SM 1165118 bijlage Startnotitie inkoop Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang

Startnotitie

Inkoop Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang onderdeel van Ondersteuning met noodzakelijk verblijf (OMNV) Regio Amersfoort: gemeenten Amersfoort, Baarn, Bunschoten Leusden, Nijkerk, Soest, Veenendaal en Woudenberg

2023

Inhoudsopgave 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Inleiding Korte terugblik ontwikkelingen OMNV (op hoofdlijnen) Opdracht in het Sociaal Domein Cijfers en omvang Ambitie en opgaven maatschappelijke opvang en vrouwenopvang Producten Risicoparagraaf

Startnotitie Inkoop Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang

3 6 10 16 19 19 20

2

1.

Inleiding

De gemeenten Amersfoort, Baarn, Bunschoten Leusden, Nijkerk, Soest, Veenendaal en Woudenberg hebben in 2020 met aanbieders subsidieafspraken gemaakt voor Maatschappelijke Opvang, Verslavingszorg- en preventie, en OGGZ-taken (maakt geen onderdeel uit van deze inkoop), waarvoor wij middelen ontvangen vanuit de decentralisatie-uitkering MO, OGGZ, en verslavingszorg. Daarnaast zijn subsidieafspraken gemaakt voor het bieden van vrouwenopvang voor slachtoffers van huiselijk geweld. De subsidieafspraken voor mannenopvang worden voor de hele provincie Utrecht gemaakt door gemeente Utrecht. De inzet is om deze taken per 2023 ook Beschermd Wonen is al ingekocht via een aanbesteding OMNV – te gaan aanbesteden, als onderdeel van de brede aanbesteding Ambulant, Jeugd, en OMNV (BW en MO). Als we hierin de dag- en nachtopvang en vrouwenopvang mee willen nemen, moeten we vóór 1 juli 2021 hiervoor de structurele subsidies opzeggen. Hierover is nog geen besluit genomen, maar een besluit om deze onderdelen mee te nemen in de aanbesteding sluit aan bij onze visie voor een breed ondersteuningscontinuüm.1 Veenendaal wordt in de aanbesteding OMNV niet meer meegenomen, omdat de gemeente Veenendaal per 2022 overstapt naar een andere regio. Voor het bieden van vrouwenopvang, en breder de aanpak huiselijk geweld, blijft Veenendaal wel onderdeel van het centrumgemeentegebied van Amersfoort.

Dit wordt bekostigd uit een andere decentralisatie-uitkering: decentralisatieuitkering vrouwenopvang en huiselijk geweld.

De aanbesteding voor OMNV hangt samen met de doordecentralisatie van Beschermd Wonen, waarbij de ondersteuning zoveel als mogelijk thuis en in de eigen omgeving – de gemeente van herkomst – georganiseerd wordt, en het principe van scheiden van wonen en zorg verder doorgevoerd wordt. OMNV is de verblijfsvoorziening voor mensen met psychische problemen, verslaving of andere vormen van kwetsbaarheid, die op grond van risico en gevaar voor zichzelf of anderen, 24-uurs bescherming of toezicht nodig hebben. Hieronder valt ook de maatschappelijke opvang, maar anders dan bij Beschermd Wonen is hier (nog geen) sprake van een doordecentralisatie2. Het kader voor deze aanbesteding vormt de Regiovisie OMNV3. Voor de vrouwenopvang is het bredere kader de door de 26 gemeenten in de provincie vastgestelde Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling: Voor een Veilig Thuis. De ontwikkelingen zijn gedeeltelijk dezelfde als bij OMNV: ondersteuning zoveel mogelijk thuis en in de eigen omgeving, het belang van een samenhangend plan voor alle mensen in het huishouden, een steunend netwerk, en doorlopende trajecten voor, in en na opvang. De reden van opvang is echter anders dan bij OMNV: dat het niet veilig is om thuis te blijven.

Bij huiselijk geweld is er doorgaans Hoewel de vrouwenopvang een ander doel dient dan OMNV is er in de praktische organisatie wel samenloop en samenhang met de andere vormen van opvang. Daarom willen

1

We hebben op 9 juli 2020 bij onze huidige subsidiepartners aangekondigd dat we de structurele subsidies voor de 24-uurs opvang stoppen per 2023, met uitzondering van de dag- en nachtopvang en de vrouwenopvang. 2 Op zijn vroegst voorzien per 2026. 3 In oktober vast te stellen door gemeenteraden. Startnotitie Inkoop Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang

3

we deze vorm van opvang meenemen in de bredere aanbesteding. Definities Definitie opvang (uit de Wet maatschappelijke opvang; dit omvat zowel maatschappelijke opvang als vrouwenopvang): Onderdak en begeleiding voor personen die de thuissituatie hebben verlaten, al dan niet in verband met risico’s voor hun veiligheid als gevolg van huiselijk geweld, en niet in staat zijn zich op eigen kracht, met gebruikelijke hulp, met mantelzorg of met hulp van andere personen uit zijn sociale netwerk te handhaven in de samenleving. Definitie OGGZ (Bemoeizorg): De Openbare Geestelijke Gezondheidszorg omvat alle activiteiten op het terrein van de geestelijke gezondheid die niet vooraf worden gegaan door een vrijwillige, individuele hulpvraag van een cliënt. OGGZ kent geen passende afbakening van toebehorende doelgroepen, het is een containerbegrip. De kern van de OGGZ richt zich op inwoners van wie de gezondheid in gevaar komt en/of waar problemen ontstaan op het terrein van de openbare orde en veiligheid. We kunnen hierbij denken aan personen met verward gedrag, zorgmijders en/of personen met ernstige psychiatrische aandoeningen (EPA). Wij hebben afgesproken dat de inkoop van de bemoeizorg vanaf 2023 aan iedere individuele regiogemeente is en daarmee geen onderdeel van deze aanbesteding.

Definitie Verslavingszorg: Het beoogde doel is het vergroten van de veiligheid, het bieden van passende ondersteuning (gezondheid cliënt) en preventie. Dit omvat het aanbieden van ambulante ondersteuning en het voorkomen van overlast. De bekostiging van de behandeling van verslaving verloopt overigens niet via de Wmo, maar via de Zvw.

Definitie ondersteuning met noodzakelijk verblijf: In Moed Moet is als definitie vastgesteld: “Wonen in een accommodatie van een instelling met daarbij behorend toezicht en ondersteuning gericht op het bevorderen van zelfredzaamheid en participatie, het psychisch en psychosociaal functioneren, stabilisatie van een psychiatrisch ziektebeeld, het voorkomen van verwaarlozing of maatschappelijke overlast of het afwenden van gevaar voor de cliënt of anderen.” Als gevolg van de doorontwikkeling zetten we ondersteuning breder in, omdat de beweging wordt gemaakt naar wonen in de wijk met de daarbij passende ondersteuning. Wanneer we spreken over Ondersteuning met noodzakelijk verblijf bedoelen we daarom in deze Regiovisie Beschermd Wonen, Beschermd Thuis, de 24-uurs Maatschappelijke Opvang en de laagdrempelige dag- en nachtopvang. Voor Vrouwenopvang bestaat apart een regiovisie. OMNV als onderdeel van het Sociaal Domein Ondersteuning met noodzakelijk verblijf is een onderdeel van het brede sociaal domein. Het heeft een plaats in het brede ondersteuningscontinuüm waarmee we inwoners van onze gemeenten willen ondersteunen. Inwoners maken gebruik van de sociale basisinfrastructuur: ze zijn vrijwilliger, doen met hun kinderen mee aan activiteiten in het buurthuis of ze worden ondersteund door een maatje. Soms is extra ondersteuning nodig vanuit het lokale wijkteam.

Wanneer intensievere zorg en ondersteuning nodig is wordt dat geboden. Als dat kan ambulant thuis, ondersteund door het lokale wijkteam of ambulante zorg. Als intensievere ondersteuning nodig is, is er 24/7 bereikbaarheid en beschikbaarheid extramuraal of intramuraal. Zo maakt OMNV integraal onderdeel uit van het Sociaal Domein. Dat vraagt om slimme en sterke

Startnotitie Inkoop Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang

4

verbindingen tussen OMNV en de andere onderdelen, zodat het voor inwoners zo soepel mogelijk georganiseerd is. NB: Brede aanpak dak- en thuisloosheid en Programma wonen en zorg De verschillende projecten uit het uitvoeringsplan dak- en thuisloosheid zijn ontwikkelopgaven voor onze huidige en toekomstige aanbieders en ketenpartners. Op hoofdlijnen richt deze aanpak zich op (1) Preventie, (2) Toegang en activering gericht op (voorbereiding op) een snellere uitstroom, (3) Uitstroom/passende plekken, en (4) Toekomst van de opvang. Hier ligt ook een belangrijke link met het Programma wonen en zorg waarmee opgetrokken wordt om voldoende woonplekken te (blijven) realiseren. Voor de gehele transformatie van Beschermd Wonen richting Beschermd Thuis (wonen in je eigen omgeving in je eigen huis, volgens advies commissie Dannenberg) geldt er een sterke afhankelijkheid van het beschikbare woon(vorm)aanbod. In dat kader kan de recente oproep van minister Ollongren om meer werk te maken van huisvesting van aandachtsgroepen - waaronder dak- en thuisloze mensen - ook van invloed zijn op onze transformatieopgaven. NB: Preventie- en verslavingsbeleid De komende jaren is de gemeente Amersfoort voornemens het beleid op het gebied van verslaving en preventieactiviteiten te herijken, rekening houdend met de uitgangspunten zoals geformuleerd in het beleidskader Moed moet.

Dit richt zich momenteel vooral op de preventie-activiteiten gericht op jongeren. In februari 2019 is de gemeente Amersfoort gestart met de “IJslandse aanpak” drank- en drugspreventie. Dit richt zich overigens niet op de regio.

Vrouwenopvang als onderdeel van het Sociaal Domein De aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling heeft als basis het organiseren van de doorlopende lijn van preventie naar signaleren, toeleiden, interventie en nazorg. Naast de algemene leidende principes in het sociaal domein (zie beleidskader inclusieve stad), is daarbij het samen werken aan veiligheid essentieel. Speerpunten daarbij zijn: 1. Verder bouwen aan de netwerksamenwerking; 2. Eerder en beter in beeld; 3. Stoppen en duurzaam oplossen; 4. Specifieke groepen: extra aandacht voor onder andere slachtoffers van loverboys (binnenlandse mensenhandel), seksueel geweld, ouderenmishandeling, kinderen in kwetsbare opvoedsituaties en kinderen die zich bevinden in een complexe scheiding. Dit staat nader beschreven in de Regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling: Voor een Veilig Thuis. Voor het eerste speerpunt is het landelijk ontwikkelde toekomstscenario kind- en gezinsbescherming een belangrijke ontwikkeling. Binnen deze aanpak is de vrouwenopvang slechts een beperkt - maar wel essentieel onderdeel van de hele inzet op veiligheid in gezinnen. De opvang is nodig als alle andere inzet om veiligheid te bieden niet volstaat en moet zo kort mogelijk duren. Hierbij wordt altijd een risicoscreening gedaan op de ernst en acuutheid van gevaar (code groen t/m rood).

Naast opvang van slachtoffers huiselijk geweld worden in de vrouwenopvang ook slachtoffers van mensenhandel opgevangen. Alle gemeenten moeten per 2022 een basisaanpak mensenhandel hebben ingericht. Een onderdeel daarvan is opvang voor slachtoffers van mensenhandel (seksuele

Startnotitie Inkoop Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang

5

uitbuiting, criminele uitbuiting of arbeidsuitbuiting). Voor slachtoffers van seksuele uitbuiting zijn in Amersfoort twee plekken ingericht in de vrouwenopvang. Gemeenten hebben vanuit de Wmo de verantwoordelijkheid voor opvang van mensen uit hun eigen regio. Als het voor de veiligheid nodig is om naar een andere regio te gaan, verloopt dit via de vrouwenopvang in de eigen regio. Hierover zijn landelijk afspraken gemaakt tussen regio’s. Dat betekent dat in de opvang in Amersfoort ook mensen uit andere regio’s verblijven, en andersom mensen uit onze regio in andere regio’s. Voor de vrouwenopvang bestaat een landelijk kwaliteitskader dat gemeenten hebben

2.

onderschreven. Binnen de opvang zijn belangrijke aandachtspunten onder andere: • de omvorming van groepswonen naar kleinere eenheden voor opvang. Dit helpt om sneller tot rust te kunnen komen en stappen naar herstel te maken. Daarnaast maakt het de opvang van verschillende doelgroepen eenvoudiger omdat mensen niet in een groep hoeven samen te leven. • een plan voor het hele huishouden: ook voor kinderen in de opvang en plegers. • traumascreening en het werken met ervaringsdeskundigen. • ontwikkeling van intensieve ambulante ondersteuning om opvang te voorkomen (Take a break). • mogelijkheden voor door- en uitstroom en doorlopende trajecten op alle relevante levensgebieden.

Korte terugblik ontwikkelingen OMNV (op hoofdlijnen)

Beleid en inkoop Met de regiogemeenten wordt op basis van Moed Moet, het regionale Beleidskader Opvang en Bescherming, vastgesteld in de regio, sinds 2018 samengewerkt rondom OMNV. In Moed Moet zijn de volgende inhoudelijke richtinggevende keuzes geformuleerd: 1. De ondersteuningsvraag van de inwoners staat centraal. 2. De eigen kracht van de inwoners en zijn omgeving is het vertrekpunt van de oplossing. 3. Groei van zelfredzaamheid en participatie is het doel. 4. Niemand tussen wal en schip. 5. Partijen werken vraag- en resultaatgericht. 6. We doen lokaal wat kan en regionaal waar meerwaarde ontstaat.

Met de inkoop 2018 is voor OMNV een eerste stap gezet in de implementatie van de uitgangspunten uit dit beleidskader. De transformatieopgave richting afbouw van verblijf, toename van ambulante ondersteuning en het stimuleren van zelfredzaamheid van inwoners, heeft geleid tot drie nieuwe arrangementen OMNV. Het soort arrangement (intensiteit/omvang in uren) is afhankelijk van: • het aantal leefgebieden waarop de hulpvraag betrekking heeft; • de ondersteunende activiteiten die worden gevraagd; • de ‘zwaarte’ van de leefgebieden; en • de resultaten die de inwoner met de inzet van zorg wil behalen. De uiteindelijke toewijzing is een professionele afweging die gemotiveerd plaatsvindt.

Startnotitie Inkoop Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang

6

In de regiovisie zijn de volgende richtinggevende keuzes toegevoegd: • Elke gemeente is en blijft verantwoordelijk voor de eigen inwoners. • We willen zoveel mogelijk voorkomen dat OMNV nodig is. • OMNV is in principe tijdelijk. • Er is aandacht voor de naasten en de omgeving. Huidige zorglandschap In 2020 had de regio Amersfoort (inclusief Veenendaal) 568 plekken zorg in natura (zin) voor BW ingekocht en 56 persoonsgebonden budgetten (pgb) beschikt. Er zijn 28 aanbieders gecontracteerd. De aanbieders en plekken zijn verspreid over de regio, maar bevinden zich met name in Amersfoort. In incidentele gevallen worden ook plekken buiten onze regio ingekocht, vanwege missend aanbod of spoedplaatsingen. Huidige inkoop We hebben met Moed Moet gekozen voor het model van bestuurlijke aanbesteding, een doorgaand proces van overleg in formele zin (de bestuurlijke overlegtafel) en informele zin (werkgroepen). De fysieke overlegtafel kent een beperkt aantal stoelen van gevestigde en niet gevestigde dienstverlenende partijen, gemeenten en gebruikers van de diensten. De dialoog heeft geleid tot de (her)formulering van arrangementen, producten/prestaties die geprijsd en ingekocht zijn.

De inschrijving voor ondersteuning met noodzakelijk verblijf staat open voor elke partij die voldoet aan de basiseisen regio Amersfoort (BerA) en de aanvullende eisen in de deelovereenkomst “ondersteuning met noodzakelijk verblijf”.

Maatschappelijke opvang is nu nog niet opgenomen in de huidige aanbesteding OMNV Als Centrumgemeente voor de maatschappelijke opvang (in ieder geval tot 2026 houden wij de centrumfunctie en wordt niet gedecentraliseerd), heeft Amersfoort de maatschappelijke opvangvoorzieningen ingekocht via subsidieafspraken. Vanaf 2023 willen we ook de maatschappelijke opvang, inclusief de laagdrempelige dag- en nachtopvang en vrouwenopvang opnemen in de brede aanbesteding4. De 24-uurs maatschappelijke opvang en laagdrempelige dag- en nachtopvang zijn nu ingekocht via structurele en incidentele subsidieafspraken met voornamelijk Kwintes, en voor de Kleine Haag met Roads. De toegang tot de opvang is belegd bij de opvangpartners. Ontwikkelingen 24-uurs opvang en laagdrempelige dag- en nachtopvang Toename aantal daklozen Het aantal volwassenen zonder vaste woonen verblijfplaats is de laatste jaren enorm toegenomen. Cijfers van het CBS geven een stijging aan van het aantal geregistreerde daklozen van 17.800 in 2009 naar 39.300 in 20195. Om die reden is er in de afgelopen jaren door veel gemeenten geïnvesteerd in de uitbreiding van de plaatsen binnen de dag- en nachtopvang zodat zo min mogelijk daklozen op straat stonden. Dit heeft tot gevolg dat de nachtopvang overvol zit en er gewerkt wordt met grote slaapzalen om zoveel mogelijk mensen een tijdelijke verblijfplaats te kunnen bieden.

Voortschrijdend inzicht Uit onderzoek van Valente (branchevereniging) onder de grote

4

Dan moeten we ook deze subsidieafspraken vóór 1 juli 2021 opzeggen. Onduidelijk is welk deel van het totaal dit is, want we kennen alleen de registraties. Er zijn allerlei factoren die ervoor zorgen dat we niet precies weten om hoeveel mensen het in onze regio gaat (en landelijk ook niet); ook bankslapers bijv. niet in beeld. Federatie Opvang gaat uit van 60.000 mensen. 5

Startnotitie Inkoop Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang

7

aanbieders van (dag- en) nachtopvang in Nederland is gebleken dat geen enkele organisatie enthousiast is over de nachtopvang in de vorm van slaapzalen met stapelbedden. Deze opvang werd troosteloos, deprimerend en mensonwaardig genoemd. Er is vaak sprake van uitzichtloosheid. In deze accommodatie gaat de meeste tijd en energie in beheersing van de veiligheid zitten. De nachtopvang is dan geen voorziening om een plan te maken, maar het gaat – ook voor de cliënt – om overleven. Deze nachtopvang ‘oude stijl’ is in ieder geval ongeschikt voor jongeren en ook voor veel volwassenen die niet allemaal over een kam geschoren willen worden. Ook zijn er mensen die deze opvangvorm mijden, omdat ze zich er onveilig voelen. Dit vraagt aandacht voor bijvoorbeeld bankslapers. En toen kwam corona (in tijden van crisis wordt zichtbaar waar het structureel knelt) Ook wij hebben onze ervaringen met slaapzalen versus kleinschaliger opvang opgedaan sinds de eerste corona-uitbraak van maart 2020. Tijdens de coronacrisis is o.a. gebruikt gemaakt van het Landgoed ISVW in Leusden en Hotel de Gaaper als uitwijkmogelijkheid voor de nachtopvang Smallepad in Amersfoort om te voldoen aan de 1,5 meter regel. Het Landgoed ISVW is een hotel met eenpersoonskamers inclusief eigen badkamer, toilet en balkon. 25 cliënten die verbleven aan het Smallepad zijn hier naartoe verplaatst.

Deze cliënten zijn geselecteerd op basis van hun problematiek. De cliënten die overgeplaatst zijn, zijn veelal aan het wachten op een eigen woning en bij hen is sprake van enkelvoudige problematiek. Zij kunnen in een zelfstandige ruimte wonen en hebben hierbij voor een klein deel ambulante hulp nodig. Door het bieden van individuele plekken kunnen mensen (sneller) herstellen en kan de onrust die er is gestabiliseerd worden.

Gezamenlijk met de begeleiders kan er vervolgens gekeken worden welke begeleiding er nodig is om cliënten weer uitzicht op de toekomst te bieden. Het is de afgelopen maanden gebleken dat deze vorm van opvang, 24-uurs opvang met individuele kamers, een grote bijdrage levert aan de doorstroom in de maatschappelijke opvang en tevens bijdraagt aan de verkorting van de verblijfsduur. Voor dit effect is niet heel veel ruimte nodig, zolang er maar een plek is waar je je even kunt terugtrekken en ’s nachts niet gestoord wordt. Een kamer van 9m2 zoals op locatie de IJselberch, werkt ook. Geleerde lessen: belang van preventie, integreren in de keten en nazorg Voorkomen dat mensen opvang nodig hebben is de belangrijkste interventie die we kunnen doen. Dit vraagt om er altijd zorg voor dragen dat hulp en ondersteuning in een continuüm geplaatst is. Voorkom dat mensen op straat terecht komen, omdat jouw taak klaar is; zorg er eerst voor dat de volgende partij die iets moet doen, aangehaakt is. Als het beëindigen van een taak inhoudt dat iemand ook zijn verblijfplek moet verlaten, zorg er dan voor dat die persoon niet op straat komt te staan. We willen dat niemand tegen zijn wil tussen wal en schip raakt. Er is bijna altijd financiële problematiek die al complex is of snel complex dreigt te worden.

Zorg dat hulp bij dreigende financiële problematiek vroeg in het hersteltraject geïntegreerd wordt. Vaak moet dit als een van de eerste dingen gebeuren om situaties te kunnen stabiliseren, omdat financiële problematiek zorgt voor een continue stresstoestand, waardoor mensen minder goed kunnen functioneren en niet goed vooruit kunnen denken. Dit geldt ook voor (dreigende) dak- en thuisloosheid.

Startnotitie Inkoop Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang

8

Om mensen in de opvang te kunnen ondersteunen bij hun herstel, is het nodig dat er altijd een aanspreekpunt is en snel ingespeeld kan worden op vragen, liefst binnen 24 uur en bij jongeren nog sneller. Met name in de beginfase waarin stabilisatie tot stand gebracht moet worden, is het noodzakelijk snel vertrouwen te creëren. Daarbij is het nodig dat de cliënt merkt dat de neuzen bij alle betrokken begeleiders/professionals één kant op wijzen en dat de aandacht niet verslapt. Als dat gebeurt, is de kans groot dat het verblijf langer duurt, doordat het maken van een plan – de nood is zo snel als mogelijk is een brede intake op alle levensgebieden en zo snel mogelijk de juiste expertises aan boord – ook niet goed mogelijk is. Als iemand uiteindelijk doorstroomt/uitstroomt, blijf dan laagdrempelig bereikbaar en neem zelf ook nog eens contact op na een tijdje om te horen hoe het gaat. Woonproblematiek oplossen is geen taak voor deze inkoop. Die ligt bij het programma wonen en zorg. Echter, cruciaal is een goede afstemming tussen beide trajecten, omdat er een sterke afhankelijkheid is. Korte terugblik en ontwikkelingen vrouwenopvang De aanpak huiselijk geweld heeft in Nederland sinds 2002 steeds meer vorm gekregen. De kennis is gegroeid over oorzaken van geweld in gezinnen, en ook wat wel en niet werkt in het voorkomen van geweld, en het duurzaam organiseren van veiligheid.

Toch blijven nog steeds de prevalentiecijfers zorgwekkend. Waar eerst niet veel anders mogelijk was dan bij onveiligheid naar de opvang te gaan, wordt inmiddels veel meer ingezet op thuis en lokaal werken aan veiligheid.

Met de Wet meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling kregen professionals in het sociaal domein een wettelijk taak in het signaleren en bespreekbaar maken van geweld. In 2015 zijn de steunpunten huiselijk geweld en de advies- en meldpunten kindermishandeling samengevoegd tot Veilig thuis en werden gemeenten verantwoordelijk voor jeugdbescherming. SAVE en Veilig Thuis werken nauw samen met de lokale sociale teams. Om samen te werken aan veiligheid is gedeelde kennis over werken aan veiligheid in gezinnen in de thuissituatie essentieel. De opvang komt slechts in beeld als ook met deze inzet de situatie thuis te onveilig wordt. Een consequentie daarvan is dat bij gezinnen die nog wel in de opvang terecht kunnen het altijd om complexe situaties gaat waar vaak sprake is van meervoudige problematiek. Huidige situatie Voor het centrumgemeentegebied van Amersfoort wordt de vrouwenopvang georganiseerd door Kwintes die hiervoor een structurele subsidie ontvangt. Het gaat in totaal om 17 plekken (inclusief twee plaatsen voor slachtoffers mensenhandel) en 2 noodbedden. Daarnaast biedt Kwintes training aan slachtoffers in de opvang om te leren omgaan met de geschiedenis van geweld. Recent is het project Take a Break gestart, een nieuwe intensieve methodiek om ambulante ondersteuning te bieden aan mensen die anders in de opvang zouden moeten verblijven.

Dit is een regionale pilot (6 huishoudens) en zal naar verwachting structureel vervolg krijgen (waarschijnlijk 12 gezinnen op jaarbasis). Naast de vrouwenopvang zijn er 8 plaatsen en 1 crisisplaats voor opvang van jonge moeders. Bij deze moeders speelt een combinatie van huiselijk geweld en andere problemen. Dit wordt deels bekostigd uit het budget vrouwenopvang (veiligheidsproblematiek) en deels uit het budget maatschappelijke opvang (problemen met zelfredzaamheid).

Startnotitie Inkoop Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang

9

De toegang tot de vrouwenopvang is belegd bij de vrouwenopvang. Deze is ook buiten kantoortijden bereikbaar voor noodsituaties en kan direct de risicoscreening doen en informatie en advies geven. Zowel in de opvang jonge moeders als de vrouwenopvang wordt nauw samengewerkt met jeugdzorg, jeugdbescherming en andere vormen van ondersteuning die via een maatwerkvoorziening door het wijkteam worden toegekend. De opvang biedt aan iedereen woonbegeleiding en basisbegeleiding, andere en intensievere

vormen van ondersteuning zijn maatwerk per gezin waarover met de wijkteams (Amersfoort en regiogemeenten) wordt afgestemd. In de periode na aanmelding voor de opvang tot plaatsing, en bij uitstroom uit de opvang, begeleidt Kwintes gezinnen ambulant vanuit de vrouwenopvang. Dit is onderdeel van de huidige subsidieafspraken. De reguliere maatwerkvoorziening ambulante ondersteuning bij huiselijk geweld is geen onderdeel van de vrouwenopvang, maar onderdeel van de huidige inkoop ambulante ondersteuning.

3. Opdracht in het sociaal domein Welke vraagstukken en ambities zijn aan de orde en hoe wil je die aanpakken? Voor de inzet op OMNV is de regiovisie OMNV leidend. Daarnaast dient het uitvoeringsplan Brede aanpak- dak en thuisloosheid uitgevoerd te wordeni. Voor de Vrouwenopvang is de regiovisie huiselijk geweld en kindermishandeling leidend (Voor een Veilig Thuis). Het hoofddoel van de maatschappelijke opvang is gelijk aan alle functies vanuit OMNV: werken aan herstel. Hiervan maakt

maatschappelijke opvang deel uit als het niet anders kan. Altijd tijdelijk en de ondersteuning loopt indien nodig door na uitstroom uit de opvang. Opvang is dus één van de mogelijke functies in het brede op herstel gerichte ondersteuningscontinuüm. De maatschappelijke opvang maakt onderdeel uit van de functies van OMNV zoals beschreven in de regiovisie OMNV:

Startnotitie Inkoop Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang

10

We vinden het belangrijk dat mensen met een psychische kwetsbaarheid onderdeel uitmaken van de samenleving. De leidende vraag moet zijn: wat kan iemand, wat wil iemand bereiken en wat heeft diegene daarvoor nodig om dat te bereiken? Daarvoor is het nodig om te werken aan herstel en om zorg en ondersteuning op verschillende levensgebieden goed op elkaar af te stemmen. Op diverse plekken in de keten doen zich – in termen van instroom, doorstroom en uitstroom, nog knelpunten voor. Iedereen heeft recht op een dak boven zijn hoofd. We willen voorkomen dat inwoners hun dak kwijt raken en helpen hen daar zoveel mogelijk bij door vroegtijdig te signaleren en laagdrempelige toegang tot stut en steun te

organiseren. Dit doen we laagdrempelig, in de wijk. Wie zijn onderdak door omstandigheden toch verliest, bieden we een goede en veilige tijdelijke plek, met de ondersteuning die eventueel nodig is. Zo snel mogelijk onder een eigen dak, maar eventueel in een tussenvoorziening (dit kan ook een beschermde woonvorm zijn). Verblijf op die plek is altijd tijdelijk en in principe gericht op zo snel mogelijk een eigen woonplek. We hebben de volgende vraagstukken / ambities: Vraagstuk 1: beperken van instroom in de maatschappelijke opvang en plaats in continuüm

Startnotitie Inkoop Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang

11

De toestroom tot de opvang is nog steeds relatief hoog en onduidelijk is waar de instroom vandaan komt. Hierdoor speelt nog steeds de discussie of iedereen plek heeft in de opvang. Om de instroom in de maatschappelijke opvang te beperken, is in de eerste plaats preventieve inzet nodig. Vanuit de sociale basisinfrastructuur, lokale wijkteams, en overige partners op het gebied van gezondheid, zorg, financiën, wonen en veiligheid. Van belang is dat deze partijen de maatschappelijke opvang vanaf het begin zien als onderdeel van een breed ondersteuningscontinuüm dat werkt aan herstel, en alleen ingezet wordt als het niet anders kan. Concreet willen we (1) de toegang tot en regie op de maatschappelijke opvang anders organiseren, waarbij de maatschappelijke opvang alleen ingezet wordt als dit bijdraagt aan herstel en dus onderdeel uitmaakt van het herstelplan. Hierbij onderzoeken we hoe we de regie op het proces van intake en beschikken anders kunnen organiseren, zodat het beter bijdraagt aan bereiken van hersteldoelen en een betere monitoring. We verkennen of dit op een vergelijkbare wijze kan als hoe nu de toegang tot Beschermd Wonen en Beschermd Thuis georganiseerd is: via de centrale toegang OMNV.

Daarnaast willen we (2) regionaal organiseren wat moet en lokaal wat kan: Vraagstuk 2: beperken van de duur van verblijf in de maatschappelijke opvang (doorstroom) Idealiter stromen mensen zo snel mogelijk door naar een eigen woonplek. Dit kan ook als de problematiek nog aanwezig is. Vanuit een eigen woonplek wordt dan gewerkt aan 6

herstel en participatie. Dit vraagt van gemeenten om voldoende betaalbare woonplekken beschikbaar te hebben, bij voorkeur een plek waar iemand ook kan blijven wonen als de ondersteuningsbehoefte afneemt of stopt. De door- en uitstroom in de opvang is minder groot dan gewenst en duurt langer dan wenselijk is (wenselijk is maximaal drie maanden6). Er is (1) een groep (zorgmijdende) mensen die al lang in de opvang verblijft, er (2) speelt een discussie over de toename van mensen met psychiatrische aandoeningen in de opvang en de druk die dat legt op de begeleiding in de opvang, en (3) er is een groep mensen in de opvang die vanwege gedragsproblematiek in combinatie met andere problematiek geen plek kan vinden. Om alle mensen vanuit de maatschappelijke opvang een permanent thuis te bieden zijn meer woonplekken dan opvangplekken nodig en een ondersteuningscontinuüm waarbij snel de herstelfuncties ingezet kunnen worden die nodig zijn. Mensen maken vaak kortdurend gebruik van de dag- en nachtopvang, of slapen afwisselend elders (in netwerk of op straat). Een deel van deze groep krijgt alleen begeleiding als men in de opvang verblijft, niet in de periode dat ze daar niet zijn. De praktijk wijst echter ook uit dat door een gebrek aan zelfstandige woonruimte of andere geschikte vervolgplekken mensen soms lang afhankelijk blijven van dag- en nachtopvang.

We zetten ook zo snel mogelijk in op activering nadat mensen in de maatschappelijke opvang instromen. Vraagstuk 3: sneller kunnen uitstromen naar een passende vervolgplek De uitstroommogelijkheden worden beperkt door het gebrek aan voldoende passende en betaalbare huisvesting . Dit is aandachtspunt van de brede aanpak dak- en thuisloosheid en

Staatssecretaris Blokhuis spreekt over “binnen drie maanden”.

Startnotitie Inkoop Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang

12

wordt meegenomen in het programma Wonen en zorg. Er is behoefte aan uitstroomplekken. Inzet van woonplekken voor kortdurend verblijf (bijvoorbeeld max 1 tot 1,5 jaar), maar dan moet er wel voldoende doorstroom zijn naar huurwoningen om nieuwe instroom mogelijk te maken, dit om wachttijden bij de opvang te voorkomen. Daarnaast moet er sneller in combinatie met herkomstgemeenten gewerkt worden aan terugkeer naar de herkomstgemeente. Onderdeel van het herstelplan moet bijvoorbeeld zijn dat mensen activiteiten in de toekomstige omgeving gaan ondernemen. Vraagstuk 4: lokaal wat kan, regionaal wat moet We zorgen voor een aanbod van kleinschalige woon-, opvang- en tussen/doorstroomvoorzieningen, die spreiden we over stad en regio. Opvang vindt plaats in de eigen omgeving, tenzij het beter is voor de persoon om in een andere omgeving opgevangen te worden en tot rust te komen. Dit betekent dat voor de doelgroep zonder complexe psychische- of verslavingsproblematiek de opvang of onderdak in de eigen gemeente wordt georganiseerd7. De toegang tot deze voorzieningen is een lokale verantwoordelijkheid. Net als het organiseren van een infrastructuur gericht op het kunnen wonen in de eigen wijk.

Regionale opvangvoorzieningen organiseren we voor mensen waarbij een dusdanige kwetsbaarheid speelt dat diens of andermans veiligheid in gevaar komt dan wel dat de kwetsbaarheid dusdanig is dat deze specialistische en intensieve zorg en begeleiding nodig heeft die efficiënter regionaal te organiseren is. Bijvoorbeeld:

•

•

•

in geval van (te) zware verslaving, psychiatrische problematiek, ernstige gedragsproblemen of een combinatie van voorgaande. voor mensen die een prikkelarme omgeving nodig hebben (moeite met sociale omgang, veelal beheer maar weinig begeleiding). voor personen van buiten de regio, voor de winteropvang of een gebruikersruimte.

Vraagstuk 5: de vrouwenopvang De vraagstukken voor de vrouwenopvang zijn beschreven in de inleiding en grotendeels vergelijkbaar als bij OMNV, met die aanvulling dat het samenwerken aan veiligheid hierbij altijd voorop staat:

Specifiek voor de opvang van jonge moeders is gebleken dat het nodig is om goed in beeld te brengen wat de behoefte daaraan en passend aanbod daarvoor is, in het totaal van mogelijkheden van (verlengde) jeugdzorg, opvang en beschermd wonen. Vraagstuk 6: heroriëntatie op de dag- en nachtopvang We willen dat de organisatie van de dag- en nachtopvang aansluit bij de behoeften van de mensen die ervan gebruikmaken (7 mensen die gebruik maken van maatschappelijke opvang hebben in april 2021 aangegeven welke behoeften zijn hebben) en dat zij de volgende klantreis ervaren:

7

Het gaat dan om een inwoner uit de gemeente die vanwege acute problemen dakloos is geworden, zonder dat er sprake is van psychiatrische problemen of verslavingsproblemen (of een vorm van ernstige gedragsproblematiek). De inwoner kan niet terugvallen op het eigen netwerk en heeft dringend onderdak en begeleiding nodig zijn of haar leven weer op de rit te krijgen. Startnotitie Inkoop Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang

13

1. Ik voel me welkom, ik word gezien. 2. Ik mag even landen en weet snel waar ik de eerste (korte) periode aan toe ben. 3. Ik kom snel in beweging (sporten, bijdrage aan opvang leveren, etc.). 4. Ik hoef niet steeds hetzelfde verhaal te vertellen aan verschillende professionals. 5. Ik heb maximale regie over mijn eigen plan, professionals staan naast me en naast elkaar. 6. Mijn successen vieren mijn begeleiders en ik, kleine stappen tellen. 7. Ik denk erover na, als ik een tijdje op weg ben, hoe ik afscheid wil nemen. 8. Ik ben klaar voor een stap buiten de opvang (als de vervolgplek er is). Om te onderzoeken: kunnen we de eerste opvang zo inrichten zoals je de ondersteuning in de wijk ingericht zou willen hebben, waarbij de toegang goed geregeld is en alle benodigde professionals aanwezig en/of snel oproepbaar zijn. Vraagstuk 7: afspraken over overgangen en ondersteuning in de eigen omgeving Steeds wanneer er sprake van overgangen op het ondersteuningscontinuüm zijn, worden voorafgaand afspraken gemaakt over het tijdig op orde hebben van vervolgplek- of ondersteuning. Niemand raakt uit beeld, en warme overdrachten zijn geborgd. Denk hierbij ook aan de overgang 18- naar 18+ en het signaal vanuit onze maatschappelijke opvangpartners dat verslaving onder jongeren( jongvolwassenen) toeneemt. Borgen in IJslandse aanpak en koppeling onderwijs en GGZ steviger maken.

De ondersteuning wordt zoveel mogelijk naar de eigen omgeving toegebracht. Als iemand bijvoorbeeld in de opvang verblijft, komen de ondersteuners van andere organisaties daar naartoe als dit de drempels verlaagt. Een groot deel van de doelgroep heeft het nodig dat er direct antwoord op vragen gegeven

wordt, en dat kunnen bieden maakt de ondersteuning sterk en het creëert vertrouwen. Zeker rondom financiële problematiek is zeer snel kunnen ondersteunen noodzakelijk. Dit betekent overigens niet dat iemand nooit zelf naar ‘buiten’ gaat, maar dat goed gekeken wordt naar wat in welke situatie het best werkt. Dit is maatwerk. Vraagstuk 8: ontwikkelen in partnerschap De gemeenten hebben de ambitie uitgesproken om meer in partnerschap met aanbieders te willen werken aan kwaliteit, betaalbaarheid en transformatie. We streven ernaar om met minder aanbieders afspraken te maken, maar voor een langere tijd, om gezamenlijk een kwaliteitsslag te kunnen maken. Vraagstuk 9: tegengaan van stigmatisering Zeer belangrijk om de gewenste beweging te kunnen maken is het werken aan vertrouwen tussen doelgroep, ondersteuners en samenleving. Aanbieders en gemeenten kunnen hieraan samen een impuls geven. Vraagstuk 10: het woonvraagstuk Als er geen woningen zijn, wat kunnen we dan doen? Particulier initiatief betrekken? (fondsen, vastgoedbeheerders die ook inkomsten willen hebben bij leegstand (kantoor)panden, etc. Vooral goed aangehaakt blijven bij programma wonen en zorg en inzet plegen vanuit Brede aanpak dak- en thuisloosheid. Vraagstuk 11: monitoring De monitoring van de cliënten voor de MO kan beter. (Aanvullende) Monitoringswensen toekomst: • Scherpte in individuele cliëntenaantallen.

• Wat is het aantal steeds dezelfde mensen in en uit beeld (draaideur)? • Hoeveel cliënten per regiogemeente?

Startnotitie Inkoop Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang

14

• •

•

• •

Van waaruit stromen mensen in de MO in? Al aardig in beeld, maar kan beter. Koppeling tussen datawarehouse (dashboard ontwikkelen) en ECD (elektronisch cliëntendossier) aanbieder. Beschikkingen alleen nog via CT om mensen zo volledig mogelijk in beeld te krijgen. In intakefase altijd snel kunnen checken welke ondersteuning eventueel al loopt. Bankslapers en anderen buiten beeld in beeld krijgen.

Startnotitie Inkoop Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang

15

4. Cijfers en omvang Huidige aantallen opvangplekken NB!: Deze overzichten zeggen iets over het aantal beschikbare plekken. We weten nog niet om hoeveel unieke cliënten het per jaar gaat. Overzicht huidige MO-plekken Kwintes Locatie

Aanbieder

Wat

Aantal plekken

Periode

Bekostigd vanuit?

Smallepad

Kwintes

Dag- en Nachtopvang

Onbepaald

MO

Amergaard

Kwintes

Dag- en Nachtopvang (vanwege corona overdag ook geopend)

43 regulier. Nu 20 plekken door corona 23 + mogelijkheid tot 4 noodbedden

I / S S

Contract loopt tot 31 december 2021

MO

I

Meerdonk

Kwintes

Doorstroom / vervanging arnhemseweg

10

Kwintes

Tijdelijke Dag- en Nachtopvang

Maximaal 7, streven terug naar 5

Brede aanpak Corona

I

De Gaaper (hotel)

5 jaar, opzeggen mogelijk na 2 jaar afspraak is tijdelijk en wordt uit de coronamiddelen gefinancierd

Van Galenstraat Graaf Hendriklaan Willem van Otterlostraat Veluwemeer Ringweg Randenbroek Watervlo Huisjesslak Arnhemseweg

Kwintes

Kortdurend begeleid wonen, 5 opstartplekken/ 2 crisisplekken/ 8 regulier

15 in totaal

MO

S

Kwintes

Kortdurend begeleid wonen gezinnen

MO

S

Kwintes

Doorstroom/opstart

15 in totaal, waarvan 4 crisisopvang 10 in totaal

S

Kwintes

Langdurig Begeleid wonen Arnhemseweg vervalt; 4 a 5 bewoners naar Meerdonk

12 plekken, waarvan 3 crisis

Brede aanpak MO

Kwintes

Ex-gedetineerden

3 plekken

MO

S

Soesterweg Maarten Rossaartpad

Vervalt per a.s. juni

Gemiddelde verblijfsduu r

I

S

Overzicht huidige MO-plekken Roads/ De Kleine Haag Locatie

Aanbieder

Wat

Aantal plekken

Kleine Haag

Roads/ Arkin

Dag- en nachtopvang alcoholverslaving

21 plekken

Startnotitie Inkoop Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang

Huur en zorg bij aanbieder? Vastgoed in beheer Arkin

16

Periode

Bekostigd vanuit?

I/S

Contract 5 jaar

MO

s

Gemiddelde verblijfsduur 12 maanden +

Overzicht huidige MO-plekken Leger des Heils (eigenlijk begeleid wonen plus) Locatie

Aanbieder

Wat

Aantal plekken

IJselberch

Leger des Heils

Kamertraining, locatie om druk op opvang te verlichten

32 plekken

Huur en zorg bij aanbieder? Ja

Periode

Bekostigd vanuit?

I/S

Tot en met 2022

- Ambulant (afgesproken uren) - Verslavingszorg voor huurfunctie (81.000)

I

Huur en zorg bij aanbieder?

Periode

Bekostigd vanuit?

I/S

Gemiddelde verblijfsduur 8-9 maanden

Overzicht huidige VO-plekken Kwintes Locatie

Aanbieder

Wat

Aantal plekken

Geheim

Kwintes

Vrouwenopvang, inclusief doorstroompand

17 plekken

34 cliënten per jaar streven, 28 realistisch door doorstroomprobleme n

waarvan 2 crisisplaatsen

Gemiddelde verblijfsduur 6 maanden streven, vaak 9 maanden door doorstroompr oblemen Streven max drie dagen, in de realiteit vaak langer ivm doorstroompr oblemen

Geheim

Kwintes

Begeleid wonen en crisisopvang jonge moeders

9 plekken, waarvan 1 crisisplek

Geen plekken, wel subsidie

Kwintes

Ouder- en kind groepen/ trainingen huiselijk geweld

3

Startnotitie Inkoop Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang

11 streven, vaak 6 door doorstroomprobleme n

17

10 maanden streven, vaak 12 maanden ivm doorstroompr oblemen

Financiële opgave Amersfoort is centrumgemeente voor Maatschappelijke opvang. Dit blijft zo tot in ieder geval 2026, zo is landelijk afgesproken. Dit betekent dat Amersfoort tot die tijd de middelen uit de Decentralisatie-uitkering (DU) Maatschappelijke opvang ontvangt voor de uitvoering van taken rond de maatschappelijke opvang in de regio. Daarnaast zijn er middelen voor vrouwenopvang, OGGZ, bemoeizorg en verslavingszorg. Bovengenoemde inzet zal binnen dit financiële kader ingevuld moeten worden. Zowel in 2019 als 2020 bedroegen de uitgaven maatschappelijke opvang in de regio 4,4 miljoen, voor Amersfoort ruim 2 miljoen (inclusief bemoeizorg en inloop GGZ), en voor vrouwenopvang 1,5 miljoen. Daarnaast zullen er kosten gemaakt worden voor transformatie van vastgoed vanuit de wens om de maatschappelijke opvang te individualiseren (eigen kamers/studio’s en geen slaapzalen meer). De ontwikkeling van het nieuwe Zon en Schild terrein biedt kansen voor de realisatie van verschillende woonvormen die kunnen bijdragen aan het voorkomen van dakloosheid en realiseren van doorstroom en uitstroom (gemengd wonen projecten, tussenwoningen die omgeklapt kunnen worden, etc.). Hierop spelen we in, in samenwerking met het programma wonen en zorg. Bij het realiseren van de ambities (paragraaf 3 en van de ambities op ambulantisering), zal een grotere groep cliënten uitstromen.

Na succesvolle uitstroom uit de opvang krijgt naar verwachting misschien de helft van de mensen nog begeleiding. Dit heeft uiteindelijk een positieve impact op de brede gemeentelijke begroting en naar verwachting een stabiliserend effect op de uitgaven maatschappelijke opvang. Het wordt vaak benadrukt, maar voor het voorkomen en oplossen van dakloosheid moeten er meer

passende woonvormen/woningen komen. Daarop kunnen we invloed uitoefenen via het programma wonen en zorg. Het beschikbare budget voor Maatschappelijke opvang omvat: (1) Inloopfunctie GGZ voor het deel 24-uurs inloop Kleine Haag, (2) Ambulante ondersteuning in de Maatschappelijke opvang, (3) Dag- en nachtopvang, (4) Crisisopvang, (5) Begeleid wonen, (6) Bemoeizorg. Daarnaast wordt vanuit algemene middelen Amersfoort de Verslavingszorg Kleine Haag bekostigd. Voor de decentralisatie uitkering vrouwenopvang zijn geen plannen voor doordecentralisatie. De grootste uitgaven uit deze decentralisatie-uitkering zijn voor Veilig Thuis (volwassenen en meldcodemiddelen), de vrouwenopvang en het Amersfoortse aandeel in het Centrum Seksueel Geweld Utrecht. Een kleiner bedrag betreft overnachting voor uithuisgeplaatsen bij een huisverbod die daarvoor geen mogelijkheid hebben in hun netwerk. Daarnaast wordt ondersteuning van sekswerkers hieruit bekostigd in aanvulling op de rijksbijdrage die aan Utrecht wordt uitgekeerd voor provincie Utrecht en Gooi&Vecht. Dit heeft een relatie met de aanpak mensenhandel. Voor deze taken gelden afzonderlijke afspraken, dit vormt geen onderdeel van de regionale aanbesteding. NB vrouwenopvang: Vanwege de coronacrisis en de noodzaak om in de opvang afstand te houden is een extra locatie geopend voor de duur van de crisis.

Deze locatie is interessant omdat het om kleinschaliger plaatsen gaat, we willen bespreken of dit pand benut kan blijven voor de vrouwenopvang, wellicht in plaats van een andere voorziening. In 2021 is ook het project Take a Break gestart, intensieve ambulante ondersteuning

Startnotitie Inkoop Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang

18

om opvang te voorkomen. Dit betreft een pilot met zes gezinnen. Potentieel is dit passend voor 12 gezinnen op jaarbasis.

NB: Kwintes zorgt zelf voor begeleiding van kinderen in de opvang, als jeugdbescherming of jeugdhulp nodig is schakelen ze die in.

Daarnaast is het project De nieuwe toekomst nog niet gestart vanwege corona.

5. Ambitie en opgaven maatschappelijke opvang en vrouwenopvang Wat wil je realiseren aan gewenste beweging/ transformatie. Wat is je ambitie? Zie paragraaf 3.

6. Producten De aanbesteding Maatschappelijke Opvang is ingezet via een openbare aanbesteding waarbij iedere aanbieder die voldoet aan de getelde criteria in principe gegund wordt. Levering van ondersteuning vindt pas plaats nadat de CT getoetst heeft en de zorgaanbieder informeert om ondersteuning te mogen leveren. Betaling vindt plaats op basis van daadwerkelijk geleverde ondersteuning. Deze wijze van aanbesteding heeft als resultaat dat er 4 aanbieders MO gegund worden waarvan een ieder voor een deel daadwerkelijk ondersteuning levert. Welke producten willen we inkopen vanaf 2023: • Dag- en nachtopvang • 24-uurs opvangvoorzieningen MO in diverse vormen gericht op de functies zoals beschreven in paragraaf 3 (Observatie en Stabilisatie, Herstel en Groei, Begeleid wonen+). • Vrouwenopvang / opvang slachtoffers mensenhandel. Hierbij onderzoeken wat het beste past voor opvang van jonge moeders. • Logeerplekken (bedfunctie): lokale inkoop, maar moeten wij wel inkopen. (Via

programma brede aanpak dak- en thuisloosheid borgen).

•

Eventueel de toegang tot de MO/VO (ligt nu bij Kwintes, idee om analoog aan CT OMNV te doen, onderzoek volgt in Q3/Q4 2021)

Daarbij vinden we het volgende belangrijk: •

•

•

• •

Een minimaal aantal aanbieders waarmee we invulling kunnen geven aan partnerschap. De regio wil graag kortere lijnen tussen zorgaanbieders en gemeenten voor het individuele maatwerk realiseren. Dit betekent een opdracht tot inperking van het aantal aanbieders. Alleen door snelle transformatie kunnen gemeenten de kostenbeheersing realiseren. Ondersteuningsmogelijkheden binnen het volledige ondersteuningscontinuüm voor de MO-doelgroep. Beschikkingen door een regionale regiefunctie (heroriëntatie op de toegang MO, ook verkennen volgens model CT OMNV). In iedere gemeente voldoende aanbod. Met goede contacten/samenwerking met MO / VO aanbieders (voor de opvangdoelgroep) en Bemoeizorg, waarin

Startnotitie Inkoop Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang

19

•

• • •

•

tijdens trajecten voortdurend aandacht is voor de mogelijkheden tot actieve doorstroom. Met voldoende aandacht voor de administratieve taken, tijdige en correcte verantwoording (start/stop/signalen etc.). Data op orde. Aandacht voor ervaringsdeskundigheid en onafhankelijke cliëntondersteuning. Oog voor de gevolgen van bestaansonzekerheid als stress en beperkte executieve functies. staat centraal.

• • •

•

Aandacht voor werken met naasten en omgeving. Werken met de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling. Herstelgericht werken, de werkwijze van de aanbieder sluit aan bij het project Herstel. De uitkomsten van het project worden via afspraken over transformatieagenda opgenomen in de werkwijze van de aanbieder(s). Vraaggericht werken, de ondersteuningsbehoefte van de inwoner

7. Risicoparagraaf Onderdeel Druk op de opvang is hoog, beperken instroom

Risico’s - Onvoldoende opvangplekken

- Niet tijdig signaleren van problematiek

Beheersing - Zorgvuldige monitoring om tijdig (uitzonderingen) extra opvangplekken in te zetten is noodzakelijk. Kleinschalige opvang in regiogemeenten op orde, Voorkomen dat mensen uit regiogemeenten zich in Amersfoort inschrijven (goede regionale regiefunctie vormen) - Preventieve netwerkstructuur op orde: Goede samenwerking tussen alle ketenpartners op alle levensgebieden, en met name snel op kunnen schalen vanuit lokale basisinfrastructuur Stigmatisering aanpakken -Kennis van veiligheid in de lokale infrastructuur moet aanwezig zijn

Doorstroom richting tussenvoorzieningen

- Tekort aan doorstroomwoningen/ voorzieningen - Verschillende locaties zijn tijdelijk

- In samenwerking met coöperaties en particuliere vastgoedorganisaties woonruimte creëren, particuliere initiatieven betrekken. - Capaciteitsbehoefte verlagen door voldoende capaciteit bij andere functies (BW, Ambulant)

- Mensen die gebruik maken van de opvang, blijven er te lang (meer dan 3 maanden) van afhankelijk

- Organiseren dat inwoners snel richting vervolgplek kunnen doorstromen

Uitstroom zelfstandig wonen

Tekort aan woningen, waardoor mensen te lang afhankelijk blijven van de MO

Behoefte goed in kaart blijven brengen samen met programma wonen en zorg Woonproblematiek aanpakken in alle gemeenten op orde hebben, is geen opdracht voor regiogemeente als er geen meervoudige complexe problematiek speelt

Wachtlijsten bij vervolgfuncties

- Herstel van inwoner vlot niet doordat doorstroom en uitstroom stokt

- Behoefte aan aantallen zo scherp mogelijk in beeld krijgen en blijven monitoren -Uitbreiden capaciteit individuele kamers indien nodig

- Ook risico op terugkomen slaapzalen

Startnotitie Inkoop Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang

20

-Het doorlopende traject voor de verschillende levensgebieden is op orde (samenwerkingsafspraken met de regio) Overgang 18-/18+

Geen doorlopende ondersteuning Mensen kunnen uit beeld raken,

Afspraken met consortium en/of tussen verschillende perceelhouders maken dat dak boven hoofd nooit beëindigd wordt, zonder dat het vervolg georganiseerd is; altijd warme overdracht

Budget

Onvoldoende budget om ambities waar te maken

Alternatieve goedkopere oplossingen bedenken

Frictiekosten door af en toe leegstand Woonkansen

Budget in aanbesteding voor meenemen. Wordt niet benut wegens (tijdelijk) gebrek aan financiële middelen.

In overleg met corporaties vragen om huur tijdelijk te verlagen of tijdelijk gat opvullen met budget (kan ook naar maatwerkbudget gekeken worden of oplossingen als Bouwdepot).

i

Maatregelen Brede aanpak dak- en thuisloosheid in de periode 2020-2021 (waarschijnlijk verlenging tot aanbesteding?) Preventie 1 Initiatieven rond woningdeling. 2 Preventie van schulden en intensivering inzet financiële zorgverlening. 3 Afspraken met private verhuurders over voorkomen van huisuitzetting als gevolg van huurachterstanden. Toegang en activering, 4 Andere vormgeving toegang tot de opvang. gericht op (voorbereiding 5 Activering in de opvang. op) snellere uitstroom. Uitstroom/passende 6 Tijdelijk wonen voor mensen met een beperkte ondersteuningsvraag (bijvoorbeeld plekken in passantenpension, corporatiehotel of ‘pitstop’-locatie). 7 Gemengd wonen concepten 8 Begeleid wonen voor kwetsbare groep met intensieve begeleiding (haalbaarheidsstudie) 9 Housing First Toekomst 10 Heroriëntatie op de vormgeving van de dag- en nachtopvang

Startnotitie Inkoop Maatschappelijke Opvang en Vrouwenopvang

21