C12 - B&W - Raadsinformatiebrief RES 2.0 op weg naar het energiesysteem van de toekomst D455727

Gemeenteraad Brummen

Brummen Ons kenmerk Uw kenmerk Onderwerp

: 13 maart 2025 : Z099968/D453842 : : RES 2.0: op weg naar het energiesysteem van de toekomst.

Geachte leden van de gemeenteraad, Reden voor deze raadsbrief is het forum van 13 maart. We doen u hiermee een bespreekvoorstel voor het onderwerp RES 2.0. Tijdens het forum kunt u vragen stellen over de op te stellen RES 2.0 aan de ambtelijk betrokken medewerkers van de RES Stedendriehoek. Ook kunt aanbevelingen geven. In deze raadsbrief beschrijven we kort het proces tot nu toe naar een RES 2.0. We sluiten af met het vervolgproces. In de bijlage verwoorden we de belangrijkste uitgangspunten van de Energiestrategie Gemeente Brummen die u december 2024 vaststelde. Vervolgens beschrijven wij het mogelijke aandeel van onze gemeente in relatie tot de te schrijven RES 2.0. en de uitvoering daarvan. Als laatste sluiten we af met een korte samenvatting van de belangrijkste uitgangspunten RES 2.0. Proces RES 2.0. In november 2021 stelde uw raad de RES 1.0 vast. Hierin stond een bod van 1,07 TWh energieopwekking met behulp van wind- en zonne-energie. Als bijdrage aan het RES-bod voerde Brummen een tender uit voor maximaal 35 hectare zon op land. Vier initiatieven worden nu uitgewerkt tot een omgevingsvergunning. Ongeveer 35 hectare zon op land is nu aanwezig. Inclusief de vier initiatieven gaat het om ongeveer 70 hectare zon op land. Daarnaast zijn of worden de gemeentelijke gebouwen verduurzaamd zoals de aanleg van een zonneparking bij het gemeentehuis.

Zo levert elke gemeente in de Stedendriehoek zijn aandeel om het RES 1.0 bod te behalen. Het is een verplichting de RES elke paar jaar te evalueren en waar nodig bij te stellen. Eind 2023 besloot de stuurgroep daarom te starten met het proces om tot een RES 2.0 te komen. In 2024 realiseerde de RES zich, dat die niet alleen maar kon ingaan op het opwekken van wind en zon. Daarom besloot de stuurgroep een Energieperspectief op te stellen. In dit Energieperspectief komt het gehele energiesysteem aan bod: opwek (aanbod), gebruik (vraag) en opslag. In 2024 zijn veel onderwerpen uitgediept door de betrokken ambtenaren en experts (coördinatie groep). Hierbij kunt u denken aan waterstof, opslag, kernenergie, wind, zon, netcongestie en verbruiksprofielen. Nu zijn de raden weer aan zet. In februari 2025 kon u een Webinar volgen over het schrijven van een RES 2.0. In deze bijeenkomst werden de algemene uitgangspunten voor het tot stand brengen van een RES 2.0. gepresenteerd. De RES Stedendriehoek gaf aan dat de RES 2.0 breder is dan alleen het bod voor grootschalige opwek. Het accent verplaatst naar het bouwen van een toekomstbestendig energiesysteem richting 2050. Ook werd het proces hiervoor toegelicht.

Engelenburgerlaan 31 6971 BV Brummen Postbus 5 6970 AA Brummen Telefoon (0575) 56 82 33 Fax (0575) 56 82 88 E-mail: gemeente@brummen.nl

Z099968/D453842

Blz. 2

Daarna stelde de RES Stedendriehoek een memo en Q&A op als toelichting op dit Webinar. Deze memo en Q&A ontving u daarna van ons met een raadsbrief (11 februari 2025, D453198). Dit moment, het forum van 13 maart, is het opiniërende moment richting besluitvorming. In de bijlage van deze brief vindt u aanvullende informatie over de RES 2.0 het regionale energiesysteem van de toekomst in relatie tot onze energiestrategie. Vervolg Zoals eerder in deze brief staat, kunt u op 13 maart vragen stellen en aanbevelingen geven over het regionale energieperspectief van de RES 2.0. Na de opiniërende raadsronde in de Stedendriehoek wordt de ontwerp RES 2.0 verder uitgewerkt. Wanneer de ontwerp RES 2.0 dit voorjaar ter inzage ligt, krijgt u de mogelijkheid om hierop een zienswijze in te dienen. We zorgen ervoor dat dit in juni geagendeerd wordt, dat is het oordeelsvormende moment. Besluitvorming vindt plaats in het oktober. Als onderdeel van de besluitvorming krijgt u te zien wat er met uw zienswijzen is gedaan, maar ook ziet u de zienswijzen van andere gemeenten en de input van inwoners. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Brummen,

H. Matser secretaris

G.J.M. van Rumund burgemeester (wnd.)

Bijlage: RES 2.0, het energieperspectief van de toekomst (D454765)

Bijlage: RES 2.0, het regionale energieperspectief van de toekomst (join D453842) In deze bijlage gaan we als eerste in op de belangrijkste uitgangspunten van de energiestrategie die u in december 2024 vaststelde. Vervolgens bespreken we de belangrijkste uitgangspunten van de RES 2.0, het regionale energieperspectief van de toekomst. We sluiten af met een samenvatting. In deze samenvatting vergelijken we de belangrijkste uitgangspunten van de RES 2.0 met de die van de Energiestrategie.

Energiestrategie Gemeente Brummen (10 september 2024). Op 3 december 2024 stelde u de Energiestrategie gemeente Brummen vast, met de volgende uitgangspunten: 1. Uit te gaan in 2050 van klimaatneutraal als hoofddoelstelling. 2. In Brummen geen rol te zien voor (kleinere) kerncentrales. 3. Uit te gaan van scenario 2 (de uitstoot van de papierindustrie niet mee te nemen). 4. De uitstoot broeikasgassen in 2030 met 55% en in 2040 met 90% te verminderen. 5. Op de langere termijn (na 2030) geen maatregelen uit te sluiten om klimaatneutraal te worden. 6. Op de korte termijn (2030) inzetten op maatregelen, die onafhankelijk het toekomstige energiesysteem, bijdragen aan de doelstellingen. Hieronder gaan we kort in op het gemeentelijke perspectief tot 2030 en de periode 2030-2040. Gemeentelijke perspectief tot 2030 Tot 2030 wil Brummen aan de slag met maatregelen die passen in de gebouwde omgeving. Zoals de ontwikkeling van het warmtenet, woningen isoleren naar label B en verduurzaming van maatschappelijk vastgoed. Daarnaast faciliteren van slimme laadinfrastructuur voor het elektrificeren van vrachtvervoer (in het bijzonder de casus Schotpoort). Tot slot het zo goed mogelijk proberen te realiseren van het RES-bod en stimuleren van het aanvullend opwekken van duurzame energie.

Gemeentelijke perspectief 2030-2040 Om op de lange termijn de ambitie van klimaatneutraliteit in 2050 waar te maken kunnen we geen mogelijkheid uitsluiten. Alle middelen zijn nodig om bij te dragen aan een duurzame leefomgeving. In de periode 2030 – 2040 volgen de maatregelen van het stimuleren van elektrische auto’s / laadpalen. Daarnaast gaan alle gebouwen richting een hybride warmtepomp en het streven naar extra zonneparken. Op de lange termijn voorzien we de noodzaak om aan de slag te gaan met windturbines en landbouw-biogas. RES 2.0: op weg naar het energiesysteem van de toekomst. In deze paragraaf beschrijven we wat de belangrijkste reden is voor de herijking RES Stedendriehoek. Daarna wat de belangrijkste uitgangspunten voor Brummen zijn in relatie tot een RES 2.0. We gaan in op het mogelijke aandeel van Brummen. Dat aandeel gaat over het toekomstbestendig maken van het energiesysteem van de regio. Zoals hierboven staat kunt u op 13 maart vragen stellen over de RES 2.0 en dit mogelijke aandeel. Ook kunt u aanbevelingen geven voor een verdere uitwerking van de RES 2.0. Aanleiding herijking De RES 1.0 ging vooral over grootschalig opwek met zonne- en windenergie. De RES 2.0 gaat over de hele energievoorziening, dus over het energieaanbod, de energievraag en het energietransport.

De RES 2.0 is dus echt een regionaal energieperspectief, een gereedschapskist voor een marsroute naar 2050. De belangrijkste reden voor herijking en scopeverbreding van de RES 2.0 Stedendriehoek zijn de netcongestie problematiek, waardoor een aansluiting op het centrale elektriciteitsnet minder vanzelfsprekend is. De oorlog in Oekraïne, die duidelijk heeft gemaakt dat onze energievoorziening kwetsbaar is voor geopolitieke spanningen.

Daarnaast zorgt het voorkomen van de Wespendief op de Veluwe voor flink minder mogelijkheden voor windenergie in de regio. De aangescherpte voorkeursvolgorde zon maakt het lastiger om zonnevelden op land te realiseren. Ook zijn de landelijke (ontwerp) milieunormen voor wind op land in ontwikkeling. Al deze ontwikkelingen hebben geleid tot een verandering van de context waarin de RES uitgevoerd moet worden. Daarom zijn nieuwe kaders nodig om stappen te kunnen blijven zetten richting een toekomstbestendig energiesysteem. De RES 2.0 streeft een duurzame, betaalbare en betrouwbare energievoorziening na. Zoals eerder in deze bijlage staat ligt de nadruk van de RES 2.0 op het energiesysteem van de toekomst. Daarbij gebruiken we 2050 als uitgangspunt. De RES 2.0 is de eerste stapsteen om bij dat energiesysteem van 2050 te komen. De RES houdt vast aan het bod van de RES 1.0 qua hoogte. Vanwege alle ontwikkelingen verplaatsen we het in de tijd naar 2035. Belangrijkste uitgangspunten Brummen In deze paragraaf gaan we in op de emissiereductie van onze gemeente. Daarna op de energievraag en energieaanbod. Als laatste bespreken we het percentage eigen opwek duurzame elektriciteit. Emissiereductie Uitgangspunt voor onze gemeente in het energieperspectief van de RES is een emissiereductie van 95% in 2050. Hierbij gaat het alleen om de uitstoot van CO2.

Deze afname streven we in een aantal stappen na. In 2025 een afname van 45%. Vervolgens in 2030 een afname van 55% en 80% in 2040. De papierindustrie in Brummen overheerst de energiehuishouding in Brummen; de gemeentelijke inzet focust zich echter op inwoners en andere ondernemingen. De papierindustrie is dermate energie-intensief dat zij hun eigen traject voor verduurzaming lopen via het zogenaamde ‘cluster 6’. Energievraag Het verminderen van de energievraag heeft tot 2030 voorrang. Dit kunnen we beïnvloeden door de bestaande gebouwde omgeving van het gas af te brengen en de mobiliteit te verduurzamen. Ook het verduurzamen van bestaande bedrijventerreinen hoort daarbij. De veronderstelling is een groei van 11 % in oppervlakte van bestaande bedrijventerreinen in 2030. In verhouding tot de papierindustrie leidt deze groei van oppervlakte tot een beperkte toename van de energievraag. Daarnaast daarna bepaalt de woningbouwopgave de energievraag. Hierbij gaat het om 1.250 woningen tot 2030. In de periode daarna (2040 en 2040-2050) zijn naar verwachting ook veel extra woningen nodig. Hierover moet uw raad nog beslissen. Ook spelen besparingen in andere sectoren een rol zoals de landbouw en AVI’s. In zijn totaliteit verwachten we richting 2050 een afname in de energievraag.

Dit komt door de maatregelen die we nemen om energie te besparen, maar ook omdat ons energieverbruik efficiënter gaat worden. Op regioniveau zien we nu een totale energievraag van 10 TWh. In 2050 is dit 7 TWh. In Brummen is de huidige energievraag 1,7 TWh en in 2050 is dat naar verwachting 1,4 TWh. De papierindustrie heeft een aandeel van 70-75% in deze energievraag. De ontwikkelingen in de papierindustrie zullen daarom een dominant effect hebben op de energiehuishouding van de gemeente Brummen. Deze ontwikkelingen laten zich lastig voorspellen. Energieaanbod De aanname voor het energieaanbod tot 2050 in Brummen bestaat uit een mix van energiebronnen. Aardgas zal in deze periode langzaamaan een afnemende rol hebben in het energieaanbod. Elektriciteit zal de belangrijkste energiedrager in de toekomst zijn voor onze gemeente. Naar verwachting 70%. Naast elektriciteit speelt omgevingswarmte uit bodem, lucht en water ook een rol. De verwachting is dat (diepe)geothermie geen rol speelt in onze gemeente. Ook heeft de opwek van duurzame gassen en brandstoffen een beperkte rol in Brummen. Hierbij kan gedacht worden aan de opwek van biogas of waterstof voor de papierindustrie. Eigen opwek elektriciteit De gedachte is een eigen duurzame opwek van elektriciteit van 25 % van de hele energievraag in 2050. Dit betekent dat 75 % van de elektriciteit van buiten onze gemeenten (regio) afkomt.

De papierindustrie in

Brummen gebruikt ongeveer 75% van de energie in onze gemeente. Dit betekent dat Brummen 100% duurzaam opwekt buiten het gebruik van de papierindustrie. Het grootste gedeelte van deze 25% duurzame elektriciteit opwek plaats vind door: − 80% zon − 20% wind. Dit betekent voor opwek door zon een oppervlakte van 240 hectare in 2050. Te realiseren voor een deel op dak en op land. Tot 2025 gaan we uit van 50 hectare. In de periode tot 2030 nog eens 30 hectare aan zon. In 2040 moeten we 160 hectare realiseren. Dit betekent voor opwek door wind voor Brummen 3 windturbines van 4,5 MW in 2040. In 2050 opwek door in totaal 4 windturbines. Tot 2030 onderzoeken we de mogelijkheid van windturbines in Brummen. Pas daarna gaan we over op het realiseren van windturbines, mocht dit mogelijk zijn. In 2050 is de aanname 100 % duurzame opwek. 26% in 2025 en 40% in 2030. Daarnaast ongeveer 70% duurzame opwek in 2040. Flexibele energiesystemen De exacte invulling van flexibiliteit in de energiesystemen voor Brummen is nog onduidelijk. Het gaat dan om bijvoorbeeld over de rol van batterijen, warmtebuffers en slimladen. De komende jaren onderzoeken we in regioverband welke meerwaarde hierin zit voor de gemeente Brummen. Gezien de verhouding van 80% zon en 20% wind in de elektriciteitsmix, zal iets van buffer of opslag nodig zijn.

Op de momenten waarop de zon niet/minder schijnt (de winter) om toch ook elektriciteit te hebben. Lokaal eigendom De inwoners en kleine bedrijven in Brummen geven ieder jaar ordegrootte 100-150 miljoen euro uit aan energie (exclusief de papierindustrie). Bijna al dat geld vloeit de gemeente uit. De energietransitie biedt ook een kans om meer van dat geld in de gemeente te houden en betrokkenheid van inwoners en de bedrijven te vergroten. De gemeente Brummen wil daarom blijven inzetten op lokaal eigendom van energieprojecten, en op initiatieven waarbij we zoveel mogelijke van de lokaal geproduceerde energie ook lokaal gebruiken. Samenvatting In onderstaande tabel staan de belangrijkste uitgangspunten van het energieperspectief van de RES 2.0. We vergelijken deze met de Energiestrategie gemeente Brummen. Perspectief

Jaar

RES Stedendriehoek Energieperspectief van de toekomst

Energiestrategie gemeente Brummen

CO2

CO2 en overige broeikasgassen

2050 2040 2030

95% CO2 reductie 80 % 55%

0% (klimaatneutraal) 90% 55%

% Zon/wind 2050

80/20 25% eigen opwek 100 % opwek zonder papierindustrie

-------

Geheel 100% 70 % 40% 26% 50 50 80

Zonder papierindustrie 100 % ----------------74

broeikasgassen Co2 reductie

Opwek elektriciteit

Duurzame opwek

Zon ha op land

Energievraag 2050 2040 2030 2040 2025 2025 2030

----

2040 2050

160 240+zon op dak

140+zon op dak ----

2030 2040 2050

Voorbereidend onderzoek 3 4

Geen grote windturbines ---3

Wind op land

Tot 2050 is de gedachte van RES 2.0 een emissiereductie van 95% CO2. De belangrijkste punten voor Brummen in de RES 2.0 zijn dat: − De papierindustrie het grootste gedeelte van de energievraag in Brummen bepaalt. De overige sectoren zoals bedrijventerreinen, mobiliteit en woningbouw bepalen het overige gedeelte van de energievraag. − Een mix van energiebronnen het energieaanbod in 2050 bepaalt. Elektriciteit maakt hier het grootste gedeelte van uit, namelijk 70 % in 2050. Het aandeel van Brummen aan het toekomstbestendig maken van het energiesysteem in 2050 is: − Brummen wekt in 2050 ongeveer 25 % van de elektriciteit in 2050 zelf op. Dit is 100% als we de papierindustrie niet meerekenen. Hierbij is de gedachte dat het grootste gedeelte wordt opgewekt door zon. En het bouwen van vier windturbines van 4,5 MW in 2050.