E19 B&W Raadsinformatiebrief Evaluatie VTH-beleid- D433087

Gemeenteraad Brummen

Brummen Ons kenmerk Uw kenmerk Onderwerp

Verzonden d.d.: 11 april 2024 : 9 april 2024 : Z097276/D431131 : : Raadsbrief evaluatie VTH-beleidsplan 2015-2019

Geachte raadsleden, Onderwerp 'Beleidsevaluatie & Periodeverslag Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving, gemeente Brummen 2019-2023' (hierna: VTH-evaluatie) van het geldende beleid ten aanzien van Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving (hierna: VTH). Het geldende VTH-beleid bestaat uit het beleidsplan ‘Vergunningen, Toezicht en Handhavingsbeleid, fysieke leefomgeving 2015-2019, gemeente Brummen’ (hierna: VTH-beleidsplan) & het ‘Uitvoeringsprogramma Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving 2019’ (hierna: VTH-uitvoeringsprogramma) Aanleiding Volgens de verplichting uit het Omgevingsbesluit brengen wij verslag aan u uit over het bereiken van de doelen in het VTH-beleidsplan en over de uitgevoerde werkzaamheden op het gebied van VTH over de periode 2019-2023. De basis voor de evaluatie is het geldende VTH-beleidsplan en het geldende VTHuitvoeringsprogramma. Door middel van deze raadsinformatiebrief wordt u op de hoogte gebracht en voldoen wij aan deze wettelijke verplichting. Kernboodschap Geëvalueerd wordt het geldende VTH-beleid voor de gemeente Brummen. Het geldende VTH-beleid bestaat uit twee beleidsstukken: • Het VTH-beleidsplan schetst het kader waarbinnen het team VTH van gemeente Brummen haar taken op het gebied van vergunningverlening, toezicht en handhaving binnen het Omgevingsrecht en de APV en Bijzondere Wetten uitvoert.

Met dit VTH-beleidsplan willen wij transparant zijn over wat we doen, waarom we het doen, welke keuzes we maken bij het uitvoeren van onze VTH-taken. Zo bepalen we welke activiteiten prioriteit hebben en welke acties worden ondernomen. Daarnaast hebben we een aantal doelstellingen gesteld. • Het VTH-uitvoeringsprogramma laat aanvullend daarop zien hoe VTH wordt ingezet om deze doelen te bereiken en welke projecten er worden uitgevoerd. Concreet wordt er in een VTHuitvoeringsprogramma ingegaan op bijvoorbeeld de beschikbare personele capaciteit, beschikbare financiële capaciteit, geraamde VTH-werkzaamheden, een programma Vergunningverlening en een programma Toezicht & Handhaving.

Engelenburgerlaan 31 6971 BV Brummen Postbus 5 6970 AA Brummen Telefoon (0575) 56 82 33 Fax (0575) 56 82 88 E-mail: gemeente@brummen.nl

Z097276/D431131

Blz. 2

De evaluatie bestaat uit twee delen: •

•

In het eerste deel wordt geëvalueerd het geldende VTH-beleidsplan. Deze is in 2015 vastgesteld. Samengevat beschreven worden de doelstellingen, uitgangspunten, afbakening en de beleidsmatige invulling van de VTH-werkzaamheden. Vervolgens worden de relevante ontwikkelingen op het gebied van VTH genoemd en daarbij de noodzaak tot het opstellen van een nieuw VTH-beleidsplan. In het tweede deel wordt geëvalueerd het ‘Uitvoeringsprogramma Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving 2019’ over de periode 2019-2023. Beschreven wordt de ambtelijke capaciteit van het VTH-team tussen 2019-2023, de geraamde VTH-werkzaamheden en de daadwerkelijke VTHwerkzaamheden. Dit cijfermatig overzicht wordt aangevuld met bevindingen van de desbetreffende vakspecialisten.

Het Omgevingsrecht bepaalt verschillende procescriteria. Deze procescriteria samen vormen de VTHbeleidscyclus, de zogeheten BIG 8. Om te komen tot een sluitende beleidscyclus moet er allereerst een VTH-beleidsplan zijn vastgesteld. Dit beleid vormt vervolgens de basis van de jaarlijkse VTHuitvoeringsprogramma’s. Hiervan moet vervolgens jaarlijks worden geëvalueerd. Met behulp van het jaarverslag wordt het beleid geëvalueerd en zo nodig bijgesteld. Op basis van de evaluatie is onze algemene conclusie dat er binnen de gemeente Brummen de afgelopen jaren onvoldoende grip is geweest op VTH-taken. Het geldende VTH-beleidsplan is sinds 2019 onvoldoende geactualiseerd, er is sinds 2019 geen uitvoeringsprogramma geweest en er heeft ook geen evaluatie plaatsgevonden. In de afgelopen jaren is er geen sprake geweest van een sluitende VTHbeleidscyclus. Inmiddels heeft de ambtelijke organisatie op dit gebied concrete stappen gezet. Op het moment van opstellen van deze evaluatie is er een eerste aanzet gedaan tot het opstellen van een nieuw VTHbeleidsplan voor de periode 2024-2028. Eventuele op- of aanmerkingen van u op deze evaluatie worden hierin meegenomen. Na de inwerkingtreding van dit beleidsplan wordt er door ons een uitvoeringsprogramma opgesteld.

Het sluiten van de VTH-beleidscyclus ligt door het opstellen van de bovengenoemde beleidsstukken voor de gemeente Brummen binnen handbereik. In de toekomst zal eenzelfde assertieve aanpak noodzakelijk zijn. Voor een sluitende beleidscyclus zal er elk jaar een VTH-uitvoeringsprogramma en VTH-evaluatie moeten worden opgesteld. Tevens moet waar nodig het VTH-beleidsplan worden aangepast op basis van de evaluatie. Op deze manier ontstaat er een sluitende VTH-beleidscyclus in lijn met het geldende Omgevingsrecht. Ook kunnen er zo in de toekomst binnen het VTH-team de benodigde stappen gezet blijven worden, om zo zijn werk concreet en actueel te kunnen blijven uitvoeren. Disclaimer Normaal gesproken dient de VTH-evaluatie als terugblik op de doelstellingen uit het geldende VTHbeleid. Bekeken wordt of de acties zijn uitgevoerd en of de doelstellingen daarmee zijn gehaald. De uitkomst van de evaluatie dient vervolgens als startpunt voor nieuw VTH-beleid. Dit betekent dat er voor een volledige evaluatie een in het voorgaande jaar vastgesteld uitvoeringsprogramma nodig is. De gemeente Brummen heeft sinds 2019 geen concreet uitvoeringsprogramma meer bestuurlijk vastgesteld. Dit betekent dat het onvoldoende mogelijk is om op adequate wijze verantwoording af te leggen over de werkzaamheden die op basis van de uitvoeringsprogramma's zouden moeten zijn verricht/uitgevoerd.

Noch kunnen gestelde doelen adequaat geëvalueerd worden. Tevens kan geconcludeerd worden dat de relevante cijfers niet in elk geval een volledig beeld schetsen. Zo is de ambtelijke organisatie in 2019 overgestapt van het zaaksysteem Squit XO naar Decos JOIN. De daadwerkelijke VTH-werkzaamheden over 2019 zijn hierdoor niet in beeld te brengen. Ook anno 2024 bestaan er binnen de ambtelijke organisatie twijfels over of de VTH-werkzaamheden volledig in beeld gebracht zijn.

Z097276/D431131

Blz. 3

Deze factoren maken dat verantwoording over de periode 2019-2024 dan ook meer in algemene termen beschreven wordt. Dit gebeurt op basis van een aantal bevindingen, opgedane (praktijk)ervaringen en cijfers. De relevante cijfers komen voort uit de gehanteerde zaaksystemen. Voor bevindingen en ervaringen zijn diverse individuele gesprekken gevoerd. Om ervoor te zorgen dat de VTH-evaluatie in de toekomst wel volledig is, is een plan van aanpak opgesteld. Vervolgprocedure raad Op basis van de evaluatie en eventuele reactie daarop van u wordt door ons een nieuw VTH-beleidsplan opgesteld voor de beleidsperiode 2024-2028. Het VTH-beleidsplan bevat de missie, doelen, prioriteiten, uitgangspunten en strategieën voor de komende beleidsperiode. Het VTH-beleidsplan wordt t.z.t. voor vaststelling aan u voorgelegd. Op basis van het t.z.t. vastgestelde VTH-beleidsplan wordt door ons een VTH-uitvoeringsprogramma opgesteld. Deze wordt t.z.t. aan u ter kennisgave voorgelegd. Op basis van deze nieuw beleidsstukken wordt in 2025 door ons een VTH-evaluatie over 2024 opgesteld. Deze wordt t.z.t. aan u ter kennisgave voorgelegd. Met vriendelijke groeten, burgemeester en wethouders van Brummen,

H. Matser secretaris

G.J.M. van Rumund burgemeester

Beleidsevaluatie & Periodeverslag Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving, gemeente Brummen 2019-2023

1 Inleiding Het huidige Beleidsplan Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving (hierna: VTHbeleidsplan) van de gemeente Brummen was opgesteld voor de beleidsperiode 2015-2019. Oorspronkelijk was het de bedoeling een nieuw VTH-beleidsplan op te stellen tegelijkertijd met de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Nu deze inwerkingtreding verschillende keren is uitgesteld, betekende dat hetzelfde voor een nieuw VTH-beleidsplan. Inmiddels is de Omgevingswet op 1 januari 2024 definitief in werking getreden. Met het oog op deze inwerkingtreding is de ambtelijke organisatie van de gemeente Brummen eind 2023 begonnen met het opstellen van een nieuw VTH-beleidsplan, bijhorend uitvoeringsprogramma en een jaarverslag over de vorige beleidsperiode. Onderdeel van dit proces is een evaluatie van het geldende VTH-beleid. 1.1 Doel evaluatie Deze evaluatie moet dienen als terugblik op de doelstellingen uit het VTH-beleidsplan1 en het meest recente uitvoeringsprogramma.2 Het uitwerken van de uitvoerings- en handhavingsstrategie in een VTH-uitvoeringsprogramma is een jaarlijkse verplichting onder het (nieuwe) Omgevingsbesluit.3 Elk jaar moet er een VTH-evaluatie worden opgesteld. De evaluatie dient als basis voor het actualiseren, bijstellen en aanscherpen van het geldende VTH-beleidsplan en is het startpunt voor het jaarlijks op te stellen uitvoeringsprogramma.

De noodzaak tot evaluatie en het tijdig opstellen van nieuw VTH-beleid is wettelijk vastgelegd in het Omgevingsbesluit. Met deze evaluatie sluit de gemeente Brummen aan bij de wettelijke eisen. 1.2 Vat krijgen op VTH De gemeente Brummen heeft sinds 2019 geen concreet uitvoeringsprogramma meer bestuurlijk vastgesteld. Ook is de ambtelijke organisatie in 2019 overgestapt van het zaaksysteem Squit XO naar Decos JOIN. Dit heeft er voor gezorgd dat de documentatie van verschillende VTH-werkzaamheden niet volledig is. Deze twee factoren maken dat het onvoldoende mogelijk is om op adequate wijze verantwoording af te leggen over de werkzaamheden die op basis van de uitvoeringsprogramma's zouden moeten zijn verricht/uitgevoerd. Noch kunnen gestelde doelen adequaat geëvalueerd worden. Verantwoording over deze jaren wordt dan ook meer in algemene termen beschreven.

1

Wanneer er in dit stuk gesproken wordt over VTH-beleidsplan wordt bedoeld het VTH-beleidsplan 20152019. Een nieuw VTH-beleidsplan over de beleidsperiode 2024-2028 is op dit moment in ontwikkeling. 2 Wanneer er in dit stuk gesproken wordt over uitvoeringsprogramma wordt bedoeld het uitvoeringsprogramma 2019. Een nieuw uitvoeringsprogramma over 2024/2025 is op dit moment in ontwikkeling. 3 Vóór de inwerkingtreding van de Omgevingswet was deze wettelijke verplichting ondergebracht in het Besluit Omgevingsrecht (Bor) en Ministeriële regeling omgevingsrecht (Mor).

2

Gezien de bovengenoemde beperkingen geeft deze evaluatie een cijfermatig overzicht over de afgehandelde zaken op het gebied van VTH over de periode 2019-2023. Daarnaast wordt bekeken en beschreven hoe de toekomstige evaluaties van het uitvoeringsprogramma en het daaropvolgende jaarverslag beter kan worden gerealiseerd. Deze evaluatie dient hiermee als eerste aanzet om in de toekomst meer vat te krijgen op de VTH-taken en VTH-cyclus. 1.3 Leeswijzer De evaluatie bestaat uit twee delen. Samen maken deze twee delen de evaluatie over het VTH-beleidsplan en de uitgevoerde VTH-werkzaamheden in de periode 2019-2023. Immers, hoewel het VTH-beleidsplan is vastgesteld in 2015, is de meest recente evaluatie is uitgevoerd in 2019. Deze laatstgenoemde evaluatie is in onderstaande hoofdstukken meegenomen. Hoofdstuk 2 is deel een van de evaluatie. In dit hoofdstuk wordt beschreven de evaluatie van de nota ‘Vergunningen, Toezicht en Handhavingsbeleid, fysieke leefomgeving 2015-2019, gemeente Brummen’. Dit beleid is in 2015 vastgesteld en is nog steeds het geldende VTHbeleidsplan voor de gemeente Brummen. Samengevat worden de doelstellingen, uitgangspunten, afbakening en de beleidsmatige invulling in het VTH-beleidsplan. Vervolgens worden geschetst de relevante ontwikkelingen op het gebied van VTH.

Deze ontwikkelingen maken dat er inmiddels een noodzaak bestaat voor het opstellen van een nieuw VTHbeleidsplan en uitvoeringsprogramma. Deze noodzaak tot actualisatie staat beschreven in de laatste paragraaf. Hoofdstuk 3 is deel twee van de evaluatie. In dit hoofdstuk wordt beschreven het VTHjaarverslag over de periode 2019-2023. Geëvalueerd wordt het ‘Uitvoeringsprogramma Vergunningverlening, Toezicht & Handhaving 2019’ over de periode 2019-2023. Beschreven wordt de ambtelijke capaciteit van het VTH-team tussen 2019-2023, de geraamde VTHwerkzaamheden en de daadwerkelijke VTH-werkzaamheden. Dit cijfermatig overzicht wordt aangevuld met bevindingen van de desbetreffende vakspecialisten. In hoofdstuk 4 wordt beschreven een plan van aanpak om in de toekomst meer vat te krijgen op de VTH-taken. Dit plan van aanpak bestaat uit twee delen. Het eerste deel beschrijft de registratie van activiteiten in de relevante zaaksystemen. Het tweede deel beschrijft het aansluiten bij de in het Omgevingsbesluit gestelde eisen rondom boring en evaluatie.

3

2. Evaluatie ‘VTH-beleid, Fysieke leefomgeving 2015-2019' In het VTH-beleidsplan is beschreven hoe de gemeente Brummen de afgelopen jaren invulling heeft gegeven aan zijn taken op het gebied Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving. Het beleidsplan bestaat uit verschillende onderdelen, die hieronder (samengevat) staan beschreven. 2.1 Doelstellingen en uitgangspunten Het VTH-beleid kent een jaarlijks cyclisch proces van evaluatie en bijstelling. Het is erop gericht om de personele en financiële capaciteit voor de VTH-taken optimaal in te delen. Het hoofddoel van het VTH-beleid van de gemeente Brummen is gericht op het bewerkstelligen van een veilig, gezond en leefbaar woon-, werk- en leefklimaat in de gemeente. Dit heeft zich vertaald in een viertal subdoelen:

• Het voorkomen en opheffen van gevaar, hinder/overlast en schade voor burgers, bedrijven en instanties, die het gevolg zijn van het overtreden van regels van omgevingsrecht;

• Het behoud c.q. herstel van een goed woon- en leefmilieu en andere omgevingskwaliteiten, die als gevolg van het overtreden van de regels van omgevingsrecht onder druk (kunnen) komen te staan;

• Het voorkomen/opheffen van maatschappelijke gevoelens van angst, ongerustheid en ergernis, die gevoed worden door de omstandigheid, dat regels van omgevingsrecht overtreden worden;

• De waarborging van rechtsgelijkheid. Om deze doelstellingen te bereiken, zijn er een aantal uitgangspunten geformuleerd. Deze hebben in de afgelopen jaren als basis heeft gefungeerd voor het VTH-beleid. De uitgangspunten zijn onderverdeeld in algemene uitgangspunten, strategische uitgangspunten en tactische uitgangspunten. Zie voor deze uitgangspunten bijlage I. 2.2 Afbakening Het geldende VTH-beleidsplan heeft betrekking op de fysieke leefomgeving. Het omvat een viertal beleidsvelden. Deze beleidsvelden zijn: Bouwen en Ruimtelijke Ordening (RO); Brandveiligheid; Algemene Plaatselijke Verordening (APV)/bijzondere wetten en Milieu. Hieronder vallen niet de volgende taakvelden: Kinderopvang en peuterspeelzalen; Leerplichtwet; Preventie en Handhavingsplan Drank en Horeca; uitvoerende milieutaken en Veiligheidsbeleid.

4

2.3 Beleidsmatige invulling huidig VTH-beleid 2.3.1 Het vergunningenbeleid Onderdeel van het geldende VTH-beleidsplan is het vergunningenbeleid. Met dit beleid wordt beoogd dat vergunde activiteiten veilig, gezond en gebruikersvriendelijk zijn voor de ruimtelijke omgeving. Ook moet de besluitvorming, motivering en de voorbereiding van besluiten zo eenvoudig als mogelijk zijn voor alle betrokkenen. Het vergunningenbeleid heeft twee vormen. De eerste vorm ziet op het vergunningenproces onder de Wabo. Een omgevingsvergunningaanvraag wordt ingediend via het Omgevingsloket Online (OLO). Deze wordt doorgezet naar de ambtelijke organisatie en geregistreerd in JOIN. Na deze registratie wordt de aanvraag doorgezet naar de Wabo-coördinator. In geval van een juiste aanvraag start de inhoudelijke beoordeling. Het relevante toetsingskader bestaat hier uit het Bouwbesluit 2012, Bouwverordeningen, het gemeentelijke welstandsbeleid en een bestemmingsplantoets. De tweede vorm ziet op de vergunningprocedure rondom de APV. Dit proces is vergelijkbaar met die onder de Wabo. Het verschil zit in de inhoudelijke toetsingskaders en behandeltermijnen. In dit geval is de APV namelijk het onderliggende beleid. Voorbeelden zijn het evenementen-, standplaatsen- en reclamebeleid. 2.3.2 het handhavingsbeleid In het huidige VTH-beleidsplan zijn verschillende uitgangspunten opgenomen t.a.v.

het handhavingsbeleid. De gemeente Brummen hanteert het model van het adequate handhavingsproces, ofwel het model van de dubbele regelkring. Deze regelkring bevat zeven stappen. Deze stappen vormen samen op beleids- en uitvoerend niveau een cyclus van beleidsvorming, planning, uitvoering, evaluatie en bijstelling. 2.3.3 Ketenpartners De gemeente Brummen werkt ten aanzien van het huidige beleidsplan samen met verschillende ketenpartners. Dit zijn onder andere de Omgevingsdienst Veluwe IJssel (OVIJ, inmiddels overgegaan in de Omgevingsdienst Veluwe), de Provincie Gelderland, het Waterschap Vallei en Veluwe, de (Milieu)politie, de Veiligheidsregio Noord- en OostGelderland en buurtgemeenten Voorst, Lochem en Zutphen. 2.3.4 Prioritering Op basis van een risicoanalyse is een prioritering opgesteld. De prioritering brengt sturing t.a.v. de (beperkte) handhavingscapaciteit. Op het gebied van Bouwen en Ruimtelijke ordening lag er een hoge prioriteit op de illegale bouw, illegale bewoning en illegaal gebruik. Op het gebied van Brandveilig gebruik gebouwen lag er een hoge prioriteit op Bijeenkomsten horeca 50-250 personen, industrie gevaarlijke stoffen en logiesfunctie 5-50 personen. Op het gebied van APV/bijzondere wetten lag er een hoge prioriteit op het organiseren van de kermis, evenementenvergunningen en illegaal nuttigen alcoholhoudende dranken.

De prioritering is bijgevoegd in Bijlage II.

5

2.3.5 Nalevingsstrategie In het huidige VTH-beleidsplan is een nalevingsstrategie opgenomen. Deze is onderverdeeld in een toezicht-, sanctie- en gedoogstrategie. De Landelijke Handhavingsstrategie (hierna: LHS) is leidend geweest bij het opstellen van de nalevingsstrategie. 2.4 Noodzakelijkheid actualisatie VTH-beleid 2.4.1 Conclusie evaluatie 2019 De meest recente evaluatie van het huidige VTH-beleidsplan was opgesteld in 2018/2019 in kader van het opstellen van het uitvoeringsprogramma. De conclusie in die evaluatie was dat de reikwijdte en doelstellingen van het VTH-beleidsplan anno 2019 nog voldoende actueel waren. De reikwijdte gaf nog voldoende het ‘VTH-speelveld’ aan. Ook waren de doelstellingen nog zodanig geformuleerd dat de gemeente Brummen en het VTH-team er in de jaren daarna nog voldoende mee vooruit zouden moeten kunnen. De uitgangspunten in het huidige beleidsplan werden bovendien gezien als voldoende actueel, helder en werkbaar. Deze konden daarmee nog voldoende als basis dienen om een juiste uitvoering te geven aan het VTH-taakveld. Daarnaast was de afbakening tussen de verschillende interne en externe ketenpartners voldoende duidelijk en werkbaar. Wel werd aandacht gevraagd voor ouder onderliggend beleid en de (toen al aangekondigde) komst van de Omgevingswet. In de evaluatie werd een algemeen uitgangspunt opgesteld bij de uitvoering van de VTH-taken.

Dit uitgangspunt zag op het (blijven) werken aan een continué verbetering, dat vooral gericht moest zijn op dienstverlening en proceskwaliteit. Hierbij moest tijdig worden geanticipeerd op nieuwe ontwikkelingen. 2.4.2 Recente en toekomstige ontwikkelingen Het in de vorige paragrafen kort uiteengezette VTH-beleidsplan is opgesteld op basis van verschillende (toentertijd relevante) ontwikkelingen. Het feit dat het VTH-beleidsplan is vastgesteld in 2015 maakt dat veel van deze ontwikkelingen inmiddels achterhaald zijn dan wel actualisatie behoeven. Zicht op nieuwe ontwikkelingen en consequenties daarvan zorgen ervoor dat VTH-beleid actueel blijft, waar nodig aangepast kan worden en daardoor de ambtelijke organisatie beter in kan spelen op dat wat relevant is. Ontwikkelingen anno 2024 zijn inmiddels bepalend voor nieuw op te stellen VTH-beleid en daarmee de VTH-werkzaamheden. Al deze ontwikkelingen hebben invloed op het VTH-beleid en de manier van (samen)werken binnen het VTH-team. Recente ontwikkelingen zijn verschillend van aard; Belangrijke juridische ontwikkelingen zijn bijvoorbeeld de inwerkingtreding van de Omgevingswet (die o.a. de Wabo vervangt) en Wet kwaliteitsborging voor het Bouwen (hierna: Wkb). Deze ontwikkelingen brengen nieuwe wettelijke eisen met zich mee op het terrein van VTH.

Deze eisen zien bijvoorbeeld op de borging en evaluatie van het VTH-beleid, maar ook op de binnen het VTH-beleid gehanteerde uitvoeringsstrategieën. Ook het overgaan van de LHS in de Landelijke Handhavingsstrategie Omgevingsrecht (LHSO), de nieuwe

6

Leidraad Dwangsombedragen en begunstigingstermijnen en het Omgevingsbesluit stellen inmiddels nieuwe wettelijke eisen op het gebied van beleid, borging en evaluatie; Maatschappelijke ontwikkelingen zijn bijvoorbeeld klimaatverandering en -adaptatie, de stikstofproblematiek, de woningbouwopgave, een veranderende arbeidsmarkt en een groeiende aandacht voor ondermijnende criminaliteit; Organisatorische ontwikkelingen zijn de gemeentelijke nadruk op een integrale aanpak, klantgedreven dienstverlening en een wijkgerichte en datagedreven werkwijze. Denk hierbij ook aan de inwerkingtreding van het nieuwe coalitieakkoord in 2022 (en een daaruit voortvloeiende missie, visie en VTH-begroting), doorloop binnen het VTH-team, nieuw lokaal beleid en nieuwe interne en/of externe ketenpartners. 2.4.3 Conclusie evaluatie 2024 De in 2.4.2 genoemde ontwikkelingen maken inmiddels dat er wel degelijk een nieuw VTHbeleidsplan opgesteld moet worden. Het VTH-beleidsplan is gelet op het jaar van inwerkingtreding veroudert. Een actualisatie van missie, visie, doelstellingen en uitgangspunten/strategieën zijn na meer dan 9 jaar geldend beleid noodzakelijk. Hier komt bij dat het huidige beleid binnen de ambtelijke organisatie werd gezien als omslachtig en té technisch beschreven is, wat in de praktijk ermee werken (onnodig) lastig maakt.

Nieuwe wet- en regelgeving maakt bovendien dat de juridische ontwikkelingen inmiddels zodanig zijn dat de gemeente Brummen niet meer om nieuw beleid heen kan. Het is noodzakelijk dat de gemeente Brummen aansluit bij deze wettelijke eisen. Dit ziet met name op de inwerkingtreding van de Omgevingswet. Een laatste punt is dat de gemeente Brummen met het opstellen van nieuw VTH-beleid, een (jaarlijks) uitvoeringsprogramma en (jaarlijkse) evaluatie beter vat krijgt op de VTH-taken. Gelet op het ontbreken van een uitvoeringsprogramma en evaluatie zijn doelstellingen en uitgangspunten uit het geldende VTH-beleidsplan niet voldoende beoordeeld en geactualiseerd. Hier komt bij dat de documentatie van de VTH-taken op sommige vlakken onvoldoende is geweest, wat problemen op kan leveren op het gebied van borging en evaluatie. Het is voor de gemeente Brummen belangrijk om haar VTH-taakveld in de toekomst zodanig in te richten dat er op dit gebied stappen worden gezet om te komen tot een sluitende beleidsvormende en uitvoerende VTH-beleidscyclus. Deze evaluatie is binnen dit proces de eerste aanzet.

7

3. VTH-jaarverslag 2019-2023 3.1 Inleiding Zoals gezegd zal onderstaande jaarverslag vooral zien op het beschrijven van bevindingen, opgedane (praktijk)ervaringen en cijfermatig overzicht van de uitgevoerde activiteiten in de periode 2019-2023. Dit tegen de achtergrond van de in hoofdstuk 2 benoemde doelstellingen en uitgangspunten. Voor bevindingen en ervaringen uit de praktijk zijn er individuele gesprekken gevoerd met medewerkers van de verschillende taakvelden binnen het VTH-team. Ook zijn diverse documenten geraadpleegd, waarin (onderdelen van) de uitvoering van de VTH-taken centraal staan. In zijn algemeenheid kan worden gesteld, dat - vanwege het sinds 2019 ontbreken van een uitvoeringsprogramma - de beschikbare VTH-capaciteit voornamelijk is ingezet op zogenaamde ‘reguliere werkzaamheden’, zoals vergunningverlening (Wabo en APV), (bouw)toezicht en handhaving (naar aanleiding van eigen constateringen, ontvangen klachten/handhavingsverzoeken). In die zin heeft het ontbreken van jaarlijkse uitvoeringsprogramma’s niet meteen geleid tot excessen of eventuele gevaarlijke situaties. 3.2 Organisatie Team-VTH De gemeente Brummen hanteert voor haar VTH-taken één VTH-team. Dit team bestaat uit verschillende functies. Denk hierbij aan vergunningverleners, boa's, toezichthouders en handhavers.

Dit team werkt integraal samen om de verschillende taken, prioriteiten en uitdagingen op VTH-gebied het hoofd te bieden. Voor wat betreft het toezicht en handhaving m.b.t. het onderdeel milieu zijn deze werkzaamheden in de afgelopen jaren verricht door samenwerkingspartner Omgevingsdienst Veluwe IJssel (sinds 1 januari 2024 is deze officieel overgegaan in de nieuwgevormde Omgevingsdienst Veluwe). Op gebied van risicobeheersing en brandveiligheid zijn de toezichtstaken voor een deel uitgevoerd samen met collega’s van de Veiligheidsregio Noord Oost Gelderland (VNOG). De VNOG vervult voor deze taken ook een adviserende rol bij de beoordeling van vergunningaanvragen. 3.2.1 Capaciteitsplanner Cluster VTH (2019 & 2023) Onderstaande tabellen geven een overzicht van de beschikbare uren voor de verschillende posten binnen het VTH-team van de gemeente Brummen in respectievelijk 2019 en 2023; Team VTH (2019) RO Algemeen HH geldend bp Bouwvergunningen/bouwcontrole Openbare Reiniging Milieu hh Begeleid OO Politie Vergunningen APV/bijz. wetten

Totaal V 700 0 5.010 0 0 80 0 2.145 8

Totaal T&H 160 950 1.881 650 400 195 40 490

Totaal VTH 860 950 6.891 650 400 275 40 2.635

Gebruiksvergunningen Archeologie Kapvergunningen Landschapscontract afronden BHV Totaal productief Totaal beschikbaar

0 80 80 248 15 8.358 8.358

Team VTH (2023) Administratie/Omgevingsloket Vergunningverlener APV/Bijzondere wetten Vergunningverlener Wabo Toezichthouder Boa Juridisch adviseur T&H Applicatiebeheerder Totaal

580 0 0 0 0 5.346 5.346 Fte 0.67 1.00 3.00 2.00 1.69 1.00 0.33 9.69

580 80 80 248 15 13.704 13.704 Netto uren 978 1.460 4.380 2.920 2.467 1.460 482 14.147

3.2.2. Gevaren huidige ambtelijke capaciteit Wat in dit kader de aandacht verdient, is de kwetsbaarheid van een aantal functies. Medewerkers van het VTH-team roeien met de riemen die ze hebben, maar gaan ook gebukt onder een groei in werkzaamheden. De in 2.4.2 beschreven ontwikkelingen maken dat VTHwerkzaamheden inmiddels complexer en omvangrijker zijn, en daardoor meer vragen van de ambtelijke en financiële capaciteit. Dit heeft ook te maken met de doorloop binnen de ambtelijke organisatie. Dit heeft ertoe geleid dat in de praktijk minder uren beschikbaar waren voor toezicht-/BOA-werkzaamheden, omdat hiervoor geen vervanging is geregeld. Verschillende functies worden nu uitgevoerd door werknemers met veel kennis, ervaring en kunde, maar ook met ieder zijn eigen manier van werken. Dit is uiteraard extreem waardevol voor een relatief kleine ambtelijke organisatie zoals die van de gemeente Brummen. Tegelijkertijd is er een gebrek aan achtervang bij (tijdelijk) wegvallen of bijvoorbeeld een pensioen van een van deze werknemers. De kans op ambtelijke (capaciteits)problemen is hierdoor groot. Voorbeelden hiervan zijn de functies van Juridisch adviseur T&H en Vergunningverlener Wabo. Als een van deze ervaren krachten wegvalt, is de organisatie onvoldoende voorbereid om eventuele gaten op te vullen. Dit betekent allereerst dat er nieuwe mensen moeten worden aangenomen.

Waar nodig moet hier financiële capaciteit voor vrijgemaakt worden. Ten tweede moet er ruimte vrijgemaakt worden om deze nieuwe mensen tijdig en vakkundig in te werken. Op deze manier blijft het VTH-team toekomstbestendig en bestaat er voldoende achtervang. Daarnaast kan een toename van de (complexiteit van de) VTH-werkzaamheden simpelweg beter opgevangen worden. Tot die tijd zal er in toekomstig VTH-beleid en uitvoeringsprogramma’s een zwaardere nadruk komen te liggen op prioritering, om zo

9

optimaal gebruik te maken van de beschikbare capaciteit en middelen. Echter, dit betekent ook dat op sommige gebieden werkzaamheden blijven liggen. 3.3 Geraamde activiteiten Uitvoeringsprogramma VTH 2019 Zoals gezegd is een volledige evaluatie van het huidige VTH-beleidsplan gezien de omstandigheden niet mogelijk. Om toch enige indicatie te geven over de uitgevoerde VTHwerkzaamheden in de periode 2019-2023 zijn de in uitvoeringsprogramma uit 2019 geraamde VTH-activiteiten toegevoegd. Disclaimer is uiteraard dat er in dit uitvoeringsprogramma geen rekening gehouden kon worden met (alle) toekomstige ontwikkelingen, zoals Covid-19 en de introductie van nieuwe wetgeving of beleid. De onderstaande cijfers dienen dan ook puur ter indicatie. 3.3.1 Verwachte activiteiten 2019 (Wabo) In onderstaand tabel wordt een overzicht gegeven van de in het uitvoeringsprogramma 2019 geraamde aantal aanvragen omgevingsvergunningen. In dit kader is een uitsplitsing gemaakt naar verschillende activiteiten; Activiteit Bouwen Aanleg Brandveilig gebruik Strijdig gebruik Kap Sloop Vooroverleg Informatiegesprekken

2019 165 10 4 35 70 130 30 450

3.3.2 Verwachte activiteiten 2019 (APV & bijzondere wetten) Ook voor de APV, drank- en horecawet en de bijzondere wetgeving verleent de gemeente Brummen vergunningen, toestemmingen en ontheffingen. De tabel hieronder laat zien hoeveel vergunningen en toestemmingen er voor 2019 werden voorzien; Activiteit Evenementenvergunning Collectes, verkoopacties en kledinginzameling Stoofontheffingen Standplaatsen Voorwerpen aan-, boven, en op de weg Kansspel Drank- en horecavergunning (wijzing leidinggevende Art. 35-ontheffing Riool Ventvergunning Speelautomaten

2019 65 5 8 10 45 5 5 35 2 5 5 10

3.3.3 Toezicht en handhaving De gemeentelijke toezicht- en handhavingstaken zijn breed en veelomvattend. Op dit gebieden moeten keuzes gemaakt worden en prioritair gewerkt worden. In het uitvoeringsprogramma 2019 zijn daarom geen aantallen geraamd, maar doelen en resultaten opgesteld. Deze zien op onder andere de volgende activiteiten; •

•

•

•

•

•

Bouwen: ➢ Doel was het bevorderen van de naleving van bouwregelgeving en bescherming kwaliteit van de (on)bebouwde ruimte. ➢ Resultaat zag op constructief, brandveilig en gezond gebruik bij en na voltooiing van een bouwwerk. Ook moest er gecontroleerd worden op illegale bouwactiviteiten n.a.v. eigen opsporing, meldingen en/of klachten. Brandveiligheid: ➢ Doel was het bevorderen van de naleving de minimale eisen ten aanzien van brandveiligheid. Het accent moest liggen op het (brand)veilig en gezond gebruik bij en na voltooiing van een bouwwerk. ➢ Resultaat zag op het uitvoeren van controles, al dan niet op basis van verleende gebruiksvergunningen en ingediende meldingen. Ruimtelijke ordening: ➢ Doel was het bevorderen van de naleving van de regels van geldende bestemmingsplannen, zodat de kwaliteit en inrichting van de ruimte wordt beschermd. ➢ Resultaat zag op het voorkomen van overlast en hinder. Locaties werden gecontroleerd en waar nodig werd handhavend opgetreden. Slopen: ➢ Doelen waren het beperken van risico’s en overlast voor omgeving, en het beperken van volksgezondheidsrisico’s. Prioriteit lag op sloop met (mogelijk) asbest. ➢ Resultaat zag op het afhandelen van sloopmeldingen volgens wettelijke eisen. Prioriteit ligt bij het toezicht op sloopactiviteiten, waarbij mogelijk asbest vrij kan komen.

Drank en Horecawet: ➢ Doelen waren het voorkomen van onveilige situaties, overlast en verstoring van de openbare orde, het controleren van vergunningsvoorschriften en het bereiken van verantwoorde alcoholverstrekking. ➢ Resultaat zag op het uitvoeren van Nix-18 controles. Evenementen: ➢ Doelen waren het borgen van de openbare orde en veiligheid en het voorkomen van onveilige situaties en overlast naar de omgeving. ➢ Het resultaat zag op de aanwezigheid van toezichthouder bij de bouw van grote evenementen, en het houden van toezicht gehouden op het gebied van veiligheid, openbare orde, verkeer en geluidsoverlast. 11

3.4 Gerealiseerde VTH-werkzaamheden 2019-2023 3.4.1 Wabo-werkzaamheden Onder vergunningverlening Wabo valt het behandelen van omgevingsvergunningen, overige activiteiten waarvoor een vergunning nodig is en meldingen in het kader van de Wabo. De doelstelling die in het VTH-beleidsplan 2015-2019 centraal stond was het bewerkstelligen en bevorderen van een veilig, gezond en leefbaar woon-, werk- en leefklimaat. 3.4.1.1 Activiteiten In onderstaande tabellen staan het aantal ontvangen aanvragen per activiteit over de periode 2019-2023. Activiteit Bouwen Ontvangen

2019

2020

2021

2022

2023

3

234

236

261

145

Aanleg Ontvangen

2

8

10

8

9

Brandveilig gebruik Ontvangen

1

1

2

4

2

Strijdig gebruik Ontvangen

1

109

95

96

53

Uitweg Ontvangen

x

69

58

63

50

Kap Ontvangen

x

39

47

27

16

Sloopmelding Ontvangen

x

18

127

125

111

Vooroverleg Ontvangen

50

54

76

47

41

Nb. De cijfers over 2019 zijn niet volledig weergegeven. In de jaren daarvoor gebruikte de gemeente Brummen voor de documentatie het zaaksysteem Squit XO. Het omzetten van de gegevens is niet vlekkeloos verlopen.

12

3.4.1.2 Bevindingen Uit bovenstaande tabel komt het volgende naar voren. Ten aanzien van de activiteit bouwen is er een scherpe daling in 2023 ten opzichte van de periode 2019-2022. Voor deze daling zijn volgens de Coördinator Omgevingsvergunningen (voorheen: Wabo-coördinator) een aantal redenen: •

•

•

•

Grilligheid (bouw)markt: zo zijn grondstoffen de afgelopen jaren een stuk duurder geworden, bijvoorbeeld door de oorlog in Oekraïne. Een andere factor was Covid-19, waardoor er een grote vraag ontstond naar bouwproducten. Deze vraag konden producenten nauwelijks bijbenen, met hogere prijzen tot gevolg. De gestegen bouwkosten maakt dat het voor de (gemiddelde) consument moeilijker is om een aannemer te vinden die het desbetreffende werk wilt verrichten. De inwerkingtreding van de Wkb, en daarmee de introductie van het systeem van de private kwaliteitsborger, zal de kosten voor de (gemiddelde) consument nog verder doen toenemen. Of dit in de toekomst gaat leiden tot een verdere afname van het aantal aanvragen moet nog blijken. Nasleep Covid-19: In de Coronajaren nam het aantal vergunningaanvragen toe omdat mensen veelal besloten te gaan investeren in hun eigen woning. Met het afnemen van Covid-19 verdween ook deze “prikkel”, wat in 2023 heeft geresulteerd in een daling van het aantal vergunningaanvragen. Een meer ingewikkelde samenleving: inwoners van de gemeente Brummen hebben bij de beoordeling van hun aanvraag inmiddels te maken met een breed kader aan weten regelgeving. Een voorbeeld hiervan is de Bijna Energie Neutrale Gebouw (BENG), een wettelijke eis voor nieuwbouwwoningen en utiliteitsgebouwen.

Een tweede voorbeeld is de Quickscan Flora & Fauna in het kader van de Wet Natuurbescherming. Deze zorgt ervoor dat er tijdens bouwen of verbouwen geen negatief effect ontstaat voor beschermde planten- en diersoorten. Daarnaast zijn er in de gemeente Brummen veel zogeheten ‘rode gebieden’. Dit zijn gebieden die te maken hebben met specifiek bodemregels, bijvoorbeeld om archeologische redenen. Ook factoren als de energiecrisis, klimaatcrisis en nadruk op duurzaamheid maken bouwen ingewikkelder en langzamer. Daling in aanvragen, maar veel grote projecten: er ligt bij de gemeente Brummen een grote opgave op het gebied van het ontwikkelen van nieuwe woningbouwlocaties. In de afgelopen jaren zijn er op dit gebied al belangrijke stappen gezet. Denk aan de nieuwbouwwijken bij de Lombok in Eerbeek en de Elzenbos in Brummen. Op de vrijkomende schoollocaties en in de dorpscentra van beide kernen worden ook volop woningen gebouwd. Evenals in enkele kleine kernen, zoals Hall (Domineeskamp) en Empe (Emperweg). Het aantal aanvragen is dan afgenomen, maar de complexiteit, en daarmee de noodzakelijke ambtelijke capaciteit en inzet, niet; 13

•

Vergunningvrije activiteiten: steeds meer activiteiten zijn mogelijk zonder een vergunning. Dit heeft direct gevolgen voor het aantal aanvragen. Vanaf 1-1-2024 kan een plan vergunningsvrij zijn als Bouwactiviteit of als Omgevingsplanactiviteit. Voor veel van de standaardsituaties verandert er (voorlopig) niets. Gemeentes kunnen in de toekomst gaan bepalen hoeveel bijbehorende bouwwerken ze willen toelaten.

Speciale aandacht verdient hier nog de activiteit Kapvergunning. Ook hier zien we een daling van het aantal geregistreerde activiteiten in 2023 ten opzichte van de jaren daarvoor. Het verlenen van de vergunning zelf verloopt probleemloos. Wel schiet het toezicht en eventuele handhaving vaker tekort dan noodzakelijk. Dit is met name het geval als er een kapvergunning met herplantplicht wordt verleend. Hier moet in de toekomst meer aandacht worden besteed. Op dit moment is het onvoldoende duidelijk hoeveel uur er gemiddeld nodig is voor de afhandeling van een Wabo-aanvraag. Een rekensom van het aantal beschikbare uren (4.380) gedeeld door het aantal activiteiten (427) geeft een gemiddelde van 10.3 uur per activiteit. De vergunningverleners geven aan dat gelet op de verschillen in de type activiteiten en in de complexiteit van aanvragen het onvoldoende duidelijk is of deze conclusie hout snijdt. De gemeente Brummen wilt op dit gebied in de aankomende jaren in haar uitvoeringsprogramma’s een duidelijker beeld creëren. 3.4.2 Vergunningverlening APV & Bijzondere wetten Onder Vergunningverlening APV & Bijzondere wetten valt alles behandeld in het kader van APV-vergunningen. Hieronder vallen ook alle meldingen en toestemmingen. Ook hier zag de doelstelling van het vorige beleidsplan op het bewerkstelligen en bevorderen van een veilig, gezond en leefbaar woon-, werk- en leefklimaat.

14

3.4.2.1 Activiteiten In het onderstaande overzicht is het aantal ontvangen aanvragen en ontheffingen op grond van de APV en overige bijzondere wetten opgenomen voor de periode 2019-2023. Voor elk type activiteit is de gemiddelde tijd per product in uren opgesteld. Deze uren zeggen niets over eventueel te besteden uren door Toezicht & Handhaving. Op deze manier ontstaat er een indicatie over het totaal aantal bestede uren per activiteit per jaar.

Activiteit

2019

2020

2021

2022

2023

Evenementenvergunning

4

x

x

5

65

Verkeersregelaars Collectes Stookontheffing Voorwerpen op, boven of aan de weg D&H-vergunning Wijziging leidinggevende (D&H) Standplaatsen Bibob Winkeltijdenwetontheffing Verklaring geen bezwaar Speelautomaat Reclame Exploitatie

1 3 5

x 3 3

3 x 2

7 2 1

2 8 2

Uren (gem.) Tot 500 personen: 1.5 Overig: 5 2 1 1

6

2

8

19

74

0.5

2

4

2

3

5

5

3

3

5

1

x

2

5 3

3 x

6 1

2 2

10 3

2 5

x

2

x

1

x

1

2 2 26 x

2 x 8 1

4 x x x

1 2 x x

18 1 x 3

1 1.5 0.5 1.5

3.4.2.2 Bevindingen Uit de bovenstaande tabel komt het volgende naar voren; •

Ten aanzien van evenementen zien we een grote stijging. In 2023 waren er geen Covid-restricties op het houden van evenementen. Dit heeft geresulteerd in een groei van het aantal vergunningaanvragen. Deze cijfers zullen naar verwachting van de APVvergunningverleners in de toekomst verder toenemen, nu de gemeente Brummen zich wilt profileren als een gemeente waar evenementen mogelijk zijn;

15

•

Ook merken zij op dat het huidige systeem misschien wat problemen oplevert op het gebied van de documentatie van evenementen. Immers, voor sommige evenementen is een vergunning nodig, voor sommige is een melding voldoende. Vermeende problemen zijn uiteengezet bij organisatoren van verschillende evenementen, zoals het Carbid-Team en de Oranjeverenigingen Eerbeek en Brummen. Geconstateerd werd dat het als leek lastig kan zijn om je weg te vinden op de website van Brummen. Dit zorgt ervoor dat de informatie die binnenkomt in sommige gevallen niet volledig is. Er zijn initiatieven uiteengezet om te kijken hoe dit opgelost kan worden. Dit blijft in de toekomst een punt van aandacht.

Ten aanzien van de overige activiteiten valt het volgende op: •

•

•

•

Voorwerpen aan, op of boven de weg: hier kan er een grote stijging worden geconstateerd. Deze activiteit is een soort vergaarbak, waarin verschillende activiteiten worden ondergebracht. Zo ziet deze activiteit inmiddels voornamelijk op bouwactiviteiten. Standplaatsen: de Omgevingsmanagers zijn op dit moment bezig met het aanpassen van het standplaatsenbeleid. Dit kan er in de toekomst leiden tot een verdere stijging. In het verleden werden standplaatsen namelijk verleend, en in de toekomst zullen deze moeten worden vergund. Verklaring geen bezwaar: dit systeem is in de afgelopen jaren veranderd. Eerst moest een ontheffing worden aangevraagd bij de provincie, nu ligt het zwaartepunt bij de gemeente. Reclame: de daling heeft naar alle waarschijnlijkheid te maken met de documentatie. Reclame wordt geclassificeerd als een bouwwerk in LEEF in plaats van onder Reclame JOIN.

Over de gehele lijn is de manier van vergunningverlening in de afgelopen jaren veranderd. Er ligt meer initiatief bij inwoners/organisatoren, waarbij er een proactieve houding wordt verwacht in het contact met de gemeente. Eventuele pijnpunten kunnen worden besproken in het voorstadium. Dit zorgt ervoor dat APV-vergunningverlening sneller en gerichter afgerond kan worden. De nieuwe Omgevingswet zal nog verder inzetten op eigen initiatief door de burger.

16

3.4.3 Toezicht en Handhaving (Wabo) Onder Toezicht & Handhaving (Wabo) vallen activiteiten als het uitvoeren van (periodieke en incidentele) controles, het opsporen van illegale situaties, het uitvoeren van bestuursrechtelijke handhaving volgens gemeentelijk beleid en het afhandelen van meldingen en klachten (m.u.v. klachten gerelateerd aan inrichtingen). Ook hier zag de doelstelling van het vorige beleidsplan op het bewerkstelligen en bevorderen van een veilig, gezond en leefbaar woon-, werk- en leefklimaat. 3.4.3.1 Activiteiten In de onderstaande tabellen zijn de beschikbare gegevens terug te vinden over Toezicht & Handhaving in de periode 2019-2023; Activiteit Handhavingsverzoeken Ontvangen Afgehandeld

2019

2020

2021

2022

2023

8 8

3 3

10 5

7 9

13 8

Handhavingsprocedures Ontvangen Afgehandeld Openstaand (uit dat jaar)

14 16 6 (1)

19 11 8 (2)

32 22 16 (8)

33 25 27 (11)

31 17 40 (13)

Toezicht (Wabo) Ontvangen Afgehandeld Openstaand

7 14 2

17 11 2

3 9 3

8 10 5

6 6 7

NB. Afgehandeld betekent in deze: dat de overtreding ongedaan is gemaakt of gelegaliseerd is. Dit is in een specifiek geval niet uit JOIN op te halen. De werkelijke aantallen zullen waarschijnlijk enigszins hoger zijn, nu bepaalde informatie niet standaard en op een eenduidige wijze is geregistreerd. Meestal worden lichte overtredingen opgelost doordat de toezichthouder daarover afspraken maakt met de overtreder. Indien nodig worden deze afspraken bevestigd met een e-mail of vriendelijke brief. Daarnaast kan het zijn dat verbeurde dwangsommen en/of invorderingsbesluiten niet altijd in zijn geheel worden geïnd. Wanneer achteraf alsnog aan de last is voldaan wordt soms besloten om de verbeurde dwangsombedragen te matigen.

17

3.4.3.2 Bevindingen Uit de bovenstaande tabel komt het volgende naar voren; Ten aanzien van de handhavingsverzoeken zien we dat het aantal in de afgelopen jaren gestegen is. Wat betreft het aantal handhavingsprocedures zien we een stabiel aantal ten opzichte van de voorgaande jaren, na een flinke stijging in 2021. De vakspecialist Handhaving verklaard bovenstaande als volgt. Handhavingsprocedures zijn in de afgelopen jaren niet alleen in aantal toegenomen, maar ook complexer geworden. Een van de redenen hiervoor is dat inwoners sinds Covid-19 mondiger lijken te zijn geworden. Dit heeft geleid tot een toename van het aantal klachten, meldingen en bezwaarprocedures. In verband met de toegenomen complexiteit duren zaken langer, bijvoorbeeld omdat er eerder beroep of hoger beroep wordt ingesteld. Dit vraagt meer en meer van de ambtelijke capaciteit, zowel qua tijd als qua kosten. Dit betekent ook dat er ten aanzien van toezicht en handhaving prioriteiten gesteld moeten worden. Ook verklaard dit waarom er eind 2023 nog een groot aantal (40) handhavingsprocedures open staan. Het aantal toezichtzaken is in 2023 iets afgenomen ten opzichte van de afgelopen jaren. Inwoners zijn bij lichte overtredingen, die vaak ook minder kostbaar zijn, sneller geneigd om de overtreding zelf of eventueel met hulp van de toezichthouder op te lossen.

Een ontwikkeling om in de gaten te houden komt voort uit de inmiddels inwerking getreden Omgevingswet. De nieuwe wetgeving kan van invloed zijn op de soort overtredingen die worden gemaakt. Ook kan het door veranderende terminologie of toekomstige jurisprudentie eventueel van invloed zijn op de nog lopende handhavingszaken. Eventuele definitieve gevolgen zullen in de toekomst gemonitord moeten worden. 3.4.3.3 Bijzondere/langlopende handhavingszaken De ambtenaren van de gemeente Brummen hebben op dit moment te maken met enkele langlopende handhavingszaken. Deze kosten veel tijd, geld en inzet. Dit niet alleen van de toezichthouders en handhavingsjurist, maar ook van bestemmingsplantoetsers, vergunningverlener en adviseurs Ruimtelijke ontwikkeling. Naast de controles met de bijbehorende inspectierapporten, de advisering daarover en de daarna volgende handhavingsbrieven, kosten ook de bezwaar- en beroepsprocedures veel tijd. De gevolgen voor de ambtelijk capaciteit zijn nauwelijks in cijfers uit te drukken, vandaar dat een drietal casussen nader belicht wordt: •

Op een locatie in het buitengebied zijn begin 2019 diverse overtredingen geconstateerd. In deze procedure zijn diverse dwangsommen verbeurd, waarvan er een aantal zijn ingevorderd. Dat handhavingstraject werd pas opgelost nadat de huurder/overtreder in 2022 was verhuisd.

18

•

•

Op een andere locatie werden begin 2021 diverse overtredingen geconstateerd. De overtreder(s) wilden in overleg over eventuele oplossingen. Deze afspraken werden meermaals gewijzigd en niet nagekomen. Eind 2021 is het formele handhavingstraject opgestart. Enkele overtredingen zijn ongedaan gemaakt; voor de overige overtredingen werd een last onder dwangsom opgelegd. Inmiddels zijn diverse dwangsommen verbeurd, omdat een aantal overtredingen (nog steeds) niet ongedaan zijn gemaakt. Hiervoor is eind 2023 een invorderingsbesluit verstuurd. Na een gesprek tussen de overtreder(s) en de gemeentesecretaris volgt nog één ultieme poging om met nieuwe afspraken de overtredingen op te lossen. Enkele inwoners in het buitengebied dienen sinds begin 2018 regelmatig meldingen, klachten en handhavingsverzoeken in. Een groot deel hiervan zijn afgewezen. Verzoekers zijn het vrijwel nooit eens met deze beslissingen op hun verzoeken; in die gevallen wordt er door hen bezwaar gemaakt en beroep aangetekend. Verzoekers hebben inmiddels ook meerdere WOO-verzoeken, klachten over het functioneren van medewerkers en zienswijzen betreffende bestemmingsplanprocedures ingediend. Momenteel lopen er nog diverse bezwaar-, beroeps- en hoger beroep procedures.

3.4.4 Handhaving APV/Bijzondere wetten Er wordt tot op heden niet bij alle vergunde evenementen toezicht gehouden. De aard en omvang van het evenement bepaalt de wijze en intensiteit van het toezicht. In geval de impact van het evenement zodanig is wordt de toezichthouder geïnformeerd over de aanvraag. Wanneer de vergunning wordt verleend, wordt er ter plaatse toezicht gehouden. De aard en omvang van het evenement bepaalt de wijze en intensiteit van het toezicht. Tijdens deze controle kijken we, samen met de organisator, of alles conform de vergunning is uitgevoerd. Ten aanzien van kleinere evenementen wordt geen structureel toezicht gehouden. Dit gebeurt veelal ad hoc op en op verzoek van de vergunningverleners. 3.4.5 Meldingen Openbare Ruimte De gemeente Brummen biedt haar inwoners en ondernemers de mogelijkheid om meldingen en tips over de openbare ruimte via Fixi kenbaar te maken. Deze meldingen zijn divers van aard. Denk hierbij aan meldingen over scheefliggende stoeptegels tot meldingen over afvaldumping. Daar waar de melding betrekking heeft op APV gerelateerde aspecten, wordt de melding doorgezet naar de toezichthouders/boa’s. Een melding via Fixi wordt normaal gesproken altijd binnen 2 werkdagen in behandeling genomen en als het mogelijk is volgt het oplossen ook binnen een korte termijn.

Soms is de inzet van een aannemer vereist en is het efficiënter meerdere klussen te bundelen. Ook kan het voorkomen dat er al een onderhoudsronde is ingepland en de melding pas bij die onderhoudsronde wordt afgerond;

Totaal

2019 1

2020 2

2021 221

19

2022 2934

2023 3850

Geconcludeerd kan worden dat het aantal Fixi-meldingen door de jaren heen gestaag gestegen is. In 2022 en 2023 was er sprake van een explosieve groei van het aantal meldingen. Dit had volgens de boa's voor een groot deel te maken met een groei in meldingen over vuurwerk, die in 2023 het grootste deel van het totaal aantal meldingen waren. De resterende meldingen waren stabiel in aantal en lieten verder geen eigenaardigheden zien, aldus de boa's. Gesteld kan worden dat inwoners de gemeente inmiddels goed weten te vinden. Echter, dit betekent wel dat dit meer vraagt van de ambtelijke capaciteit. Niet alle meldingen hebben dezelfde relevantie, maar vragen wel dezelfde inzet van bijvoorbeeld de BOA’s. In geval het aantal Fixi-meldingen zodanig blijft toenemen, moet er meer capaciteit worden vrijgemaakt om adequaat te kunnen blijven reageren zonder op andere gebieden in te leveren. 3.4.6 Rechtsbescherming In onderstaande tabellen wordt inzicht verschaft in het aantal ontvangen bezwaarschriften en waartoe de bezwaarschriften uiteindelijk geleid hebben. Deze gegevens komen uit de jaarverslagen van de Bezwaarschriftcommissie. Op het moment van het schrijven van dit uitvoeringsprogramma was het jaarverslag over 2023 nog niet beschikbaar. De gegevens over 2023 konden dan ook nog niet meegenomen worden in deze evaluatie;

2019 Vergunning Wabo Handhaving Wabo 2020 Vergunning Wabo Handhaving Wabo 2021 Vergunning Wabo Handhaving Wabo 2022 Vergunning Wabo Handhaving Wabo

Voorraad 01-012019

Totaal

1

Ongegrond

Niet ontvankelijk

Besluit herzien

Ingetrokken

7

2

2

2

2

1

7

3

Voorraad 01-012020

Totaal

Gegrond

Ongegrond

2

7

2

3

2

6

Voorraad 01-012021

Totaal

2

Gegrond

3 Niet ontvankelijk

Ingetrokken 2

3 Ongegrond

Niet ontvankelijk

7

3

2

3

4

1

Voorraad 01-012022

Totaal

2 4

Gegrond

Besluit herzien

1

1

Besluit herzien

Ingetrokken 2 1

Ongegrond

Niet ontvankelijk

Besluit herzien

Ingetrokken

11

2

1

2

2

5

1

3

1

Gegrond

20

In het jaarverslag over 2022 concludeerde de bezwaarschriftcommissie het volgende. De commissie hecht waarde aan een goede ambtelijke vertegenwoordiging en stelt vast dat deze doorgaans binnen de gemeente Brummen goed functioneert, zowel in de voorbereidende fase als ter hoorzitting. De ambtelijke vertegenwoordigers zijn nagenoeg altijd goed voorbereid, ter zake kundig en voelen zich betrokken bij de bezwarenprocedure. Ook zijn de procesdossiers tijdig, compleet, meestal op chronologische volgorde en voorzien van een inventarisatielijst aangeleverd. Ook de kwaliteit van de primaire besluitvorming wordt over het algemeen als goed gezien. Dit is een positieve trend die zich in de voorgaande jaren al heeft ingezet. Een goede, deugdelijke motivering van besluiten blijft van groot belang. De commissie was van oordeel dat in sommige gevallen bezwaar voorkomen had kunnen worden. De gemeente had in die gevallen duidelijk(er) moeten communiceren, informeren of beargumenteren. Ook concludeerde de commissie dat belanghebbenden in sommige gevallen nog langer dan nodig moesten wachten op hun beslissing op bezwaar. De kwaliteit bij afhandeling van bezwaarschriften desondanks worden gezien als goed. Tegelijkertijd is er op sommige terreinen nog winst te behalen. Het (toekomstige) jaarverslag over 2023 zal naar alle waarschijnlijkheid verder kunnen duiden in hoeverre dit veranderd is.

3.6 Taken uitgevoerd door Omgevingsdienst Veluwe IJssel Sinds 1 januari 2013 is de Omgevingsdienst Veluwe IJssel (OVIJ) operationeel. Vanaf dat moment voert zij een aantal milieutaken – op gebied van toezicht en handhaving – uit namens de gemeente Brummen. De bestuurlijke verantwoordelijkheid voor toezicht en handhaving in Brummen ligt bij het college van B&W en er kan nog steeds eigen Brummens beleid worden gevoerd op de bij de OVIJ liggende taken. Deze bevoegdheid is wel ingekaderd door een aantal afspraken en regelingen, zoals Gemeenschappelijke regeling, Samenwerkingsovereenkomst (SO) en een jaarlijks uitvoeringsprogramma’s op gebied van vergunningverlening (VUP) en handhaving (HUP). De uitvoeringsprogramma’s bevatten een jaarlijkse uitwerking van de SO met onder meer de geplande werkzaamheden, bepaalde prioriteiten en projecten binnen de OVIJ. Daarnaast wordt aandacht besteed aan belangrijke ontwikkelingen en verbeterwensen. De SO, alsmede de uitvoeringsprogramma’s en jaarverslagen OVIJ worden jaarlijks separaat aangeboden aan het college en vallen in dit kader buiten beschouwing. De OVIJ is op 1 januari 2024 gefuseerd tot de Omgevingsdienst Veluwe. Wat deze fusie betekent voor de op te stellen VUP en HUP is op dit moment nog onduidelijk.

21

4 Plan van aanpak 4.1 Inleiding In de voorgaande hoofdstukken zijn beschreven respectievelijk een evaluatie van het geldende VTH-beleidsplan en een VTH-jaarverslag over de periode 2019-2023. Een algemene conclusie ten aanzien van deze hoofdstukken is dat er binnen de gemeente Brummen in de afgelopen jaren onvoldoende grip is geweest op VTH-taken. Dit hoofdstuk dient als eerste aanzet om in de aankomende jaren weer beter aan te sluiten op de wettelijke eisen uit het Omgevingsrecht Om dit te realiseren wordt allereerst beschreven de BIG 8-beleidscyclus. In het omgevingsrecht zijn verschillende procescriteria opgesteld. De procescriteria zijn opgesteld om de risico’s voor mens en natuur te beperken, zodat de veiligheid en gezondheid niet in het geding komt. Deze criteria zijn voor gemeenten leidend ten aanzien van de VTH-taken. De BIG 8-beleidscyclus geldt ten aanzien van deze procescriteria als uitgangspunt. Vervolgens worden beschreven de twee grootste punten van aandacht voor de gemeente Brummen. Deze punten volgen uit de beschreven evaluatie. Dit zijn respectievelijk (een gebrek aan) voldoende registratie van de uitgevoerde VTH-werkzaamheden en (het ontbreken van) een bestuurlijk vastgesteld uitvoeringsprogramma en de behoefte aan een nieuw concreet VTH-beleidsplan.

4.2 BIG 8-beleidscyclus Het Omgevingsbesluit geeft verschillende procescriteria ten aanzien van de beleidscyclus bij de VTH-taken. De volgende criteria worden onderscheiden: •

de uitvoeringsstrategie (artikel 13.5 en 13.6)

•

de handhavingsstrategie (artikel 13.5 en 13.6)

•

het uitvoeringsprogramma (artikel 13.8)

•

de uitvoeringsagenda (artikel 13.6)

•

de uitvoeringsorganisatie (artikel 13.9)

•

de borging van middelen (artikel 13.10)

•

de evaluatierapportage (artikel 13.11)

De procescriteria vormen twee cycli. De eerste is de beleidsvormende (ook wel strategische) cyclus. De tweede cyclus is de uitvoerende (ook wel operationele) cyclus. Het samenhangende geheel van deze twee cycli maakt de BIG 8-beleidscyclus. Concreet vertaald dit zich voor (de ambtelijke organisatie van) een gemeente in het opstellen van een drietal documenten. Dit zijn respectievelijk een VTH-beleidsplan voor de periode van 4 jaar, een jaarlijks uitvoeringsprogramma en een jaarverslag. Door het tijdig opstellen van deze stukken zorgt een gemeente voor een sluitende BIG-8-beleidscyclus.

22

4.3 Toekomstig VTH-beleid Zoals gezegd is de BIG 8-beleidscyclus van de gemeente Brummen in de afgelopen jaren niet sluitend is geweest. Het geldende VTH-beleidsplan is sinds 2019 onvoldoende geactualiseerd, er is sinds 2019 geen uitvoeringsprogramma opgesteld en er heeft ook geen evaluatie plaatsgevonden. Inmiddels heeft de ambtelijke organisatie in 2023/2024 op dit gebied concrete stappen gezet. Op het moment van opstellen van deze evaluatie wordt de laatste hand gelegd aan nieuw VTH-beleidsplan voor de periode 2024-2028. Na de inwerkingtreding van dit beleidsplan kan er een uitvoeringsprogramma worden vastgesteld door het college van B&W. Ten aanzien van dit uitvoeringsprogramma zijn de eerste stappen gezet. Desondanks zal dit in de toekomst een belangrijk punt van aandacht blijven. Een nieuw VTHbeleidsplan zal tot op zijn minst eind 2028 het geldende beleid zijn, en geeft in zoverre wat speelruimte. Wel moet er elk jaar een evaluatie opgesteld worden. Deze evaluatie moet zien op de gerealiseerde VTH-werkzaamheden van het afgelopen jaar. Ook bevat een jaarverslag duidelijke conclusies over de mate van uitvoering van het uitvoeringsprogramma. De beleidsevaluatie gaat in op de bijdrage aan beleidsdoelen, de beheersing van risico’s en of beleid, prioriteiten en/of programma bijgesteld dienen te worden.

De resultaten uit de beleidsevaluatie en de jaarrapportage kunnen ertoe leiden dat de risicoanalyse bijgesteld dient te worden. Op basis van deze evaluatie moet er elk jaar een nieuw uitvoeringsprogramma worden opgesteld. Dit uitvoeringsprogramma is voor de ambtelijke organisatie de concrete uitvoering van het VTH-beleidsplan voor dat beleidsjaar. Dit uitvoeringsprogramma moet op z’n minst bevatten; • • • • • • •

een uiteenzetting van de financiële en personele capaciteit van het VTH-team; (eventuele veranderingen in) het relevante wettelijk kader; relevante juridische, maatschappelijke en/of organisatorische ontwikkelingen; (relevante veranderingen in) de prioriteiten genoemd in de risicoanalyse; een programma Vergunningverlening; een programma Handhaving & Toezicht; de borging, monitoring en evaluatie.

Het sluiten van de beleidscyclus ligt door het in de recente maanden opstellen van alle relevante beleidsstukken voor de gemeente Brummen binnen handbereik. In de komende jaren zal eenzelfde assertieve aanpak noodzakelijk zijn. Dit om aan te blijven sluiten op de wettelijke eisen gesteld binnen het Omgevingsrecht. Ook kunnen er zo in de toekomst binnen het VTH-team de benodigde stappen gezet blijven worden, om zo zijn werk concreet en actueel te kunnen blijven uitvoeren.

23

4.4 Borging Om te komen tot een adequate beoordeling van de beleidsdoelstellingen en de geplande werkzaamheden uit het VTH-beleidsplan en het uitvoeringsprogramma, blijft het ook in de toekomst van belang dat de VTH-werkzaamheden en gerelateerde activiteiten adequaat worden geborgd. Relevante gegevens uit de zaaksystemen moeten in de toekomst periodiek opvraagbaar zijn voor zowel managementdoeleinden (voortgang van de uitvoering) als voor jaarlijkse verantwoording aan het college van burgemeester en wethouders en de gemeenteraad. Door een juiste boring en monitoring kunnen systematisch gegevens worden verzameld om na te gaan of en in hoeverre het gevoerde beleid wordt uitgevoerd. Ook spelen deze gegevens een belangrijke rol bij de binnen de BIG 8-beleidscyclus noodzakelijke VTH-evaluatie. Door bij te houden hoeveel VTH-activiteiten er per jaar worden gerealiseerd wordt het steeds eenvoudiger om in het uitvoeringsprogramma een zo realistisch mogelijke inschatting te maken van het aantal te leveren producten per jaar. Onderdeel van deze inschatting kan bijvoorbeeld ook zijn de monitoring van het aantal (geschatte) benodigde uren per activiteit. Ten aanzien van de Vergunningverlening APV/bijzondere wetten is er een zodanige inschatting, voor de overige activiteiten nog niet.4 Trends kunnen op die manier beter worden gevolgd.

Zo kan ook een inschatting worden gemaakt of de huidige mensen en middelen toereikend zijn om inwoners (tijdig) te helpen bij hun vraag. Telkens kan er in het jaarverslag inzichtelijk worden gemaakt hoe deze geraamde vraag zich verhoudt tot de werkelijke vraag. Op dit gebied ligt er dus een uitdaging voor (het VTH-team van) de gemeente Brummen.

4

In theorie kan hierbij gebruik gemaakt worden van kengetallen. Echter, de enige vergelijking die betrouwbaar gemaakt kan worden is de omvang van de desbetreffende gemeente. Er bestaat weinig tot geen inzicht over bijvoorbeeld het relevant beleid, prioritering, doelstellingen, strategieën en de (manier van werken van) het VTH-team.

24

BIJLAGE I: UITGANGSPUNTEN VTH-BELEIDSPLAN 2015-2019 In onderstaande uiteenzetting zijn de uitgangspunten, zoals opgenomen in het huidige VTH-beleid, fysieke leefomgeving 2015-2019, gemeente Brummen, nogmaals opgenomen. Algemene uitgangspunten •

•

• •

Inwoners en ondernemers zijn primair zelf verantwoordelijk voor het naleven van wet- en regelgeving (ook wanneer het gemeentebestuur niet expliciet op de naleving van regelgeving attendeert moet men hieraan voldoen); Slecht gedrag wordt aangepakt. Als blijkt, dat een inwoner, een bedrijf of een instelling regels van het omgevingsrecht niet naleeft, wordt deze hierop aangesproken door het gemeentebestuur; De gemeente moet zelf het goede voorbeeld geven; Het handhavingsbeleid is openbaar en transparant. Het gemeentebestuur hoort op een consequente, rechtvaardige en voorspelbare wijze uitvoering te geven aan zijn handhavingstaken.