15.1 Programmabegroting en meerjarenraming 2024-2026
Tekst van het document
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
1
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Programmabegroting 2023-2026
2
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Inhoudsopgave ALGEMEEN ......................................................................................................................................................... 4 Voorwoord .................................................................................................................................................... 5 Het financiële beeld ...................................................................................................................................... 6 PROGRAMMA'S ..................................................................................................................................................
9 Programma Bestuur, dienstverlening en veiligheid ...................................................................................10 Programma Verkeer en openbare ruimte ...................................................................................................18 Programma Lokale economie .....................................................................................................................24 Programma Leefbaarheid, Onderwijs, Cultuur en Sport ...........................................................................31 Programma Werk en inkomen ....................................................................................................................41 Programma Zorg ..........................................................................................................................................47 Programma Milieu .......................................................................................................................................59 Programma Ruimtelijke ontwikkeling ........................................................................................................65 Algemene dekkingsmiddelen ......................................................................................................................73 Bedrijfsvoering
.............................................................................................................................................78 Financieel overzicht programma's .............................................................................................................84 Totale begroting ..........................................................................................................................................85 PARAGRAFEN ....................................................................................................................................................87 Paragraaf Lokale heffingen .........................................................................................................................88 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ...............................................................................93 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen .................................................................................................103 Paragraaf Financiering ..............................................................................................................................108 Paragraaf Bedrijfsvoering..........................................................................................................................111 Paragraaf Bezuinigingen
...........................................................................................................................114 Paragraaf Verbonden partijen ...................................................................................................................120 BIJLAGEN........................................................................................................................................................135 Toelichting Financiële positie ...................................................................................................................136 Overzicht reserves en voorzieningen ........................................................................................................139 Overzicht incidentele lasten en baten ......................................................................................................140 Overzicht subsidies ....................................................................................................................................141 Berekening algemene uitkering Gemeentefonds .....................................................................................142 Verplichte beleidsindicatoren ...................................................................................................................143 Afkortingenlijst
..........................................................................................................................................145
3
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
ALGEMEEN
4
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Voorwoord Geachte leden van de gemeenteraad, Hierbij bieden we de programmabegroting 2023 en de meerjarenraming 2024-2026 aan. Na enkele jaren van financiële uitdagingen, een kerntakenonderzoek en niet-sluitende meerjarenbegrotingen, zijn wij verheugd dat we u net als vorig jaar een sluitende meerjarenbegroting kunnen aanbieden. De herverdeling van het gemeentefonds en de meicirculaire zorgen voor een positief financieel toekomstperspectief. Daarbij merken we op dat er nog veel zaken onduidelijk zijn. We denken hierbij aan de ontwikkeling van het gemeentefonds, de loon- en prijsstijgingen en renteontwikkelingen. Deze baren ons zorgen. We hebben nog steeds te maken met taakstellingen, welke van invloed zijn op het maken van nieuwe beleidskeuzes. Ook andere urgente kwesties hebben en houden onze aandacht: klimaatadaptatie, de energietransitie, het voorzieningenniveau, de vraag naar nieuwe woningen en de vraag naar zorg. De uitdagingen voor 2023 en verder blijven fors. We zien ook genoeg perspectief voor de komende jaren. Het kabinet heeft ook voor 2023 extra middelen beschikbaar gesteld ter compensatie van de tekorten in de jeugdzorg. Het structurele karakter van deze middelen is nog (steeds) niet definitief. Wel mogen we van de provinciaal toezichthouders deze middelen structureel ramen.
De komende jaren blijven in het teken staan van een duurzaam financieel meerjarenperspectief en gaan wij aan de slag met de thema’s uit uw bestuursprogramma. We hopen dat we u met deze begroting een goed inzicht geven in de financiële positie waarin wij als gemeente Borsele verkeren en de (financiële) opgaven waar wij nog voor staan. Namens het college van burgemeester en wethouders, Arno Witkam, Wethouder Financiën
5
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Het financiële beeld Voor het samenstellen van deze begroting hanteren wij de volgende uitgangspunten: ▪ De kadernota 2023-2026. ▪ Het bestuursprogramma 2022-2026. ▪ De ontwikkeling van de algemene uitkering uit het gemeentefonds, geactualiseerd tot en met de meicirculaire 2022. ▪ De structurele mutaties voor de meerjarenraming tot en met de 7e wijziging van de begroting 2022. In de onderstaande tabel geven we een overzicht van de relevante ontwikkelingen die effect hebben op het saldo, sinds de vastgestelde kadernota 2023-2026 van 23 juni 2022. Het vertrekpunt is het saldo van de kadernota. Een toelichting op de belangrijkste ontwikkelingen leest u onder de tabel. Jaren Saldo Kadernota 2023-2026
2023
2024
-1.540.000 -1.447.500
2025
2026
-899.500 -1.044.500
Gemeenschappelijke regelingen Tegenvaller GGD Overige gemeenschappelijke regelingen
-150.000 85.000
-150.000 25.000
-150.000 -75.000
-150.000 -50.000
Gemeentefonds Gemeentefonds algemeen (meicirculaire) Herverdeling gemeentefonds
2.638.000 172.000
3.862.000 514.000
4.443.500 800.000
1.483.500 800.000
Bestuursprogramma 2022-2026
-500.000
-500.000
-500.000
-500.000
-25.000 -25.000
-25.000 -25.000
-25.000 -25.000
-25.000 -25.000 -60.000 -600.000
Overige correcties Extra verhoging reiskosten Expat center Zeeland Taakstelling Sociaal Domein Strategische Personeelsplanning Vormen reserve Duurzaamheid Kleine aanpassingen Teruggave belastingen Verhoging onroerendezaakbelasting (3%)
-400.000
Saldo Programmabegroting 2023-2026
10.000
-500.000 -600.000 -1.500.000 -2.750.000 -5.000 -7.500 -15.000 -240.000
-15.000 210.000
246.000
204.000
24.000
Gemeenschappelijke regelingen We hebben de begrotingen van het Samenwerkingsverband Welzijnszorg Oosterschelderegio (SWVO) en de Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst Zeeland (GGD) vergeleken met de ramingen zoals die in onze begroting zijn opgenomen. Afwijkingen op deze ramingen zijn aangepast. Verder houden we rekening met een tegenvaller bij de GGD die aan u is toegelicht in een bijeenkomst op 21 september 2022. De GGD kampt met personele (organisatorische) capaciteitsproblemen die een structurele oplossing vragen. Meicirculaire We hanteren de meicirculaire als uitgangspunt voor onze programmabegroting. De meicirculaire geeft een zeer positief meerjarenbeeld. In 2026 dalen echter de baten fors ten opzichte van de jaren daarvoor. Vanaf 2026 is het accres vastgezet op een plus van € 840 miljoen bovenop de stand van de Miljoenennota
6
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
2022. Vanaf dit jaar wordt niet langer via de normeringssystematiek (trap op, trap af) geïndexeerd. Daarmee vervalt de koppeling aan de rijksuitgaven. Het gereserveerde accres wordt vanaf 2026 wel bijgesteld als gevolg van de jaarlijkse loon- en prijsontwikkeling zoals deze door het CPB wordt geraamd. Doordat we in het jaar 2026 veel minder aan inkomsten krijgen, kunnen we hier geen structureel beleid op voeren. We hopen dat het kabinet met een oplossing komt voor het zogenoemde ‘ravijnjaar’ in 2026. Herverdeling gemeentefonds De uitkomsten van de herverdeling van het gemeentefonds pakken voor Borsele positief uit. Wij ontvangen € 35 per inwoner. Dit betekent een bedrag van € 800.000. De fondsbeheerders hebben echter besloten een ingroeipad van drie jaar te hanteren. Dit betekent dat wij in 2023 € 7,50 per inwoner krijgen, in 2024 € 22,50 en in 2025 € 35,00. Bestuursprogramma 2022-2026 U hebt in uw bestuursprogramma ‘Schakelen met raad en daad’ aan de hand van diverse thema’s de contouren geschetst waarbinnen wij aan de slag moeten. Wij hebben het bestuursprogramma vertaald naar een collegeprogramma op hoofdlijnen; geconcentreerd op de door u aangedragen thema’s. Dat zijn de thema’s waar we samen met uw raad, onze inwoners en ondernemers, onze maatschappelijke partners en medeoverheden aan gaan werken. Elk thema is vertaald naar afzonderlijke trajecten.
Daarbij hebben we onder meer doel, resultaat, benodigd budget, benodigde uren, de dekking en de planning weergegeven. Het totale benodigd budget voor de uitvoering van het collegeprogramma bedraagt € 500.000. Daarbij merken we op dat voor diverse thema’s gestart wordt met onderzoeken. Op basis van de uitkomsten van deze onderzoeken worden vervolgtrajecten bepaald. Het benodigd budget voor de vervolgtrajecten betrekken we bij de kadernota 2024-2027. Het collegeprogramma maakt onderdeel uit van deze begroting. Jaarlijks leggen we hiervan verantwoording af in het jaarverslag over de stand van zaken. Verhoging reiskosten Het kabinet haalt de verhoging van de onbelaste reiskostenvergoeding naar voren. In de Kadernota 2023-2026 hebben we de reiskosten woon-werkverkeer meegenomen voor een bedrag van € 0,19 per kilometer. Dit doen we in het kader van goed werkgeverschap om medewerkers te behouden en/of aan te trekken. In onze begroting houden we rekening met de vermoedelijke stijging naar € 0,21 per kilometer in 2023. Expat Center Zeeland Het aantal internationale werknemers in Zeeland is de afgelopen jaren fors toegenomen en die ontwikkeling blijft zich doorzetten. Het huidige Expat Center Zeeland is in 2019 op verzoek van het bedrijfsleven en gesteund door verschillende instanties opgestart onder Onbegrensd ZeeuwsVlaanderen.
Het center verstrekt informatie aan internationale werknemers en hun werkgevers, geeft advies bij vragen over werken en wonen in Zeeland en helpt werknemers te integreren in Zeeland. Doel is om internationals warm welkom te heten en daarmee het vestigingsklimaat in Zeeland te versterken. Voor de structurele borging van het Expat Center Zeeland wordt voorgesteld een tweede loket te openen en hiervoor een bijdrage van Borsele te vragen. Wij komen hier middels een raadsvoorstel op terug. Taakstelling sociaal domein In deze begroting stellen wij voor de taakstelling van het actieplan sociaal domein te halveren. Dit wordt verder toegelicht in de financiële analyses van het programma Zorg en Algemene Dekkingsmiddelen. De openstaande taakstelling wordt ook weergegeven in de paragraaf Bezuinigingen. In het laatste jaar (2026) is er nog € 60.000 te kort om de taakstelling te halveren. Het tekort brengen we in mindering op het saldo van de begroting 2023-2026.
7
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Strategische Personeelsplanning Als gemeente willen we een aantrekkelijke werkgever zijn voor ons personeel. Belangrijk hierbij zijn goede secundaire arbeidsvoorwaarden, een goede werksfeer en een marktconform salaris. We merken steeds vaker dat het vinden van geschikt personeel lastig is. Daarnaast hebben we al jaren te maken met een toenemende werkdruk als gevolg van nieuwe wetgeving of wijzigingen hierin, toename van nieuwe taken vanuit de Rijksoverheid (veiligheid), opeenvolgende crisissituaties (corona, opvang asielzoekers en vluchtelingen) en nieuwe uitdagingen op het gebied van woningbouw, energietransitie (landschappelijke inpassing), duurzaamheid en nucleair. Dit leidt tot een noodzakelijke toename van de benodigde capaciteit (formatie) in onze organisatie. Dit wordt verder toegelicht in de financiële analyse van het programma Bedrijfsvoering en in de paragraaf Bedrijfsvoering. Reserve Duurzaamheid De jaren 2024 en 2025 geven een zeer positief beeld. We willen deze eenmalige voordelen benutten voor het vormen van een reserve Duurzaamheid. Er zijn verschillende ontwikkelingen/initiatieven gaande – die ook benoemd zijn in uw bestuursprogramma - op het gebied van duurzaamheid. Over de inzet van de middelen in deze reserve zullen we raadsvoorstellen aan u voorleggen.
Teruggave belastingen Gezien de huidige ontwikkelingen met betrekking tot de stijgingen van de energielasten willen wij de huishoudens tegemoet komen in 2023 door een eenmalige teruggave van onze belastingopbrengsten te geven. Hiervoor hebben we een bedrag van € 240.000 gereserveerd. Verhoging onroerendezaakbelasting Om tot een sluitend meerjarenperspectief te komen zijn wij genoodzaakt om de onroerendezaakbelasting in 2026 te verhogen met 3% boven op het percentage van de VZGindexatierichtlijn (2,7%) dat voor deze begroting is toegepast. Hierbij merken wij op dat het kabinet nog kijkt naar een structurele oplossing van het zogenoemde ‘ravijnjaar’ in 2026. Mocht dit positief uitpakken, dan heroverwegen wij dit besluit. Taakstellingen/bezuinigingen We hebben in deze begroting een aparte paragraaf bezuinigingen opgenomen. Hier is een overzicht opgenomen van alle te realiseren en nog openstaande bezuinigingen/taakstellingen. De nog openstaande bezuinigingen/taakstellingen maken onderdeel uit van onderliggende begroting. Het blijft van belang deze te realiseren om te komen tot een sluitende begroting met bijbehorende meerjarenraming. Inflatie Momenteel loopt het inflatiepercentage fors op tot wel 12%. Dit baart ons zorgen en vormt een groot risico voor onze begroting en daarmee onze financiële situatie. Met name de energiekosten zullen voor Borsele flink toenemen.
Ook de kosten van materialen stijgen aanzienlijk. Dit kan van grote invloed zijn op de onderhoudskosten en op onze investeringen (Masterplan Nieuwdorp, Brandweerpost Heinkenszand en de herinrichtingsplannen). Vooralsnog hebben wij met deze hoge inflatiepercentages geen rekening gehouden in deze begroting. We weten niet wat de toekomst ons brengt. Bij de Kadernota 2024-2027 bekijken we opnieuw wat de ontwikkelingen zijn en of we hierop moeten anticiperen.
8
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
PROGRAMMA'S
9
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Programma Bestuur, dienstverlening en veiligheid Programmadoelstellingen Integraliteit van het gemeentelijk beleid is ons uitgangspunt. De gemeentelijke organisatie is hierop ingericht. Aanpassingen in de duale werkwijze, participatie en bestuurlijke vernieuwing staan in het teken van actieve betrokkenheid van inwoners bij ons beleid. Het college van burgemeester en wethouders (hierna: het college) en de gemeentelijke organisatie geven hier nadere invulling aan via interactieve communicatie met de inwoners, bedrijven en organisaties in onze gemeente. De dorpsraden, het uitdaagrecht (Right to Challenge) en inwonersinitiatieven spelen hierbij een belangrijke rol. De wethouders zijn elk dorpswethouder van vijf dorpen. 0.1 Bestuur Wat willen we bereiken? De raad vindt het van groot belang een goede binding met de inwoners van de gemeente te hebben en om te weten wat er bij hen leeft. Om zijn volksvertegenwoordigende rol te vervullen zal de raad meer contact met de samenleving zoeken.
Samenwerking dorpsraden.
Verordening rekenkamer de Bevelanden
We willen het politieke bewustzijn van jeugdigen (basisschoolleeftijd) aanwakkeren en de betrokkenheid tussen gemeente en kinderen vergroten.
Duidelijkheid over de koers die we op willen met (burger)participatie
Wat gaan we ervoor doen? Om meer contact met de samenleving te hebben, gaat de raad regelmatig op werkbezoek en is aanwezig bij diverse inwonersbijeenkomsten. De raad werkt vanuit een lange termijnagenda. Hiermee beoogt de raad een meer sturende rol over de thema’s die zij wil behandelen én verkrijgt de raad meer grip op zijn agenda. Om de raadsbijeenkomsten toegankelijker te maken, zijn niet alleen de raadsvergaderingen live via de website te volgen, maar ook de informerende en kaderstellende raadsbijeenkomsten. We (dorpswethouder, burgemeester, college) houden jaarlijks overleg met de dorpsraden en desgewenst extra overleg. Deze periode gebruiken we om tot een actualisatie van de samenwerking met de dorpsraden te komen. In Bevelands verband verkennen we de mogelijkheid om te komen tot een rekenkamer de Bevelanden zodat deze in lijn is met de nieuwe wetgeving. Ieder jaar installeren we een kinderburgemeester die een jaar lang actief is. De kinderburgemeester gaat aan de slag met één of meerdere uitgekozen thema’s en neemt deel aan verschillende activiteiten in de gemeente. We willen het educatieprogramma voor de basisscholen herzien. Dit programma loopt in dezelfde periode als de werving van de nieuwe kinderburgemeester. Begin 2023 wordt de participatienota Borsele ter besluitvorming aangeboden aan de raad.
In deze nota wordt zowel in- als extern aangegeven op welke wijze wij onze inwoners betrekken bij beleid en uitvoering van gemeentelijke taken. Ook het uitdaagrecht (Right to Challenge) en digitale mogelijkheden maken hiervan onderdeel uit.
10
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Een goed leef- en woonklimaat in de grensregio Vlaanderen en Zeeland en verwerving van (Europese) subsidies.
Optimaliseren Zeeuwse bestuurlijke samenwerking.
Verbreding regionale samenwerking Platform De Bevelanden.
Een efficiëntere en doelmatige samenwerking tussen de GGD, VRZ en de RUD.
Programmabegroting 2023 Wat gaan we ervoor doen? In 2022 is de Benelux Groepering voor Territoriale Samenwerking (BGTS) North Sea Port District (NSPD) opgericht. Dit is een Benelux-samenwerking tussen Gent, Zelzate, Evergem, Borsele, Terneuzen, Vlissingen, provincie Oost-Vlaanderen en provincie Zeeland. Via de BGTS pakken we grensoverschrijdende onderwerpen op, op het gebied van onder andere zoetwaterproblematiek, energietransitie, wonen, natuur, infrastructuur en recreatie. We optimaliseren de bestaande Zeeuwse bestuurlijke netwerksamenwerking tussen provincie, gemeenten en waterschap binnen het Overleg Zeeuwse Overheden (OZO). Dit doen we onder andere door de Zeeuwse lobby integraler op te pakken, de partners uit de Economic Board en andere stakeholders breder in te zetten bij de thema-overleggen van het OZO en gezamenlijk te werken met/vanuit een Zeeuwse strategische agenda. We verbreden de bestaande gemeentelijke samenwerking binnen De Bevelanden tot een zogeheten triple helix samenwerking. Dit staat voor de samenwerking tussen overheid, ondernemingen en onderwijs; ofwel de drie O’s. Het onderwijs, bedrijfsleven en de provincie Zeeland zijn aan deze samenwerking toegevoegd.
Deze strategische samenwerking gaat plaatsvinden op de actielijnen ‘Food’, ‘Vitaal leven en gezondheid’, ‘Herkenbare beleving op de Bevelanden’, ‘Slim en multifunctioneel grondgebruik’ en ‘Beweging op de Bevelandse woningmarkt’. Door het adviesbureau Berenschot is een onderzoek uitgevoerd. Door de drie Algemeen besturen is aangegeven dat het rapport voldoende aanknopingspunten biedt voor een volgende stap in de samenwerking tussen de drie GR-en. Het rapport wordt gebruikt om de komende periode een vervolgaanpak en actieprogramma uit te werken. Bij de uitwerking wordt dan gedacht aan de volgende thema's: - advisering over de Omgevingswet, - stroomlijnen van begrotings- verantwoordings- en besluitvormingsprocessen richting de deelnemers en - samenwerking op bedrijfsvoeringsprocessen.
11
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2021 2022 2023
Een goed gewaardeerde externe communicatie
-
-
7,5
7,5
7,5
Onze website geeft op minimaal 85% van alle ingevulde zoekopdrachten de juiste informatie weer
92%
85%
85%
85%
85%
Oordeel van inwoners over de kwaliteit van communicatie en dienstverlening van de gemeente via het inwonerspanel DUO en eventueel aanvullende enquêtes
-
-
7,2
7,2
7,2
Een goed gewaardeerde externe communicatie De inwoners geven de externe communicatie minimaal een 7,5. Oordeel van inwoners over de kwaliteit van communicatie en dienstverlening van de gemeente via het inwonerspanel DUO en eventueel aanvullende enquêtes Het uitvoeren van onderzoek onder onze inwoners via het inwonerspanel DUO of waarstaatjegemeente.nl geeft inzicht in de wijze waarop inwoners de relatie met de gemeente ervaren, hoe ze deze willen zien en welke veranderingen ze waarnemen in deze relatie. In 2019 hebben we voor het laatst een peiling over de kwaliteit van communicatie en dienstverlening, via het inwonerpanel, uit laten voeren. In verband met corona hebben we dat in de jaren 2020, 2021 en 2022 niet gedaan. We willen in 2023 opnieuw een peiling uitvoeren. 0.2 Burgerzaken Wat willen we bereiken? Voortdurende verbetering van onze dienstverlening.
Optimaliseren (digitale) dienstverlening.
Wat gaan we ervoor doen? We geven vervolg aan onze ambitie. We stellen een integrale visie op over gastheerschap. Hiervoor maken we gebruik van best practices. De rol van de receptie, telefonie, de inrichting van de hal, de balies van Burgerzaken en het gebruik van hulpmiddelen en applicaties nemen we in deze visie op. Op basis van deze visie doen wij voorstellen voor optimalisering van onze dienstverlening. De integrale visie gastheerschap vormt zich in nauwe samenhang met de nieuw te ontwikkelen dienstverlenings- en communicatievisie. Steeds meer worden producten digitaal aangevraagd en afgehandeld. Het programma iBurgerzaken biedt alle modules voor een optimale dienstverlening op het gebied van Burgerzaken. Dit biedt ons de mogelijkheid om onze dienstverlening uit te bouwen: veilig, efficiënt en gebruikersvriendelijk. We sluiten aan bij nieuwe ontwikkelingen. Daarnaast houden we aandacht voor inwoners die de digitale dienstverlening niet of minder goed kunnen bijhouden.
12
Gemeente Borsele Wat willen we bereiken? Verdere ontwikkeling en vernieuwing van het verkiezingsproces.
Programmabegroting 2023 Wat gaan we ervoor doen? Onderwerpen als versterking kwaliteit verkiezingsproces, vernieuwing uitbrengen en tellen stemmen, toegankelijkheid verkiezingen, andere vormen van stemmen en digitalisering staan op de agenda van Nederlandse gemeenten. We volgen alle (wets-)ontwikkelingen en vernieuwingen op de voet om tijdig aan te kunnen sluiten. Naar verwachting starten we in 2023 bij de verkiezingen Provinciale Staten en Waterschap met een vernieuwde Procedure Vaststelling Verkiezingsuitslag. Belangrijkste doel van deze wetswijziging is het creëren van mogelijkheden om tijdig, vóór de vaststelling van de uitslag van een verkiezing eventuele (tel)fouten te constateren en op een transparante en controleerbare manier te corrigeren. Daarmee is er extra aandacht voor de betrouwbaarheid van de uitslagvaststelling en dat elke stem telt.
1.1 Crisisbeheersing en brandweer Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Een financieel gezonde en stabiele veiligheidsregio. De gemeenteraad heeft positieve zienswijzen uitgebracht over de programmabegroting 2023 en het nieuwe meerjarenbeleidsplan 2022-2026 van de VRZ. De begroting 2023 is opgesteld in lijn met het meerjarenbeleidsplan. De laatste jaren is er een fors beroep gedaan op het vermogen van VRZ om bepaalde kosten structureel binnen de eigen begroting op te vangen. De moeite die het gekost heeft om deze taakstellingen structureel op te vangen laat zien dat hier weinig tot geen financiële ruimte meer voor is. Meer vragen van de VRZ betekent dat de uitvoering van de wettelijke taken ook vanuit financieel perspectief onder druk komt te staan. We vragen en nemen een actieve rol om samen met de VRZ op een gewenst en verantwoord ambitieniveau te blijven. Op peil houden van de brandweerzorg Brandweervrijwilligers verzorgen in Zeeland voor een groot deel de huidige brandweerzorg. Demografische en maatschappelijke ontwikkelingen hebben een grote invloed op het op peil houden van de huidige basisbrandweerzorg. Het initiatief voor de ontwikkeling van een nieuwe toekomstvisie voor de uitvoering van de brandweerzorg ligt bij de VRZ.
Ook hier vragen en nemen we een actieve rol om er samen met de VRZ zorg voor te dragen dat de basisbrandweerzorg op een gewenst peil blijft.
13
Gemeente Borsele 1.2 Openbare orde en veiligheid Wat willen we bereiken? Het uitvoering geven aan het vastgestelde Integrale veiligheidsbeleid op grond van de Nota Integrale Veiligheid.
Programmabegroting 2023
Wat gaan we ervoor doen? Eén van de speerpunten van het veiligheidsbeleid blijft de aanpak van georganiseerde criminaliteit in de zeehavens. In samenwerking met de partners van de Havendriehoek geven we uitvoering aan het uitvoeringsplan ‘Weerbare en integere zeehavens’. Dit plan loopt af in 2022 en gaat voor 2023 over in het mainportprogramma. Hierin leggen we onze ambities qua aanpak vast voor de komende zeven jaar. Hiervoor hebben we als Havendriehoek structurele financiële middelen gekregen van de rijksoverheid. Jaarlijks geven we samen met de gemeenteraad aandacht aan het thema veiligheid.
Het handhaven van de Algemene Plaatselijke Verordening (APV).
We willen ondermijning en overlastsituaties tegengaan en zorgen voor een optimale inzet van rampen- en crisisbeheersing. Zodoende willen we een veilig gevoel bewerkstelligen voor onze inwoners. We beschikken over een goede en actuele APV. We gaan de handhaving binnen de gemeente Borsele zowel kwalitatief als kwantitatief verbeteren. Dit doen we onder andere door het verbeteren van onze structuren en werkwijze. Verder zetten we in op verdere uitwerking en verbetering van de samenwerking met de politie, de omliggende gemeenten en de overige toezichtpartners. Verder willen we ondernemers de mogelijkheid bieden om zelf te bepalen of ze een zondagopenstelling wenselijk vinden.
14
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Wat willen we bereiken? Aanpak ondermijnende criminaliteit.
Wat gaan we ervoor doen? We blijven ons richten op de aanpak van de ondermijnende criminaliteit. Dat doen we samen met de taskforce van het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC) Brabant-Zeeland en overige ketenpartners. Met de georganiseerde, integrale controles en acties boeken we resultaten. We continueren onze aanpak door middel van voorlichting en het organiseren van controles. Hierbij richten we ons in het bijzonder op een goede integrale uitwisseling van informatie en het gemeentebreed borgen van de aanpak binnen onze bestaande structuren en werkwijzen. Hiermee zorgen we voor een blijvende inbedding van de aanpak van de ondermijnende criminaliteit. De dertien Zeeuwse gemeenten hebben samen met het waterschap en de provincie de intentieverklaring Zeeuwse norm weerbare overheid ondertekend. Het doel is om de weerbaarheid en de integriteit van de Zeeuwse overheid te versterken. Daarmee werpen we ook drempels op tegen ondermijnende criminaliteit. De verbinding versterken tussen ‘openbare orde en De verbinding tussen ‘openbare orde’ en het veiligheid’ en het ‘sociaal domein’. ‘sociaal domein’ heeft vorm gekregen. We werken nauw samen bij overlappende vraagstukken, zowel beleidsmatig als in de praktijk. Dit is noodzakelijk omdat we in de praktijk zien dat openbare orde casuïstiek vaak verband houdt met problematiek binnen het sociaal domein.
Onlangs evalueerden we de samenwerking. We zetten deze samenwerking voort, monitoren en verbeteren daar waar nodig.
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Mainportprogramma Zeehavens Zeeland West-Brabant (2022 – 2027)
2028
Regionaal crisisplan (2022-2025)
2022
Maatwerk in brandweerzorg (2015)
Niet van toepassing
Visiedocument samenwerking dorpsraden en gemeente Borsele (2018)
2023
Besturings- en managementfilosofie (2021)
2023
Participatienota (2023)
2027
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Veiligheidsregio Zeeland
15
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Wat mag het kosten? Baten en lasten Bestuur, dienstverlening en veiligheid Rekening 2021 Lasten 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 0.4 Overhead 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid Totaal lasten Baten 0.1 Bestuur 0.2 Burgerzaken 1.1 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare orde en veiligheid Totaal baten Saldo programma
(bedragen x € 1.000)
2022
2023
2024
2025
2026
1.613 806 0 2.087 474 4.979
1.325 719 100 2.327 681 5.152
1.916 580 61 2.340 546 5.442
1.915 580 73 2.307 550 5.425
1.915 580 85 2.341 550 5.471
1.915 580 85 2.365 550 5.494
551 308 15 51 925
42 288 0 41 370
12 288 0 11 310
12 288 0 11 310
12 288 0 11 310
12 288 0 11 310
4.054
4.781
5.132
5.114
5.160
5.184
238
268
33
33
33
33
18 3.835
645 5.158
0 5.099
0 5.081
0 5.127
0 5.151
Mutaties reserves Baten 0.10 Mutaties reserves Lasten 0.10 Mutaties reserves Totaal saldo programma
Financiële analyse (meerjarig) Bestuur Het grote structurele verschil is te verklaren door het Bestuursprogramma 2022-2026. Er is een structureel bedrag als stelpost gereserveerd van € 500.000. Verder is de ondersteuning van de griffie uitgebreid wat resulteert in een stijging van de salarislasten op dit taakveld. Daarnaast houden we rekening met een bedrag van € 1,50 per inwoner (€ 35.000) voor de strategische uitvoeringsagenda de Bevelanden die in de Kadernota 2023-2026 is opgenomen. Burgerzaken De hogere lasten in 2022 hielden verband met restantkredieten uit de jaarrekening 2021. Dit is ook terug te zien in de mutaties reserves bij de baten. Verder hebben wij geen bijzonderheden te melden op dit taakveld.
16
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Overhead De raming die op dit programma onder het taakveld overhead valt, betreft de Wet Open Overheid (WOO). We hebben al een deel (€ 50.000) van het totaal beschikbare bedrag (€ 111.000 in 2023 oplopend tot € 135.000 in 2026) voor de WOO ingezet voor administratieve ondersteuning. Crisisbeheersing en brandweer De bijdrage aan de VRZ is in 2023 en 2024 gelijk, maar stijgt dan tot een bedrag van € 1.975.000 in 2026. Verder hebben we in 2024 een vrijval van kapitaallasten van € 32.500. Dit verklaart het voordeel in 2024 ten opzichte van 2023. Openbare orde en veiligheid Van de provincie hebben we in 2022 een bijdrage (€ 30.000) gekregen voor het uitvoeren van zes deelprojecten in het kader van het uitvoeringsplan Zeehavens Zeeland – West-Brabant. Deze bijdrage is neutraal bijgeraamd aan baten- en lastenkant. Verder hebben wij geen bijzonderheden te melden op dit taakveld. Reserves Onder de reserves zijn structurele baten geraamd van € 33.000 ter dekking van de afschrijvingslasten van de brandweerpost in Heinkenszand. Verder vond in 2022 de verkooptransactie van de Stenevate 6 plaats. Hier was een bedrag van € 645.000 mee gemoeid. Hiervan wordt € 505.000 toegevoegd aan de reserve kapitaallasten gebouwen ter dekking van de kapitaallasten van de brandweerpost Heinkenszand en € 140.000 wordt ingezet ter dekking van kosten.
Deze transactie heeft ook betrekking op de programma’s Verkeer en openbare ruimte (inrichting parkeerterrein) en Lokale economie (verkoopopbrengst). Het verschil in de lasten van 2023 ten opzichte van 2022 wordt grotendeels veroorzaakt door de restantkredieten van de jaarrekening 2021. Dit is ook terug te zien in de mutaties van de reserves. Deze benoemen we per programma en niet per taakveld. De belangrijkste verschillen in dit programma zijn: ▪ Doorontwikkeling iBurgerzaken (€ 23.000); ▪ Bestuursopdracht toekomstvisie (€ 18.000); ▪ B2030 (€ 36.000); ▪ Verkiezingen (€ 72.000). Incidentele baten en lasten Er zijn geen incidentele baten en lasten opgenomen.
17
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Programma Verkeer en openbare ruimte Programmadoelstellingen In het kader van leefbaarheid is een veilige en aantrekkelijke openbare ruimte van groot belang. De nog groeiende verkeersintensiteit, autonome én nieuwe economische ontwikkelingen vergen dat wegbeheerders gezamenlijk infrastructurele maatregelen nemen om de doorstroming en de veiligheid te waarborgen. Het aspect verkeersveiligheid nemen we mee in het onderhoud van de wegen. De aansluitingen van de wegen tussen de gemeente, het waterschap en de provincie zijn gemiddeld goed te noemen. Het aantal knelpunten is overzichtelijk. Passend openbaar vervoer, toegesneden op doelgroepen, de aard en de schaal van de dorpen, is van blijvend belang. 2.1 Verkeer en Vervoer Wat willen we bereiken? Duurzame veilige herinrichting van wegen.
Wat gaan we ervoor doen? We richten onze wegen in volgens het principe Duurzaam Veilig. Bij de totstandkoming van onze plannen passen we burgerparticipatie toe. We streven ernaar om bewoners zoveel mogelijk bij de planvorming te betrekken. Goed onderhouden en toegankelijke wegen. We inspecteren in 2023 al onze wegen op basis van de landelijke normen van Centrum Regelgeving en Onderzoek Wegenbouw (CROW). Wegen die niet aan ons ambitieniveau voldoen, nemen we op in de onderhoudsplanning 2023-2027. Goed functionerende en duurzame openbare Op basis van de meerjarenonderhoudsplanning verlichting. 2023-2027 voeren we onderhoud uit aan masten en armaturen. De conventionele armaturen vervangen we door energie-efficiëntere led armaturen. Een goede samenwerking en visieontwikkeling met De visies voor zowel Borsele-West als Borsele-Oost de andere wegbeheerders. zijn gereed. We geven verdere invulling aan het uitvoeringsprogramma. In 2023 realiseren we het kruispunt Baarlandsezandweg – Schoorkenszandweg in ’s-Gravenpolder en starten we met de aanleg van de randweg Hoedekenskerke. Tevens zijn we nauw betrokken bij de totstandkoming van de gebiedsontsluitingsvisie van het Veerse Meer en optimalisatie van de fietsinfrastructuur op de school- en werkroutes richting Goes.
Aanleg parkeerplaatsen in relatie tot de We leggen extra parkeerplaatsen aan in een aantal transformatie-opgave Beveland Wonen. dorpskernen. Beveland Wonen draagt hieraan ongeveer 50% bij uit hun Kernenfonds. In 2023 leggen we een parkeerterrein aan in de Doelstraat in Oudelande. Herinrichting Stenevate. Het streven is om een deel van de Stenevate als dertigkilometerzone in te richten. De uitvoering hiervan is afhankelijk van de bouw van de Lidl.
18
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2021 2022 2023
Ondergrens kwaliteitsniveau wegen
10%
10%
15%
15%
15%
Bovengrens kwaliteitsniveau wegen
85%
87%
60%
60%
60%
Onder- en bovengrens kwaliteitsniveau wegen De wegen beoordelen we aan de hand van de CROW-methodiek. Voor de bovengrens geldt dat 60% van de verhardingen binnen de bebouwde kom in de gemeente Borsele minimaal moet voldoen aan beeldkwaliteitsniveau B volgens de CROW-methodiek. Als beeldkwaliteitsniveau hanteren we dat niveau D niet bereikt mag worden. De inventarisatie van de wegen doen we door de wegen jaarlijks te inspecteren. Deze inspectie vormt de basis voor het onderhoudsplan dat we jaarlijks aan de gemeenteraad voorleggen. Hiermee voorkomen we dat we een voorziening moeten vormen bij achterstallig onderhoud (kwaliteitsniveau D) zoals de wet- en regelgeving – op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) – voorschrijft.
5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie Wat willen we bereiken? Een duurzame, klimaatadaptieve en biodiverse openbare ruimte.
Duurzame dorpsbossen.
Wat gaan we ervoor doen? We geven in samenwerking met onze inwoners uitvoering aan de vastgestelde 15 dorpsplannen van het Groenstructuurplan. We continueren het biodiversiteitsbeheer op de omgevormde gazons. We geven uitvoering aan het beheer- en herplantingsplan van onze dorpsbossen. De nadruk ligt op duurzaam beheer. Bij de uitvoering monitoren we de biodiversiteit. Indien noodzakelijk sturen we hierop bij.
19
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2021 2022 2023
Aantal m2 ecologisch groenbeheer
228.483
353.483
353.000
353.000
400.000
Aantal bomen per inwoner
0,51
0,51
0,51
0,51
0,51
Aantal m2 klimaatadaptieve verharding
1.470
2.300
2.300
3.850
4.500
Aantal m2 ecologisch groenbeheer Het aantal vierkante meters ecologisch groenbeheer is gedefinieerd als het aantal graslanden en bloemenweiden waarop specifiek beheer plaatsvindt (maaien en afvoeren) of beweiding door middel van schapen. Aantal bomen per inwoner Het aantal bomen is een indicator voor onder meer de klimaatadaptiviteit van de bebouwde omgeving. Bomen zorgen voor een aanzienlijke bijdrage aan de verkoeling van de omgeving. Een grote verscheidenheid aan boomsoorten draagt ook bij aan het vergroten van de biodiversiteitswaarde. Deze indicator is het aantal bomen, dat als puntobject in het beheersysteem is opgenomen, gedeeld door het aantal inwoners. Het aantal bomen in bossen en op particulier eigendom is hierbij niet meegerekend. Aantal m2 klimaatadaptieve verharding Het aantal vierkante meter klimaatadaptieve verharding betreft voornamelijk doorgroeistenen in parkeervakken. 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Wat willen we bereiken? Toegankelijke en goed onderhouden begraafplaatsen.
Wat gaan we ervoor doen? We houden de gemeentelijke begraafplaatsen op orde en geven uitvoering aan het bestaande begraafbeleid. We ontwikkelen ontwerp- en beheerhandvatten voor de inrichting van onze begraafplaatsen. We zoeken oplossingen voor vervuilde grindpaden en situaties met open grond.
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Omgevingsplan Zeeland (2018)
Niet van toepassing
De Zeeuwse Bosvisie (2020)
Niet van toepassing
Groenstructuurplan 2018-2038, 1 basisdocument en 15 dorpsplannen
2025 (evaluatie)
Gemeentelijk Waterplan (2016-2023)
2023
Gemeentelijk Rioleringsplan (2019-2024)
2023
Landschapsbeleidsplan (1995)
2023
Duurzaamheidsvisie (2018)
2023
20
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma Geen
21
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Wat mag het kosten? Baten en lasten Verkeer en openbare ruimte
(bedragen x € 1.000)
Rekening 2021 Lasten 2.1 Verkeer en Vervoer 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Totaal lasten Baten 2.1 Verkeer en Vervoer 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie 7.5 Begraafplaatsen en crematoria Totaal baten Saldo programma
2022
2023
2024
2025
2026
3.271
3.865
3.695
3.960
4.025
4.074
1.863 360 5.493
1.714 350 5.929
1.985 404 6.083
1.984 403 6.346
1.983 403 6.410
1.978 398 6.450
143
50
51
43
43
43
186 489 818
32 327 409
33 327 411
33 327 403
33 327 403
33 327 403
4.675
5.520
5.672
5.943
6.007
6.047
255
511
0
0
0
0
420 4.840
243 5.252
0 5.672
0 5.943
0 6.007
0 6.047
Mutaties reserves Baten 0.10 Mutaties reserves Lasten 0.10 Mutaties reserves Totaal saldo programma
Financiële analyse (meerjarig) Verkeer en vervoer In de raadsvergadering van 2 december 2021 is het activeren van het groot onderhoud aan kapitaalgoederen behandeld. Hier zijn de effecten van het verplicht activeren van investeringen die levensduur verlengend zijn of leiden tot significante kwaliteitsverbeteringen benoemd. Herinrichtingsplannen worden met terugwerkende kracht vanaf 1 december 2021 jaarlijks geactiveerd en in 20 jaar afgeschreven. Op korte termijn levert dit een voordeel op. Dit voordeel wordt jaarlijks kleiner vanwege de stijgende kapitaallasten. Tevens wordt voor het onderhoud van de bijzondere elementen zoals kerkmuurtjes, keerwanden en zitelementen structureel € 100.000 geraamd. Voor de investering in de landbouwhaven en de strekdam langs de oude veerhaven in Hoedekenskerke is een jaarlijkse kapitaallast van € 27.000 geraamd. In 2023 wordt gestart met de voorbereidingswerkzaamheden. De jaarlijkse bijdrage aan het waterschap voor het onderhoud aan de wegen buiten de dorpen maakt met € 1,3 miljoen een aanzienlijk deel uit van het jaarlijkse budget. Openbaar groen en openluchtrecreatie De kosten van het onderhoud van openbaar groen en openluchtrecreatie worden nagenoeg geheel op dit programma verantwoord terwijl in het verleden deze kosten deels op het programma Lokale
22
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Economie werden verantwoord. Het onderhoud voeren we voornamelijk uit met ons eigen personeel. Ondanks versobering van het onderhoud zorgen areaaluitbreidingen, hogere arbeidsintensiviteit en caoontwikkelingen voor druk op de budgetten. Begraafplaatsen en crematoria Het onderhoud van de gemeentelijke begraafplaatsen zal komende jaren een hogere personele capaciteit vragen door de hogere arbeidsintensiviteit. De kosten zullen daarom naar verwachting stijgen. Reserves Er zijn verschillende stortingen in de egalisatiereserves ter dekking van toekomstige kapitaallasten voor de herinrichting van de Stenevate (€ 243.000). Het verschil in de lasten van 2023 ten opzichte van 2022 wordt grotendeels veroorzaakt door de restantkredieten van de jaarrekening 2021. Dit is ook terug te zien in de mutaties van de reserves. Deze benoemen we per programma en niet per taakveld. De belangrijkste verschillen in dit programma zijn: ▪ Herinrichting Marktstraat (€ 245.000); ▪ Groene Dorpsentree ’s-Heerenhoek (€ 26.000); ▪ Parkeerterrein Doelstraat (€ 67.000); ▪ Parkeerterrein Schoolstraat (€ 97.000); ▪ Parkeerterrein Vanderbijlparkstraat (€ 49.000); ▪ Parkeerterrein Stenevate (€ 47.000). Incidentele baten en lasten Er zijn vanaf 2023 geen incidentele baten en lasten opgenomen.
23
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Programma Lokale economie Programmadoelstellingen We willen de werkgelegenheid behouden en versterken. We bieden daarvoor een aantrekkelijk ondernemersklimaat. In samenwerking met de Bevelandse gemeenten werken we aan een gezamenlijk beleid op het gebied van economie, recreatie en toerisme. Dat wat Borsele uniek maakt, dragen we graag met gepaste trots uit. 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden Wat willen we bereiken? Efficiënt gebruik van gebouwen en gronden en het afstoten van gebouwen en gronden die niet (meer) nodig zijn voor gemeentelijke taken.
3.1 Economische ontwikkeling Wat willen we bereiken? Bijdragen aan een sterk, duurzaam en veilig opererend haven- en industriecomplex, dat bijdraagt aan de werkgelegenheid in de regio.
Behoud van een sterk energieproductiebedrijf. Het waterbedrijf Evides rechtstreeks onderbrengen bij de aandeelhouders.
Een goed ondernemersklimaat in de gemeente Borsele.
Wat gaan we ervoor doen? We blijven gronden verhuren, ver(erf)pachten, ruilen of verkopen. Zo mogelijk strategische inzet van (vrij van pacht komende landbouw-) gronden, bijvoorbeeld via het Kavelruilbureau Zeeland.
Wat gaan we ervoor doen? We begunstigen een actief (8,33%) aandeelhouderschap in North Sea Port door een bestuurlijke en ambtelijke afvaardiging. We volgen de aandeelhoudersstrategie, waarin de aspecten ‘sterk, duurzaam en veilig’ zijn geborgd. North Sea Port heeft deze aspecten uitgewerkt in het strategisch ondernemingsplan ‘Connect 2025’ en voert dit de komende jaren in actieplannen uit. Sinds juni 2022 vertegenwoordigen we de Nederlandse aandeelhouders, met uitzondering van de provincie Zeeland, in het Toezicht Houdend Orgaan van North Sea Port. We hebben de aandelen Evides ontvlochten van de PZEM en ondergebracht in GBE Aqua B.V. Daarmee is voldaan aan de aandeelhoudersambitie om Evides rechtstreeks in publieke handen te plaatsen. De dividendopbrengsten zijn, conform het nieuwe dividendbeleid, deels afhankelijk van de dividenduitkering van de PZEM. De mogelijkheden van herstructurering van de overige bedrijfsonderdelen van ons energieproductiebedrijf worden verder onderzocht. We bezoeken bedrijven en zijn sparringpartner voor hen. We organiseren accountgesprekken met Impuls Zeeland over economische ontwikkelingen en mogelijke nieuwe vestigingen. Het Post Corona Versnellingsplan Zeeland biedt ons handvatten om de Borselse economie stabiel te houden en te versterken.
24
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Wat willen we bereiken? Een goed ondernemersklimaat in regio De Bevelanden.
Wat gaan we ervoor doen? We werken samen met de vijf Bevelandse gemeenten in de regionale werkgroepen Werken en Recreëren van het Bestuurlijk Platform De Bevelanden. De actielijnen ‘Agri- en aquafood’, ‘Slim en Multifunctioneel grondgebruik’ en ‘Beleving op de Bevelanden’ vormen op economisch vlak de basis voor de nauwere regionale samenwerking. Met deze actielijnen versterken we de brede welvaart op de Bevelanden. We geven uitvoering aan het nieuwe regionale bedrijventerreinprogramma. We stellen in samenwerking met de omgeving een lijst met voorwaarden en wensen op indien Borsele wordt aangewezen als voorkeurslocatie voor een nieuwe kerncentrale. De doelstelling van de lijst is optimalisatie van de woon- en leefkwaliteit in de gemeente Borsele.
Een compensatie voor het nucleaire dossier.
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2021 2022 2023
Waardering ondernemersklimaat
-
-
-
-
-
Waardering ondernemersklimaat De indicator waardering ondernemersklimaat zetten we via een enquête uit. Dit is de reden dat deze nog niet is ingevuld in deze begroting. De enquête kan ruimte bieden voor adviezen en aandachtspunten. Deze kwalitatieve gegevens wenden we aan om ons ondernemersklimaat te versterken. 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur Wat willen we bereiken? In de regio de Bevelanden willen we voldoende aanbod van kwalitatief goede en toekomstbestendige bedrijvenlocaties.
De bestaande bedrijventerreinen aantrekkelijk houden voor ondernemers en daarmee ook leegstand tegen gaan.
Wat gaan we ervoor doen? We onderzoeken de toekomstbestendigheid van de bedrijventerreinen in de regio. We geven uitvoering aan acties die mogelijk voortvloeien uit het nieuwe regionale bedrijventerreinprogramma. Als gemeente onderzoeken we de komende jaren of er behoefte is aan en mogelijkheden zijn voor nieuwe bedrijventerreinlocaties. Via het Just Transition Fund bieden we financiële en praktische hulp om neveneffecten van de verduurzamingsopgaven af te vangen. We bieden maatwerk bij de uitbreiding van bedrijfslocaties binnen de kaders van het provinciaal beleid. We stimuleren verduurzaming en revitalisering van de bedrijventerreinen in onze gemeente. De bouwgrond op bedrijventerrein Noordzak verkopen we of geven we in erfpacht uit.
25
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2021 2022 2023
Aantal m2 beschikbare bouwgrond op bedrijventerreinen
19.021
16.090
12.124
16.089
11.116
3.3 Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen Wat willen we bereiken? Een robuuste Zeeuwse economie, dus ook voor Borsele, met een goede kennisinfrastructuur, versterking in economische sectoren en stevige verbindingen tussen ondernemingen, onderwijs en overheid.
Wat gaan we ervoor doen? Wij dragen bij aan het structuurversterkingsfonds ‘Zeeland in Stroomversnelling’ als uitvloeisel van het rapport Balkenende. Dit fonds wordt ingezet voor consortia van ondernemingen, onderwijs en overheden die haalbaarheidsonderzoek doen en demonstratieprojecten opzetten. Het behouden van een sterke landbouwsector die We houden onze ogen en oren open voor de bestand is tegen extreme weersomstandigheden en behoeften van moderne land- en tuinbouw, onder een bijdrage kan leveren aan de instandhouding andere door jaarlijks overleg met de Zuidelijke van ons landschap. Land- en Tuinbouworganisatie (ZLTO). Waar mogelijk bieden we ondersteuning aan duurzame en innovatieve initiatieven, waaronder de opslag van zoet water. Voor dit laatste onderwerp participeren we binnen het North Sea Port District om de komende jaren een grensoverschrijdende zoetwaterstrategie te ontwikkelen.
3.4 Economische promotie Wat willen we bereiken? We willen de gemeente Borsele aantrekkelijk houden om te ondernemen, zowel voor bestaande als voor startende ondernemers.
Wat gaan we ervoor doen? We nemen deel aan de Contacta en mogelijk aan de regionale Startersdag. We denken daar waar nodig mee met de (startende) ondernemers en leveren maatwerk. Een toegesneden winkelbestand voor het behoud De verantwoordelijkheid voor de instandhouding van leefbare dorpen. van winkels ligt vooral bij de consument en de ondernemer. Daar waar mogelijk faciliteren we ontwikkelingen; ook voor bedrijfsmatige activiteiten aan huis. Meer bekendheid genereren voor het Financieel en ambtelijk ondersteunen we de Landschapspark Borsele onder haar inwoners en Stichting Landschapspark Borsele, zodat de gasten, zodat deze als ambassadeur voor ons stichting de lokale recreatieve en toeristische Landschapspark kunnen optreden. promotie uit kan voeren. De rol bepalen van Borsele in de promotie van Voor de huidige en toekomstige opgaven van Zeeland op het gebied van economische Zeeland werken wij het komende jaar aan een versnelling en toerisme. gezamenlijke en integrale Zeeuwse marketingorganisatie. We geven uitvoering aan de acties die voortvloeien uit de Visie Bestemming Zeeland 2030 die eind 2021 is vastgesteld. Het stimuleren van recreatieve ontwikkelingen We voeren het Toeristisch Recreatief Actieplan passend binnen het Landschapspark Borsele om zo 2019-2023 uit. Waar mogelijk bieden we maatwerk bij nieuwe initiatieven.
het recreatieve product van dit gebied te versterken.
26
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Wat willen we bereiken? Toekomstbestendig maken van de eindpuntvoorziening van de Stoomtrein GoesBorsele (SGB) in Hoedekenskerke.
Wat gaan we ervoor doen? We hebben een voorstel gedaan aan de SGB voor de overdracht van de eindpuntvoorziening aan de SGB in het kader van de verzelfstandiging. Wij zetten de gesprekken met de SGB voort en verwachten hier in 2023 uitsluitsel over te geven.
Prestatieindicatoren Indicator
Realisatie 2020
Realisatie 2021
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde 2021 2022 2023
Aantal startende ondernemers
246
253
130
140
200
Aantal bezoekers van gesubsidieerde attracties
15.098
32.202
25.000
40.000
40.000
Aantal bedrijfsvestigingen
2.512
2.601
2.300
2.400
2.650
5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie Wat willen we bereiken? Goed onderhouden recreatieterreinen.
8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) Wat willen we bereiken? Het behouden van een financieel gezond grondbedrijf dat invulling geeft aan de ruimtelijke ambities van de gemeente.
8.3 Wonen en bouwen Wat willen we bereiken? Een voorraad strategische gronden beheren waardoor we adequaat kunnen inspelen op de behoefte naar bouwgrond in grondexploitaties.
Wat gaan we ervoor doen? Wij streven naar goed onderhouden recreatieterreinen, zodat deze aansluiten bij de beleving en de wensen van de recreant.
Wat gaan we ervoor doen? Bouwgrond voor woningen en bedrijven bieden we te koop aan of geven we in erfpacht uit. De voorbereidingen voor de gronduitgifte in het nieuwe woningbouwplan Platepolder in Heinkenszand zijn in volle gang. De optieverlening verloopt parallel aan het proces van bouwrijp maken van de gronden (najaar 2022). Naast Platepolder lopen er bestemmingsplanmatige voorbereidingen om woningbouw op korte termijn mogelijk te kunnen maken in ’s-Gravenpolder, Nisse, Baarland en ’s-Heerenhoek. We actualiseren de Nota Grondbeleid en stellen deze begin 2023 vast aansluitend op de Omgevingsvisie.
Wat gaan we ervoor doen? We monitoren de markt en onderzoeken waar mogelijkheden liggen voor de middellange termijn. In 2023 gaan we verder aan de slag met het uitdiepen van de locaties, waar we nog gronden hebben die kunnen dienen voor woningbouw en het onderzoek naar de behoeftevraag per kern. Waar nodig en mogelijk gaan we over tot (ver)koop/ruil van gronden om onze grondpositie te behouden of te versterken.
27
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Relevante bestuurlijke kaders Omschrijving
Herzieningsdatum
Regionaal bedrijventerreinprogramma De Bevelanden (2018)
2023
Detailhandelsvisie gemeente Borsele (2013)
2023
Nota Economisch Beleid (2021)
Niet van toepassing
Nationale Omgevingsvisie (2020)
Niet van toepassing
Aandeelhoudersstrategie PZEM NV (2017)
Niet van toepassing
Aandeelhoudersstrategie North Sea Port (2021) en strategisch ondernemingsplan North Sea Port (2021/2022)
2025
Nota Grondbeleid (2015)
2023
Toeristische agenda De Bevelanden (2016-2023)
2024
Toeristisch recreatief actieplan (2019-2023)
2024
Strategische agenda De Bevelanden (2021–2026)
Niet van toepassing
Economische agenda De Bevelanden
Niet van toepassing
Verbonden partijen Bijdrage van gemeenschappelijke regelingen aan het programma PZEM NV North Sea Port NV Economische Impuls Zeeland GBE Aqua B.V. BGTS North Sea Port District
28
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Wat mag het kosten? Baten en lasten Lokale economie
(bedragen x € 1.000) Rekening 2021
Lasten 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische promotie 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie 8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen
2022
2023
2024
2025
2026
167 188 28 27 169
473 234 87 32 166
554 186 3 12 110
554 186 3 12 99
554 186 3 12 99
554 186 3 12 99
116
272
170
168
166
166
4.199 15 4.909
1.800 31 3.096
1.899 22 2.955
1.899 22 2.942
1.899 22 2.940
1.899 22 2.940
381 26 14 25
1.394 0 0 26
154 0 0 27
154 0 0 27
154 0 0 293
154 0 0 293
1
0
0
0
0
0
Totaal baten
6.050 16 6.514
1.800 0 3.220
1.899 0 2.079
1.899 0 2.079
1.899 0 2.345
1.899 0 2.345
Saldo programma
-1.605
-124
876
863
595
595
640
1.506
34
24
24
24
2.479 234
1.240 -391
0 842
0 839
0 571
0 571
Totaal lasten Baten 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden 3.1 Economische ontwikkeling 3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.4 Economische promotie 5.7 Openbaar groen en (openlucht)recreatie 8.2 Grondexploitatie (nietbedrijventerreinen) 8.3 Wonen en bouwen
Mutaties reserves Baten 0.10 Mutaties reserves Lasten 0.10 Mutaties reserves Totaal saldo programma
Financiële analyse (meerjarig) Beheer overige gebouwen en gronden In 2022 heeft de verkooptransactie van de Stenevate 6 plaatsgevonden wat hogere lasten, baten en een reservemutatie tot gevolg heeft. Verder hebben wij op dit taakveld geen bijzonderheden te melden.
29
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Economische ontwikkeling In 2022 is het krediet voor Nota Economisch Beleid ad € 55.000 geraamd. Op dit taakveld is ook het Expat Center Zeeland geraamd voor een bedrag van € 25.000. Fysieke bedrijfsinfrastructuur In 2022 is het restantkrediet voor verduurzaming bedrijventerrein ’s-Gravenpolder geraamd. Verder hebben we op dit taakveld geen bijzonderheden te melden. Bedrijfsloket en bedrijfsregelingen Op dit taakveld hebben wij geen bijzonderheden te melden. Economische promotie Op dit taakveld is het Toeristisch Actieplan 2020-2023 opgenomen. Van het beschikbare budget is voor het jaar 2023 nog € 10.000 beschikbaar. De lasten vanaf 2023 dalen als gevolg van de gerealiseerde bezuiniging. Vanaf 2025 houden we rekening met hogere inkomsten door de invoering van toeristenbelasting. Openbaar groen en (openlucht) recreatie In 2022 is er nog sprake van twee restantkredieten voor de Stoomtrein Goes-Borsele. Het betreft € 50.000 voor de eindpuntvoorziening en de afronding van de jaarsubsidie 2021 ad € 44.000. Bouwgrondexploitatie Het product bouwgrondexploitatie is budgettair neutraal in de begroting opgenomen. Positieve of negatieve resultaten vangen we op door de reserve Bouwgrondexploitaties. Jaarwinsten van grondexploitaties worden in de jaarrekening verantwoord. Vanwege het ‘incidentele’ karakter van deze jaarwinsten worden deze in de begroting niet opgenomen.
Wonen en bouwen Dit betreft vooral de toerekening van lasten van de strategische gronden. Deze lasten dekken we deels uit de reserve Bouwgrondexploitaties. Reserves Ter dekking van onze lasten onttrekken we jaarlijks € 24.000 voor de strategische gronden uit de reserve bouwgrondexploitaties en voor het toeristisch actieplan € 10.000 voor de jaren 2022 en 2023. Het verschil in de lasten van 2023 ten opzichte van 2022 wordt grotendeels veroorzaakt door de restantkredieten van de jaarrekening 2021. Dit is ook terug te zien in de mutaties van de reserves. Deze benoemen we per programma en niet per taakveld. De belangrijkste verschillen in dit programma zijn: ▪ Landschapspark Borsele (€ 7.000); ▪ Eindpuntvoorziening SGB (€ 50.000); ▪ Nota Economisch Beleid (€ 55.500); ▪ Verduurzaming Bedrijventerrein ’s-Gravenpolder (€ 29.500); ▪ Recreatieve Hotspot Heinkenszand (€ 10.000). Incidentele baten en lasten In dit programma hebben we de incidentele baten en lasten geraamd voor het Toeristisch Actieplan ad. € 10.000 in 2022 en 2023.
30
Gemeente Borsele
Programmabegroting 2023
Programma Leefbaarheid, Onderwijs, Cultuur en Sport Programmadoelstellingen Leefbaarheid is van groot belang voor onze inwoners. Vrijwilligers en verenigingen vormen het cement van onze samenleving. Ontwikkelingen als vergrijzing, ontgroening en individualisering vormen bedreigingen voor deze leefbaarheid. Door het bundelen van krachten staan verenigingen sterker en vitaler waardoor zij deze ontwikkelingen beter het hoofd kunnen bieden. De school is de plaats waar kinderen hun kennis verwerven, waar zij leren omgaan met elkaar, waar zij nieuwe uitdagingen ervaren en waar zij ook veiligheid en structuur ervaren. Op lokaal niveau spelen we als overheid een belangrijke rol; we richten ons op de huisvesting van de scholen, op de bestrijding van (onderwijs)achterstanden, op de ontwikkelingen van brede scholen/Integrale Kindcentra (IKC) en op de schoolbegeleiding. We hebben verder een taak in zaken als leerlingenvervoer en het bestrijden van schooluitval. 4.1 Openbaar basisonderwijs Wat willen we bereiken? We waarborgen de continuïteit en het specifieke karakter van het openbaar onderwijs.
4.2 Onderwijshuisvesting Wat willen we bereiken? Adequate huisvesting voor alle basisscholen in onze gemeente.
Wat gaan we ervoor doen? We houden toezicht op het openbaar onderwijs aan de hand van diverse rapportages die de stichting Omnisscholen periodiek aanlevert. We evalueren de afspraken die zijn gemaakt bij de verzelfstandiging van het openbaar onderwijs in 2013.
Wat gaan we ervoor doen? Vanaf 2023 krijgen we te maken met nieuwe wetgeving waardoor we moeten gaan werken met een Integraal Huisvestingsplan (IHP). Een IHP helpt gemeenten en schoolbesturen om strategische keuzes te maken en biedt inzicht in de investeringen op de lange termijn, waarbij ook de duurzaamheidsopgave wordt betrokken. In dit plan betrekken we de concentratie van basisscholen. Daarnaast voeren we een duurzaamheidsscan uit per schoolgebouw. Ook laten we periodiek meerjarenonderhoudsplanningen maken ter controle van de onderhoudsstaat van de gebouwen. We maken afspraken in de beheerscommissies van de brede scholen over de uitvoering van het onderhoud. Bij de overige schoolgebouwen ligt deze verantwoordelijkheid bij de schoolbesturen. Ten slotte zijn we voor Nieuwdorp bezig met de uitvoering voor een nieuwe school: een Integraal Kindcentrum (IKC).