20241205 gespreksnotitie-interview-raad 16 12 2024

Voorbereidende gespreksnotitie oriënterend gesprek met een afvaardiging van de raad

Onderzoek naar grip op verbonden partijen Een onderzoek van de Rekenkamer Breda

Aan

Deelnemers

Noordwijk, 18 november 2024

Van

Ing. Peter Struik MBA Hilda Sietsema www.partnersenpropper.nl www.opgavengestuurdwerken.nl

Inhoudsopgave 1

Inleiding...................................................................................................3

2

Gespreksagenda ..................................................................................... 4

Bijlage 1: Vraagstelling van het onderzoek .. Fout! Bladwijzer niet gedefinieerd.

Pagina 3

1

Inleiding Aanleiding De Rekenkamer Breda doet een onderzoek naar ‘grip op verbonden partijen’. Dit zijn publieke- en private rechtspersonen waarin de gemeente Breda samen met andere gemeenten een bestuurlijk en een financieel belang heeft. Uit de paragraaf verbonden partijen van de gemeentelijke begroting blijkt dat het voor de gemeente Breda gaat om 21 verschillende verbonden partijen. De Rekenkamer heeft een aantal redenen om onderzoek te doen naar verbonden partijen: 1 Veel raden, waaronder ook die van Breda, worstelen met de vraag of en hoe zij goed grip kunnen houden op verbonden partijen. Deze vraag is relevant omdat verbonden partijen in belangrijke mate een bijdrage moeten leveren aan de realisatie van lokale beleidsdoelen en (wettelijke) taken van de gemeente. Daarnaast zijn er substantiële financiële middelen mee gemoeid. Zo laat de programmabegroting zien dat de gemeente Breda jaarlijks circa € 23 Mln. bijdraagt aan de verbonden partijen. Het grootste deel (95%) gaat naar vier verbonden partijen, te weten de GR GGD West Brabant, GR Regio West Brabant, GR Omgevingsdienst West Brabant en de GR Belastingsamenwerking West Brabant. 2 Recent (1 mei dit jaar) is de regionale nota verbonden partijen vastgesteld, na een evaluatie in 2020 van de toenmalige nota.

Een nota verbonden partijen is een kaderstellend document waarin uitgangspunten zijn opgenomen die de raad en het college moeten helpen bij afwegingen in de oprichtingsfase van verbonden partijen, de uitvoeringsfase en de evaluatieen heroverwegingsfase (bron: VNG). Het is daarmee relevant om te onderzoeken of de nieuwe regionale nota de helpende hand biedt bij grip op verbonden partijen, niet alleen op papier maar of het ook daadwerkelijk in de praktijk helpt. 3 Per 1 juli 2022 is de gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen (Wgr) van kracht. Het doel van de wetswijziging is het versterken van de democratische legitimatie van gemeenschappelijke regelingen. Het is daarmee relevant om te onderzoeken of deze wet inmiddels is geïmplementeerd en of dit tot op heden de raad ook heeft geholpen om de grip op verbonden partijen te versterken.

De Rekenkamer wil een onderzoek doen naar de ervaringen van de raad met de nieuwe regionale nota verbonden partijen en de gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen: hebben deze de raad ook daadwerkelijk geholpen om zijn kaderstellende en controlerende rol naar wens in te vullen en/of wat zijn nog wensen die moeten worden ingevuld en waarom? Centrale vragen 1 Helpen de nieuwe regionale nota verbonden partijen en de gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen de raad ook daadwerkelijk in de praktijk om voldoende grip te houden op verbonden partijen? 2 Wat is eventueel nog nodig om de grip op verbonden partijen te verstevigen? Afbakening Het onderzoek is gericht op de grip van de gemeente Breda op verbonden partijen en in het bijzonder de rol van de raad bij aansturing en controle van verbonden partijen. Het onderzoek richt zich niet op het functioneren van de verbonden partijen zelf.

Pagina 4

2

Gespreksagenda Het onderzoek bestaat uit drie stappen: een brede oriënterende fase, een verdiepende fase waarin vier concrete veelzeggende casussen verder worden verdiept en een laatste fase van rapporteren. Het onderzoek zit nu in de oriënterende fase. In dat licht willen de onderzoekers de onderstaande punten met u bespreken:

1

Korte introductie onderzoek

2

Blikopeners BENUTTEN VAN RAADSINSTRUMENTEN Conform de huidige nota verbonden partijen beschikt de raad over een scala van instrumenten om sturing te geven, en zicht te houden op, verbonden partijen.

>

Benut de raad deze ook en zo nee wat is nog nodig om deze te benutten?

KAN HET OOK ANDERS? Sinds jaar en dag worstelen raden met hoe sturing te geven aan verbonden partijen. Het blijft een worstelpunt hoe sturing te geven aan een organisatie die op afstand staat en waar invloed moet worden gedeeld met de andere partners. Dat blijkt uit vele onderzoeken van onder andere lokale rekenkamers. Alle raadsinstrumenten ten spijt, het lijkt maar niet te lukken.

De discussies gaan dan vaak min of meer over techniek zoals het instrumentarium dat de raad nodig heeft om invloed uit te oefenen, de inrichting van de governance et cetera. De kern waar het om draait wordt uit het oog verloren. Een verbonden partij is geen doel op zich. Het is middel om maatschappelijke opgaven te realiseren, daar waar de gemeente dat niet alleen kan en samenwerking nodig is. > > >

3

Moet de raad uit een ander vaatje tappen en hoe zou dit kunnen? Hoe de blik te richten over waar het uiteindelijk om draait: het samen met anderen realiseren van regionale en lokale opgaven! Wat is daar dan voor nodig?

Suggesties voor vier casussen >

In het onderzoek willen we vier verbonden partijen als casus verder verdiepen, heeft u suggesties voor vier veelzeggende en leerzame casussen?