Presentaties 26062024 Radenbijeenkomst Baronie

Presentatie Provincie Baroniesamenwerking voor raden

Toekomstbestendig bestuur Toekomstbestendig bestuur Intergemeentelijke samenwerking en de provincie Intergemeentelijke samenwerking en de provincie

Ambities en aanpak Toekomstbestendig bestuur • Kwaliteit openbaar bestuur als kerntaak provincie • Randvoorwaarde voor functioneren overheden • Beleidskader: koers & ambities 2030 • Systeemverantwoordelijkheid & partner

We investeren in slagkracht en democratische legitimiteit • Regionale samenwerking is noodzakelijk, maar heeft ook consequenties • Landelijk zijn er meer dan 1.200 formele en informele samenwerkingsverbanden • Steeds meer grote verdeelvraagstukken (oa fysieke domein) op regionaal niveau • Heeft implicaties voor democratische legitimiteit van overheidshandelen, maar ook voor de slagkracht. • Samenwerking op regionaal niveau maar besluitvorming op lokaal niveau. • Ondanks mogelijkheden van de Wgr is toch sprake van verlies zeggenschap en verminderde democratische legitimiteit: inherent aan regionale samenwerking.

Uitgangspunten voor provincie • Gemeenten zijn de eerste overheid voor inwoners. • Inhoudelijke opgaven bepalen de schaal waarop wordt (samen)gewerkt. • Regio is geen extra bestuurslaag, maar coalitie van overheden (en partners), gericht op de gezamenlijke aanpak van complexe opgaven in een bepaald gebied. • Lokale overheden zijn verantwoordelijk voor hun eigen functioneren. • Provincie geeft in samenspraak invulling aan verantwoordelijkheid. • Inzet van provincie gericht op toegevoegde waarde leveren bij gezamenlijke doelen, bijvoorbeeld door te ondersteunen, adviseren, faciliteren of stimuleren. • Alleen bij taakverwaarlozing grijpt de provincie in. • De provincie biedt kennis en kunde bij vraagstukken bestuurs- en realisatiekracht. • We sluiten aan op Actieagenda sterk bestuur van de minister van BZK.

Baroniesamenwerking

Sterke regio!

Wat werkt (niet)?

Definitief 26 juni 2024

Stan van de Laar •

Bestuurs- en bedrijfskundige Circa 25 jaar organisatieadviseur lokale overheid BDO, PwC, sinds 2010 bureau & Van de Laar >100 projecten: toekomst gemeenten, samenwerking, regiovorming 2023/ 2024: o.a. versterking regio’s MRE, RNOB, RN-L, De Bevelanden

Bureau & Van de Laar • Sinds 2010 • Circa 20 adviseurs: denken én doen • Onderzoek, advies, procesbegeleiding, realisatiekracht/ interim • 90% opdrachten: lokale overheid/ samenwerkingsverbanden • Focus: toekomstbestendig organiseren gemeenten, samenwerking, fusie, regiovorming, sociaal domein en klimaat & energie • Werk- en inspiratieplek Eindhoven, landelijk opererend

Provincie, Rijk en Europa

Regio als ‘eerste aanspreekpunt’ – Gemeentegrensoverstijgend – Woningbouwopgave – Bereikbaarheid – Mobiliteit – Energie – Bedrijventerreinen – Opvang bijzondere doelgroepen – Kracht en kans van de regio

1. Regionale strategische agenda met draagvlak (in gemeenteraden) en focus

2. Alle steden en dorpen eigen scherp profiel, in relatie tot regionaal profiel

3. Niet alles met ‘valley’ is een sterke regio DNA!

4. Sterke multi-helix samenwerking

5. Stabiele en krachtige gemeenten en eventueel subregio’s

6. Horizontaal samenwerken, met oog voor verticaal toezicht (college-raad)

7. (Bestuurlijk) doorzettings- en (ambtelijke) uitvoeringskracht op regionaal niveau

8. Innovatiekracht mobiliseren

9. Sterk samenspel tussen regio, provincie, Rijk en Europa

10. Meten is weten, houd de feiten op tafel

Omvang ambities, opgaven, urgentie… …bepaalt mate van benodigde slagkracht regio

Sterke regio

& Van de Laar. Organisatieadviesbureau met denkers én doeners voor de publieke sector. Resultaatgericht, betrokken en met energie. Zo maken wij impact op maatschappelijke opgaven, bestuurlijke ambities en organisatorische uitdagingen. In de rol van adviseur, onderzoeker, procesbegeleider of door tijdelijk ín uw organisatie te stappen, brengen wij beweging. Zo dragen onze ervaren adviseurs en jonge talenten bij aan een weerbare en wendbare publieke sector.

Wij helpen bij het verkennen van toekomstscenario’s voor publieke organisaties. En we begeleiden processen om organisaties te vitaliseren. Samenwerking of fusie tot stand brengen? Wij helpen bij de vorming, evaluatie en doorontwikkeling. Wij doen kwalitatief en kwantitatief onderzoek naar de effecten van beleid en naar de sterke en verbeterpunten in organisaties en samenwerkingsverbanden.

Wij kraken onze hersens op complexe vragen. Daarbij zijn we scherp in onze analyses. En bieden we concreet handelingsperspectief in onze advisering. We steken ook graag onze handen uit de mouwen om samen met u resultaat te boeken.

Onze passie om direct maatschappelijk impact te maken zetten wij in binnen het sociaal domein. Onder andere door het ‘vertalen’ van de Hervormingsagenda Jeugd. Ook helpen wij bij de realisatie van de transities op het gebied van klimaat en energie.

Dat doen we bijvoorbeeld door het ontwerpen van passende organisatiestructuren en sturingsconcepten. Door het versterken van leiderschap en het werken aan gewenst gedrag van medewerkers.

Staat uw vraagstuk er niet tussen? Verras ons. Wij laten ons graag uitdagen op andere thema’s in het publieke domein!

& Van de Laar is in vriendschap verbonden met GNGMKRS, ons label voor interim-bemiddeling, executive search & werving en selectie. & Van de Laar B.V. Emmasingel 29-11

info@en-vdl.nl

5611 AZ Eindhoven en-vandelaar.nl 085 – 747 06 18 Lid van de Raad van Organisatieadviesbureaus (ROA).

Presentatie griffiers Raadsbetrokkenheid regio Baronie

Raadsbetrokkenheid regio de Baronie

26 juni 2024 door Hans Peet

Gemeenteraad en regionale samenwerking • Meerwaarde, onvermijdelijk

• GR’en en ‘gekke’ samenwerkingen • Raadsbetrokkenheid: loslaten én grip hebben • Rol van de griffiers

Positie gemeenteraden?

De Baronie • Bestuurlijk initiatief om op deze schaal samenwerking te zoeken • Relatief overzichtelijke schaal

• Ontwikkeling nieuwe samenwerkingsstructuur: - kans voor de raden om positie te krijgen, - vereist democratische borging

De Baronie: schaal • Opgaven hebben verschillende schaalniveaus • Flexibiliteit in samenwerking noodzakelijk • Bovenregionaal / subregionaal

• Samenwerking Markiezaten – Baronie in West-Brabant • Samenwerking Hart van Brabant (SRBT)

Ambitie voor gemeenteraden 1. Verbinding versterken 2. Positie verwerven: informatie en mogelijkheid (bij) te sturen

Daarom samenwerking waar de gemeenteraden: • elkaar kennen en weten te vinden • invloed hebben op betrokkenheid bij onderwerpen • goede griffieondersteuning hebben

Ambitie voor gemeenteraden Daarom inzetten op: • periodieke radenbijeenkomsten • regionale agendacommissie i.o. • regionale ondersteuning vanuit de griffiers • goede (gelijktijdige en -luidende) informatie van colleges en GR’en

Opzet radenbijeenkomsten • Verbinding met en tussen raden versterken • Platform voor informatie, afstemming en overleg

• Analogie met regio Hart van Brabant (Tilburg) • In 2025 drie bijeenkomsten nu inplannen • Meerdere onderwerpen op de agenda (evt parallel) • Ruimte voor GR’en (o.a. rond P&C-docs) • Organisatie door griffiers (iom ambt trekkers)

Doorontwikkelen • Radenconvenant als voorlopige basis (zie Nota Verb. partijen) • Mogelijkheden verkennen voor een regionale agendacommissie • Toekomst van GR Baronie met radenadviescie?

• Samenwerking West-Brabant borgen door samen op te werken met Markiezaten

Actie van de griffiers • In sept/okt. gesprek met afvaardiging alle raden (o.a. over schaal samenwerking; verkennen convenant) • Plannen en organiseren 3 radenbijeenkomsten: 10 februari, 21 mei en 29 september 2025 • Vast overleg van 10 Baroniegriffiers (gericht op agendering en positionering) • Afstemming met Stuurgroep Baronie en ambtelijk trekkers • Afstemming met griffiers Markiezaten

Presentatie Lichtenberg Baroniesamenwerking voor raden

Welkom bij Regio de Baronie door Egbert Lichtenberg

Regio de Baronie

Waar staan we?

Uitgangspunten van regionale samenwerking • Maatschappelijke samenwerking stuurt bestuurlijke samenwerking • Met een stevige basis (DUS) start verdere regionale samenwerking

• Hoe hoger de schaal, hoe abstracter het verhaal • Regionale samenwerking is altijd maatwerk • Regionale samenwerking is geschakeld, omdat iedereen centrum is • Sluit je niet op binnen bestuurlijke grenzen • Samenwerking start niet morgen, maar is al lang gestart • Samenwerking gaat verder dan ruimtelijk-economisch terrein • Samenwerking is niet exclusieve domein van overheid

Daily urban system De SRBT: Een sterk onderling verbonden en complementaire “daily urban system”

Doelstelling stuurgroep Regio de Baronie 1. De samenwerking in De Baronie te stimuleren door colleges en gemeenteraden actief te gaan betrekken bij de samenwerking. 2. Uit te werken hoe de samenwerking met en betrokkenheid van colleges en gemeenteraden georganiseerd kan worden. 3. Een voorstel te ontwikkelen voor de governance van Regio de Baronie. 4. Een voorstel te ontwikkelen voor het beleggen van taken en werkzaamheden die worden overgedragen door de RWB. 5. Een voorstel te ontwikkelen voor de samenwerking op het fysiek domein in overleg en nauwe samenwerking met de SRBT. 6. Een voorstel te ontwikkelen voor de samenwerking op het sociaal domein. 7. Te onderzoeken op welke andere thema’s samengewerkt kan worden.

Samenwerking stedelijke regio’s West-Brabant RWB

SRBT

SRWBW

Markiezaten

Baronie

Hart van Brabant

Wat is er o.a. gebeurd? • Opbouw van de ambtelijke ondersteuning rond de Baronie-coördinatie • Afstemmingsoverleg met Markiezaten (SRWBW) voor overdracht van Rwb-taken • Ondersteuning ontwikkeling voorstel governance Rwb • Afstemming bestuurlijk/ambtelijk binnen SRBT verband over opbouw contramal Baronie in relatie tot hart van Brabant. • Afstemming met college Moerdijk. • Voorbereiding bestuurlijk gesprek met de Provincie (nieuwe datum voor) • Samenwerking en aansluiting gezamenlijke griffiers en opbouw naar de radenbijeenkomst van 26 juni en verder. • Opbouw en vragen aan de drie ambtelijke werkgroepen.

Werkgroep Baroniesamenwerking (governance) Voorzitter Dré Martens/ Ondersteuning door Baroniecoördinatie / Common Eye 1. Om samen te werken binnen de SRBT en goed samen te kunnen werken met RWBW kunnen we een contramal ontwikkelen van Hart van Brabant. Als we copy-paste zouden doen van hun lichte GR samenwerking, welke voordelen, nadelen en bestuurlijke dillema’s en/of vragen zouden hier dan uitkomen? 2. Welke alternatieve vormen van samenwerking (zoals pilot, groeimodel etc.) kunnen naast bovenstaande optie worden verkend?

Werkgroep Sociaal Voorzitter Wietske Heeg

In een eerste stap is hier gevraagd om een bredere foto van de huidige samenwerkingsverbanden en de vraagstukken die zich voordoen. Achtergrond: - Het huidige totaal van samenwerkingsverbanden is historisch zo gegroeid. - Versnipperd, zowel qua inhoud als geografisch gezien. - Sommige onderwerpen in meerdere regelingen belegd. - Op andere onderwerpen is de vraag of de samenstelling van deelnemende gemeentes logisch is. Bovengenoemd samenspel van factoren leidt ertoe dat het huidige stelstel en de inrichting hiervan afbreuk doet aan de uitvoeringskracht van de samenwerking. Tegelijkertijd is er het besef dat gemeenten in de Baronie-regio hierin verschillende keuzes hebben gemaakt en willen blijven maken.

Verdere planning voor 2024

Presentatie Fysieke pijler Baroniesamenwerking voor raden

Samenwerking De Baronie fysiek domein Daniëlle Bosmans

Opdracht werkgroep pijler fysiek: Een voorstel te ontwikkelen voor de inrichting van bestuurlijke en ambtelijke afstemming op de schaal van De Baronie binnen het fysiek domein (ruimte). Onder “fysiek domein” worden de volgende beleidsterreinen verstaan: -

wonen

-

mobiliteit

-

economie

-

duurzaamheid

Het uiteindelijk op te leveren product biedt: -

een organisatiestructuur voor deze pijler (governance) → eerste aanzet fysiek domein → verdere uitwerking door werkgroep Governance

-

een beschrijving-op-hoofdlijnen van de inhoudelijke opgave (programmering)

Aandachtspunten aanpak/proces: → De ontwikkelingen binnen de fysieke pijler van de Baronie staan niet op zichzelf. Ze worden beïnvloed door wat er zich afspeelt op de tafels van o.a. de RWB en SRBT • De inhoudelijke agenda → opgebouwd vanuit de SRBT en de (toekomstige deels voormalige) RWB-agenda. • Het proces vraagt om samenwerking en afstemming met: - ambtelijke kerngroep van de SRBT - strategenkopgroep van de RWB - met West Brabant West (ikv takendiscussie RWB) • Afstemming met werkgroep Governance Baronie → immers inhoudelijke agenda bepaalt ook wat we moeten organiseren

Uitgangspunten samenwerking fysiek domein: 1. De inhoud en reikwijdte van de opgave bepaalt de schaal en maat van de samenwerking. → daily urban system (D.U.S.) van de Baronie biedt daarbij voor veel opgaven een goede basis. 2. Samenwerking moet niet leiden tot méér overleg(tafels), maar tot beter overleg. Daar waar bestaande overlegstructuren naar behoren en tevredenheid functioneren, moeten we dat vooral zo laten. 3. Samenwerking binnen De Baronie speelt vooral bij tactisch-operationele opgaven, daar waar de strategische samenwerking en de relatie met provincie en rijk vooral binnen het verband van de SRBT plaatsvindt. 4. In relatie tot de SRBT dient de samenwerking binnen Baronieverband twee doelen: a. de doorvertaling van de SRBT-strategie (tactisch en operationeel) naar het niveau van de subregio; b. het leveren van input voor het strategische gesprek op het niveau van de SRBT.

Inhoudelijke agenda fysiek Baroniesamenwerking: → Er gebeurt al veel in Baronieverband → diverse overlegtafels: NB. Er zijn gemeente die vanwege ligging in meerdere samenwerkingen participeren (bijv. Moerdijk ook aangesloten bij West-Brabant West en Alphen/Chaam en Baarle-Nassau ook aangesloten bij Hart van Brabant) * Economie:

- Afstemming bedrijventerreinen * Wonen: - Wonen regio De Baronie→ als onderdeel van de SRBT-woondeal - Wonen en zorg - Opvang bijzondere doelgroepen (inclusief huisvesting arbeidsmigranten)

* Mobiliteit: - Multimodale mobiliteitspakketten, RMP / MIRT→ ondergebracht bij SRBT (strategisch) en operationeel bij De Baronie. NB. Mobiliteitstaken zijn geïnventariseerd irt overdracht taken RWB → Vakgroep Mobiliteit zal voorstel doen in poho mobiliteit of taken thuis horen in Baronieverband of elders. * Duurzaamheid: -Pilot op gebied van circulariteit (m.u.v. Zundert en Baarle-Nassau)

Inhoudelijke agenda fysiek Baroniesamenwerking: • Daarnaast is er nog een aantal beleidsterreinen waarover in later stadium bekeken moet worden op welke overlegtafel deze besproken gaan worden. Bijvoorbeeld: - Plattelandsontwikkeling / programma landelijk gebied / landschappelijke inpassing → Brabants Programma Landelijk gebied (SRBT) - Arbeidsmarktbeleid → heeft ook nog een relatie met innovatieve economie (RWB) → De Baronie kan in dat geval als “rechterlong” van RWB functioneren - Energie / RES (is nu goed geborgd op de schaal van de RWB) → Vooral een kwestie van afstemmen → in geval het gaat om onderwerpen met ruimtelijke consequenties

Organisatiestructuur (eerste aanzet) Voorstel werkgroep fysiek is een eerste aanzet → vraagt om nadere uitwerking door de werkgroep Governance

• Structuur voor de pijler ‘fysiek’ moet aansluiten bij het grotere geheel van de Baroniesamenwerking. • Gekeken naar wijze waarop Hart van Brabant (onze “tegenhanger” binnen SRBTverband) het heeft geregeld heeft.

Voorstel organisatiestructuur fysiek domein AB/DB

Poho - overleg Fysiek Domein

Vakpoho Wonen

Uitwerking woondeal Huisvesting arbeidsmigranten Huisvesting doelgroepen Woonzorg

Vakpoho Mobiliteit

MMMP’s RMP

Vakpoho Economie

Afstemming bedrijventerreinen

Vakpoho Duurzaamheid

Circulariteit

Taken borgen in structuur: Het poho-overleg “fysiek domein”: • Per district (Baronie en HvB) een eigen poho fysiek → ter voorbereiding van bestuurlijk overleg BO SRBT • BO SRBT → strategisch niveau over ruimtelijke ontwikkelingen van de SRBT en voorbereiding overleggen met Rijk (BOL en BO MIRT) • Toezien op de (ruimtelijke) integraliteit en samenhang van de voorstellen en besluiten die binnen de ‘vakpoho’s’ worden ontwikkeld c.q. genomen.

Vakpoho’s: • In elk portefeuillehoudersoverleg → één bestuurder per gemeente. • Per poho → een bestuurlijk en een ambtelijk trekker (voorzitter en secretaris) aangewezen én een vicevoorzitter en vicesecretaris om continuïteit te borgen. • Gemeenten leveren ook elk hun aandeel in de ambtelijke voorbereiding van de poho-overleggen. • De opsomming van de onderwerpen die in de poho’s aan de orde komen, is niet-limitatief. Op basis van actuele ontwikkelingen kan die agenda worden aangevuld. • Onderwerp “woonzorg” in het vakpoho wonen: hier zal een verbinding worden gemaakt met het sociaal domein. Dat kan uiteindelijk consequenties hebben voor de exacte positionering van dit onderwerp.

Vervolgproces • Insteek van de werkgroep fysiek → Baroniesamenwerking in nieuwe pohostructuur informeel starten met de fysieke pijler na zomerreces. • De werkgroep Governance Baronie i.s.m Bureau Common Eye → formele uitwerking in najaar 2024 (inclusief wat dit betekent voor personele inzet)

• Deelnemende gemeenten houden rekening met Baroniesamenwerking in begroting 2025 • Formeel starten met Baroniesamenwerking per 2025

Presentatie aandachtsgroepen 26 juni 2024

Samen vangen we het op

Bestuursopdracht Asiel en Opvang

Wat gaan we bespreken?

• Voorstelrondje • Terugblik • Samenwerking • Waar ligt bevoegdheid? • Wat levert de samenwerking op? • Rondje: wat merken jullie als raadsleden

Voorstelrondje

• Jennifer de Wijk – programmamanager Aandachtsgroepen (gemeente Oosterhout) • Anja den Braber – opgavemanager Asiel en Opvang (gemeente Breda) • En jullie?

Terugblik

• Er kwam een nieuwe taak bij de gemeenten in maart 2022 • In eerste instantie crisisstructuur: die is georganiseerd per district Veiligheidsregio: daarom Baronie • Nadat in alle gemeenten Oekraïne-opvang was gerealiseerd, kwam er uitwisseling tussen deze opvanglocaties • Daarna bredere noodzaak op bestuurlijke tafels voor huisvesting asielzoekers en statushouders • Gezamenlijke college in december 2022: start bestuursopdracht

Samenwerking (governance)

Bevoegdheden

• Alle besluitvorming ligt bij college en raden: er wordt niets besloten op regio-niveau • Bij Oekraïne: bevoegdheid in regeling vastgelegd dat burgemeester opvang moet voorzien aan ontheemde Oekraïners. Inspanningsverplichting voor aantal plekken • Bij Asiel: opvang wordt verzorgd door COA, gemeente wordt aangesproken voor realisatie van nieuwe locaties. Hierin heeft elke gemeente eigen proces om te komen tot locatiekeuzes • Bij statushouders: er zijn lokale taakstellingen, waarvoor een hulpvraag gesteld kan worden aan elkaar (zoals uitruil)

Wat levert de samenwerking op?

• Zicht en grip op landelijke ontwikkelingen. Goed gepositioneerd in provinciale en landelijke overleggen • Solidariteit en vertrouwen heeft geleid tot actie in elke gemeente op elke doel- en taakstelling • Sterke positie naar externe partijen • Na het openen van een opvanglocatie is er een gezamenlijke focus, afstemming en werkwijze op de thema’s inburgering, integratie, huisvesting, onderwijs, aan het werk helpen, (psychosociale) zorg • We delen kennis en capaciteit (bijv. één gezamenlijke beleidsadviseur Oekraïne)

Rondje langs de raadsleden

• Wat merken jullie op dit dossier? • Wat merken jullie van de samenwerking?

Presentatie Workshop SRBT en Regionale investeringsagendan

19 gemeenten 40 x 40 km 1.000.000 inwoners

Dit is de SRBT • SRBT is één regionaal daily urban system

• De SRBT is verbonden is met andere (inter) nationale netwerken

Zoek de verschillen oktober 2019

april 2021

RIA BOD

1. Stedelijke regio Breda - Tilburg • Samenwerking stedelijke regio Breda - Tilburg • Onderdeel Stedelijk Netwerk NL, internationaal verbonden • Kwaliteiten en kenmerken van de stedelijke regio Breda-Tilburg • Bestaande afspraken en bouwstenen verstedelijkingsstrategie SRBT