Presentatie 30052023 Special t Zoet

Toekomstperspectief

‘t Zoet 2040 Special gemeenteraad 30 mei 2023

Agenda • 19:00 – 19.05 Welkom (Daan Quaars) • 19.05 – 20.00 Het hoe en waarom van ‘t Zoet • Opgave en ambitie vanuit de omgevingsvisie Breda 2040 (Patrick van ‘t Loo) • Participatie van de provincie in stedelijke ontwikkeling in Breda (Ditmar van Grinsven) • Het Toekomstperspectief ‘t Zoet: ambities en raamwerk (Adriaan Geuze) • 20.00 – 20.15 Gebiedsontwikkelingen in Eindhoven (Frank van Swol) • Voorbeelden Strijp S en Fellenoord • Welke principes zijn leidend, flexibiliteit en rol bestuur en politiek • 20.15 – 20.25 Proces en besluitvorming (Patrick van ‘t Loo) • Waar staan we nu met deze besluitvorming in het proces van de hele gebiedsontwikkeling? • Wat ligt nu eigenlijk voor aan besluitvorming (en wat niet)? • Afspraken met Rijk inzake Grootschalige Woningbouwlocatie • 20.30 – 21.00h Het spel • Gezamenlijk dromen en meedenken over de toekomst van ’t Zoet en Breda • 21.00 Afsluiting

Opgave en ambitie • Patrick van ‘t Loo • Programmamanager Crossmark ‘t Zoet/ Havenkwartier

0mgevingsvisie Breda 2040:

Stedelijke opgaven • Versterken van het internationale knooppunt

• Woningbouwopgave van 25.000 woningen tot 2040 • Hoogstedelijk centrum met 10.000 nieuwe woningen • Mix wonen, werken, cultuur + voorzieningen • Transformatie Spoorzone CrossMark Breda ambtelijke illustratie ter verbeelding van de opgaven

Nieuw centrumgebied • Grote binnenstedelijke opgave: 150 ha te transformeren gebied • Samenwerking met het Rijk voor bijdrage aan grote woningbouwopgave • Grootschalige woningbouwlocatie in de spoorzone: CrossMark -‘t Zoet • Versnellingslocatie in de binnenstad: Chassé-kwartier • Integrale samenwerkingsagenda met de Provincie Noord Brabant

ambtelijke illustratie ter verbeelding van de opgaven

Grootschalige woningbouwlocatie

• Ca 7.000 WONINGEN: 1700 gerealiseerd + 3000 voor 2030 • > 150.000m2 KANTOREN / WERKEN • > 40.000m2 VOORZIENINGEN, commercieel + publiek

Provincie in stedelijke transformatie • Ditmar van Grinsven • Projectmanager Ontwikkelbedrijf Provincie Noord Brabant

De Brabantse uitgangspunten -

Bestuursopdracht transformatie

-

Verstedelijkingsstrategie

-

Diverse beleidskaders

• • • • • • • • • •

Brabantse agenda wonen Actieprogramma innovatieve woonvormen Uitvoeringsagenda innovatiedistricten Beleidskader mobiliteit Beleidskader natuur Regionaal water- en bodemprogramma Uitvoeringsagenda energie Beleidskader Brabant Beleidskader gezondheid Levendig Brabant

Onder het motto ‘Kiezen voor Kwaliteit’ willen wij de komende jaren het verschil maken voor Brabant en een stevige bijdrage leveren aan maatschappelijke transities. In lijn hiermee heeft U de begroting 2020 vastgesteld om ‘structuurversterkend en innovatief in te zetten op het realiseren van zeven trendbreuken’. Eén van die trendbreuken is het terugdringen van het woningtekort en de leegstand: • Ontwikkel voorstellen om de forse woningbouwopgave tot 2030 optimaal in te zetten voor de versterking van de omgevingskwaliteit in onze steden en dorpen (inbreiden, herstructureren, transformeren) en het herbestemmen van leegstaand vastgoed. • Ontwikkel actief, langjarig partnerschap met gemeenten rond tenminste 10 tot 12 concrete stedelijke transformaties door beweging te stimuleren, richting te geven en mogelijk te maken. • PS geeft GS de opdracht om het Ontwikkelbedrijf beter toe te rusten.

De potentie van Breda

Samenwerkingsagenda gemeente en provincie

Gezamenlijke aankoop CSM terrein

•

Nota van uitgangspunten

•

Intentieovereenkomst

•

Plan van aanpak

➢ Gezamenlijke aanpak verkenningsfase, leidend tot ‘gebiedsonderzoek’ ➢ Beheer en placemaking terrein

Tijdlijn

Mei: Bestuursopdracht stedelijke transformaties

Maart: Samenwerkingsovereenkomst

2018

2019

September: Werkbezoek raad en PS Oktober: Vrijgegeven toekomstperspectief voor participatie November 2022: BO MIRT middelen Rijk

2022

2023

2020 Januari: Presentatie toekomstperspectief aan PS Februari: Vaststellen toekomstperspectief door GS Juni: Vaststellen toekomstperspectief door raad

Januari: Aankoop CSM terrein Maart: Samenwerkingsagenda April: intentieovereenkomst en PvA September: Excursie raad en PS

2021

Voorjaar: Besluitvorming ontwikkelstrategie

2024

2022

2026 Start bouw

2025

2026

Aandachtspunten provinciaal belang • Aantrekkelijk, bereikbaar en concurrerend Brabant (Breda als centrumstad met (inter)nationale verbindingen) • Ontwikkelen aantrekkelijk hoogstedelijk milieu met internationaal programma (woningbouw, transformatie, duurzame bereikbaarheid, klimaatadaptatie, versterken van natuur en verbeteren stad-land verbinding, energieambities, nieuwe economie, leisure, recreatie, optimaliseren gebruik station) • Versterken bereikbaarheid en agglomeratiekracht stedelijk netwerk (oa regionale OV ontsluiting) • Verbeteren en versterken regionale netwerken voor natuur en water • Haalbaarheid businesscase • Participatie

Hoe verder vanuit provinciaal oogpunt • Afronden gebiedsonderzoek • Ieder maakt eigen afweging daarover • Voortgang ontwikkeling fase 1 tbv woningbouw • Bouwen aan een ‘gemeenschap’ rondom ‘t Zoet

Ontwikkelperspectief

--- special gemeenteraad --30 mei 2023

Introductie 1. Hoe kan Breda de schaalsprong maken en voor de provincie een internationaal onderscheidend vestigingsmilieu toevoegen, wat zijn onze dromen? 2. We hebben een strategische grondpositie, wat gaan we er mee doen? 3. Geen ouderwets blauwdruk ontwerp, 21e-eeuwse benadering, wat zouden daarvoor de ankers kunnen zijn? 4. Wat is ons huiswerk?

‘t Zoet

16

Brabantse Metropool, 2.5 miljoen inwoners

BREDA TILBURG

BBP NOORD-BRABANT 120,9 miljard euro

‘t Zoet

17

Woon-werk agglomeratie, ondernemend Brabant Hoogwaardig woonmilieu en hoogwaardige economie

‘t Zoet

RIA Regionale Investeringsagenda

18

Verstedelijkingsagenda Station Breda als belangrijk knooppunt

‘t Zoet

19

Breda, de schakel tussen Holland en Brabantstad

‘t Zoet

20

Het perspectief van Breda HSL

Brabantse Spoormaatschappij (BSM), doortrekken Breda-Eindhoven (de Hightech Lijn)

‘Versterk internationaal knooppunt’

‘t Zoet

BRUSSEL

21

Baronie van Breda als ongekende legacy, de rijke cultuurhistorie

‘t Zoet

22

‘t Zoet: AAA-locatie

‘t Zoet

Aan De Mark

Onderdeel van binnenstad

Naast HSL-station

Verbonden met het landschap 23

Breda is een van de poorten van het Van Gogh Nationaal Park

Breda Etten-Leur Zundert

‘t Zoet

24

In de Brabantse Bekenmetropool zijn Breda en Den Bosch de knooppunten

BREDA

‘t Zoet

25

Breda is de plek waar hoogwaardige landschappen elkaar overlappen

‘t Zoet

26

In plaats van technocratisch-stedenbouwkundig project, een project van vlees en bloed

‘t Zoet

27

Werken vanuit de waarden van Breda De Mark als ruggengraat

Ecologische verbinding tussen stad en land

Verbonden met stad en station

Grenzeloos

Groen

Gastvrij

De Mark als ruggengraat Dynamisch verlengstuk van de binnenstad Voorzieningen met (inter)nationale allure

Natuur en water tot in het hart van de stad Dooradering van natuurlijke kwaliteiten Ecologische verbindingszone & waterretentie

Verbindende DwarsAs Gevarieerde beleving Wijkvoorzieningen

‘t Zoet

28

Aankoop CSM-terrein is ideale uitgangspositie voor publieke belangen

‘t Zoet

Welke hoogstedelijkheid past bij Breda? Oefening met eerste schetsen

29

Ankers voor een flexibel raamwerk

‘t Zoet

30

Het raamwerk faciliteert de ontwikkeling van belangrijke assen ‘t Zoet kent een hiërarchie

‘t Zoet

31

Een flexibel raamwerk geeft ‘t Zoet een stevige verankering in de stad Geen traditionele blauwdruk!

‘t Zoet

32

De Mark als Ruggengraat

‘t Zoet

33

Vitaal en robuust watersysteem Introductie bypass en retentie behoedt Breda voor natte voeten!

De Mark als ruggengraat ‘t Zoet

34

Samenhangend stadsdeel Doorzetten stedenbouwkundige structuur van de Belcrum

‘t Zoet

35

Voelbaar onderdeel van de binnenstad Zicht op Onze-Lieve-Vrouwekerk koesteren

‘t Zoet

36

Hoogstedelijk Breda wordt gebaseerd op een stedelijk weefsel met levendige plint en menselijke maat

Weefsel van straten

Menselijke schaal Plintfuncties

‘t Zoet

37

‘t Zoet kan worden ontwikkeld als een fiets- en wandelstad, waar de auto te gast is

‘t Zoet

38

We maken het visiegebied groter, perspectief voor Emer-Zuid, Krogten, Schorsmolen Geen postzegelplan!

Emer-Noord

Krogten

Emer-Zuid Belcrum

Nassau-Wallon Schorsmolen ‘t Zoet

39

Flaneren langs De Linkeroever ‘The Green-Blue Golden Mile’ Van de Grote Markt tot aan de Spinolaschans – het landschap en de binnenstad altijd dichtbij

Copacabana

‘t Zoet

40

Maar ook stad en land verbonden Van Spinolaschans tot Vincent van GoghHuis

‘t Zoet

41

Multifunctionele verlenging van de binnenstad Carnaval activeert de Linkeroeverpromenade en de Mark

‘t Zoet

42

Innovatieve As volgens concept van Gastvrij Breda

‘t Zoet

43

‘t Zoet wordt ontbrekende schakel van belangrijke fietsroutes ‘t Zoet kan worden ontwikkeld als fietsstad, uitstekend verbonden met binnenstad en HSL-station

‘t Zoet

44

Waterretentie & natuur vs. stedelijke dynamiek Een inclusieve benadering voor ‘t Zoet

Stadspark ‘t Zoet

‘t Zoet

45

De water- en natuuropgave vereist de realisatie van 3 á 4 ha. onbebouwd, water of overstroombaar gebied Vroegere schets van waterretentiemoeras als blauwgroen park aan de Mark…

‘t Zoet

46

Belang van de Mark als ecologische verbinding tussen noord en zuid

Landschap en natuur tot in het hart van de stad Natuur niet ouderwets sectoraal, maar inclusief

‘t Zoet

48

Narratief/ inspiratie/ referentie: Retentiegebied met Wilgenrabatten, Vincent van Gogh

‘t Zoet

49

Legacy van Brabant: rabattenbossen

50

Een uniek waterretentie-concept voor ‘t Zoet ‘Rabat’grachten met bever, koekoek & karekiet

‘t Zoet

51

‘Samen’: ‘t Zoet wordt gemaakt door groene vingers Participatie, educatie & community maakt en onderhoudt de Stadsrabatten van Nassau

‘Verbind met Groen’

‘t Zoet

52

Multifunctioneel gebruik van de waterretentienatuur Waterretentie, natuur, educatie, spelen, sporten en ontspannen

‘t Zoet

53

Natuur gaat hand in hand met recreatie

‘t Zoet

54

Recreatie in de rabatten Variatie aan gebruiksmogelijkheden

‘t Zoet

55

De Stadsrabatten zijn primair de noodzakelijke waterbuffer 3 a 4 ha. Water vasthouden in bypass-systeem

‘t Zoet

56

Hoe kunnen we de geschiedenis van de plek als inspiratie gebruiken? het nieuwe waterfront aan de Mark: De Linkeroever

‘t Zoet

57

Referenties voor wonen & werken in ‘t Zoet: Nordhavn, Kopenhagen

Referenties voor wonen & werken in ‘t Zoet: Hammarby Stockholm

Referentie: Stedelijk wonen en werken in de Leidse binnenstad

‘t Zoet

60

Waterretentie vs. urban community

‘t Zoet

61

Inclusiviteit van subculturen

Stadspark ‘t Zoet: Urban Community met unieke dynamiek

‘t Zoet

62

Stadspark ‘t Zoet Ruimte voor sport, evenementen en ontspanning

‘t Zoet

63

Stadspark ‘t Zoet Multifunctioneel groen cultuurhart

‘t Zoet

64

Gebiedsontwikkelingen in Eindhoven • Frank van Swol • Programmadirecteur Eindhoven Internationale Knoop XL & MIRT

Gemeenteraad Breda, 30 mei 2023 Gebiedsontwikkelingen Eindhoven Strijp S en Fellenoord

Gebiedsontwikkeling Strijp-S • Verkoop Philips gehele gebied (2001) • SOK Gemeente- VolkerWessels (2002) • Uitwerking • Masterplan (2002) • Stedenbouwkundig plan (2004) • Intensivering kunst en cultuur (2007) • Bestemmingsplan (2008) (met latere uitwerkingen, nu (laatste) fase 4)

• Adaptief, flexibel, in functies, inrichting en tijd • 1/1/2023 ruim 2.000 woningen gerealiseerd, nog circa 2.000 in aanbouw/te realiseren

Gebiedsontwikkeling Strijp-S • Lange doorlooptijd, (economische) pieken en dalen • Gemeente en ontwikkelaar 50/50 beiden leveren directeur uitvoeringsorganisatie, met een AVA • Openbare gronden worden gerealiseerd door BV, vallen daarna terug naar gemeente (ook infrastructuur zoals HOV) • Gemeente heeft publiekrechtelijk instrumentarium • Aparte dochterondernemingen voor m.n. energie en mobiliteit • Herijking (rekenkamer rapport 2011) op sturing en rol gemeente, ook vanwege effecten recessie • Aandacht voor de randen van het gebied

Gebiedsontwikkeling Fellenoord • Onderdeel van ‘Eindhoven Internationale Knoop XL • Gebiedsontwikkeling noordzijde Eindhoven Centraal • Bestaand (mobiliteits en werk) gebied • Beoogd 6.800 woningen Fellenoord, • Geheel Knoop XL circa 8.800 woningen

Programma Eindhoven Internationale Knoop XL

1. Gebiedsontwikkeling Fellenoord 2. Multimodale knoop Eindhoven Centraal

3. Projecten Stationsgebied Zuid

sporen

Versnipperd eigendom, tientallen eigenaren Cluster 1A Cluster 1B Cluster 2 Cluster 3 Cluster 4 Cluster 5 Cluster 6 Cluster 7 Cluster 8 Cluster 9 Cluster 10

WTC west WTC oost Holiday Inn V.d. Heuvellaan / Rabobank Eindje / Stroomhuis Voormalige beurslocatie Stationsplein noord Kennedy Business centre KPN locatie Dorgelolaan Campus

Cluster 11

Montgomerylaan

1B

2

9

11

1A

6

4

10

3

5

7

8

Het eigendom in het gebied Fellenoord en het stationsgebied Zuid is sterk versplinterd en in handen van enkele tientallen eigenaren. Dit varieert van de gemeente, gebruikers, beleggers tot ontwikkelaars. De gemeente bezit het openbaar gebied en de grond onder de infrastructuur. De gronden onder het spoor en het station zijn in handen van ProRail en NS.

Gebiedsontwikkeling Fellenoord • Vanaf 2014 uitwerking Knoop XL met Rijk en Provincie • Intentieovereenkomst Rijk, provincie, gemeente (2019) • Uitwerking (provincie en gemeente samen) • Ontwikkelvisie en –kader (maart 2021) • Uitwerking publiek belang (juli 2022) • Raadsvoorstel Uitvoering (januari 2023)

• Brainportdeal (november 2022) • SOK gemeente provincie (maart 2023) • Inrichting uitvoeringsorganisatie (Q3/4 2023)

Gebiedsontwikkeling Fellenoord • Behoefte aan (risicodragende) robuuste partner, vanwege omvang, investeringsopgaven, complexiteit en integraliteit (met name mobiliteitgebiedsontwikkeling • Vertaling visie in concrete, meetbare doelstellingen versus flexibiliteit (vb woonprogramma) • Sturing Raad op gebied versus College op deelgebieden (clusters) • Inrichting uitvoeringsorganisatie (binnen of buiten gemeente en hoe) • Rol(verdeling) Raad – College, gemeente-provincie en BV-’moeders’ (inclusief ‘huwelijkse voorwaarden’) • 2022: nieuwe Raad, Rekenkamer rapport, Raadscommissie Knoop XL • Inrichting gemeentelijke ‘contramal’ • Voortgangsrapportages en –bijeenkomsten • Urgentie op uitvoering (ambitie Raad, frontrunners en bijdrage Rijk)

Proces en besluitvorming • Patrick van ‘t Loo • Programmamanager Crossmark ‘t Zoet/ Havenkwartier

Besluitvorming • Wat stelt u vast? • Een toekomstperspectief voor ‘t Zoet met ambities ten aanzien van: Hoogstedelijk, Water en Verbonden • Een ruimtelijk raamwerk met principes voor stedenbouw, watersysteem, ecologie, infrastructuur voor groen, water uitgiften • Mede gebaseerd op uitkomsten uitgebreide participatie en marktconsultatie

• En wat niet? • Stedenbouwkundig plan • Inrichtingsplan • Bouwplan • Parkeernormen • Bouwprogramma en – woningdifferentiatie • Businesscase • Grondexploitatie • Omgevingsplan

Grootschalige woningbouw Locatie Rijk € 42 mln excl BTW, 50% cofinanciering

Tot slot…we are only just beginning… • Patrick van ‘t Loo • Programmamanager Crossmark ‘t Zoet/ Havenkwartier

Raamwerk op schaal van centrum