Themabijeenkomst Circulariteit - Gemeenteraad Breda - 10 april 2025

themabijeenkomst circulariteit en biobased bouwen 10 april 2025

MAGAZINE BIOBASED BOUWEN 3

agenda

WAT IS CIRCULAIR? 4 WAAROM BIOBASED BOUWEN? 14 VOORBEELDPROJECTEN 18

IN GESPREK 29

vers van de pers inspiratiemagazine biobased bouwen

Wat is circulair? EN HOE KUN JE HET METEN?

CO2

Circulariteit gaat (ook) over ‘verborgen impact’

CO2

• Als we het hebben over duurzaamheid gaat het vaak over ‘zichtbare’ impact. Denk bijvoorbeeld aan het energielabel van een huis. Dat gaat echter alleen over de impact tijdens gebruik. • We gaan vaak voorbij aan de impact van het maken van de producten en de materialen die daarvoor nodig zijn. • Dat gaat niet alleen over CO2, maar ook over impacts als vervuiling, uitputting van grondstofvoorraden, zoetwater of ontbossing in productielanden.

Bron: Babette Porcelijn

5

Verborgen energie in je huis • Energie voor verwarming en elektriciteit is zo’n 60 procent van de totale impact van wonen. • De rest is ‘verborgen impact’: de bouw en de materialen zelf, maar ook het vervoer van de bouwmaterialen, grondwerken en het riool, de wegen en de waterhuishouding. • Dat geldt niet alleen voor nieuwbouwwoningen, maar ook voor oudere huizen, vanwege verbouwingen en renovatie. • Onderhoud en verbetering van bestaande woningen levert twee keer zoveel milieudruk op als nieuwbouw voor de corporatiesector als geheel, blijkt uit onderzoek van BouwhulpGroep in opdracht van RVO.

bouw en verbouw 37%

verwarming 35%

elektriciteit 17%

warm water 11%

Bron: Babette Porcelijn

6

Verborgen klimaatimpact

Verborgen energie in materialen

beton; 20%

overig; 38%

staal; 14%

metselwerk; 10%

materialen

bouw

kunststof; 14%

transport

Bron: Babette Porcelijn

7

Rijksprogramma Nederland Circulair in 2050

“

2030

In 2050 is de bouw bij ontwerp, ontwikkeling, gebruik, beheer en demontage van bouwwerken zo georganiseerd dat deze objecten duurzaam worden gebouwd, (her)gebruikt, onderhouden 50% minder en ontmanteld. Bij bouwen wordt gebruik gemaakt van duurzame grondstoffen materialen en wordt aangesloten bij de dynamische wensen van de gebruikers. Het streven is naar een energie neutrale gebouwde omgeving in 2050 conform de Europese afspraken. Bouwwerken maken zoveel mogelijk gebruik van ecosysteemdiensten (natuurlijk kapitaal zoals het waterbergend vermogen van de ondergrond). Een circulaire economie

2050

8

Wat is circulair? > 95% recycling

> 85% GWW

(Op den duur verzadiging)

< 3% hergebruik op hetzelfde niveau

Bron: Nederland Circulair in 2050

interne recycling in GWW

9

Mate van circulariteit Hoe hoger op de R-ladder, hoe lager het grondstoffengebruik

R-ladder trap tegen troep

minder grondstoffengebruik

R0.

Refuse

||

R1.

Rethink

meer grondstoffengebruik

Reduce

Re-use

Recycle

R2.

Reduce

Bron: RVO

R3.

Re-use

R4.

Repair

R5.

Refurbish

R6.

Remanuf acture

R7.

Repurpose

R8.

Re-cycle

R9.

Re-cover

10

Trias Materia

1

2 3

Gebruik niet circulaire materialen zo efficiënt mogelijk Bron: Nederland Circulair in 2050

11

Circulariteit meten Het Nieuwe Normaal Thema

Milieu-impact & Materiaalgebruik

Onderwerp

Instrument

Eenheid

Richtlijn (egw / mgw)

Milieu-impact (MPG)

MPG

€ MKI / m2 / jaar

0,5 / 0,55

Embodied Carbon (MPG-2)

Paris Proof Protocol

kg CO2-eq / m2

200 / 220

Construction Stored Carbon

CSC

kg CO2-eq

Materiaalgebruik

BCI

% massa hernieuwbaar, hergebruikt, gerecycled

Hergebruikpotentie

BCI

% massa

Adaptief vermogen

Adaptief Vermogen

%

Losmaakbaarheid

BCI

%

Omgang restmateriaal (sloop)

R-ladder

Omgang restmateriaal (bouw)

R-ladder

Toxiciteit

C2C, REACH

Gebouwflexibiliteit

Restmateriaal

Gezonder materialen

% massa hergebruikt, gestort / verbrand, gerecycled % massa hergebruikt, gestort / verbrand, gerecycled # producten

wettelijk 0,8 4 Kies producten en materialen van circulaire herkomst. 4 Minimaliseer de milieu-impact.

25%, 20%, 25%

55% / 50% 5%, <20%, 0-95% 5%, <20%, 0-95%

4 Gebruik niet circulaire materialen zo efficiënt mogelijk.

4 Realiseer gebouwen die kunnen voldoen aan wensen van morgen. 4 Borg het toekomstscenario van materialen en producten. 4 Zie gebouwen als materiaaldepots.

2024-2028 Alliantieafspraken

13

biobased bouwen VAN PLANT NAAR PAND

14

Building Balance Commitmentverklaring

15

Bouwen binnen planetaire grenzen Woningbouw 59%

Utiliteitsbouw 16%

GWW 25%

15%

8%

5%

1,5°C: 7 Mton 1,7°C: 17 Mton 2,0°: 33 Mton

44%

1,5°C: 4 Mton 1,7°: 10 Mton 2,0°C: 19 Mton

1,5°C: 21 Mton 1,7°C: 54 Mton 2,0°: 103 Mton

1,5°C: 2 Mton 1,7°C: 6 Mton 2,0°C: 12 Mton

● Nieuwbouw

● Renovatie

● Aanleg

● Vervanging en renovatie

20% 1,5°C: 10 Mton 1,7°C: 26 Mton 2,0°C: 49 Mton

8% 1,5°C: 4 Mton 1,7°: 10 Mton 2,0°C: 19 Mton

Bron: Copper8

16

Biobased versus traditionele bouwmaterialen Bron: Kriegh, J., Magwood, C., Srubar, W., Lewis, M., Simonen, K. (2021). Transformative Carbon-Storing Materials: Accelerating an Ecosystem Report. http://hdl.handle.net/1773/4812

17

voorbeeldprojecten NIEUWBOUW EN ONDERHOUD

MARIEKE KEYZER

Nieuwbouw Gageldonksestraat

Senior Projectleider | Alwel BERT EVERS Senior Planontwikkelaar | Hazenberg

19

Circulariteit bij WonenBreburg

20 producten testen in 3 jaar

Wat doen wij?

Mét evaluatie en evt. uitrol

Doel: impact maken en ervaring opdoen

Enkele voorbeelden • Toiletten hergebruiken • Stro inblazen

• Vlasisolatie • Zonnepanelen zonder PFAS

Circulair glas

Zand is er toch genoeg?

Circulair glas

2024: Mastbosstraat 2025: Met alle vaste partijen een eerste project 2026 (na positieve evaluatie en besluit): Circulair glas, tenzij

in gesprek AAN DE HAND VAN STELLINGEN

Foto door Michaela St: https://www.pexels.com/nlnl/foto/hart-orgaan-hartvorm-tekst-20871421/

Stelling 1 De landelijke doelstelling om in 2030 de helft minder fossiele, minerale en metalen grondstoffen te gebruiken is niet realistisch.

30

Stelling 2 Circulariteit mag niet ten koste gaan van de nieuwbouwproductie.

31

Stelling 3 De vraag is niet óf we circulair willen bouwen: áls we willen blijven bouwen, moet het circulair(der) als de we wereldwijde afspraken uit het Klimaatakkoord serieus nemen.

32

Stelling 4 De gemeente Breda is een belangrijke aanjager voor biobased bouwen in de regio.

33

ANKE STRUIJS Adviseur Duurzaamheid | Alwel a.struijs@alwel.nl

bedankt

HANNEKE GODFROIJ Projectleider Duurzaamheid | WonenBreburg

h.godfroij@wonenbreburg.nl