Presentatie expertsessie eenzaamheid finale versie

Expertsessie eenzaamheid en corona

11 februari 2021

Programma • Opening door wethouder Miriam Haagh.

• Jan Willem van de Maat van Movisie spreekt over ‘Wat is eenzaamheid, welke interventies werken wel/niet en een schets van wat speelt er nu”. • Gertie Linssen, de sociale gevolgen van corona op de GGZ doelgroep in Breda.

• Liesbeth Smedinga, de sociale gevolgen van corona voor dak en thuislozen, ouderen en mensen met een beperking in Breda. • Liesbeth van der Lee, de sociale gevolgen van corona voor studenten en jongeren in Breda. • Groepsgesprek • Welke kansen en knelpunten zien we? • Waar willen we nog meer op in zetten? • Inzetten op publiekscampagne

Wat weten we over wat werkt bij eenzaamheid? Breda, 11 februari 2021

Inhoud

• • • • • •

Wat is eenzaamheid en vereenzaming? Oorzaken Waar kun je je op richten? Welke vormen van ondersteuning zijn er? Wat levert de beste resultaten op? Nieuwe groepen door coronacrisis?

Wat is eenzaamheid?

‘Gemis aan betekenisvolle sociale relaties’ Twee hoofddimensies van eenzaamheid:

-

Sociale eenzaamheid (alledaagse contacten: werk, buurt, sport, bezigheden. ‘Samen leuke dingen doen’ en ‘Erbij horen’)

-

Emotionele eenzaamheid (intieme en emotioneel hechte contacten. ‘Begrepen worden’ en ‘van betekenis zijn’)

Eenzaamheid als proces: vereenzamen

• negatieve ervaring van eenzaamheid • terugtrekken (zelfbescherming, afwijzing voorkomen)

• op zichzelf gericht raken • negatieve denkpatronen: interpretaties en verwachtingen • dalen zelfvertrouwen en eigenwaarde • verder terugtrekken • verhoogd stressniveau Fysieke klachten: o.a. hoge bloeddruk, slaapproblemen en verminderde afweer. Psychische klachten: o.a depressie, cognitieve achteruitgang, (alcohol)verslaving

Oorzaken van eenzaamheid

De oorzaken van eenzaamheid zijn in te delen in drie categorieën: • Individuele oorzaken Bijvoorbeeld: gebrekkige sociale vaardigheden, verlegenheid, introversie, gezondheidsproblemen, laag zelfbeeld, weinig eigen regie en geldgebrek. • Veranderingen in het sociale netwerk Levensgebeurtenissen zoals: ontslag, verhuizing, ziekte, intensieve mantelzorg moeten verlenen, verlies of scheiding • Maatschappelijke oorzaken Zoals: individualisering, uitbraak virus, beleid gericht op langer thuis wonen, negatieve beeldvorming over ouderen en mensen met een psychische kwetsbaarheid of verstandelijke beperking

Waar kun je je op richten? Vier subdoelen bij het verminderen van eenzaamheid

Vormen van ondersteuning bij verminderen eenzaamheid (passende combinatie leidt tot beste resultaten)

• Bieden van een ontmoetingsmogelijkheid (o.a. Dorpshuis, Huis van de Waard, bewonersinitiatief)

• Bieden van praktische ondersteuning (o.a. vervoer) • Helpen verbeteren van sociale vaardigheden (o.a. open stellen, initiatief nemen)

• Faciliteren van persoonlijk en betekenisvol contact (o.a. lotgenotencontact, maatje) • Helpen vinden van een sociaal gewaardeerde rol (o.a. werk, vrijwilligerswerk, club) • Doorbreken negatieve denkpatronen • Helpen vinden van zinvolle bezigheden • Helpen omgaan met gevoelens van eenzaamheid (o.a. bespreken, relativeren en acceptatie)

Wat werkt? In de eerste plaats: maatwerk Randvoorwaarde voor effectieve ondersteuning is ‘maatwerk’ Aanpak afstemmen op problematiek en behoeften

• •

Welke sociale problematiek speelt er precies? Wat zijn daarvan de oorzaken? Welke behoeften, interesses en mogelijkheden heeft de inwoner/ doelgroep?

In gesprek over eenzaamheid

Wat werkt verder goed?

• Actieve bijdrage van doelgroep bij het ontwikkelen en uitvoeren van activiteiten. • Werken vanuit een gelijkwaardige en open houding. Van mens tot mens. (Ervaringsdeskundigen: ‘luisteren’ en ‘echt gezien worden’) • Helpen doorbreken negatieve denkpatronen (bewust maken: is het een negatieve interpretatie? Minder veeleisend naar zichzelf zijn)

• Verbeteren sociale vaardigheden in groep (‘initiatief leren nemen’)

Eenzaamheid in coronacrisis • Kleine toename van eenzaamheid tijdens eerste golf (Lodder et al. 2020, Universiteit van Tilburg) (coping met eenzaamheid lukt redelijk goed)

• Toename emotionele eenzaamheid 75-plussers (16% in 2019 naar 37% in juli 2020, Sociaal en Cultureel Planbureau)

• Toename emotionele eenzaamheid hele bevolking (van 18% naar 25%, Van der Velden et al. 2021, meting ‘zomer’ 2020, Universiteit Tilburg)

• Sterke toename eenzaamheid onder jongeren (18 t/m 24 jaar) (I&O Research, meting half november 2020)

• Aanhoudende eenzaamheid kan leiden tot gezondheidsklachten • Met name groepen die al een beperkt sociaal vangnetwerk hadden, lijken het meest kwetsbaar voor vereenzaming.

• Omgaan met eenzaamheid in Breda • Stand van zaken

Sociale gevolgen van Covid-19 • Kwetsbare doelgroepen • dak- en thuislozen • mensen met psychiatrische problematiek/verslaving • mensen met een beperking in een instelling • verpleeghuisbewoners • laaggeletterden • nieuwkomers/ statushouders • allerarmsten • mensen met schulden • studenten

Stand van zaken per cluster/doelgroep • Dak- en thuislozen • Positieve gevolgen • Negatieve gevolgen • Aanbevelingen

• Ouderen • Mensen met een beperking

Wat is de impact van corona op jullie en wat kunnen wij als stad voor jullie betekenen?

Wat is de impact van corona op jullie en wat kunnen wij als stad voor jullie betekenen?

Bij meneer is ALS gediagnostiseerd en bij mevrouw NAH

Wat is de impact van corona op jou en wat kunnen wij als stad voor jou betekenen?

Impact voor jongeren en studenten • Er is in toenemende mate van zorg over de mentale gezondheid van jongeren • Lokale en landelijke onderzoeken zeggen hetzelfde: • Er is een toenemende mate van eenzaamheid en afname welbevinden onder jongeren. • Er is bij studenten behoefte aan fysieke studie/ concentratie plekken • Er is behoefte aan fysieke ontmoetingsmogelijkheden, om te beginnen in de buitenruimten • Er zijn zorgen over inkomensverlies, oplopende studieschulden en gebrek aan toekomstperspectief

• Laatste onderzoeken: • Monkeys & bananas , onderzoek surplus • ‘Lieve Mark’ • ‘En nu ..daden’

Kansen voor Breda • Op zoek naar beschermende factoren • Voortdurend in gesprek met jongeren over de huidige situatie en oplossingen • Plan van aanpak Jongeren en corona als uitwerking van Corona lange termijn plan. Wat kan wel in Breda? • Peer-to-peer →wandelen, studeren, ontmoeten • Sociale bubbels mogelijkheden verkennen • Permanente denktank jongeren en studenten • fieldlab activiteiten en sneltesten • Snelle toetsing activiteiten door veiligheidsregio

Hoe verder? • Groepsgesprek: • Welke kansen en knelpunten zien we?

• Waar willen we nog meer op in zetten? • Campagne om mensen te bereiken?

Vervolg: scrumsessie op 3 maart van 9:00 uur tot 10:30 uur met initiatieven uit de stad.