Presentatie iB energietransitie 14102024

Breda werkt aan een klimaatneutrale stad 14 oktober 2024

Agenda •

Opening wethouder Bakker

•

Klimaatbegroting

•

Warmte

•

Netcongestie

•

Gebouwde omgeving

•

Afronding

Klimaatbegroting Klimaat KLIMAATMITIGATIE

KLIMAAT-

ADAPTATIE

(Gericht op het terugdraaien van de schadelijke effecten van ons menselijk gedrag)

(Ons aanpassen aan de gevolgen van de klimaatverandering)

Bredase Klimaatbegroting (6 thema’s)

Energiearchitectuur

Gebouwde Omgeving

Werklocaties

Schone mobiliteit

Duurzame overheid

Uitvoeringsprogramma Klimaat

Landbouw en Natuurherstel

Circulariteit

Klimaatadaptatie

Maximaal aanbod (netcongestie)

Energiebesparing

Verdeling schaarste

(energie, infra, ruimte)

Internationale samenwerking / ontwikkelingen

Samen sturen Warmte

Waterstof

Elektriciteit Publieke belangen / waarden Rechtvaardigheid Betaalbaarheid Betrouwbaarheid Duurzaam

Ketens

(NPE/RES-WB/Regio/systeem)

Kwaliteit leefomgeving Participatie Veiligheid Economische kracht

Ons energiesysteem verandert fundamenteel • Publieke belangen en waarden: Meer focus op betaalbaarheid en leveringszekerheid. • Rol van Gemeente: Meer regisserende rol. • Energiesysteem: Minder centraal, meer decentraal. Energie wel vanuit één totaal netwerk. • Wet- en regelgeving: Aanpassing aan de nieuwe realiteit. • Marktordening: Nieuwe economische modellen door decentrale productie, overheidssteun

flexibiliteitsmarkten en slimme technologieën. • Technische innovaties: onder andere energieopslag, slimme infrastructuur, arbeidsbesparend, duurzaamheid en digitalisering.

Transitie Visie Energie 3) Gebouwde omgeving

2) Elektriciteit

In de Energietransitie: Je doet hetzelfde en toch verandert de uitkomst… De wereld om je heen verandert!

De transitie naar klimaatneutraal in samenhang blijven bezien

1) Warmte

Vragen?

Warmte

Agenda •

Alternatieven voor aardgas

•

Ontwikkelingen rondom het Amerwarmtenet

•

Veranderingen in wetgeving

•

Veranderingen in het speelveld

•

De rol van de gemeente

•

De rol van het college en de raad

•

Acties en planning

Alternatieven voor aardgas

Warmtenetten

Warmtepompen

Duurzame gassen

Warmtenetten zijn er in allerlei vormen Amernet (incl. verduurzamingspotentie)

Lokale, (zeer) lage temperatuur netten

Ontwikkelingen rondom het Amerwarmtenet

CO2

Bron afbeelding: Ennatuurlijk.nl

Meer informatie vindt u in eerdere berichtgeving: - Rapport en presentatie OverMorgen over oplossingen voor het Amernet (maart 2023) - Raadsinformatiebrieven over stand van zaken (5 april 2023, 6 december 2023, 2 juli 2024)

Veranderingen in wetgeving Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (Wgiw) • Warmteprogramma (update TVW) als verplicht onderdeel omgevingswet • Uitvoeringsplan (WEP) als onderbouwing aardgasvrije warmteoplossing • Aanpassen regels omgevingsplan om aanwijsbevoegdheid in te zetten (afsluiten aardgas)

Wet collectieve warmte (Wcw) • Meer publieke sturing ✓ 50%+1 van aandelen warmtebedrijf in publiek eigendom. Gemeente kan hier onderdeel van zijn ✓ Gemeente geeft warmtekavels uit ✓ Gemeente wijst een warmtebedrijf aan • Verduurzaming • Bescherming gebruiker

• Tariefregulering

Veranderingen in het speelveld

Gemeente als regisseur in nieuwe wetgeving, samen met inwoners, ondernemers, netbeheerder, WoCo’s

Nieuwe wetgeving (Wcw en Wgiw) moeten zorgen voor meer publieke sturing, verduurzaming, bescherming van gebruikers en transparante en kosten gebaseerde tarieven.

Overige private partijen

Warmtebedrijven nu nog in private handen. In de toekomst minimaal publiek meerderheidsaandeel

Hoe wordt betaalbaarheid geborgd?

Regie (warmtekavels, aanwijzen warmtebedrijf)

Warmtebron

Omliggende gemeenten

Opslag

Transportnet

Distributienet

Levering

Ontwerp (tracé, verdeling warmtebronnen, technisch ontwerp, vergunningen) Financiering Beheer en onderhoud

Publieke waarden zoals betrouwbaarheid, betaalbaarheid en duurzaamheid zijn verweven in de hele keten van bron tot levering en van ontwerp tot beheer en onderhoud.

Wie betaalt? Financiering, lange termijnen (volloop)risico, subsidies, socialiseren van kosten etc.

Warmtenetten kunnen bijdragen aan het verminderen van netcongestie, maar hebben tegelijkertijd óók een elektriciteitsaansluiting nodig

Impact op vergunningen en ruimtelijke inpassing Regionale samenwerking met o.a. RES, Amer-gemeenten provincie, Ennatuurlijk, Gasunie

De rol van de gemeente in het warmtedossier Borgen van publieke waarden • Participatie met inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden • Eisen stellen aan warmtekavels en –bedrijven • Lobby (kostenverdeling, subsidies, socialiseren)

Planvorming • Warmtestudie en warmteprogramma: wat komt waar? • Wijkenergieplannen (WEP’s) • Rol en positie van Breda in een publiek warmtebedrijf

Uitvoering • Uitgifte warmtekavels & aanwijzen warmtebedrijf + controle • Aanwijsbevoegdheid via Wgiw/ Omgevingsplan • Faciliteren ruimtelijke inpassing, vergunningverlening

Samenwerking • Met andere publieke partijen (gemeenten, provincie, Rijk, VNG, RES, NPLW, netbeheerders etc.) • Met private partijen (warmtebedrijven, ondernemers in Breda)

De rol van het college en de raad Nieuwe taken en besluiten

College

Rol en positiebepaling in het kader van publieke warmtebedrijven, incl. eventuele oprichting van of deelname in een warmtebedrijf (2025)

X

Vaststellen warmteprogramma (2026)

X

Uitgeven warmtekavels

X

Aanwijzen warmtebedrijf

X

Veranderen regels omgevingsplan t.b.v. inzet aanwijsbevoegdheid

*

X

Bestaande voorziene besluiten

College

Uitvoeringsplan TVW: Wijkenergieplan (WEP) aardgasvrij-ready (2024)

X

Vaststellen RES 2.0 (2025)

Raad

Raad X

Acties en planning Planvorming Breda

Planvorming regio

Rol en positie Breda

Uitvoering TVW 1.0: Wijkenergieplannen per buurt

RES 2.0 (2025) en uitvoeringsprogramma (2025/2026)

Studie Ecorys (2024): Onderzoek naar mogelijke organisatievormen warmtebedrijf en voor/nadelen

Warmtestudie (2024):

Samenwerking ontwikkeling Moerdijkbuis (20242025)

Warmtedialogen Provincie (2024): Gesprekken over een Provinciaal warmtebedrijf

Objectieve vergelijking warmteoplossingen per buurt (géén keuzes!)

Warmteprogramma (2026): Participatie, keuze voor warmteoplossingen per buurt, fasering.

Besluitvorming rol en positie van Breda in een warmtebedrijf (2025)

"Samen maken we stappen voor een duurzame toekomst!" We staan midden in de energietransitie en werken actief aan oplossingen voor een klimaatneutrale stad. Met een brede groep belanghebbenden denken we na over de toekomst van warmte, energie en duurzaamheid. Samen met onze inwoners, bedrijven en partners zorgen we ervoor dat Breda klaar is. We zijn op de goede weg en doen volop mee!

Vragen?

Netcongestie

Agenda •

Uitleg en context: elektriciteitssysteem, netcongestie & positie Gemeente

•

Impact van netcongestie op Breda

•

Strategieën om netcongestie te verminderen, inclusief communicatie

•

Vragen

Uitleg en context: elektriciteitssysteem, netcongestie & positie gemeente

Impact van netcongestie op Breda Feb 2021 Netcongestie teruglevering

Juni 2022 Sep 2022 Netcongestie afname Wachtlijst alsnog grootverbruikers aangesloten

Juli 2023 Nov 2023 Netcongestie Netcongestie raakt realiteit voor mogelijk woningbouw komende 5-10 jaar (Enexis bij RES WB) (Enexis)

Feb 2024 Mogelijkheid tot stroomstoringen

(Enexis raadssessie RES WB)

Hoogsspanningsstation

Okt 2024 Maatschappelijk prioriteren (ACM & Enexis)

Wachtlijst aantal bedrijven voor afname elektriciteit

Wachtlijst aantal bedrijven invoeding van elektriciteit

Station Breda

117

53

Station Princenhage

29

35

Wachtlijst Capaciteitskaart Netbeheer Nederland, 27 september 2024

Strategieën om netcongestie te verminderen Transportcapaciteit (vermogen)

4 sporen aanpak

Vraag naar transportCapaciteit (Piekvermogen)

A

C

Spoor A:

Uitbreiden

A

Spoor B:

Programmeren en prioriteren

Transportcapaciteit Enexis / TenneT

Spoor C:

Optimaliseren

Spoor D:

Communiceren en informeren

B

A

Tijd

Strategieën om netcongestie te verminderen Categorie

Uitbreiden (A)

Programmeren en Prioriteren (B)

Rijksoverheid

Provincie

Gemeente

Uitbreiden

Regionale energieplanning

vergunningen

Prioriteren

Prioriteren

Coördineren

Beleidskader

uitvoering

Regionale energie

Versnellen vergunningen

TenneT

Enexis

Uitbreiden

Bedrijfsleven

Versnellen

Coördineren Energietafel

Bouwen Optimaliseren (C)

Communiceren en Informeren (D)

Energy hubs

Faciliteren

Stimuleren

Stimuleren

Energieopslag en hubs

(Flexibele) contracten.

Informeren

Informeren

Informeren

Campagne

Campagne

Campagne

Communiceren strategie netcongestie

Communiceren Netuitbreidingen.

Stimuleren Optimaliseren aansluitingen

energiehubs

Communiceren

Communiceren

netuitbreidingen & strategie Netcongestie

Regionale strategie Netcongestie

energiehubs en flexibele oplossingen

Informeren Website

Communiceren Stakeholdermanagement

Bredase focus

Publieke belangen behartigen

Ruimtelijk faciliteren

Planvorming en coördinatie

Energieverbruik optimaliseren

Duurzaamheid bevorderen

Communicatie en lobby

Samenvattend Het huidige stroomnet blijft voor de komende jaren overbelast.

Dat zal consequenties hebben. Ook in Breda. De netbeheerders zijn primair verantwoordelijk voor de uitbreiding van het stroomnet. In samenwerking met netbeheerders, andere overheden, nationale programma's en andere stakeholders zoeken we de mogelijkheden om het huidig net efficienter te gebruiken. Als Gemeente faciliteren en ondersteunen we met focus.

Vragen?

Gebouwde omgeving Agenda: •

Doelstellingen

•

Aanpak

•

Gemeentebreed

•

Gebiedsgericht (WEP)

Doelstellingen gebouwde omgeving 2030 •

22.000 extra woningen geïsoleerd

(energiebesparing)

•

4.000 – 6.000 extra woningen aardgas vrij

(duurzaam verwarmd)

(incl: 2.500 zonder kookgas) 2044: • Alle resterende woningen (gebouwen) duurzaam Uitvoering via •

Gemeente breed faciliteren

•

Gebiedsgerichte aanpak

Aanpak verduurzaming gebouwde omgeving

Voorlichting Middelen die we inzetten, oa: •

Website: www.breda.nl/duurzaam

•

Greenhoppers

•

Inloopspreekuren

•

Evenementen (Klimaatweek/ Energiefestival)

•

Activatie vanuit WEP

•

Energie Bespaar coaches

•

Bijdrage aan evenementen door derden • • • •

Wijk- en dorpsraden Bres info avonden Woningcorporatie etc

Financiële ondersteuning Volkshuisvestingsfonds subsidie VHF 1: € 26 mln subsidie; ca 1.550 woningen; 10 jaar VHF 2: € 16 mln subsidie; ca 1.200 woningen); 10 jaar Nationaal Isolatie Programma 1e tranche: €2,5 miljoen voor ca 1.700 woningen 2e tranche: €5,6 miljoen voor 2.350 woningen 3e tranche: €3,5 miljoen voor 1.800 woningen Toekomstbestendig wonen lening Breda €5 mln beschikbaar; max €30.000; revolverend

Uitdagingen Uitdagingen • Voortdurend veranderende context

• Fluctuerende prijzen door internationale ontwikkelingen • Netcongestie • Soortenbescherming + SMP • Onzekerheid bij inwoners • Salderingsregeling zonnepanelen wel/niet • Hybride warmtepomp wel/niet • Daarom: nu vooral focus op isoleren (‘aardgasvrij ready’)

Successen Successen • 4.000 bezoekers Greenhoppers

• Sinds 2023 Inloopspreekuren in de wijken • 500+ verstrekte VHF subsidies (binnen 2 jaar!) • 50 Verstrekte verduurzamingsleningen

• Aanpak gespikkeld bezit • Energie Bespaar Coaches + Energiefixers • Rode draad: Hoge ‘klanttevredenheid’ Aanwezig en zichtbaar zijn in de wijk werkt echt!

Gebiedsgerichte aanpak Focus op 3 type projecten • Wijkenergieplannen • Gespikkeld bezit projecten • Bewonersinitiatieven

Wijkenergieplannen (WEP) ➢ Doel wijkenergieplan ➢ Eerst WEP’s Aardgasvrij-ready • Voortgang blijven boeken;

• Klaarmaken zonder dat je weet wat het alternatief gaat zijn; • Kieren en gaten dichten, isoleren en ventileren, elektrisch koken. ➢ Route niet lineair, uitdagingen onderweg

Woningcorporatie als partner: gespikkeld bezit Woningcorporatie verduurzaamt gehele woning eens per 25-30 jaar Tussendoor staat ‘gespikkeld bezit’: grote kans maar geen natuurlijk moment

Afsprakenkader met woningcorporaties voor gespikkeld bezit Vliegwiel effect

Innovatief: paraplu omgevingsvergunning

Wisselaar Sterk netwerk wijkprofessionals Subsidie verduurzamen woning Breda (DoornbosLinie en Hoge Vucht) - inloopspreekuren Veel repeterende bouw

Westen: woningbouwcorporatie bezit met gespikkeld bezit Oosten: koopwoningen en particuliere verhuur Uitvoering verduurzaming corporatiebezit én gespikkeld bezit in 2023 - 2026

Biesdonk Sterk netwerk wijkprofessionals Subsidie verduurzamen woning Breda (Doornbos-Linie en Hoge Vucht) –inloopspreekuren Veel repeterende bouw ¾ van de wijk corporatiebezit met gespikkeld bezit. Grootste gespikkeld bezit project in Breda (740 woningen totaal, planning 2025-2028) Eerste project op basis van Soorten Management Plan

Doornbos linie Doornbos en Linie, een wijk, 2 buurten Subsidie verduurzamen woning Breda (Doornbos-Linie en Hoge Vucht) – inloopspreekuren Veel repeterende bouw Aansluiten bij wat er is in de wijk: Doornbos Linie in ‘t Oog Initiatief in de wijk versterken (combineren met bouwtypes) Maatschappelijke koppelkans Buren die samen optrekken op straatniveau (duo’s maar ook ‘Duurzame Vuchtstraat’)

Bewonersinitiatieven Bottom-up 2 typen: • Klein, vanuit betrokken bewoner(s), meestal gericht op verduurzamen van enkele huizen of straten; • Groot, vanuit een wijk/dorpsraad, meestal gericht op hele wijk en actieve rol in totstandkoming WEP. Ondersteuning door • Ontmoeten en kennisdelen; • Subsidie energie-initiatieven Breda op procesondersteuning. Uitdagingen: - Samen proberen, doen en leren; - Kwetsbaarheid. Uitdagingen: adaptief proces, kwetsbaarheid

Tuinzigt

Diversiteit in bouwjaren en bouwtypes. Weinig repeterende bouw, monumenten Op korte termijn geen corporatie die hier start, veel particuliere verhuur Subsidie verduurzamen woning Tuinzigt start vanaf 1 oktober 2024

Inloopspreekuur in de Nieuwe Meidoorn => beweging

Activatie: op basis van bouwjaren kennisdeling, Energie(k) Tuinzigt, informatiemarkt en informatieavonden, meedenkgroep

Strategie gebiedsgerichte aanpak • Aanscherping 2024 (raadsbrief 27 juni)

• Want: ontwikkelingen onderweg, dáár zijn waar de energie is, geleerde lessen benutten. • Besluitvorming WEP’s aardgasvrij-ready door college, samenvatting naar uw raad • Temporisering in aanzetten nieuwe WEP’s • Ruim 20.000 woningen en 20.000 projectleiders achter de voordeur

Vragen?