CConstaterende datBunschoten
Koppel je AI →
Document · PDF

B1 COA vastgoedgids 4-2-2026

Gemeenteraad 9 juli 2026, gemeente BunschotenBij agendapunt: Ingekomen stukken lijst A en B4.548 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Niet gevonden in dit document.

Het realiseren van een opvanglocatie COA vastgoedgids voor gemeenten | Januari 2026

Met de Spreidingswet hebben gemeenten sinds 1 februari 2024 een wettelijke taak in de opvang van asielzoekers. Meer gemeenten krijgen daardoor te maken met het zoeken naar een geschikt pand of juiste plek voor het realiseren van een opvanglocatie. Dat is best een uitdaging. In deze gids leest u meer over wat er allemaal komt kijken bij asielopvang, welke soorten opvang er zijn en hoe lang het duurt om een opvanglocatie te realiseren als het COA deze ontwikkelt.

Inhoud Deel 1 Introductie

Deel 2 Soorten opvang

Deel 3 Het proces

Deel 4 Soorten bouw

COA Vastgoedgids

2

Deel 1 Introductie

Er kunnen veel vragen zijn bij gemeenten over het realiseren van een opvanglocatie. Zijn er bijvoorbeeld wel geschikte locaties beschikbaar? Wordt het nieuwbouw of kunnen bestaande panden worden verbouwd? Hoe kan je als gemeente het gesprek aangaan met buurtbewoners en de rust bewaren? Hoe kunnen andere doelgroepen binnen de gemeente ook van de opvanglocatie profiteren? En hoe verloopt het bouwproces van een nieuwe locatie? Allemaal vragen naar aanleiding van de Spreidingswet waar het COA uw gemeente mee kan helpen.

Het COA heeft 30 jaar ervaring met de opvang en begeleiding van asiel­ zoekers en het realiseren van allerlei maten en soorten opvanglocaties. We laten in deze gids zien hoe een opvanglocatie voordelen kan bieden, geven een beeld van de soorten opvang en hoe we kunnen helpen van ontwerp tot uitvoering. Het COA staat klaar om uw gemeente met alle vraagstukken rondom de realisatie van een opvanglocatie te helpen.

Meer informatie Voor informatie over welke diensten het COA levert bij de opvang en begeleiding van mensen die in Nederland asiel aanvragen verwijzen we u naar de COA Dienstverleningsgids. Hierin staat ook beschreven welke taken bij gemeenten liggen. U vindt de COA Dienstverleningsgids in de Asielopvangwijzer voor gemeenten.

COA Vastgoedgids | Deel 1: Introductie

4

De meerwaarde van een opvanglocatie

Pluspunten van een opvanglocatie

Een opvanglocatie voor asielzoekers biedt maatschappelijke en economische kansen voor een gemeente. Uit ervaring en onderzoek blijkt bovendien dat een opvanglocatie kan zorgen voor verbinding in de lokale gemeenschap, ook na een beginperiode met weerstand.

Pluspunten + Naast opvang woonruimte voor verschillende doelgroepen + Arbeidsparticipatie van asielzoekers + Versterken van de gemeenschap + Economische impuls + Behoud van maatschappelijk en monumentaal vastgoed + Werkgelegenheid + Vergoeding voor gemeente + Duurzaamheid en biodiversiteit Woonruimte voor verschillende doelgroepen Een opvanglocatie kan ook gebruikt worden voor andere doelgroepen die woonruimte nodig hebben, zoals jongeren, studenten of spoed­zoekers. Een voorbeeld is de opvanglocatie in Oegstgeest, waar meerdere groepen samenwonen. Het mixen van asielzoekers met andere doelgroepen bevordert de sociale verbinding in de wijk en vergroot het draagvlak voor asielopvang. Ook werkt het COA samen met lokale woning­corporaties om deelgebruik mogelijk te maken.

COA Vastgoedgids | Deel 1: Introductie

Duurzaamheid en biodiversiteit Woonruimte voor verschillende doelgroepen

Vergoeding voor gemeente

Gemeente Arbeidsparticipatie

Werkgelegenheid

Versterken van de gemeenschap

Behoud van maatschappelijk en monumentaal vastgoed Economische impuls

5

leren en werken bewoners van de opvanglocatie, buurt­ bewoners en andere Utrechters samen. Asielzoekers en buurtgenoten nemen deel aan cursussen en activiteiten, zoals taallessen, naaiateliers en workshops. Het doel is snelle integratie en verbinding. Economische impuls De komst van een opvanglocatie geeft de gemeente (en de regio) een economische impuls. Het is goed voor extra banen en de instand­ houding van publieke voorzieningen. Asielzoekers ontvangen een financiële toelage om bijvoorbeeld boodschappen mee te kunnen betalen. Dit doen ze vooral in de buurt. Hier profiteert de lokale midden­ stand weer van. Arbeidsparticipatie Asielzoekers kunnen aan de slag bij bedrijven die een tekort hebben aan medewerkers. De meeste mensen die in Nederland asiel aanvragen willen graag werken en in de huidige krappe arbeids­ markt hebben veel werkgevers medewerkers hard nodig. In Nederland mogen asielzoekers na zes maanden (wordt drie maanden, vanaf 12 juni 2026) in de asielprocedure onder bepaalde voorwaarden werken. Ook kunnen asiel­ zoekers dan een BSN-nummer aanvragen. Werkgevers moeten daarnaast een tewerkstellingsvergunning (TWV) aan­vragen voor asielzoekers die nog in de asielprocedure zitten. Het COA heeft op dit moment (januari 2026) op bijna 130 locaties een meedoenbalie of meedoenbalie light­ waar bewoners worden gekoppeld aan vrijwilligerswerk

COA Vastgoedgids | Deel 1: Introductie

en ook steeds vaker aan betaald werk. In steden zoals Utrecht, Arnhem en Amsterdam zijn er vestigingen van A Beautiful Mess: een restaurant waar asielzoekers werkervaring opdoen en bezoekers kunnen genieten van gerechten uit diverse culturen. Versterken van de gemeenschap Een opvanglocatie is onderdeel van de lokale samenleving en biedt kansen om de sociale verbinding te versterken. Mensen die in Nederland asiel aanvragen kunnen als vrijwilligers werken in de gemeente, bijvoorbeeld in buurthuizen, lokale spor­tverenigingen of in buurtmoestuinen. Omgekeerd kunnen buurtgenoten als vrijwilligers in de opvang­ locatie werken, bijvoorbeeld door taal- of muziekles te geven. Een goed voorbeeld van integratie en verbinding is Plan Einstein van de gemeente Utrecht. Hier leven,

Behoud van maatschappelijk en monumentaal vastgoed Een opvanglocatie kan een oplossing zijn voor het behoud en herontwikkeling van markante gebouwen en monumenten. Vaak moet bestaand vastgoed opgeknapt en verbouwd worden om geschikt te zijn voor opvang. Dit biedt ook de mogelijkheid om het pand te verduurzamen. Het PLEM-gebouw in Maastricht is een karakteristiek monumentaal pand dat is verbouwd en verduurzaamd en kreeg er vijf nieuwe woonblokken bij. Het PLEM-gebouw is nu de grootste en meest duurzame opvanglocatie van Limburg. Zo kan de komst van een opvanglocatie bijdragen aan stedelijke ontwikkeling.

6

Werkgelegenheid Een opvanglocatie betekent werkgelegenheid voor (lokale) leveranciers. Een locatie met vierhonderd bewoners is goed voor ongeveer twintig arbeidsplaatsen. Ook is er personeel nodig voor bijvoorbeeld de bouw, onderhoud en beveiliging van gebouwen. De bedrijven die dit verzorgen, huren hun medewerkers vaak lokaal of regionaal in. Vergoeding voor gemeenten Gemeenten met een opvanglocatie krijgen extra geld van de rijksoverheid, bijvoorbeeld om onderwijs te regelen voor kinderen van asielzoekers. Daarnaast is er in de Spreidingswet een bonusregeling opgenomen, de Specifieke uitkering voor gemeenten (SPUK). Deze regeling is bedoeld voor gemeenten die méér duurzame opvangplaatsen dan de opgave reali­ seren. Of als er bijzondere opvangplaatsen gecreëerd worden, bijvoorbeeld voor minderjarige alleenstaande jongeren. Meer informatie over vergoedingen leest u op pagina 15.

Veiligheid en leefbaarheid Omwonenden maken zich vaak zorgen over de veilig­ heid. Uit ervaring en onderzoek, zoals dit onderzoek van de Universiteit van Tilburg, blijkt echter dat de meeste buurten weinig overlast ervaren van een COA-locatie. Als er toch signalen zijn dat de veiligheid in gevaar komt, dan neemt het COA dit zeer serieus. Veiligheid en leefbaarheid zijn prioriteiten voor zowel gemeenten als het COA.

Begeleiding en huisregels Om opvanglocaties veilig en leefbaar te houden, begeleidt het COA de bewoners. We geven voorlichting over veiligheid en leren bewoners hoe we in Nederland met elkaar omgaan. Bewoners moeten zich aan de huis­ regels houden. Op opvanglocaties voor alleenstaande minderjarige vluchtelingen is dag en nacht

begeleiding aanwezig. Op locaties met meer dan 100 bewoners per locatie is er permanente beveiliging. Elke locatie heeft korte lijnen met de lokale politie.

Draagvlak binnen de gemeente Asielopvang is een gevoelig onderwerp. Daarom is het belangrijk om omwonenden zo vroeg mogelijk bij de komst van een azc te betrekken. De gemeente kan de verwachtingen dan goed managen. Samen met de gemeentelijke voorlichters kan het COA uitleg geven tijdens omwonendenbijeenkomsten over de gekozen locatie, de omvang van de locatie en specifieke doelgroepen. Lees meer over wat wij doen op het gebied van veiligheid en leefbaarheid in de COA Dienstverleningsgids voor gemeenten te vinden in de Asielopvangwijzer voor gemeenten op coa.nl. Hier vindt u ook handige informatie over communicatie met buurtbewoners.

Duurzaamheid en biodiversiteit Bij het (ver)bouwen van een locatie met een lange termijn gebruiksduur hebben we aan­ dacht voor circulariteit, energieverbruik en hernieuw­ bare energie. Ook hebben we aandacht voor minder uitstoot van broeikasgassen door minder of ander vervoer van asielzoekers, medewerkers en goederen, het duurzaam bouwen en beheren van gebouwen, en het vergroten van de biodiversiteit op de locatie.

COA Vastgoedgids | Deel 1: Introductie

7

Deel 2 Soorten opvang

De verschillende soorten opvang Tijdens de asielprocedure vangen we asielzoekers op in verschillende soorten opvanglocaties:

1

Asielzoekerscentrum (azc) met aanmeldfaciliteiten • Hier melden asielzoekers zich aan om asiel aan te vragen, zoals in Ter Apel en Budel. • Alle asieldiensten binnen de keten werken hier samen. • Na een kort verblijf gaan asielzoekers naar vervolgopvang. Het COA streeft naar meerdere azc’s met aanmeldfaciliteiten verspreid door het land. Dit hoeven geen grote locaties te zijn. Met de invoering van het Migratiepact (12 juni 2026) is het de bedoeling dat asielzoekers na een kort verblijf op een azc met aanmeldfacilitei­ ten terecht komen op een vaste opvangplek en niet meer hoeven te verhuizen. Het is de bedoeling dat ze daar blijven tot er definitief antwoord is op hun asielaanvraag.

2

Azc regulier • Hier wonen asielzoekers tijdens hun asielprocedure en wachten ze op de beslissing. • Bij een positieve beslissing verhuizen ze binnen 14 weken naar een gemeente. • Bij een negatieve beslissing start de Dienst Terugkeer en Vertrek (DTenV) de terugkeerbegeleiding. Een azc kan ook kleinschalig zijn: kleinschalige opvang (kso) • Locaties voor minder dan circa 150 perso­ nen, en een looptijd van meer dan 5 jaar. • Bewoners wonen zelfstandiger, zonder vaste begeleiding, maar begeleiding komt regelmatig langs. • Vanaf 100 bewoners per locatie is er permanente beveiliging.

3

Azc met versnelde procedure • Hier worden asielzoekers opgevangen met een duidelijk kansarme asielaanvraag. • De asielketen werkt onder één dak en de inzet is gericht op terugkeer en vertrek.

4

Asielopvang voor jongeren die alleen naar Nederland zijn gekomen (amv) • Alleenstaande minderjarige vreem­ delingen (amv) verblijven eerst in een proces-opvanglocatie, daarna op kleine opvanglocaties. • De jongeren krijgen 24/7 begeleiding bij hun ontwikkeling naar volwassenheid en krijgen een jeugdbeschermer van stichting Nidos.

Meer informatie over kleinschalige opvang vindt u op coa.nl/kleinschalige-opvang en in de COA Dienstverleningsgids voor gemeenten op coa.nl.

COA Vastgoedgids | Deel 2: Soorten opvang

9

5

Noodopvang

Als er onvoldoende reguliere opvangplekken zijn, zetten we noodopvang in. • Tijdelijke opvang (korter dan 3 jaar) van lagere kwaliteit. • Locaties zijn vaak leegstaande kantoren, tijdelijke bouw of paviljoens. • Asielzoekers verhuizen daarna naar een reguliere opvanglocatie.

6

Duurzame gemeentelijke opvang (dgo)

Doorstroomlocaties voor statushouders

Met de Spreidingswet hebben gemeenten de mogelijkheid gekregen om zelf opvang te realiseren. Duurzame gemeentelijk opvang is een opvangvorm waarbij gemeenten een groot deel van de (begeleidings)taken op een azc op zich nemen. Dat gebeurt onder eindverantwoordelijkheid van het COA.

Nadat asielzoekers een positieve beslissing hebben gekregen, koppelt het COA hen binnen 2 weken aan een gemeente. Na de koppeling heeft de gemeente 10 weken de tijd om de huisvesting te regelen en 2 weken om de verhuizing te laten plaatsvinden. Als gemeen­ ten statushouders niet binnen deze tijd kunnen plaatsen in hun gemeente, is een doorstroom­ locatie een mogelijke huisvestingsoplossing.

Meer informatie over duurzame gemeentelijke opvang vindt u in de COA Dienstverleningsgids voor gemeenten op coa.nl.

• Tijdelijke verblijfplaatsen (maximaal 12 maanden) voor statushouders, dichtbij hun uiteindelijke woonplaats. • Gemeenten zijn verantwoordelijk voor doorstroomlocaties, niet het COA. • Huisvesting kan ook in combinatie met andere doelgroepen, zoals spoedzoekers, studenten of Oekraïense ontheemden. Interesse in het ontwikkelen van een doorstroomlocatie? Neem contact op met het ministerie van Asiel en Migratie: postbusdoorstroomlocaties@minjenv.nl

COA Vastgoedgids | Deel 2: Soorten opvang

10

Deel 3 Het proces

Het proces Het ontwikkelen van een opvanglocatie is veel meer dan stenen stapelen. Een goed ontwerp creëert ruimte voor ontmoetingen en is zo duurzaam mogelijk. De Spreidingswet heeft als doel om opvanglocaties eerlijk over het land te verdelen en voor meer structurele oplossingen te kiezen. Er zijn steeds meer gemeenten die met het COA samenwerken om asielopvang te realiseren. Lang voordat de eerste asielzoeker arriveert, zoeken we samen naar een geschikte locatie. Tijdens het hele proces, van concept tot realisatie, werken we nauw samen. Steeds vaker gaat het gesprek over hoe we circulair kunnen bouwen, en hoe de opvanglocatie ook andere doelgroepen (zoals studenten) of gemeentelijke behoeften (zoals sociale huurwoningen of buurtfaciliteiten) kan dienen. Met name voor kleinere gemeenten kan kleinschalige opvang een goede oplossing zijn, vooral in combinatie met een grotere opvang­ locatie in de buurt. Met al onze ervaring in het realiseren van asielopvang, weten we dat er geen standaardoplossing is. We richten ons op opvanglocaties die zowel voor de gemeente als het COA een win-win opleveren. Meer hierover leest u in de Asielopvangwijzer voor gemeenten.

COA Vastgoedgids | Deel 3: Het proces

Van eerste verkenning tot exploitatie van een locatie

Opstartfase

Behandelen potentiële vastgoedlocatie

Verkenningsfase vastgoed

Initiatieffase

1-2 maanden

1 maand

1-2 maanden

Bestuurlijk proces gemeente Verkennende gesprekken gemeente bestuurlijk

Verkennende gesprekken gemeente ambtelijk

Bestuurlijke gesprekken

Locatiekeuze

Voorbereiding participatie/ vergunningen

Betrekken B&W, raad en omwonenden

1

3

Vastgoedproces COA Potentiële locatie

Papieren en fysieke schouw

Haalbaarheidsadvies bestuurlijk vastgoedregisseur

Advies en besluit capaciteitsoverleg

Project opstartgesprek

Startnotitie

Ruimtelijke ordening onderzoeken

Haalbaarheids onderzoek

2

1 Onderhandelingsproces vastgoedeigenaar Verkennend gesprek vastgoedeigenaar

Gesprek met gemeente en vastgoedeigenaar start na capaciteitsoverleg = input voor de startnotitie. Vastgoedonderhandelingen.

Onderhandeling hoofdlijnenbrief

3 Het traject met de gemeenteraad en omwonenden wisselt sterk per

gemeente. De gemeenteraad zit vaak net voor of na het besluit over de haalbaarheid (betaalbaarheid en uitvoerbaarheid). B&W wil vaak zekerheid dat het COA doorzet, voordat ze naar de gemeenteraad (en omgeving) gaan.

12

Definitiefase

Voorbereidingsfase

Realisatiefase

1-10 maanden

1-24 maanden

1-24 maanden

Start exploitatiefase

Bestuurlijk proces gemeente Bestuursovereenkomst sluiten

Update gesprekken

Participatie en vergunningen*

Ingebruikname locatie

Update gesprekken

4

Monitoren en evalueren COA - gemeente

6

Vastgoedproces COA Selectie bouwteam/ aannemer

Voorontwerp

Definitief ontwerp

Vergunningen

Voorbereiding

Bouw

5

Inrichting

Opening deuren

Onderhoud

6

Onderhandelingsproces vastgoedeigenaar Eventuele verlenging huurcontract

Huur- of koopcontract sluiten

4 De bestuursovereenkomst wordt gesloten na het vaststellen van het haalbaarheidsonderzoek.

5 Het sluiten van de huur- of koopovereenkomst zit

6 Op deze datum start de financiële vergoeding via een decentrale uitkering vanwege de vestiging van een opvanglocatie.

doorgaans kort op de bestuursovereenkomst.

Het COA krijgt vaak de vraag hoe lang het duurt om een geschikt pand of bouwlocatie te vinden in een gemeente tot en met de oplevering van een locatie. Deze vraag is niet eenduidig te beantwoorden: de processen verschillen niet zoveel, maar de uitwerking van de verschillende scenario’s wel. Bovendien kunnen

COA Vastgoedgids | Deel 3: Het proces

* Vaak wordt dit al tijdens de initiatieffase opgepakt. Mogelijke ingediende bezwaren op door de gemeente afgegeven vergunningen of verleende ontheffingen kunnen soms zorgen voor flinke vertraging.

we te maken krijgen met onvoorziene situaties die vertragend werken, zoals de bodemgesteldheid, een elektriciteitsnet dat vol is, beschermde flora en fauna op de bouwlocatie of stikstof­beperkingen. Ook ­vergunnings- en participatieprocedures nemen soms veel tijd in beslag.

13

Onderzoek doen Als het COA vastgoed ontwikkelt en exploiteert, dan doen we dat in afstemming met de gemeente. Zodra een potentiële vastgoed­locatie bij het COA wordt aangeboden, bekijken we of er bestuurlijk draagvlak is. Daarnaast doen we deskresearch naar de ligging, de plattegronden, welke mogelijkheden het object voor gebruik biedt en welke vergunningen er zijn. De resultaten stemmen we af met de gemeente. Is de uitslag positief, dan volgt de fysieke schouw om een goede inschatting te kunnen maken van de technische staat. Komen de resultaten van de fysieke schouw overeen met die van de deskresearch, dan gaan we nadere (technische) onderzoeken doen, het bestuurlijk draagvlak verder peilen en gesprekken voeren met de vastgoedaanbieder over de kosten. Vervolgens wordt besloten of het zinvol is de locatie in ontwikkeling te nemen en te gaan realiseren. Meer informatie over de basiseisen waaraan gebouwen en terreinen moeten voldoen en het programma van eisen dat het COA nodig heeft om opvang te bieden aan asielzoekers vindt u op coa.nl/vastgoed.

Doorlooptijd projecten Voor elk project geldt dat het andere kenmerken heeft: denk aan capaciteit, de staat van het gebouw, het vergunningentraject, de bestuurlijke complexiteit, de ontwerp- en bouwtijd. Al deze kenmerken hebben invloed op de doorlooptijd van de verschillende activitei­ ten. Daarom is er niet één doorlooptijd van een project maar kent deze een bandbreedte (zie ook ‘hoofdstuk 4 Soorten bouw’):

COA Vastgoedgids | Deel 3: Het proces

• Ongeveer enkele maanden tot 3 jaar voor units of flexibele bouw • Ongeveer 1 tot 4 jaar voor de transformatie van een bestaand gebouw • Ongeveer 3 tot 5 jaar voor nieuwbouw (MJIP)

Hoe kunnen gemeente en COA samen de doorlooptijd versnellen? Tijdens het traject van concept naar realisatie van een opvanglocatie zijn er momenten die het proces vertragen. Het kan veel tijd schelen als het participatietraject met inwoners van de gemeente op een zorgvuldige en efficiënte manier wordt uitgevoerd. Ook het gedogen van vergunningen of het anticiperen op asielopvang in de omgevingsvisie kan helpen om (toekomstige) asielopvang sneller te realiseren. Onze vastgoedregisseurs verkennen graag de mogelijkheden met u. Ook vanuit het COA proberen we de doorloop­ tijden te versnellen als dat kan. Bijvoorbeeld door al in een vroeg stadium mee te kijken, of zelf actief op zoek te gaan naar een mogelijke geschikte locatie of vastgoed in uw gemeente.

Feiten en cijfers (januari 2026) • Er zijn – verspreid over het land – ongeveer 320 opvang­locaties. In sommige gemeenten hebben we verschillende opvang­locaties. • Het COA heeft 236 potentiële vastgoed­ locaties in behandeling, waarvan: • 124 in de verkennende fase, dwz desk­ research, eerste contact met gemeente en aanbieder, technisch onderzoek. Dit duurt twee tot acht weken. • 94 potentiële locaties in de initiatief- en definitiefase*. • 18 locaties in de realisatiefase, dwz selectie van aannemer, definitief ontwerp en ­uiteindelijke bouw*. • In de afgelopen 5 jaar heeft COA 61 nieuwe reguliere locaties geopend. Dit is exclusief noodlocaties. * De doorlooptijden van deze fases kunnen sterk wisselen, afhankelijk van het soort project en de omstandigheden.

Bent u geïnteresseerd in een omgevingsscan? Stuur dan een e-mail aan vastgoed@coa.nl.

14

Financiële vergoedingen Gemeenten met asielopvang hebben recht op een aantal financiële vergoedingen. De uitkering van deze vergoedingen loopt via het gemeentefonds.

Decentralisatie-uitkering De regels voor de financiële vergoedingen aan gemeenten met asielopvang zijn vastgelegd in de ‘Informatiebrief gemeenten wijzigingen Faciliteitenbesluit’. Elk jaar stelt het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) de normbedragen vast. Deze worden in september bekendgemaakt via de gemeentefonds-circulaires. Het COA vraagt gemeenten elk jaar om het aantal asielzoekers door te geven dat op 1 januari in de Basisregistratie Personen (BRP) staat ingeschreven. Op basis van deze gegevens berekent het COA de ­vergoeding voor dat jaar. De gemeente ontvangt hierover een brief en de betaling verloopt via een uitkering van het ministerie van BZK.

Vergoedingen bij een (bestuurs)overeenkomst met het COA Gemeenten die een (bestuurs)overeenkomst hebben met het COA voor asielopvang, zoals een asielzoekerscentrum, of een andere, aanvullende opvanglocatie zoals hotels, hebben recht op vergoeding. Het gaat om de volgende vergoedingen:

COA Vastgoedgids | Deel 3: Het proces

• Vergoeding capaciteitsplaatsen: Gemeenten ontvangen een vergoeding voor algemene voorzieningen zoals openbaar vervoer voor asielzoekers die niet in de BRP staan. Deze vergoeding compenseert de gelden die de gemeente daarvoor per inwoner ontvangt vanuit het gemeentefonds. • Vergoeding wooneenheden: Gemeenten krijgen een vergoeding om de gemiste inkomsten van onroerendezaakbelasting (ozb) te compenseren. 5 bewoners vormen samen 1 wooneenheid. • Vergoeding voor (vrijwilligers)werkgroepen: Gemeenten kunnen een eenmalige vergoeding aanvragen voor subsidie die zij verstrekken aan (vrijwilligers)werkgroepen die actief zijn op of voor de opvanglocatie. De hoogte van de vergoeding bedraagt € 454,00 x het aantal jaar van de bestuursovereenkomst. • Vergoeding voor voorlichtingskosten: Gemeenten ontvangen eenmalig € 11.345,– voor de voorbereidings­kosten van een nieuw opvangcentrum. • Huisvestingsbudget basisonderwijs: Gemeenten kunnen een budget aanvragen voor de huis­vestingskosten van basisonderwijs voor kinderen van asielzoekers. Dit kan bijvoorbeeld bij de opening van een nieuwe opvang­locatie of bij een toename van het aantal kinderen.

Extra bonussen vanuit de Spreidingswet In de Spreidingswet worden gemeenten met verschillende bonussen gestimuleerd om extra opvangplekken aan te bieden. Gemeenten kunnen deze bonussen vrij besteden. Dus ook aan een ander doel dan de opvang van asielzoekers. Gemeenten kunnen een vrij besteedbare bonus krijgen voor: • de duurzame opvangplekken (> 5jaar) die zij beschikbaar stellen bovenop hun opgave; • bijzondere opvangplekken, bijvoorbeeld voor alleenstaande minderjarige vluchtelingen (amv); • elke opvangplek die zij beschikbaar stellen boven de drempelwaarde van 75% van de provinciale opvangopgave. De bonus varieert van € 1.000 tot € 4.000 per plek en is afhankelijk van het soort opvangplekken en hoe lang de plek beschikbaar wordt gesteld. De uitkering van de bonus verloopt via het ministerie van Asiel en Migratie. Meer informatie is te vinden op rijksoverheid.nl

15

Deel 4 Soorten bouw

Het (ver)bouwen van een opvanglocatie Wij hebben veel ervaring met het bouwen van nieuwe locaties en het verbouwen van monumentale panden. Voor nieuwe opvanglocaties maken we tijdelijke woon­ units, passen we circulaire huisvesting toe en bouwen we duurzame wijkjes die niet als azc herkenbaar zijn. Bij het verbouwen van (monumentale) panden gaat het om de transformatie van bijvoorbeeld kloosters, bungalowparken, kazernes, gevangenissen en kantoren. We kiezen liever voor langjarige oplossingen, omdat die beter zijn voor de bewoners en beter voor de buurt.

5 soorten bouw

1

Noodopvang Als er niet genoeg plekken zijn in de reguliere opvang, wordt noodopvang ingezet. Dit zijn tijdelijke locaties met minder voorzieningen. Denk aan beurshallen, kantoren, hotels, tijdelijke units en zelfs schepen. Noodopvang wordt snel opgezet, maar is minder duurzaam en duurder dan andere vormen van opvang. Bewoners moeten vaker verhuizen, zijn minder zelfredzaam en integreren minder goed.

We onderscheiden 5 soorten bouw voor een opvang­ locatie. De belangrijkste afweging daarbij is voor welke termijn een locatie wordt ontwikkeld. Over het algemeen geldt: als het COA voor een langere periode een samenwerking met een gemeente aangaat, kunnen we meer waarde bieden.

• Tijdelijk, dus lagere kwaliteit en minder voorzieningen. • Minder goede opvang en begeleiding. • Onzekere toekomst voor bewoners, minder goede integratie. • Hoge kosten.

De vijf soorten zijn: 1. Noodopvang 2. Tijdelijke unitbouw 3. Transformatie van bestaande gebouwen 4. Circulaire huisvesting 5. Meerjaren Investeringsprojecten (MJIP)

Doorlooptijd tot oplevering: enkele maanden. Duur van gebruik: minder dan 3 jaar.

COA Vastgoedgids | Deel 4: Soorten bouw

17

2

Tijdelijke unitbouw Woonunits zijn standaardwoningen met sandwich­panelen als gevel. • Tijdelijk, dus lagere kwaliteit en minder voorzieningen. • Standaardformaat zorgt voor snelle bouw, maar minder aanpassingen mogelijk. • Minder geschikte huisvesting voor onder­ steunende functies en ketenpartners. Doorlooptijd tot oplevering: enkele maanden tot 3 jaar. Duur van gebruik: tot 10 jaar.

COA Vastgoedgids | Deel 4: Soorten bouw

18

3

Transformatie van bestaande gebouwen Bij transformatie gaat het om geschikt maken van bestaande gebouwen voor de opvang van asiel­zoekers. Denk aan het inbouwen van binnen­ wanden en het herzien van de installaties. Het COA maakt onderscheid tussen logies en appartemen­ ten. Logies heeft gecentraliseerde voorzieningen, terwijl appartementen meer privacy bieden. • De bestaande situatie bepaalt de aanpassingsmogelijkheden. • Duurzame huisvesting voor asielzoekers en andere toekomstige bewoners. Doorlooptijd tot oplevering: 1 tot 4 jaar. Duur van gebruik: langer dan 5 jaar.

COA Vastgoedgids | Deel 4: Soorten bouw

19

4

Circulaire huisvesting Onder circulaire huisvesting verstaan we gebouwen met een duurzame kwaliteit die neergezet kunnen worden op permanente en tijdelijke locaties. De gebouwen zijn aanpasbaar, verplaatsbaar en multi-inzetbaar en daardoor dus flexibel in te zetten. De aanpasbaarheid is zowel in de ontwerpfase als de realisatiefase. Er zijn drie typen gebouwen: • grondgebonden woningen, ook wel rijtjeshuizen; • gestapelde woningen, ook wel appartementen; • gebouwen zonder woonbestemming met onder andere kantoren en lesruimte. Deze woonoplossingen zijn van goede kwaliteit, flexibel, duurzaam en kunnen hergebruikt worden voor andere groepen, zoals studenten of jongeren. Dit type woningbouw is geschikt voor langdurig gebruik en helpt bij sociale verbinding in de wijk. Zo kunnen we tegen beperkte kosten flexibele opvangcapaciteit aanhouden.

COA Vastgoedgids | Deel 4: Soorten bouw

Een aandachtspunt: de ondergrondse en bovengrondse terreinvoorzieningen en infrastructuur moeten per locatie opnieuw aangelegd worden. Daarom zetten we deze vorm in vanaf 5 jaar. • Duurzaam circulair concept, tijdelijk in te zetten, maar met permanente kwaliteit. • Flexibele woningen kunnen verplaatst worden of makkelijk worden aangepast naar sociale woningbouw. • Ruimte voor gemeenschappelijke, sociale en maatschappelijke activiteiten van omwonenden en bewoners, mits de exploitatietijd lang genoeg is. Doorlooptijd tot oplevering: 1 tot 3 jaar. Duur van gebruik: langer dan 5 jaar.

20

De voordelen van circulaire huisvesting: • Korte bouwtijd De gebouwen worden grotendeels in de fabriek gemaakt. Er zijn daardoor weinig bouwactiviteiten tijdens de bouw. • Verplaatsbaar en herbruikbaar De gebouwen kunnen nadat ze zijn geplaatst weer uit elkaar worden gehaald en indien nodig worden verplaatst. • Aantrekkelijke uitstraling van de gebouwen Fijnere en betere leefomgeving voor bewoners, omwonenden en medewerkers. Dit helpt bij sociale verbinding in de wijk. • Geschikt voor herbestemming Doordat woningen voldoen aan het permanente bouwbesluit zijn de woningen geschikt voor herbestemming. Na gebruik voor asielopvang kunnen woningen bijvoorbeeld worden overgedragen aan een woningbouwcorporatie die ze vervolgens kan verhuren. • Ruimte voor sociale en maatschappelijke activiteiten Als de exploitatietijd lang genoeg is kunnen er ruimtes voor sociale en maatschappelijke activiteiten van omwonenden en bewoners opgenomen worden.

COA Vastgoedgids | Deel 4: Soorten bouw

21

5

Meerjarige integrale projecten (MJIP) Dit zijn duurzame woonwijken met buurtvoor­ zieningen die, na vertrek van het COA, als normale woon­wijken kunnen functioneren. Ze bevorderen de integratie van asielzoekers vanaf dag 1. Deze projecten hebben een doorlooptijd van ongeveer 4 jaar, omdat er vaak nog weinig infrastructuur aanwezig is. Ook moeten veelal bestemmings­ planprocedures doorlopen worden. Met deze aanpak kunnen we opvanglocaties bouwen die zowel voor de gemeente als voor het COA voordelig zijn, én die bijdragen aan een goede leefomgeving voor iedereen.

• MJIP kan een vliegwiel zijn voor gebieds­ ontwikkeling of stedelijke uitbreiding. Doorlooptijd tot oplevering: 3 tot 5 jaar. Duur van gebruik: 20 tot 50 jaar

• Duurzame en kwalitatieve vorm van wonen en leven voor de lange termijn. • Groene en veilige woonomgeving. • Bevordert gezonde integratie. • Ruimte voor gemeenschappelijke sociale en maatschappelijke activiteiten van omwonenden en bewoners, mits de exploitatietijd lang genoeg is. • Toekomstige zekerheid voor huisvesting van bewoners. • Mogelijke huisvesting voor verschillende doel­ groepen, zoals asielzoekers, spoedzoekers en starters.

COA Vastgoedgids | Deel 4: Soorten bouw

22

Contact Wilt u meer weten over verschillende bouw- of opvangmogelijkheden in uw gemeente? Onze vastgoedadviseurs gaan graag met u in gesprek. Neem contact op met onze vastgoedadviseurs via vastgoed@coa.nl. In onze Asielopvangwijzer voor gemeenten vindt u uitgebreide informatie over het openen van opvanglocaties, de basisvereisten voor vastgoed, financiële regelingen, communicatie naar omwonenden en antwoorden op veelge­ stelde vragen. In onze COA Dienstverleningsgids voor gemeenten vindt u meer informatie over de diensten die het COA biedt en de taken die bij gemeenten liggen. U vindt de gids in onze Asielopvangwijzer voor gemeenten op coa.nl Wilt u direct een COA-medewerker spreken? Bel de COA-informatielijn op 088 – 715 70 00 (bereikbaar van maandag tot en met vrijdag van 8.00 tot 17.00 uur). Heeft u al een mogelijke locatie of vastgoed op het oog voor de opvang van asielzoekers? Dan kunt u dat direct aanmelden via het online formulier op onze website. We kunnen dan snel beoordelen of het vastgoed voldoet aan de minimale eisen voor ons vastgoed.

Meer weten? Scan de QR-code.

Waar staat het COA voor bij het realiseren van een opvanglocatie? Snelle en daadkrachtige procesbegeleiding •

Jarenlange ervaring met de opvang en begeleiding van asielzoekers.

•

Het vinden en ontwikkelen van een opvanglocatie in uw gemeente. Van zoektocht tot realisatie.

•

Realistisch meedenken over de beste opvanglocatie voor uw gemeente.

•

Advies hoe om te gaan met weerstand bij omwonenden.

•

Ervaring in de vastgoedbranche en een lokaal netwerk met vastgoedeigenaren en andere betrokkenen.

•

Het beoordelen van potentiële locaties op hun geschiktheid.

•

Het onderhandelen over huur of koop van gronden en gebouwen, en het opstellen van contracten.

•

Het opstellen van bestuursovereenkomsten en voorbereiding op interne besluitvorming.

Colofon Uitgave van het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) Januari 2026 Copyright fotografie: Mariette Carstens en Jan Scheerder

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/17082023/2