbaar en uitlegbaar is En welke vervolgstappen zijn nodig om hieraan invulling te kunnen geven?

Werkwijze: a. In kaart brengen belangen met format en onderzoek naar vergelijkende casussen;

8

b. Scenario’s toetsen op haalbaarheid (juridisch, financieel als uitvoerbaar), incl. joint fact finding, belangen belangrijkste stakeholders inventariseren; c. Advies beste score op zowel punt 1 als punt 2; d. Vervolgstappen. We verwachten de uitkomsten in maart 2026, zodat inzichten mee kunnen worden genomen in de collegeonderhandelingen.

9