Uitvoeringsplan bestaanszekerheid 2024

Uitvoeringsplan waardenetwerk bestaandszekerheid 2024-2028

28 september 2023

Inhoudsopgave

2

Inleiding

3

Wat is het op te lossen probleem en het beoogde eindresultaat

4

Symptomen, kansen en oorzaken

6

Wat is het op te lossen probleem in cijfers

9

Waarde, doelen en belofte

11

Activiteiten

12

Begroting

13

Risico’s

15

Monitoring en verantwoording

1

1. Inleiding Geldzorgen, geldproblemen en het missen van bestaanszekerheid heeft veel invloed op het dagelijks leven van mensen. Mensen met geldproblemen hebben niet alleen een tekort aan geld, ze hebben vaak ook het gevoel dat zij weinig mogelijkheden hebben om hun situatie te verbeteren. In het Waardenetwerk Bestaanszekerheid willen we inwoners ondersteunen in het herstellen en of behouden van bestaanszekerheid door te investeren in financiële zelfredzaamheid. De propositie bestaat uit de volgende onderdelen: • Wat is het beoogde eindresultaat • Het probleem: wat zijn de symptomen, kansen en welke oorzaken dragen bij aan het probleem • Het probleem: wat kunnen we beïnvloeden en wat levert dat op • Wat is het op te lossen probleem in cijfers • Onze belofte: wat kunnen we realistisch gezien bereiken • Overzicht van de activiteiten van alle aangesloten partners We hebben deze propositie in een kort tijdsbestek met alle partners vormgegeven. Maar we zien nog een aantal belangrijke doorontwikkelingen voor de toekomst. We willen in dit netwerk meer datagericht werken en zien de noodzaak om meer inzicht te hebben in onderliggende cijfers van de problematieken die spelen. Op die manier kunnen we gerichter en zorgvuldiger gaan werken in de toekomst. De noodzaak die wij tevens zien is komen tot een ‘klantreis armoede/schulden’.

Hier is eerder een eerste gezamenlijke aanzet toe gedaan en we willen graag verder gaan met het komen tot een aanpak klantreis. Om tot de gewenste successen te komen in deze propositie achten wij het noodzakelijk dat er (meer) aansluiting komt vanuit diverse afdelingen Participatie, waaronder Team Schulden en Preventie, Financy, WSP, Breday en Team Inkomen.

2

2. Wat is het op te lossen probleem en het beoogde eindresultaat Wat is het beoogde eindresultaat niet? Vooropgesteld: alle deelnemers aan het netwerk hebben hun eigen ambitie en visie. De één wil cliënten wegwijs maken naar landelijke armoederegelingen, de ander wil simpelweg monden voeden en een derde wil mensen begeleiden naar betaald werk. Al die ambities zijn welkom en van waarde! Tegelijkertijd is de waarde van dit netwerk niet noodzakelijk de optelsom van al deze individuele ambities. En hoewel alle leden het liefst zouden zien dat er in Breda géén armoede heerst, kan dát toch niet het doel zijn waaraan we gestructureerd en binnen onze eigen invloedssfeer naar toe werken. Het is natuurlijk wél de ultieme droom van dit netwerk! Wat is het beoogde eindresultaat dan wel? 1. We slaan onze handen ineen waardoor er meer afstemming plaatsvindt tussen de partners waardoor we beter in staat zijn te werken aan resultaat 2 t/m 7 hieronder. 2. We leiden mensen toe naar regelingen en voorzieningen buiten ons netwerk waarmee ze hun inkomen kunnen vergroten en/of hun uitgaven kunnen verlagen. 3. We voegen zelf ook voorzieningen toe binnen ons netwerk voor de meest kwetsbare doelgroepen waarmee ze hun inkomen kunnen vergroten en/of hun uitgaven kunnen verlagen. 4.

We de gemeente willen bewegen de waarde Bestaanszekerheid beter mee te laten wegen in de toekenningspraktijk van voorzieningen in het sociaal domein (zoals bijzondere bijstand) 5. We helpen mensen om zo goed als mogelijk óm te gaan met het leven in armoede, de daarmee samenhangende stress en problemen die daarmee gepaard gaan. 6. We willen een bijdrage leveren aan het doorbreken van intergenerationele armoede. 7. ... dat een ieder zoveel mogelijk het gevoel heeft mee te tellen en mee te kunnen doen in de Bredase samenleving.

3

3. Symptomen, kansen en oorzaken Over de oorzaken van armoede en het ontbreken van bestaanszekerheid zijn vele dikke boeken geschreven. We omarmen de zienswijze zoals door vele deelnemers is verwoord in PACT3 van het programma Verbeterbreda: “Bestaanszekerheid staat hoog op de politieke en maatschappelijke agenda. Het gaat hier om de zekerheid van een leefbaar inkomen, de zekerheid van werk en van mee kunnen doen in de samenleving. Maar ook de zekerheid van een dak boven je hoofd in een geschikte en betaalbare woning. En in een veilige en prettige omgeving, met snelle en toegankelijke dienstverlening als de bestaanszekerheid in gevaar komt. Het is daarbij noodzakelijk om doordrongen te zijn van de samenhang tussen geldzorgen en problemen op andere levensdomeinen (gezondheid en participatie). Zo heeft 53% (NIBUD) van de mensen met geldzorgen ook gezondheidsklachten. Wat de precieze oorzaken en gevolgen daarbij zijn is niet altijd duidelijk. Geldzorgen ondermijnen de gezondheid, maar een slechte gezondheid kan ook leiden tot geldzorgen. Een leefbaar inkomen impliceert dat mensen voldoende besteedbaar inkomen hebben om volwaardig deel te nemen aan de samenleving.

Mogelijke oorzaken die ertoe leiden dat veel mensen geen leefbaar inkomen hebben zijn: een te laag of weinig stabiel inkomen, te hoge vaste lasten, schulden door een te laag besteedbaar inkomen te laag (loonbeslag of regelingen), mensen krijgen niet waar ze recht op hebben, mensen hebben geen recht op wat ze nodig hebben (bijvoorbeeld compensatie voor hoge kosten vanwege ziekten), of mensen missen de vaardigheden om met een leefbaar inkomen rond te komen, waardoor schulden ontstaan.” We vatten samen: Het ontbreken van bestaanszekerheid gaat vaak gepaard met ook andersoortige problemen. Soms direct, zoals armoedestress. Soms indirect zoals iemands opleidingsniveau. Oorzaak en gevolg zijn daarbij niet altijd te onderscheiden van elkaar maar zitten in een vicieuze cirkel in elkaar gekronkeld, vaak zelfs intergenerationeel. NOS nieuws · Woensdag 31 mei, 01.41

SCP: een op de zes Nederlanders heeft te maken met stapeling van problemen

Een op de zes volwassenen in Nederland heeft te maken met een stapeling van problemen, bijvoorbeeld een tekort aan financiële middelen en een gebrek aan een sociaal netwerk. Dat blijkt uit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP). Zo’n 2,3 miljoen Nederlanders hebben problemen op drie of meer terreinen. Dat kunnen problemen zijn met alledaagse zaken, zoals het zelfstandig kunnen voeren van een huishouden en het doen van administratie. 65-plussers, alleenstaanden, eenoudergezinnen en mensen met een migratieachtergrond hebben een grotere kans op een stapeling van problemen dan anderen. De kans bestaat bovendien dat de groep door de inflatie en hogere energieprijzen groter wordt, waarschuwt het SCP in het rapport Zicht op zorgen Vaker eenzaam Mensen met een stapeling van problemen hebben vaak weinig ‘hulpbronnen’ zoals financiële middelen, opleiding en gezondheid. Daardoor bevinden ze zich

in een kwetsbare positie en kunnen ze vaak minder goed meedoen in de samenleving. Ongeveer een op de tien mensen bevindt zich in een dergelijke kwetsbare situatie. Ze zijn ook vaker eenzaam en voelen zich minder tevreden over hun leven dan anderen. Het SCP stelt dat het belangrijk is dat gemeenten alert zijn bij deze groep mensen en dat hun zelfredzaamheid niet moet worden overschat. De informatievoorziening zou voor hen toegankelijker en eenvoudiger moeten worden. Nu is informatie soms alleen digitaal beschikbaar en zijn aanvraagformulieren vaak ingewikkeld. Deel ouders in kwetsbare positie Uit het tweede rapport dat het SCP vandaag publiceert, getiteld Meer zicht op ouders, blijkt dat ruim een op de tien ouders met minderjarige kinderen te maken heeft met een stapeling van zorgen of problemen op ten minste drie gebieden. De ouders hebben niet alleen zorgen over de opvoeding en de ontwikkeling van hun kinderen; ze hebben bijvoorbeeld ook geldzorgen en zitten in een sociaal isolement. Ze kunnen vaak niet terugvallen op hun netwerken en hebben weinig hulpbronnen.

Symptomen van onvoldoende bestaanszekerheid Het systeem van ondersteunende regelingen en faciliteiten niet begrijpen en daarmee niet kunnen bereiken en gebruiken; stapeling van problemen; isolement / schaamte; compensatiegedrag; depressie; schulden; IQ; vatbaar voor criminelen, vatbaar voor uitbuiting; huiselijk geweld; je leeft korter / verlies gezondheid; verslaving; minder vertrouwen in overheid; minder talent ontwikkeling; hoge kosten; overbelasting hulpverleners; hoger kosten samenleving; overbelasting netwerk; inventief met spullen en regelingen. Maatschappelijke effecten van onvoldoende bestaanszekerheid Verlies in vertrouwen in de overheid; Mensen glijden af; Stapeling van problemen; Verlies van gezondheid; hogere zorgkosten; Intergenerationele armoede; opgroeien onder moeilijke omstandigheden; toename criminaliteit; psychische stress; belasting hulpverlenende organisaties / overheid; eenzaamheid, terugtrekken, schaamte; verslaving; gebroken gezinnen; veiligheid in geding; minder goede keuzes kunnen maken; minder sociale cohesie. Het probleem: wat kunnen we beïnvloeden en wat levert dat op Anders denken: De ideologie van zelfredzaamheid is om verschillende redenen een belemmering voor een leefbaar inkomen. Het overschat de vaardigheden van de burger, zeker de vaardigheden van de kwetsbare burger, zoals het SCP constateert.

Die overschatting is des te ernstiger omdat juist mensen met gebrek aan bestaanszekerheid te maken krijgen met een ingewikkeld systeem van toeslagen, gemeentelijke regelingen, cao’s etc.: de ingewikkelde systeemwereld. Juist de mensen die hier het meeste baat bij hebben kunnen hierin het minst goed hun weg vinden. Daarom moet er worden geïnvesteerd in het verkleinen van deze mismatch tussen de eisen van het systeem en de vaardigheden van de burgers. Het is daarom essentieel om bewoners hulpmiddelen aan te bieden om te krijgen waar ze recht op hebben. Anders organiseren: Voor te veel mensen komt de hulp van de gemeente te laat en biedt te weinig perspectief. Het is daarom noodzakelijk om vol in te zetten op preventie in plaats van reparatie. Ook hier is de nadruk op zelfredzaamheid een belemmering. Het is gericht op kortstondige interventies in plaats van in lichte vormen van doorlopende ondersteuning. Het betekent dat we in plaats van een korte termijn perspectief, vaker een lange termijn perspectief moeten gaan hanteren. Hetzelfde geldt voor werk. Het is belangrijk om niet pas werk te maken van werk als iemand werkloos is. Ondersteuning dient vroeg, breed en langdurig te zijn.

Anders financieren: Over de hele linie geeft de gemeente meer geld uit aan het compenseren van een tekort dan aan het versterken van de vaardigheden en hulpbronnen om tekorten te voorkomen: Er wordt meer geld uitgegeven aan bijstandsuitkeringen dan aan het vroeg versterken van de vaardigheden van kwetsbare jongeren, of het versterken van de professionele netwerken. Ook wordt er bijvoorbeeld meer geld uitgegeven aan maatschappelijke opvang en beschermd wonen dan aan het voorkomen van (de oorzaken van) dakloosheid.

5

4. Wat is het op te lossen probleem in cijfers Om meer inzicht te krijgen in de grootte van de groep inwoners die ondersteuning nodig hebben op dit vlak, raadplegen we verschillende bronnen: • Het Nibud; Rapport Rondkomen en betalingsproblemen Rapport Rondkomen en betalingsproblemen (2022) - Nibud • Het CBS; Schuldenproblematiek in beeld (cbs.nl) • NVVK: Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening Meetbare en merkbare waarde van financiële hulpverlening: een nieuw perspectief (nvvk.nl) • Factsheet Inkomen en armoede 2022 Breda vanuit O&I • Buurtbarometer • Interne cijfers gemeente Breda rondom bijstand, armoede en schulden Nibud Het Nibud doet al jaren regelmatig onderzoek naar de financiële situatie van Nederlanders. Kunnen mensen rondkomen, ervaren zij financiële problemen en hoe gaan zij daarmee om? Volgens Nibud Rapport ‘Rondkomen en betalingsproblemen’ heeft 37% van de huishoudens in het onderzoek moeite met rondkomen in 2022. Hieronder zijn groepen die vaker dan gemiddeld moeilijk kunnen rondkomen. Dat ziet het Nibud vooral bij de groep met een laag inkomen en bij alleenstaanden met kinderen. In vergelijking met eerdere metingen in 2018 zien zij dat het percentage dat aangeeft moeilijk te kunnen rondkomen, is gestegen onder jongvolwassenen tussen de tussen 18 en 35 jaar en onder hogere inkomens.

Als we dit percentage van 37% kunnen vertalen naar lokaal Bredaas niveau (uitgaande van totaal aantal huishoudens van 88.933 in Breda) dan zou dit gaan om 32.905 huishoudens die moeite hebben met rondkomen in Breda. In het Position Paper ‘sneller uit de schulden’ pleit het Nibud voor een focus op het voorkomen van betalingsproblemen. Schuldhulpverlening richt zich met name op het voorkomen van erger, het oplossen dan wel stabiliseren van schulden. Het Nibud pleit voor meer inspanningen om vroegtijdig financiële problemen aan te pakken. Gemeenten en hun partners in het sociale domein alleen hebben onvoldoende zicht op de groepen met geldzorgen of beginnende geldproblemen. Binnen het systeem van vroeg signalering vormen energiemaatschappijen, woningcorporaties en zorgverzekeraars hierop een zeer waardevolle aanvulling. De werkvloer zou daarnaast bij uitstek een plek kunnen zijn om mensen met geldzorgen te vinden en te bereiken. Het Nibud berekende in 2017 dat een werknemer met schulden een werkgever gemiddeld 13.000 euro kost. CBS Het CBS houdt cijfers bij van huishoudens met geregistreerde problematische schulden. Als we inzoomen op de cijfers van Breda (zie figuur 1.1) dan zien we dat er in Breda 6670 huishoudens met geregistreerde schulden zijn (CBS Dashboard schulden okt 2021), Geregistreerde schulden zijn betalingsachterstanden bij bijv.

Belastingdienst, DUO, CJIB, BKR, wanbetalers zorgverzekeringen etc.

6

Figuur 1.1 Dashboard CBS huishoudens met geregistreerde problematische schulden in Breda 202110 onderverdeeld op wijkniveau Prinsenbeek Breda Noord West Breda Noord Teteringen Breda West Breda Centrum Breda Oost

160 huishoudens 990 huishoudens 1460 huishoudens 150 huishoudens 1510 huishoudens 770 huishoudens 850 huishoudens

Breda Zuid Oost 440 huishoudens Breda Zuid 140 huishoudens Ulvenhout 80 huishoudens Bavel 110 huishoudens Totaal huishoudens Breda 6670 NVVK ‘Financiële hulpverlening blijkt mensen op meer leefgebieden te helpen dan alleen maar schulden’ volgens het rapport van het NVVK. Door financiële hulpverlening krijgen mensen perspectief en kunnen ze weer meedoen in de maatschappij. Elke geïnvesteerde euro in financiële hulpverlening levert de maatschappij 1,40 tot 2 euro op. Gemeentelijke cijfers Preventie en vroegsignalering zijn onderdeel van de Wet Gemeentelijke Schuldhulpverlening. Op het moment dat iemand eenmalig achterstand heeft in huur, zorgverzekering, energie, water en hypotheek wordt hier een melding van ontvangen. De inwoner wordt dan pro actief benaderd en zorgen op die manier dat vroegtijdig financiële hulpverlening geboden kan worden. In 2022 hebben zijn er ongeveer 8000 meldingen ontvangen van inwoners met een achterstand. Daarnaast hebben +/- 700 inwoners een financiële hulpvraag ingediend. Aantal Bredanaars met een schuldregeling bij Gemeente Breda mei 2023 (Bron team SHV) Bemiddelingstraject om schulden te saneren 73 inwoners Saneringskrediet 309 inwoners Schuldbemiddelingstraject 86 inwoners Voortraject problematische schulden 263 inwoners Totaal 731 inwoners In 2022 hebben ongeveer 700 inwoners een financiële hulpvraag ingediend.

In 2023 hebben tot op heden 239 inwoners een financiële hulpvraag ingediend bij de Gemeente. Hieronder de uitsplitsing van typen huishoudens. 63% alleenstaand 17% alleenstaande ouder 10% gezin met kinderen 10% gezin zonder kinderen 7

Aantal uitkeringen Juni 2023 Aantal lopende uitkeringen Aantal huishoudens met een Bredapas

4209 6670

Aantallen huishoudens sociaal minimum gemeente Breda 2022 Huishoudens met inkomen tot 105% van het sociaal minimum Huishoudens met inkomen tot 110% van het sociaal minimum Huishoudens met inkomen tot 120% van het sociaal minimum Huishoudens met inkomen tot 130% van het sociaal minimum

7568 huishoudens 9064 huishoudens 12.350 huishoudens 14.120 huishoudens

Koppeling data doelgroep aan de bestaans(on)zekerheids spiraal

De groene start lijn van ‘eerste rekening onbetaald’ kan gekoppeld worden aan de data van het Nibud met als start punt het aantal gezinnen in Breda dat moeite heeft om rond te komen, 32.905 huishoudens Vanaf de lichtgroen, blauwe lijn tot aan problematisch geregistreerde schulden (oranje/rood) kunnen we koppelen aan de data van het CBS, de 6670 huishoudens met geregistreerde problematische schulden. Hiervan zijn nu dus maar 731 inwoners gekoppeld aan de gemeente met een vorm van een schuldregeling. Eindpunt: dakloosheid om financiële redenen (rood). Op dit moment verblijven ongeveer 100 daklozen in de verschillende voorzieningen van maatschappelijke opvang. Op straat ziet het straat team ongeveer 110 daklozen in onze regio, ruwe schatting. In 2022 voerden medewerkers van het loket Centraal Ontaal 1033 fysieke gesprekken . Maar een deel van daklozen klopt niet voor hulp aan bij het loket. De werkelijke groep daklozen is dus groter dan het aantal meldingen bij het loket Centraal Onthaal en het aantal daklozen die een traject gestart zijn bij een maatschappelijke organisatie. (Bron: Beleidskader 2023 WMO)

8

5. Waarde, doelen en belofte Wat kan de inwoner zelf?

Klantdoelen beleidskader Ik kan met geld omgaan.

Ik kan zorgen dat de juiste ondersteuning voorhanden is op financieel gebied.

Perspectief op schuldenvrij leven.

Kunnen voorzien in eerste levensbehoefte.

Welke interventie kunnen we inzetten vanuit het waardenetwerk met vrijwillgers en/of beroepskrachten?

• Outreachende • Laat je informeren • Zelf signaleren als dat activiteiten om waar lastig aan het worden is het mis dreigt te gaan er vroeg bij te zijn bij jezelf • Omstander: signaleren • Voorlichting gericht op stimuleren als dat lastig aan het worden is bij iemand in je zelfredzaamheid netwerk • Praktische hulp, voor mensen die niet kunnen groeien op zelfredzaamheid (leun en steun) • Ontwikkelen van klantreis arrangementen. • De hulpvraag stellen • Werken aan binnen eigen netwerk of naamsbekendheid dit waardenetwerk partners waardenetwerk • Omstander: je hulp • Palet aan activiteiten aanbieden door te gericht op het wijzen richting partners beheersen van waardenetwerk schuldenproblematiek met inzet door vrijwilligers en beroepskrachten • Je niet laten verleiden tot • Palet aan activiteiten het aangaan van schulden gericht op het werken zoals “afbetalingen”. aan het wegwerken van schulden en het schuldenvrij worden met inzet door vrijwilligers en beroepskrachten • Juiste / meest • Noodhulp. verstandige keuzen Voorzieningen die maken in bestedingssimpelweg de pijn-vangedrag vandaag verlichten. Zoals wordt gegeven met Voedselbank en HiBO

9

Wat gebeurt er als de interventie wegvalt?

Problemen worden groter als mensen je niet (tijdig) weten te vinden. Dit uit zich op verschillende levensdomeinen.

Als mensen niet weten waar ze naartoe moeten met hun hulpvragen dan ontstaat hetzelfde probleem als bij 1.

Hogere instroom in Participatiewet, geen zicht op uitstroom en uitzichtloos bestaan (met invloed op alle leefdomeinen).

Op het moment dat je niet kunt voorzien in je eerste levensbehoefte en er is geen vangnet dan verhoogd de criminaliteit, prostitutie e.d.. Inwoners moeten wel voldoen in de eerste levensbehoeften.

Vergroten van inkomsten met behulp van ondersteuning. Bijvoorbeeld door (beter) betaald werk en/of onderzoeken of alle financiële regelingen die van toepassing zijn al ingeregeld/ aangevraagd zijn.

Normalisering van problematiek (bespreekbaar kunnen maken)

• Betaald werk zoeken via bijvoorbeeld WSP; • Scholing, bijscholing, omscholing; • Gebruik maken van inkomensregelingen, minimavoorzieningen.

• Begeleiden naar werk; • Hulp bij het oplossen van achterliggende oorzaken waarom er eerder géén baan was of die kwijt is geraakt; • Begeleiden naar regelingen waarmee inkomen verhoogd wordt of uitgaven verlaagd • Praktische hulp, voor mensen die niet kunnen groeien op zelfredzaamheid (leun en steun) • Praten met netwerk over • Voorlichting geven geldzorgen • Campagne starten • Normaliseren en bespreekbaar maken • Werken vanuit nabijheid.

Er is meer verloedering, meer daling van vertrouwen in de overheid, meer individualisering

Schaamte wordt groter en wordt er langer gewacht met het zoeken van hulp in het eigen netwerk of bij professionele ondersteuning.

Waarde: Het bieden van bestaanszekerheid Visie Bestaanszekerheid herstellen of behouden door te investeren in financiële zelfredzaamheid (binnen de mogelijkheden in Breda) Inwonergroep Mensen die ondersteuning nodig hebben bij het leven in armoede en bereiken van financiële zelfredzaamheid. Inwoner / klantdoelw In staat financiële verplichting aan te gaan en de impact daarvan te doorgronden: • Ik kan met geld omgaan. • Ik kan zorgen dat de juiste ondersteuning voorhanden is op financiëe; gebied. Het hebben van bestaanszekerheid (honger is geen optie): • Perspectief op schuldenvrij leven. • Kunnen voorzien in eerste levensbehoefte. • Vergroten van inkomsten met behulp van ondersteuning. Bijvoorbeeld door (beter) betaald werk en / of onderzoeken of alle financiële regelingen die van toepassing zijn al ingeregeld / aangevraagd zijn. Normaiisering van problematiek (bespreekbaar kunnen maken). Collectieve doelen Wanneer er schulden zijn hebben we hier begrip voor en kunnen we samen werken aan voorkomen en /of oplossen van problematische schulden (wettelijke taak).

10

6. Activiteiten In bijlage 1 staan alle activiteiten opgenomen die uitgevoerd worden door de partners van het waardenetwerk. Hierdoor wordt de samenhang in activiteiten zichtbaar en zijn de activiteiten gekoppeld aan de doelstellingen aan het beleidskader. Partners van het netwerk ervaren het als een gemis dat de uitvoerende activiteiten van de gemeente niet zijn opgenomen in dit overzicht. Zonder dit overzicht/ inzicht is het lastiger om er voor te zorgen dat alle activiteiten in de stad goed op elkaar zijn afgestemd. Als waardenetwerk hopen we dan ook dat het ontwikkelen van de klantreis Bestaanszekerheid/ Armoede & Schulden samen met de gemeente op zeer korte termijn wordt opgepakt. Er is een groot aantal kleine organisaties actief in de stad, echter doeners, op het gebied van bestaanszekerheid. Deze activiteiten zijn niet opgenomen in bijlage 1 maar zijn wel van groot belang voor de inwoners van Breda.

11

7. Begroting Inzet en resultaat 2024 Sub-waardenetwerk

Bereik

Gevraagde subsidie

Per klant *

¡Preventieschuldhulpverlening • IMW, preventie 2100 € 112.480 € 54 • Humanitas 130 € 13.000 € 100 • Schuldhulpmaatje 80 € 10.000 € 125 2 € 66.885 € 74 ¡Voedselverstrekking 900 ¡Straattandarts 35 € 40.000 € 1.143 ¡Sociaal Raadsliedenwerk en 1.375 € 750.000 € 545 Psychosociale hulp bij schulden *Bij alle activiteiten, muv de straattandarts, geldt het veelal huishouders betreft en dat er dus veel meer inwoners worden bereikt dan hier staan. Partners van het waardenetwerk zijn niet in staat om een businesscase te maken. Hiervoor is allereerst een klantreis nodig (deze is in ontwikkeling) en is zicht nodig op de activiteiten van de gemeente binnen deze keten. Daarnaast hebben de activiteiten op het gebied van bestaanszekerheid direct invloed op de activiteiten binnen de andere waardenetwerken. Wanneer er stress is vanwege het niet kunnen voorzien in eerste levensbehoefte, het ontbreken aan financieel overzicht, het niet kunnen betalen van rekeningen, het niet kunnen voldoen aan schuldeisers, ontstaan er veelal problemen op andere leefdomeinen. Ondanks dat er geen businesscase ligt, is al herhaaldelijk onderzocht en aangetoond dat investeren in het voorkomen van schulden werkt.

Zo blijkt uit onderzoek van Movisie (2020) – Wat werk bij de aanpak van armoede en schulden: • Wanneer inwoners met schuldenproblematiek vroegtijdig en outreachend worden benaderd, verkleint dit de kans op uithuisplaatsing en voorkomt iedere euro in een vroeg stadium 2,46 aan kosten in een later stadium. Inzet van sociale raadslieden of vrijwilligers -zoals schulphulpmaatje en thuisadministratie, leveren gemeenten in potentie financieel voordeel op: • Een effect van Sociaal Raadsliedenwerk is vaak een gestegen inkomen van cliënten, een verhoogde zelfredzaamheid & welzijn, verlaagde ziektekosten en dit tegen zeer lage administratieve lasten. Dit betekent dat iedere geïnvesteerde euro leidt tot een verhoging van de welvaart met circa €1,50 waarbij niet alle baten zijn gemonetariseerd.

2

1300 unieke gezinnen die door het jaar heen geholpen worden. 12

8. Risico’s Op het moment van schrijven is onduidelijkheid of alle activiteiten zoals opgenomen in het activiteitenoverzicht gefinancierd kunnen worden. Als het (sub)subsidieplafond ontoereikend is om al deze activiteiten te financieren, dan willen we opnieuw met het waardenetwerk aan tafel. Er is namelijk een grote samenhang aan activiteiten. Als er ergens een gat valt, heeft dat direct gevolgen voor het bereik en de kwaliteit danwel inhoudelijke processen van de andere activiteiten. Dit geldt niet alleen binnen het waardenetwerk bestaanszekerheid. Er is ook een directe lijn met het waardenetwerk samen en zelfredzaamheid omdat daar financiering wordt aangevraagd voor hulpverleningstrajecten (regulier en crisis). Bestaanszekerheid is de basis van de samenleving. Wanneer deze niet op orde is kunnen onze inwoners ook geen bijdrage leveren aan de samenleving. In dit netwerk zal goed samengewerkt moeten worden ten behoeve van onze inwoners. Ook de andere netwerken hebben hier belang bij. Mochten we onvoldoende uitvoering kunnen geven aan de doelen dan zal dit zijn weerslag hebben op de andere levensdomeinen en het hele huishouden/netwerk waarin de inwoner zich bevindt. Daarnaast is er, zoals reeds aangegeven, onvoldoende zicht op de uitvoerende activiteiten van de gemeente. Het is prettig dat er een vertegenwoordiging is in het waardenetwerk vanuit de uitvoerende afdelingen.

Dit is een stap vooruit ten opzichte van de thematafel. Het ontwikkelen van de klantreis Bestaanszekerheid danwel Armoede & Schulden in 2024 is absoluut noodzakelijk om te komen tot een meer samenhangend pallet aan activiteiten. Wanneer dit niet gebeurd, dan voorzien we dat we met elkaar niet in staat zullen zijn om een grote groep inwoners van de stad te bereiken. Het laatste risico betreft de omvang van de doelgroep en of daarmee de omvang van onze activiteiten toereikend zal zijn. Zonder maatregelen stijgt het aantal mensen in armoede. De overheidsmaatregelen voor 2023 om de effecten van energiecrisis en inflatie te beteugelen hebben wel gewerkt maar deze maatregelen lopen af. Om een dreigend afglijden naar diepe armoede te voorkomen, niet alleen van de allerarmsten maar ook van middengroepen, is in de miljoenennota voor 2024 opnieuw een noodmaatregel getroffen, deze keer voor verhoging van huurtoeslag en het kindgebonden budget. Hiermee gaat twee miljard euro gemoeid. De door de Tweede Kamer ingestelde Commissie Sociaal Minimum adviseerde2 van de zomer veel verdergaande maatregelen: structurele verhoging van minimum loon, bijstand en kinderbijslag.

Zolang dat niet gebeurt zal het inkomenstekort blijven groeien en zich vertalen, stelt de commissie, in permanente stress die doorwerkt “in gezondheidsproblemen, in relatieproblemen, in minder goed kunnen leren en minder goed functioneren”. We voorzien een flinke toename van mensen die hun financiële verplichtingen niet nakomen, geld tekort komen om te voorzien in elementaire levensbehoeften van henzelf, kinderen en anderen voor wie ze zorgen, grote schulden gaan opbouwen en daarmee risico lopen huis en haard te verliezen. Dit zal zich vertalen in een toename van de vraag naar ondersteuning, primair om wel in de elementaire levensbehoeften te voorzien, daarna om uit de schulden te komen en te blijven. Andere gevolgen in termen van veiligheid, opvoedingsproblematiek, zorgvraag, criminaliteit e.d. laten zich raden maar zijn nu niet te overzien.

2

Rapport ‘Een zeker bestaan’, 2023 13

Wat ons te doen staat is deze mensen zo goed mogelijk te ondersteunen bij deze vragen, de weg wijzen naar voorzieningen zoals armoedefondsen als die al niet bekend zijn, en ontwikkelen en stimuleren van onderlinge hulp (ook financieel) en van burger- en vrijwilligersinitiatieven die de financiële nood verlichten en de scherpe gevolgen van armoede wegnemen. In het uitvoeringsplan is al rekening gehouden met een stijging van het bereik met ongeveer 20%. Wanneer de toename nog groter is, zullen we hier met elkaar over in gesprek gaan.

14

9. Monitoring en verantwoording We geven in deze paragraaf aan hoe we gaan monitoren en verantwoorden. Centraal daarin staat hoe we onze doelen bereiken, hoe ons bereik er uit ziet, hoe we samenwerken en hoe we verder gaan met de realisatie van de doelen. Aangezien er sprake is van een uitvoeringsplan voor 4 jaar, zullen we moeten bijsturen aan de hand van ontwikkelingen en ervaringen. Voor aanvang van elk kalanderjaar stemmen we met elkaar af of we nog op de juiste weg zitten danwel dat er aanpassingen noodzakelijk zijn. Op het moment dat blijkt dat er dusdanige wijzigingen zijn waardoor er tussentijdse aanpassingen moeten plaatsvinden, gaan we als netwerk hierover het gesprek aan (met de gemeente). Een belangrijk onderdeel in de monitoring is het volgen van de klantreis bestaanszekerheid/ armoede & schulden. Voor de frequentie en manier waarop we met elkaar in gesprek gaan, sluiten we aan bij het nog te ontwikkelen voorstel van de procesbegeleiders vanuit de gemeente. Maar vast staat dat we, ook in onderlinge contacten buiten de vergaderingen van het netwerk, we met elkaar in contact zijn en onze activiteiten door ontwikkelen aan de hand van wat er gebeurt in de stad.

Naast het continue bijsturen aan de hand van de contacten en ervaringen in de praktijk en de bijeenkomsten met het waardenetwerk als totaal, legt elke organisatie jaarlijks verantwoording af over de bestede subsidie.

15

16

Waardenetwerk bestaandszekerheid Breda