07.03 - Capels Actieplan Netcongestie 2025 - def

Actie 9 Warmtevoorziening netbewust krijgen Omschrijving actie Het verwarmen van de gebouwde omgeving heeft een grote energievraag. Op welke wijze gebouwen

1 Bron: rapport “Woontop 2024”, December 2024,

Ministerie van BZK

15

verwarmd worden heeft niet alleen impact op de CO2uitstoot en kosten, maar ook op de belasting van het elektriciteitsnet. De meest gangbare manieren van verwarmen zijn: • Aardgas Hoewel de CV-ketel een elektrische aansluiting nodig heeft, is dit een manier van verwarmen met een zeer lage impact op het elektriciteitsnet. De piekbelasting ligt rond de 0,1kW. Nieuwe gebouwen mogen niet meer worden aangesloten op het aardgasnet. • Warmtenet hoogtemperatuurs (HT) of middentemperatuurs (MT) De piekbelasting ligt rond de 0,25kW. Daarnaast belast een warmtenet het laagspanningsnet niet. Er hoeft dus minder verzwaard te worden dan bij warmtepompen die op het laagspanningsnet aangesloten dienen te worden. • Warmtenet laagtemperatuurs (LT) Hoe lager de temperatuur van het warmtenet, hoe hoger de piekbelasting. Bij een LT warmtenet moet de warmte opgewaardeerd worden. Mogelijk is de piekbelasting niet (veel) lager dan bij individuele warmtepompen. Het voordeel is wel dat het laagspanningsnet niet wordt belast, omdat de opwaardering van de warmte op het middenspanningsnet plaatsvindt. • Individuele warmtepomp De piekbelasting van een individuele warmtepomp varieert van 1kW (bij netbewust gebruik, zie 'netbewuste installaties’ hierboven) tot 4kW per woning, afhankelijk van de kenmerken van de woning en het gedrag van de bewoner.

• Collectieve warmtepomp Voor appartementencomplexen kan een collectieve warmtepomp een efficiëntere oplossing zijn dan individuele warmtepompen. De piekbelasting per woning ligt tussen de 0,8kW en 1,6kW.

We hanteren het uitgangspunt dat de warmtevoorziening voor nieuwbouw netbewust moet zijn. Dit kan betekenen dat we afwijken van het uitgangspunt dat nieuwbouw niet op een warmtenet wordt aangesloten, zoals vastgesteld in de TransitieVisie Warmte. In het nog op te stellen Warmteprogramma leggen we dit uitgangspunt vast. Planning • Lobby richting ACM afgerond: Q4 2025. • Besluitvorming warmte kindcentrum Fascinatio: Q1 2026. • Opstellen Warmteprogramma incl. netbewust verwarmen: Q4 2026. Impact netcongestie: groot Er is in Capelle aan den IJssel een woningbouw-opgave van 10.000 woningen. Hiervan liggen er 5.500 in Rivium, waar in theorie een warmtenet mogelijk is. Als we ervan uitgaan dat bij de overige 4.500 woningen in de helft van de gevallen een warmtenet mogelijk is, gaat het in totaal om 7.750 woningen. Het verschil in netbelasting per woning tussen een HT warmtenet en individuele warmtepompen ligt tussen de 0,75 - 3,75kW. Het totale verschil in netbelasting komt daarmee op 5,8MW – 29MW. Hier bovenop komt de impact van de overige voorzieningen (scholen, bedrijven, etc.).

Actie 10 Opwek stimuleren Omschrijving actie Lokale opwek van elektriciteit is een belangrijke pijler onder het energiesysteem van de toekomst. Hoe meer lokaal opgewekt en lokaal verbruikt wordt, hoe minder elektriciteit over het regionale en nationale elektriciteitsnet hoeft. Dit ontlast het net voor zover er niet massaal teruggeleverd wordt aan het landelijke net. Het is van belang om meer elektriciteit op te wekken, maar niet zodanig veel dat er congestie op teruglevering ontstaat. In Capelle aan den IJssel vindt opwek plaats via windenergie en zonne-energie. Groei van opwek zal uit zonne-energie komen.

Wat doen wij? Er wordt op ambtelijk en bestuurlijk niveau lobby gevoerd om de realisatie van warmtenetten te stimuleren. Zonder actie van de Rijksoverheid komen ze niet van de grond. Richting de ACM loopt via de netbeheerders een lobby om warmtenetten de status van congestieverzachter (categorie 1) te geven, daar waar ze in het prioriteringskader nu ‘slechts’ onder de basisvoorzieningen (categorie 3) vallen.

Wat doen wij? Het verhogen van het aantal zonnepanelen in Capelle aan den IJssel is onderdeel van het Programma Duurzaamheid. We voeren campagne richting bewoners en ondernemers en informeren hen over de voordelen van zonnepanelen. In 2025 leggen wij zonnepanelen op gemeentelijk vastgoed, zoals het gemeentehuis en sporthal de Lijster. Op nieuw te bouwen gemeentelijk vastgoed, waaronder ook scholen, leggen wij als het mogelijk is zonnepanelen.

Voor de nog te bouwen onderwijshuisvesting wordt daar waar geen aansluiting op het warmtenet mogelijk is gestuurd op het verwarmen met een bodemwarmtepomp. Voor het te bouwen kindcentrum in Fascinatio wordt gestuurd op het verwarmen via het al bestaande warmtenet.

16

Planning • Campagnes om zonnepanelen te promoten: Q2 en Q3 2025. • Zonnepanelen gelegd op 14 panden van de gemeente: Q4 2025. • Zonnepanelen gelegd op nieuwe school Meeuwensingel: 2026-2027.

•

Verkennen pilot met ondernemers op bedrijventerrein: Q2 2026.

Impact op netcongestie: medium Gedragsverandering is een laagdrempelige, kosteneffectieve manier om piekbelasting te verminderen. Door apparaten zoals boilers, warmtepompen en wasmachines buiten de piekuren te gebruiken, wordt de gelijktijdige belasting op het net aanzienlijk verlaagd.

Impact netcongestie: medium Hoe meer elektriciteit lokaal opgewekt en verbruikt wordt, hoe minder er getransporteerd hoeft te worden over het regionale en landelijke elektriciteitsnet. Lokale opwek levert dus een belangrijke bijdrage aan het verlichten van de belasting van het net. Hoewel de piek van het verbruik niet samenvalt met de piek in opwek, kan via het sturen van de vraag (zie o.a. ‘netbewuste installaties’ en ‘gedragsverandering’) en opslag toch zoveel mogelijk opgewekte stroom lokaal worden gebruikt.

Stedin geeft aan dat gedragsaanpassingen, zoals het verplaatsen van energieverbruik naar momenten met meer ruimte op het net, kunnen bijdragen aan een structurele verlaging van de piekbelasting. In woonwijken kan dit effect oplopen tot 10% à 20%. Bij ondernemers kan het spreiden van processen of slimme aansturing van installaties leiden tot een nog sterkere afvlakking van verbruikspieken. Doordat gedragsverandering snel op te schalen is en geen grote investeringen vraagt, vormt het een onmisbare aanvulling op technische oplossingen zoals netverzwaring of energieopslag. Het helpt om de bestaande netcapaciteit beter te benutten, vertraging van projecten te voorkomen en ruimte te houden voor nieuwe aansluitingen in Capelle.

Spoor 2b: Gedragsverandering Actie 11 Voorlichting bewoners + ondernemers opzetten Omschrijving actie Bewustwording bij bewoners en ondernemers kan bijdragen aan het verminderen van de piekbelasting op het elektriciteitsnet in Capelle aan den IJssel. Netbeheerder Stedin heeft aangegeven dat de piekbelasting met 20% omlaag kan door gedragsverandering. Deze doelstelling is alleen haalbaar als energieverbruik slimmer gespreid wordt over de dag.

Actie 12 Gemeentelijk vastgoed netbewust krijgen Omschrijving actie Als gemeente willen wij het goede voorbeeld geven. Hieronder valt ook het netbewust krijgen van het gemeentelijk vastgoed. • Alternatieve contractvormen Traditioneel sluiten afnemers contracten af met de netbeheerder waarin het volledige gecontracteerde vermogen altijd beschikbaar moet zijn, ook als dat vermogen slechts gedeeltelijk wordt benut. Dit leidt tot inefficiënt gebruik van de beschikbare netcapaciteit. Nieuwe contractvormen, zoals nonfirm ATO’s (contracten zonder gegarandeerde capaciteit) en tijdsblokcontracten (waarin transportcapaciteit beschikbaar is binnen vooraf afgesproken tijdsblokken), kunnen zorgen voor efficiënter gebruik van het net. • Aanpassing gedrag De fysieke impact van vastgoed op het elektriciteitsnet kan beperkt worden door slimmer om te gaan met het beschikbare vermogen. Dit kan bijvoorbeeld worden gedaan door een deel van het elektrisch verbruik naar buiten de piekmomenten te verplaatsen. • Congestiemanagement Hierbij bieden grootverbruikers een deel van hun gecontracteerde vermogen aan aan de netbeheerder, zodat deze vrij komt voor andere

Wat doen wij? Wij stimuleren bewustwording door het op te nemen in het duurzaamheidsbeleid en de communicatieaanpak. In 2025 starten we met voorlichting gericht op bewust omgaan met piekbelasting, gekoppeld aan bestaande communicatie zoals Capelle Aardgasvrij, Capels Isolatie Plan en de landelijke campagne ‘Zet ook de knop om’ die in 2025 over hetzelfde thema gaat. De voorlichting maakt gebruik van een herkenbare boodschap en concrete voorbeelden. In buurten met hoge netbelasting zetten we extra gerichte communicatie in, bijvoorbeeld als het ‘Energieloket on tour’ in die buurt aanwezig is. We verkennen een pilot op een bedrijventerrein waarin we samen met ondernemers kijken hoe verbruik beter gespreid kan worden. Planning • Publieksvoorlichting en wijkgerichte communicatie: doorlopend.

17

gebruikers. Momenteel ligt de grens waarboven gebruikers mee kunnen doen aan congestiemanagement op een gecontracteerd vermogen van 1MW. Wat doen wij? Omdat het gemeentelijk vastgoed voorspelbare gebruiksprofielen heeft is het kansrijk om te onderzoeken of een nieuwe contractvorm gunstig is. In het gemeentehuis gebruiken we voornamelijk tussen 8:30 – 17:00 uur veel elektriciteit, maar in het begin van de avond is dit gebruik lager. Een tijdsblokcontract waarmee een deel van het vermogen wordt beperkt tussen 17:00 en 21:00 zou mogelijk interessant kunnen zijn. We gaan in gesprek met Stedin over de mogelijkheden. We voeren een interne campagne om collega’s en beheerders erop te wijzen dat zij op een slimme manier omgaan met elektriciteit; zijn er bijvoorbeeld zaken die ze buiten de piekmomenten kunnen opladen of gebruiken? Er is geen gemeentelijk vastgoed dat aan de voorwaarde van congestiemaatregelen voldoet; het gemeentehuis (0,33MW), de gemeentewerf (0,15MW) en het zwembad (0,63MW) hebben allen een aansluiting kleiner dan 1MW. Als het gecontracteerde vermogen boven 1MW stijgt, of deze grens omlaag gaat, kan de situatie veranderen. Planning • Gesprek Stedin over nieuwe contractvormen: Q4 2025. • Interne campagne netbewust gedrag: Q4 2025.

Impact netcongestie: klein Hoewel het goed is dat wij het goede voorbeeld geven, is onze directe impact op netcongestie via deze route klein. We hebben een relatief lage belasting op het elektriciteitsnet en zullen hier een klein verschil in kunnen maken. Indirect kan de impact groter zijn, als we bewoners en ondernemers in Capelle aanzetten tot netbewust gedrag doordat wij zelf het voortouw nemen.

18