Sessie Gemeentefinanciën Gemeenteraad 20 april 2022
Tekst van het document
Planning sessies Gemeentefinanciën
Gemeentefinanciën 20 april
P&C
19 mei
De jaarrekening
25 mei
Dashboard & indicatoren
16 juni
Risicomanagement
7 juli
Nader te bepalen
23-9-2016
Waar gaan we het over hebben?
De basis 1. Gemeentewet 2. Financiële Verhoudingswet De begroting 1. Inkomsten en uitgaven 2. Beleidsvelden en paragrafen Begrotingsproces 1. Spelers in het veld 2. Begrotingsproces
3
Soundbytes
• “De begroting en rekening. Dat is techniek.”
• “Hoe kom je van techniek tot een politiek oordeel?”
• “De P&C cyclus moet werken als een dashboard, maar bevat nu veel te veel details. Dat belemmert het zicht op de hoofdlijnen.” • “Hoe bepaal je de zaken in een begroting die door de raad beïnvloedbaar zijn?”
• “Wat het verschil tussen een begroting en risico’s.” • “Ik weet nu na 3 jaar hoe het zit.”
Voorstellen
Dirk de Groot Concerncontroller t. 06 127 30 954 e. hgcm.de.groot@breda.nl
5
Voorstellen
Corné Kuijpers Senior Internal Auditor t. 06 523 660 04 e. cam.kuijpers@breda.nl
6
Voorstellen
Joost Veuger Hoofd Financiën, Inkoop & Juridische Zaken t. 06 117 473 55 e. j.veuger@breda.nl
7
De basis Gemeentewet Financiële verhoudingenwet
Eigenheid en overheid Het bestaan van collectieve goederen
Het optreden van externe effecten Het bestaan van monopolies Inkomensverdeling Het paternalistische motief Specifieke macro-economische doelstellingen
eigenheid gemeenten
gemeenten
bedrijven
- Streven naar maatschappelijke waarde
- Streven naar economische waarde
- openbare begroting
- geen openbare begroting
- Inkomensbestedend
- Inkomensverwerven
- Budgetmechanisme
- Marktmechanisme
- uitgaven deels gebonden door derden
- weinig gebonden uitgaven
- onrendabele investeringen
- alleen rendabele investeringen
- gemeenten kunnen niet failliet gaan
- bedrijven kunnen failliet gaan
- democratisch bestuur
- eigen bestuur
- uiteenlopende producten
- meer gelijksoortige producten
- gemeenten mogen belasting heffen
- vergoeding goederen/diensten
financieel management voor niet-fin managers/beleidsmedewerkers
Gemeentewet
Vloeit voort uit grondwet Stamt uit 1851. Eerste herziening in 1994. Tweede herziening (dualisering) in 2002. “Gemeenteraad is hoogste orgaan dat voor gemeentelijk grondgebied verordeningen vaststelt en via de begroting middelen beschikbaar stelt”.
11
Opbouw Gemeentewet
Titel II: Samenstelling en inrichting gemeentebestuur Titel III: Bevoegdheden gemeentebestuur Titel IV: Financiën van de gemeente • Jaarlijks een begroting en jaarrekening. • Administratie en controle (financieel beheer, accountantscontrole)
• Gemeentelijke belastingen (OZB, heffing, invordering)
Belangrijke financiële artikelen Titel IV; Begroting ▪ Art. 189: Begroting, begrotingswijziging, meerjarenraming en de rekening ingericht volgens de BBV ▪ Art. 191: Budgetrecht van de raad (“de raad stelt vast”) Titel IV; jaarrekening ▪ Art. 197/198: het college legt aan raad verantwoording af over het gevoerde bestuur middels jaarverslag en –rekening ▪ Art. 212 Gemeentewet, uitgangspunten van financieel beleid (financiële verordening) ▪ Art. 213 Gemeentewet: controle op financieel beheer en inrichting financiële administratie (controleverordening) ▪ Art. 213a Gemeentewet: onderzoek naar doeltreffendheid en doelmatigheid (paragraaf bedrijfsvoering begroting)
Budgetrecht
• Artikel 189 en 191 Gemeentewet • Het recht beschikken over de gemeentelijke middelen • de raad bepaalt wat er moet gebeuren en hoeveel geld er beschikbaar is voor de uitvoering (allocatie) • komt tot uitdrukking in begroting • uitgaven tot bedragen die in begroting zijn opgenomen • wijzigingen door de raad vaststellen
• invoeren, wijzigen en afschaffen gemeentelijke belastingen • vaststelling begroting betekent • opdracht aan het college om de begroting uit te voeren conform besluit raad • (autorisatie)
financieel management voor niet-fin managers/beleidsmedewerkers
Financiële verhoudingenwet Hoofdstuk 1, artikel 2 ▪ Bij beleidsvoornemens van het Rijk die leiden tot wijzing van taken voor gemeenten wordt aangegeven hoe gemeenten moeten/kunnen omgang met financiële gevolgen. Hoofdstuk 2, vanaf artikel 3 ▪ Er is een gemeentefonds (artikel 3) ▪ De uitkering is een algemene uitkering (artikel 6) ▪ De verdeling is gebaseerd op verdeelmaatstaven (artikel 7) Hoofdstuk 3, artikel 15a ▪ Er zijn ook specifieke uitkeringen
De begroting Inkomsten en uitgaven Beleidsvelden en paragrafen
Een paar getallen
Omvang begroting
€ 722 mln.
Omvang balans
€ 745 mln.
Algemene reserve
€ 93 mln.
Jaarlijks investeringsvolume
€ 55 mln.
Algemene uitkering gemeentefonds
€ 411 mln.
Aantal begrotingsprogramma’s / thema’s Aantal pagina’s begroting
5 / 23 376 / 282
Inkomsten van de gemeente Breda
Uitgaven van de gemeente Breda
De begroting • Een begroting is een plan voor komend jaar, vertaald in euro’s (www). • Begrotingstechnieken: top down, bottom op, incrementeel, zero-base, politiek belang en andere verdeelsleutels. • Budgetmaximalisatie en ander strategisch gedrag • Een begroting moet sluiten! Dat is een eis van de toezichthouder: Provincie • Moeilijkheid van begroten: kwantificeren van activiteiten
Indeling van de Begroting • Inleiding op de begroting • 5 begrotingsprogramma’s, onderverdeeld in thema’s
• Opbouw in termen van WWW • Verplichte paragrafen • Financiële overzichten • Bijlagen • Zie www.hetgeldvanbreda.nl
de drie W-vragen 1. Wat wil de raad bereiken? • doelstelling, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten
2. Wat gaan we (het college) daarvoor doen? • de wijze waarop ernaar gestreefd zal worden die effecten te bereiken • organisatie voert werkelijk uit - processen • in de vorm van taken (hoeveelheid goederen en diensten tegen kwaliteit)
3. Wat mag/gaat het ons (de burger) kosten? • de raming van baten en lasten
financieel management voor niet-fin managers/beleidsmedewerkers
De paragrafen
Weerstandsvermogen
Omvang en samenstelling gemeentelijke reserves
Bedrijfsvoering
Beheersing doelmatigheid bedrijfsvoering
Lokale lasten
Ontwikkeling en hoogte lokale lasten
Best. Participaties
Deelnemingen
Kapitaalgoederen
Onderhoud buitenruimte en bezittingen
Grondbeleid
Grondprijzen uitgiftebeleid
Financiering
Vermogensbehoefte en rentebeleid
23
En waarom blijft het toch telkens zo lastig?
• Het is toch vooral een sterk financieel getint verhaal. Daar moet je wel zin in hebben. • Bevat vakjargon. • Bevat heel veel informatie. Over beleid, financiën en bedrijfsvoering. Over de bomen en het bos.
Lezen van de begroting
• Functies van de begroting: • Planning • Communicatie en coördinatie • Taakstelling (allocatie) en autorisatie • Evaluatie
• Structuur is WWW en verplichte paragrafen
• Programmabegroting is (nog een) abstract plan. 1 : 1 relaties tussen beleid en geld zijn niet direct te vinden.
Een greep uit de terminologie
Meevaller ten opzichte van de raming Opbrengsten maar geen inkomsten
Monte Carlo-simulatie Geen kosten maar uitgaven
Algemene en bestemmingsreserves
Onrechtmatigheid
Risicoreserves
Budgettaire risico’s
Budgetdiscipline
Niet begrote-onttrekking
Compensatie-afspraken
Camelnose Realistisch ramen
Ramingstechnische dwarsverbanden
Exploiteren vs investeren
Planoptimisme
Begrotingsflexibiliteit en verplichtingen
Activa met maatschappelijk nut
Begrotingsproces Spelers in het veld Begrotingsproces
Spelers in het veld
Gemeenteraad En auditcommissie
College B&W Externe accountant
Provincie Toezicht
Controle
Financiën & Control Rekenkamer Onderzoek
Kaders,toetsing, advisering, consolidatie
Auditfunctie Financial en operational audits
3 directies, 20 afdelingen, 18 processen en ook externe partijen 28
Het begrotingsproces
29
Vormen van bijsturing • Vrijmaken van extra budget • Ingrepen in organisatie/andere aansturing • Bijstellen ( ↑ of ↓) van doelstelling • Aanpassen van definities • Aanpassen van systematiek/administratie • Uitvoeren nulmeting • Bestuurlijke opdrachten • (operational) audits
30
30
Hoofdbesluitvormingsmoment: VJN Voorbereiding
Karakter
•
• Voorjaarsnota 2021 was is basis voor
Voorbereiding bijsturing beleidsmatige prioriteiten op hoofdlijnen
• • •
Begroting 2022
Confrontatie ambities met financieel
• Verdeling rekeningresultaat vorig jaar (2020)
kader (circulaires BZK)
• Doorwerking problematiek uitvoering
Bestuurlijke bilateralen, soms ook
• Verwerken van moties en amendementen
partij-onderonsjes
• Verwerken van nieuwe informatie
Verzamelen en beoordelen grote
(Miljoenennota, meicirculaire.
hoeveelheden feitelijk materiaal •
Resultaat: sluitend beeld
In het verkiezingjaar vervangt het coalitieakkoord (meestal) de VJN.
31
31
Bestuursrapportage
•
1 bestuursrapportage
•
Uitvoering begroting lopend jaar
•
Géén meerjarige doorwerking
•
Soms nog een ‘verschoning’ (voorkomen van begrotingsonrechtmatigheid
32
Jaarrekening en jaarverslag
•
Rechtmatigheid en getrouwheid
•
Jaarrekening met oordeel externe accountant
•
Politiek oordeel (informatiewaarde, doelmatigheid, voortgang, etc.)
•
Onverdeeld rekeningresultaat
•
Rechtmatigheidsverantwoording in april gereed.
•
In mei publicatie jaarrekening en jaarverslag
•
Controleverklaring in juni gereed.
•
Vastgesteld jaarverslag naar Provincie vòòr 15 juli (altijd!)
33
En de volgende keer
19 mei: De Jaarrekening Het jaarverslag De Jaarrekening Rechtmatigheidsverantwoording Accountantscontrole Oordeelsvorming
34