24-2224 20250113 C01 Notitie kerkelijke begraafplaatsen

Adviesnotitie kerkelijke begraafplaatsen Borsele

Projectnaam

Documentnummer

Concept 01

Opdrachtgever

Adviesnotitie kerkelijke begraafplaatsen Gemeente Borsele

Auteur(s)

Projectnummer

24-2224

Controle

Stan Minderaa en Martijn van Randwijk Merel van den Bosch

Contactpersoon

Martijn Priem

Vrijgave

Datum

13 januari 2025

1. Inleiding

1.1. Aanleiding De gemeente Borsele verwacht in de toekomst mogelijk verzoeken van externe partijen te ontvangen om de exploitatie, het beheer en eventueel het eigendom van een of meerdere kerkelijke begraafplaatsen in de gemeente over te nemen. De gemeente wil daarom voorafgaand daaraan inzicht in de kaders en de eventueel te doorlopen stappen om tot besluitvorming te komen. In deze notitie is ingegaan op de kansen en risico’s van het eventueel overnemen van kerkelijke begraafplaatsen door de gemeente.

1.2. Context In de gemeente Borsele zijn 20 begraafplaatsen, waarvan 14 gemeentelijke begraafplaatsen en zes kerkelijke begraafplaatsen. In toenemende mate hebben de houders van de kerkelijke begraafplaatsen financiële en/of organisatorische problemen bij de exploitatie en het beheer van de eigen begraafplaatsen. Dat is reden voor het parochiebestuur om aan de gemeente hulp te vragen. Het aanbod kan dan zijn dat de gemeente voortaan zorg draagt voor het eigendom, de administratie, het beheer en het dagelijks onderhoud van de begraafplaats. Deze eventuele overname biedt zowel kansen als risico’s voor de gemeente. Met grote zekerheid kan worden verondersteld dat op het moment dat het parochiebestuur hierover contact opneemt met de gemeente er grote zorgen zijn over de financiële situatie, de kwaliteit van de begraafplaats, de interesse om er te worden begraven, de organisatie van lijkbezorging en/of het dagelijks onderhoud. Deze notitie richt zich niet op bijzondere begraafplaatsen die in stand worden gehouden door een privaatrechtelijke rechtspersoon of een natuurlijk persoon.

1

KYBYS |Adviesnotitie kerkelijke begraafplaatsen | Concept 01

1.3. De kerkelijke begraafplaatsen In de gemeente Borsele zijn nu zes kerkelijke begraafplaatsen. Deze zijn verdeeld over de gemeente. Er is een groot verschil in de omvang van de begraafplaatsen. De kleinste begraafplaats biedt ruimte voor 20 graven en de grootste aan 950 graven. Het gaat over de volgende zes locaties: 1. Oude Kerkhof - ‘s-Heerenhoek 2. Kerkhof - Blikhoek 3. RK Begraafplaats - Heinkenszand 4. Kerkhof Johan Frisostraat - Kwadendamme 5. Kerkhof Burg. Lewestraat - Lewedorp 6. Herv. Begraafplaats - Ovezande

1.4. Proces Er is ten behoeve van deze notitie geen contact geweest met de kerkbesturen of de beheerders van de kerkelijke begraafplaatsen en niet alle begraafplaatsen zijn bezocht. In deze notitie is daarom geen weergave opgenomen over de omvang, de hoeveelheid graven, het aantal begravingen per jaar, de historie, de kwaliteit van de begraafplaatsen of de visie van de houders.

2

KYBYS |Adviesnotitie kerkelijke begraafplaatsen | Concept 01

2. Overnemen kerkelijke begraafplaats

De gemeente is niet verplicht om een kerkelijke begraafplaatsen over te nemen. De Wet op de lijkbezorging (Wlb) stelt dat indien een gemeente voorziet in de mogelijkheid tot begraven, de gemeente mag bedanken voor de overname. Overigens biedt de Wet op de lijkbezorging de mogelijkheid ruimte te creëren voor een kerkelijke gemeenschap om te begraven op een gemeentelijke begraafplaats, onder de voorwaarden (tarieven) die de gemeente vaststelt. Indien een kerkbestuur besluit om het gebruik van hun begraafplaats te beëindigen, dan zijn er op hoofdlijnen vier scenario’s denkbaar: ▪ Een andere kerk neemt de begraafplaats over. ▪ De gemeente neemt de begraafplaats over. ▪ Een particulier neemt de begraafplaats over. ▪ Niemand neemt de begraafplaats over. Onder overname door de gemeente wordt verstaan dat de gemeente het gebruik en het beheer en eventueel het eigendom overneemt van de kerkelijke houder. Het kerkbestuur heeft aansluitend geen enkele bemoeienis meer met de begraafplaats. Er vinden geen begravingen meer plaats door of namens de kerk. Het is wel mogelijk dat de kerk nog grondeigenaar is en blijft. Hier dienen aparte afspraken over te worden gemaakt. Als de gemeente besluit de kerkelijke begraafplaats over te nemen heeft zij drie opties: ▪ Continueren van de huidige activiteiten en er een gemeentelijke begraafplaats van maken.

▪ Overdragen aan een andere kerk, particulier of stichting. ▪ Sluiten en stoppen met begraven. Bij het besluit tot sluiten van een begraafplaats dient rekening te worden gehouden met onderstaande wetsartikelen: ▪ Wet op de lijkbezorging (Wlb) artikel 43, lid 1: Een begraafplaats kan worden gesloten. ▪ Wlb, artikel 43, lid 2: Voor een gemeentelijke begraafplaats nemen burgemeester en wethouders het besluit daartoe. ▪ Wlb, artikel 43, lid 3: Van de sluiting van een andere begraafplaats wordt terstond mededeling gedaan aan burgemeester en wethouders. ▪ Wlb, artikel 44: Indien op een begraafplaats gedurende tien jaren geen begraving meer heeft plaats gehad, kunnen burgemeester en wethouders de begraafplaats gesloten verklaren. De begraafplaats wordt alsdan geacht met ingang van de dag na die van de laatste begraving te zijn gesloten. Deze dag wordt in het besluit van burgemeester en wethouders vermeld. ▪ Wlb, artikel 45, lid 1: Tegen een besluit tot sluiting of geslotenverklaring kunnen belanghebbenden bij gedeputeerde staten in beroep komen.

▪ Wlb, artikel 45, lid 2: Indien onherroepelijk is besloten tot sluiting dan wel geslotenverklaring van een gemeentelijke begraafplaats, kunnen gedeputeerde staten op verzoek van de rechthebbende op een particulier graf waarin nog begraven kan worden, een schadeloosstelling ten laste van de betrokken gemeente vaststellen terzake van het teniet gaan van het recht tot begraven.

3

KYBYS |Adviesnotitie kerkelijke begraafplaatsen | Concept 01

▪

Wlb, artikel 88: Een besluit waartegen ingevolge deze wet beroep openstaat of aanhangig is treedt, zolang dit het geval is, niet in werking, onverminderd het bepaalde in artikel 31, vierde lid.

Na het sluiten van een begraafplaats kan de gemeente ervoor kiezen om de bestemming te wijzigen of het in te richten als gedenkpark. Voor het wijzigen van de bestemming dient rekening te worden gehouden met onderstaande wetsartikelen: ▪ Wlb, artikel 46, lid 1: Op een gesloten begraafplaats worden geen lijken begraven. ▪ Wlb, artikel 46, lid 2: De begraafplaats blijft, onverminderd het bepaalde in de artikelen 29-31 en 66, gedurende twintig jaren onaangeroerd liggen. ▪ Wlb, artikel 46, lid 3: De grond mag, indien het een particulier graf betreft, met toestemming van de rechthebbende, gedurende tien jaren na afloop van de in het tweede lid genoemde termijn, of, indien toepassing is gegeven aan artikel 31, vierde lid, na afloop van de krachtens die bepaling gestelde termijn slechts tot bezaaiing of beplanting worden gebruikt, mits niet dieper dan 0,5 m wordt gegraven. Gedeputeerde staten kunnen vergunning verlenen tot uitgraving ter meerdere diepte. ▪ Wlb, artikel 46, lid 4: Een particulier graf, gelegen op een gesloten begraafplaats, wordt, voor zover in het onderhoud behoorlijk wordt voorzien, onaangeroerd gelaten. ▪ Wlb artikel 47: Een begraafplaats houdt op dit te zijn, indien de grond die bestemming heeft verloren en zich daarin geen graf bevindt.

4

KYBYS |Adviesnotitie kerkelijke begraafplaatsen | Concept 01

3. Voorbereiding op eventuele overname

Om ervoor te zorgen dat (toekomstige) overnameprocessen snel en efficiënt verlopen, is het van belang om zo mogelijk op voorhand met de parochiebesturen hierover in gesprek te gaan. Het gesprek met het parochiebestuur heeft als doel om eventuele verschillen in begraaf- en uitgiftebeleid aan het licht te brengen en, waar nodig, benodigde aanpassingen te identificeren. Verder dienen de gesprekken er toe om de wederzijdse verwachtingen en risico’s inzichtelijk te maken. Deze gesprekken kunnen ook worden gevoerd als voorlopige verkenning, zonder dat op voorhand sprake is van een directe aanleiding of urgentie. In het gesprek dient aandacht te zijn voor: ▪ Uitgiftetermijnen: Worden er grafrechten voor onbepaalde tijd uitgegeven? Zo ja, de gemeente geeft alleen graven voor bepaalde tijd uit. Staat het parochiebestuur er voor open om te stoppen met het uitgeven van graven voor onbepaalde tijd? ▪ Rechthebbende: Wat zijn de plichten / verantwoordelijkheden van de rechthebbende? Wordt hier in de praktijk ook naar gehandeld? ▪ Ruimen: Wat is het beleid met betrekking tot ruimen? Wordt hier ook daadwerkelijk uitvoering aan gegeven? Wat gebeurt er met de grafbedekking? ▪ Beheer en onderhoud: Wie heeft de beheer- c.q.

onderhoudsverantwoordelijkheid van de graven en waar bestaat die taak uit? ▪ Grafrechten: Wanneer kan een grafrecht vervallen worden verklaard? Wat gebeurt er met de grafrechten als de begraafplaats gesloten is verklaard? Op basis van deze eerste verkenning kunnen partijen een voorlopig oordeel vellen over het al dan niet voortzetten van het overnameproces. Indien er te veel onduidelijkheden zijn of het beleid van de parochie te ver afwijkt van het gemeentelijke beleid, dan dient de parochie ter voorbereiding de huidige situatie zo mogelijk aan te passen. Indien op basis van deze verkenning een overname eventueel een reële optie is, dan kunnen beide partijen het proces voorzetten en dient inzicht te worden verkregen in de in hoofdstuk 4 genoemde gegevens.

5

KYBYS |Adviesnotitie kerkelijke begraafplaatsen | Concept 01

4. Benodigde gegevens voor overname

Voordat de gemeente besluit om de kerkelijke begraafplaats eventueel over te nemen, dient een gedetailleerd onderzoek naar de huidige situatie van de begraafplaats te worden uitgevoerd. Dit onderzoek heeft als doel de relevantie, haalbaarheid en de verantwoordelijkheid die met de overname gepaard gaan, goed in kaart te brengen. De volgende aspecten moeten zorgvuldig worden onderzocht en geanalyseerd.

4.1. Reden voor overdracht en standpunt van de leden Voordat de overname kan plaatsvinden, is het essentieel te begrijpen waarom het kerkbestuur besluit de begraafplaats over te dragen aan de gemeente. Dit omvat onder andere de financiële en organisatorische overwegingen die ten grondslag liggen aan de beslissing. Daarnaast moet, voor het creëren van draagvlak, het standpunt van de leden van de kerkelijke gemeente worden opgehaald. Dit kan door middel van een ledenraadpleging of een andere vorm van inspraak.

4.2. Administratie en documentatie De gemeente dient inzicht te verkrijgen in de administratieve situatie van de begraafplaats. Dit betreft onder meer: ▪ Huidige staat administratie: Het is van belang te weten of de administratie van de begraafplaats volledig en correct is. Een verouderde (niet gedigitaliseerde) of incomplete administratie kan leiden tot onduidelijkheid over de status van graven of over rechthebbenden en brengt mogelijk extra kosten voor het actualiseren van de administratie met zich mee. ▪ Verantwoordelijke administratie: Het is essentieel om te weten wie verantwoordelijk is voor de administratieve taken met betrekking tot de begraafplaats. Dit kan een extern bureau, een vrijwilliger of een kerklid zijn. Duidelijkheid hierover voorkomt misverstanden bij de overname. ▪ Begraafcapaciteit: De behoefte- en begraafcapaciteit moet inzichtelijk zijn. Dit geeft de gemeente inzicht in de levensduur van de begraafplaats. ▪ Financiële administratie: De financiële situatie van de begraafplaats moet in kaart worden gebracht. Dit omvat niet alleen de inkomsten en uitgaven, maar ook de kosten voor onderhoud en eventuele uitstaande schulden, verplichtingen of reserveringen.

▪ Reglementen: De gemeente moet de bestaande reglementen en voorwaarden die gelden voor de begraafplaats (bijvoorbeeld voor het reserveren van graven, onderhoud en het plaatsen van monumenten) inzien en beoordelen of deze aansluiten bij gemeentelijke normen en regelgeving. Is er bijvoorbeeld in de regelgeving iets opgenomen over de gevolgen bij het sluiten van een begraafplaats. Daarnaast moet de administratie getoetst worden aan de regelementen om vast stellen of er feitelijk sprake is van rechthebbenden of voormalig rechthebbenden. ▪ Graftermijnen: Het is belangrijk om de graftermijnen van de graven inzichtelijk te maken. Dit heeft invloed op het beheer van de begraafplaats en de toekomstige capaciteit.

6

KYBYS |Adviesnotitie kerkelijke begraafplaatsen | Concept 01

4.3. Beheer en onderhoud Het beheer en het onderhoud van de begraafplaats zijn cruciaal voor het behoud van de kwaliteit en veiligheid. De volgende aspecten moeten in kaart worden gebracht: ▪ Kwaliteitsoordeel begraafplaats: De fysieke toestand van de begraafplaats moet grondig worden geëvalueerd. Dit betreft niet alleen de staat van de graven, maar ook de infrastructuur zoals paden en hekwerken, de staat van het groenbeheer en de mogelijke impact van de grondwatersituatie op de begraafplaats. ▪ Beheer en onderhoud: Het is noodzakelijk vast te stellen wie verantwoordelijk is voor het beheer en onderhoud van de begraafplaats en welke kosten ermee gemoeid zijn. ▪ Ligging en eigendom: De locatie van de begraafplaats speelt een belangrijke rol in het onderhoud en de toegang. Is de begraafplaats vrijstaand of bevindt deze zich op het terrein van de kerk? Is de begraafplaats midden in een woonwijk of juist aan de rand van een stad of dorp gelegen? Dit beïnvloedt zowel het beheer als de toegankelijkheid. ▪ Omsluiting begraafplaats: De mate van omsluiting (bijvoorbeeld door een hek of muur) is van belang voor de veiligheid en het beheer van de begraafplaats. Het onderzoek moet uitwijzen of er voldoende bescherming is tegen ongewenst gebruik of vervuiling.

▪ Ontsluiting: Is de begraafplaats goed bereikbaar voor bezoekers? Hoe zit het met de parkeergelegenheid? Zijn de graven bereikbaar voor machines? ▪ Overblijfselen (historische) ruimingen: Er moet onderzocht worden wat er is gebeurd met de menselijke overblijfselen van de begraafplaats, vooral bij eventuele historische ruimingen. Zijn deze overblijfselen zorgvuldig behandeld en op een respectvolle manier herbegraven? Dit heeft niet alleen juridische, maar ook ethische implicaties voor de overname. Is er bijvoorbeeld een knekelput? ▪ Ruiming: Wordt er geruimd? Zo ja, wanneer wordt er geruimd? Zo nee, waarom wordt er niet geruimd? ▪ Plattegrond: Is er een actuele en complete tekening met alle graven? Is deze digitaal?

4.4. (Cultuur)Historische situatie van de begraafplaats De begraafplaats kan een belangrijke cultuurhistorische waarde vertegenwoordigen. Mogelijk dient deze te worden erkend en beschermd. Indien aanwezig dient te worden gekeken naar het gemeentelijke erfgoedbeleid. De volgende punten moeten onderzocht worden: ▪ De historische en/of monumentale waarde van graven: Graven kunnen van bijzondere historische of monumentale waarde zijn, bijvoorbeeld door de betrokkenheid van prominente personen of de betekenis die de persoon heeft voor de (lokale) geschiedenis. ▪ De historische en/of monumentale waarde van grafbedekkingen: Grafstenen kunnen kunsthistorisch of architectonisch waarde zijn, bijvoorbeeld als ze unieke of zeldzame ontwerpelementen bevatten, de ouderdom van de graven of het gebruikte materiaal. ▪ De historische waarde van de begraafplaats in zijn geheel: De begraafplaats zelf kan als geheel van cultuurhistorisch belang zijn. Dit betreft niet alleen de graven en grafstenen, maar ook het landschap, de opzet van het terrein, de ligging en de eventuele aanwezigheid van oude infrastructuren zoals poorten, muren of toegangspaden.

7

KYBYS |Adviesnotitie kerkelijke begraafplaatsen | Concept 01

5. Overnameproces

Als de gemeente heeft vastgesteld dat de overname van de kerkelijke begraafplaats een optie is, dan is het van belang om de eventuele overname op een zorgvuldige en goed georganiseerde manier te realiseren. Belangrijk hierbij zijn het operationele, beleidsmatige en bestuurlijke proces. Er is pas sprake van een overname wanneer het gemeentebestuur dat heeft besloten en de overdracht heeft plaatsgevonden.

5.1. Operationele proces De operationele aspecten van de overname betreffen de communicatie in aanloop naar de overname van de begraafplaats en het beheer van de begraafplaats na de overname. Om dit goed te organiseren, dient de gemeente rekening te houden met: ▪ Communicatie met betrokkenen, nabestaanden, rechthebbenden en de gemeenschap: De gemeente moet zorgen voor duidelijke en transparante communicatie met rechthebbenden, nabestaanden, kerkgemeenschap en inwoners. Het is van belang dat alle betrokkenen op de hoogte zijn van eventuele veranderingen met betrekking tot de overname. ▪ Het opstellen van een beheer- en onderhoudsplan: Hierin moet aandacht zijn voor de korte- en lange termijn. In het plan moet staan wie er verantwoordelijk is, welk onderhoudsniveau nagestreefd wordt en wanneer het onderhoud/beheer plaatsvindt. ▪ Toetsen administratie aan reglementen: Om tot een weloverwogen besluit te komen, is het van belang de begraafadministratie van de desbetreffende bijzondere begraafplaats te toetsen aan de gemeentelijke reglementen. Indien dit niet het geval is, dient onderzocht te worden welke maatregelen nodig zijn om de administratie aan te passen en welke kosten daarmee gepaard gaan.

5.2. Beleidsmatige proces Beleidsmatig moet de gemeente ervoor zorgen dat de overname op lange termijn financieel en beleidsmatig haalbaar is. De volgende aspecten moeten in overweging genomen worden: ▪ Financiering: De gemeente moet de kosten van de overname inzichtelijk maken en een Meerjaren Investerings- en Onderhoudsplan (MIOP) opstellen. Voor het opstellen van een MIOP dient de gemeente een kwaliteitstoets op de begraafplaats uit te (laten) voeren en de begraafplaats te toetsen aan het gemeentelijke beleid. ▪ Integratie in huidig of nieuw te vormen beleid (termijnen, ruiming, etc.): Het is van belang dat het geldende beleid van de kerkelijke begraafplaats met betrekking tot graftermijnen, het ruimen en het onderhouden van historische elementen gelijkgetrokken wordt aan het bestaande gemeentelijke beleid, of dat er nieuw beleid wordt vastgesteld. Bij het integreren in huidig of nieuw beleid dient ook te worden gekeken naar eventuele aanwezige religieuze elementen, aangezien de overheid geen religie aanhangt.

5.3. Bestuurlijke proces Bestuurlijk moet de gemeente zorgen voor de formele besluitvorming en de juridische aspecten van de overname. Dit is noodzakelijk om de overname wettelijk en administratief goed te regelen:

8

KYBYS |Adviesnotitie kerkelijke begraafplaatsen | Concept 01

▪

▪

▪

9

Formeel besluit: De gemeenteraad moet een formeel besluit nemen over de overname van de begraafplaats. Dit besluit moet niet alleen de overname van het eigendom omvatten, maar ook de goedkeuring van het financiële plan, het beheer- en onderhoudsplan, het omzetten van de bijzondere begraafplaats in een gemeentelijke begraafplaats, en de integratie van de begraafplaats in gemeentelijk beleid. Juridische zaken: Zorg voor een juridische toetsing van de overname, inclusief eventuele eigendomsoverdrachten en relevante regelgeving. Dit betreft onder andere de eigendomsoverdracht van de begraafplaats en de bijbehorende gronden, het naleven van de wet- en regelgeving rondom begraafplaatsen, en de mogelijke aanpassingen van het gebruiksrecht van graven. Communicatie met betrokkenen, nabestaanden, rechthebbenden en de gemeenschap: In navolging van het besluit tot overname dienen betrokkenen, nabestaanden, rechthebbenden en de gemeenschap te worden geïnformeerd over de overname en eventuele veranderingen die de overname tot gevolg heeft.

KYBYS |Adviesnotitie kerkelijke begraafplaatsen | Concept 01

6. Conclusie

Het overnemen van kerkelijke begraafplaatsen door een gemeente biedt zowel kansen als risico's. Hieronder worden enkele belangrijke aspecten uiteengezet:

6.1. Kansen ▪

▪

▪

▪

▪

Beter beheer en onderhoud: De gemeente heeft de middelen en het personeel om begraafplaatsen efficiënt te beheren, wat kan leiden tot verbeterd onderhoud en behoud van de begraafplaats. Er kan zorg worden gedragen voor de historische en cultuurhistorische waarde van de begraafplaats, bijvoorbeeld door monumenten en grafstenen beter te onderhouden. Toegankelijkheid en gebruiksgemak: Een gemeentelijke begraafplaats kan beter bereikbaar zijn voor alle inwoners, waardoor het voor hen eenvoudiger wordt om hun dierbaren te begraven. Overname leidt tot centraal beheer, wat zorgt voor transparantie in de tarieven en het begraafproces. Sociaal-culturele betekenis: De begraafplaats kan worden gebruikt voor sociale en herdenkingsactiviteiten die de gemeenschapszin versterken, bijvoorbeeld herdenkingsdagen of educatieve projecten over de geschiedenis van de begraafplaats. Financiële voordelen: Door de overname kan de gemeente meer controle uitoefenen over de tarieven voor graven en grafrechten, wat kan leiden tot een meer gebalanceerde en rechtvaardige prijsstelling voor inwoners. Grondpositie: Indien een begraafplaats wordt gesloten, kan de gemeente bepalen wat hiermee gebeurt. Het biedt de gemeente opties met betrekking tot ruimtelijke ordening.

6.2. Risico's ▪

▪

▪

▪

▪

10

Kosten voor onderhoud en restauratie: Kerkelijke begraafplaatsen kunnen historisch van waarde zijn, maar ook verwaarloosd zijn of veel onderhoud en of herstelwerkzaamheden vergen. Dit kan leiden tot aanzienlijke kosten voor de gemeente. Verlies van religieuze identiteit: Kerkelijke begraafplaatsen kunnen belangrijke culturele en religieuze betekenis hebben voor de betrokken gemeenschap. Het overnemen door de gemeente kan leiden tot verlies van deze specifieke identiteit, wat gevoelig kan liggen bij de kerk of de lokale gemeenschap. Tegengestelde belangen: De gemeente moet mogelijk rekening houden met verschillende belangengroepen, zoals de kerk, nabestaanden, en andere lokale gemeenschappen, die uiteenlopende verwachtingen hebben over het beheer en gebruik van de begraafplaats. Conflicten kunnen ontstaan over hoe de begraafplaats beheerd wordt. Financiële risico's: Het is mogelijk dat de begraafplaats onvoldoende opbrengt om de kosten van het beheer en onderhoud te dekken, vooral als de vraag naar grafplaatsen in de regio laag is. Het overnemen van een begraafplaats kan leiden tot financiële tekorten als de gemeente de onderhoudskosten niet goed kan inschatten of indien de begraafplaats snel verloederd raakt.

Overnemen personeel: Indien de kerkgemeenschap personeel in dienst heeft voor het beheer en onderhoud van de begraafplaats dient de gemeente te onderzoeken of dit personeel overgenomen dient te worden. Eventuele overname van het personeel is van invloed op de kosten.

KYBYS |Adviesnotitie kerkelijke begraafplaatsen | Concept 01

▪

▪

Beperkingen door wetgeving: Er kunnen juridische en administratieve complicaties optreden bij het overnemen van kerkelijke begraafplaatsen, bijvoorbeeld als er afspraken of contracten zijn die de overname belemmeren. Er moet goed worden gekeken naar de wetgeving omtrent begraafplaatsen, zoals erfpachtrechten en eigendomsverhoudingen, om juridische problemen te voorkomen. Maatschappelijke weerstand: Het overnemen van een bijzondere begraafplaats kan gevoelig liggen bij betrokkenen, nabestaanden, rechthebbenden en de gemeenschap.

6.3. Processtappen Bij de overname van een kerkelijke begraafplaats door de gemeente moeten de volgende stappen doorlopen worden: Onderzoek en voorbereiding: ▪ Inventarisatie gesprek: Ga in gesprek met het parochiebestuur om mogelijke verschillende in begraaf- en uitgiftebeleid inzichtelijk te maken. ▪ Reden voor overdracht: Begrijp waarom het kerkbestuur de begraafplaats wil overdragen en verzamel het standpunt van de leden van de kerk en de gemeenschap. ▪ Administratie en documentatie: Controleer de staat van de administratie van de begraafplaats, inclusief financiële situatie, reglementen en begraafcapaciteit. ▪ Beheer en onderhoud: Onderzoek de fysieke toestand van de begraafplaats, de verantwoordelijkheid voor onderhoud en de locatie en eigendom. ▪ Cultuurhistorische waarde: Evalueer de historische en monumentale waarde van de begraafplaats en de graven. Besluitvorming en opties: ▪ De gemeente moet besluiten of ze de begraafplaats wil continueren, overdragen aan een andere partij, of sluiten. Als de begraafplaats wordt gesloten, moet het volgens de wet worden gemeld en is het mogelijk de bestemming te wijzigen (bijv. gedenkpark). Overnameproces: ▪ Operationeel proces: Communiceer met betrokkenen en stel een beheer- en onderhoudsplan op.

▪ Beleidsmatig proces: Maak een financieel plan (Meerjaren Investerings- en Onderhoudsplan) en wijzig indien nodig het huidige begraafbeleid of de verordening. ▪ Bestuurlijk proces: Zorg voor formele goedkeuring door de gemeenteraad, inclusief eigendomsoverdracht en juridische afstemming met wet- en regelgeving. Na de overname ▪ Na de formele overname moet de gemeente het beheer, onderhoud en de eventuele bestemming van de begraafplaats uitvoeren volgens het opgestelde plan. Deze stappen zorgen voor een zorgvuldige en goed georganiseerde overname van de kerkelijke begraafplaats, met aandacht voor zowel juridische als praktische aspecten.

11

KYBYS |Adviesnotitie kerkelijke begraafplaatsen | Concept 01