11.30 GRDEBEVELANDEN rapportage leefgeld Oekraïners
Tekst van het document
Rapportage Leefgeld Oekraïners
GR de Bevelanden
Inhoudsopgave Inleiding
3
1. Implementatie verstrekken leefgeld
4
2. Uitbetaald Leefgeld
5
3. Kosten uitvoering
6
4. Wijzigingen Regeling opvang ontheemden Oekraïne
8
2
Inleiding Eind februari 2022 is Rusland het buurland Oekraïne binnengevallen. Hierdoor is begin maart een grote vluchtelingenstroom op gang gekomen waarvan een deel opvang in Nederland heeft gezocht. De Rijksoverheid heeft ervoor gekozen deze vluchtelingen niet op te vangen via de reguliere opvang voor vluchtelingen. In plaats daarvan heeft de Rijksoverheid veiligheidsregio’s gevraagd om in te zetten op opvang van ten minste 6 maanden en locaties die voor lange duur gebruikt kunnen worden. In verband hiermee zijn de gemeenten gevraagd gemeentelijke opvanglocaties in te richten en particuliere opvang te organiseren. Om een en ander verder te reguleren is per 1 april 2022 de Regeling opvang ontheemden Oekraïne vastgesteld. Hierin is vastgelegd wie toegelaten wordt, hoe de opvang is geregeld, dat maatschappelijke activiteiten worden georganiseerd, dat noodzakelijke verzekeringen zijn geregeld en dat vluchtelingen in aanmerking komen voor een toelage voor de kosten van levensonderhoud. Deze laatstgenoemde toelage staat bekend als het zogenaamde “leefgeld”. Begin april heeft de regiegroep aan de directeur van GR de Bevelanden verzocht het onderdeel “leefgeld” van deze regeling in de eigen systemen vast te leggen en uit te betalen. In deze rapportage doen wij verslag van de uitvoering vanaf 1 april 2022 tot en met 31 december 2022.
In hoofdstuk 1 – Implementatie verstrekken Leefgeld - staan wij stil bij de werkzaamheden die noodzakelijk waren om de verstrekking van Leefgeld af te handelen. In hoofdstuk 2 – Uitbetaald Leefgeld – zijn de uitgaven per gemeente vermeld. Vluchtelingen uit de Oekraïne - die staan ingeschreven in een van de deelnemende gemeenten – hebben vanaf dag 1 recht op leefgeld en wordt verstrekt via prepaid bankpassen van de BNG. Op de totale uitvoeringskosten wordt in hoofdstuk 3 – Kosten uitvoering - nader op ingegaan. Het gaat hierbij met name om de ingezette capaciteit en de kosten van de prepaid bankpassen. In hoofdstuk 4 – Wijziging Regeling opvang ontheemden Oekraïne – worden de belangrijkste wijzigingen per 1 december 2022 en 1 februari 2023 beschreven.
3
1. Implementatie verstrekken Leefgeld De uitbetaling van het leefgeld is slechts een deel van de “Regeling opvang ontheemden Oekraïne”. Afgesproken is dat de GR de volgende onderdelen van de Regeling uitvoert: Uitvoering artikel 6 lid 1 sub b van de Regeling opvang ontheemden Oekraïne (recht op leefgeld als onderdeel van de opvang) Uitvoering artikel 7 lid 2 van de Regeling opvang ontheemden Oekraïne (geen recht op leefgeld bij aanvaarden werk) Uitvoering artikel 8 van de Regeling opvang ontheemden Oekraïne (bedragen worden teruggevorderd bij ten onrechte verstrekking) Uitvoering artikel 10 van de Regeling opvang ontheemden Oekraïne (hoogte van het leefgeld in de gemeentelijke opvang) Uitvoering Hoofdstuk 5 (artikelen 12 t/m 14) van de Regeling opvang ontheemden Oekraïne (hoogte van het leefgeld in de particuliere opvang) Andere onderdelen van de Regeling zoals toelating tot de regeling, de opvang en de overige activiteiten worden door de gemeenten zelf georganiseerd. Omdat GR de Bevelanden beschikt over een administratief systeem (Suite van Centric) waarin voorbereidingen zijn getroffen om dit leefgeld op een gestructureerde wijze uit te betalen en omdat GR de Bevelanden ervaring heeft met het doen van periodieke uitbetalingen, hebben de gemeenten aan de GR verzocht de uitbetaling van het leefgeld te organiseren en uit te voeren.
Voor de kosten van het uitvoeren van de Regeling worden gemeenten via het Rijk gecompenseerd. In het verlengde daarvan hebben de deelnemers van de Regiegroep ook aangegeven dat de GR gecompenseerd wordt voor de kosten die gemoeid zijn met de uitvoering van het voorgaande (capaciteitskosten en faciliteiten zoals ICT, bankpassen, etc.) In april 2022 is het Dagelijks Bestuur (DB) van GR de Bevelanden geadviseerd over het verstrekken van leefgeld aan Oekraïners. Besloten is om: 1. Voor de uitbetaling van het leefgeld gebruik te maken van prepaid bankpassen bij de BNG zolang ontheemden nog niet kunnen beschikken over een reguliere bankrekening bij een Nederlandse bank; 2. De kosten in verband met de organisatie voor het uitbetalen van het leefgeld op declaratiebasis in rekening te brengen bij de deelnemende gemeenten; 3. Voor de kosten van capaciteit gebruik te maken van de landelijke "Handleiding overheidstarieven 2022". Voor het organiseren van de uitbetaling van het leefgeld is een stuurgroep opgezet met ambtelijke vertegenwoordigers van de gemeenten en binnen de GR een interne projectgroep rondom de praktische zaken met betrekking tot de uitvoering. In de stuurgroep is vastgesteld dat vluchtelingen uit Oekraïne die zich inschrijven in de gemeente op grond van de Regeling vanaf dag 1 recht hebben op leefgeld.
Hiervoor kunnen vluchtelingen beschikken over een reguliere bankrekening bij een Nederlandse bank (uitbetaling via een buitenlandse bankrekening is gelet op de situatie in Oekraïne te risicovol). Het openen van een Nederlandse bankrekening en daaraan gekoppeld het beschikken over een bankpas brengt op dit moment geen problemen meer met zich mee wanneer de vluchteling over een BSN-nummer beschikt. Momenteel worden de vluchtelingen die nog niet over een Nederlandse bankrekening beschikken door de begeleiders van de gemeenten zo veel mogelijk aangestuurd op het openen van een rekening. .
4
2. Uitbetaald Leefgeld 2.1 Algemeen Vluchtelingen uit de Oekraïne - die staan ingeschreven in een van de deelnemende gemeenten – hebben vanaf dag 1 recht op leefgeld. De hoogte van het leefgeld is afhankelijk van het aantal personen in het gezin en de vorm van de opvang. De eerste betaling van het leefgeld gaat via prepaid bankpassen van de BNG. De gemeenten worden voor de gemaakte kosten voor de opvang van de Oekraïense vluchtelingen gecompenseerd. Afgesproken is dat GR de Bevelanden de kosten van de uitvoering (ingezette capaciteit en overige kosten) op declaratiebasis in rekening brengt bij de gemeenten. De verantwoording over de verstrekte bedragen Leefgeld ligt bij de betreffende gemeenten. Gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor de verantwoording aan het Rijk. GR de Bevelanden verricht hierin voor de betreffende gemeente geen aanvullende werkzaamheden. Wel levert GR de Bevelanden gegevens die de deelnemende gemeenten nodig hebben voor de verantwoording.
2.2 Uitbetaald Leefgeld Het leefgeld wordt vooraf betaald rond de eerste van de maand. In de maand april 2022 hebben de gemeenten Borsele, Goes en Kapelle een deel van het leefgeld contant of in natura (bijv. boodschappenpakket) uitbetaald. De gemeente Noord-Beveland heeft de hele maand april 2022 de vluchtelingen het leefgeld uitbetaald via wekelijkse voorschotten. Het leefgeld wordt door GR de Bevelanden – via de BNG – op prepaid bankpassen aan de vluchtelingen ter beschikking gesteld.
Tabel 1
Aantal geregistreerde Vluchtelingen per gemeente op 31 december 2022
Gemeente Borsele Goes Kapelle Noord-Beveland Reimerswaal Eindtotaal
Tabel 2
Volwassenen
Kinderen 53 113 58 92 35 351
Totaal 45 43 22 62 38 210
98 156 80 154 73 561
Uitbetaald leefgeld tot en met 31 december 2022
Gemeente Borsele Goes Kapelle NoordBeveland Reimerswaal
April 7.584 15.703 3.255
Mei 37.888 73.680 18.644
Juni 10.364 2.873 1.516
Juli 25.665 34.234 8.775
Aug 26.535 34.281 6.370
Sept 23.200 31.194 6.370
Okt 29.267 33.644 6.360
Nov 25.643 36.716 15.114
Eindtotaal Dec 24.242 210.387 42.667 304.992 19.298 85.701
27.032
38.178 94.120
2.789 16.542
20.255 46.238
22.062 46.627
23.922 39.100
21.810 43.752
20.645 41.936
20.430 39.441
170.092 394.787
Eindtotaal
53.574 262.510
34.083 143.942 135.875 123.786 134.833 140.055 146.077
1.165.960
N.B. Voorschotten die zijn verstrekt door gemeente zijn geen onderdeel van bovengenoemde uitgaven.
5
3. Kosten uitvoering 3.1 Ingezette capaciteit Met de gemeenten is afgesproken dat de ingezette capaciteit aan GR de Bevelanden wordt vergoed op declaratiebasis. Voor het bepalen van de kosten per discipline/per uur is aangesloten bij de uurtarieven zoals vastgelegd in de “Handreiking overheidstarieven 2022”. De verdeling van de totale kosten over de deelnemende gemeenten vindt plaats op basis van inwoneraantal. Over de periode 1 april tot en met 30 juni zijn de volgende kosten gemaakt voor de ingezette capaciteit. Tabel 3
Kosten ingezette capaciteit in 2022
Team Gebiedsteams Bedrijfsvoering Werk en Handhaving ICT Totaal Bedragen zijn in €
Totaal 7.421 19.622 7.251 35.178 69.472
De kosten voor de ingezette capaciteit per maand zijn na april 2022 afgenomen, omdat in de eerste weken veel capaciteit is ingezet op het inrichten van het administratief systeem en het invoeren van de gegevens. Tabel 4
Verdeling uitvoeringskosten per gemeente
Gemeente Borsele Goes Kapelle NRB Reimerswaal
Verdeling over gemeenten 15.101 25.547 8.606 5.068 15.150 69.472
Bedragen zijn in €
De uitvoeringskosten worden naar rato van het aantal inwoners verdeeld over de gemeenten.
6
3.3 Totale kosten verstrekking Leefgeld In totaal is tot en met 31 december 2022 € 1.242.631 Leefgeld uitbetaald. Het administratief systeem “Suite4Werk en Inkomen” is door Centric aangepast voor de uitbetaling van het leefgeld. Hieraan zijn geen kosten verbonden. De totale kosten van de aanschaf van prepaid bankkaarten bij de BNG bedroegen € 7.200. Dit bedrag is aan de gemeenten doorberekend tot een bedrag van € 1440 per gemeente.
Tabel 5
Totale kosten verstrekking leefgeld in 2022 per gemeente
Gemeente Borsele Goes Kapelle NRB Reimerswaal
Verstrekt Kosten prepaid Uitvoeringskosten Totale uitgaven Leefgeld bankkaarten per gemeente 210.387 1.440 15.101 226.928 304.992 1.440 25.547 331.979 85.701 1.440 8.606 95.747 170.092 1.440 5.068 176.600 394.787 1.440 15.150 411.377 1.165.959
7.300
Bedragen zijn in €
7
69.472
1.242.631
4. Wijziging Regeling opvang ontheemden Oekraïne In maart 2022 is onder hoge tijdsdruk de Regeling opvang ontheemden Oekraïne (RooO) tot stand gekomen. Na drie maanden is de RooO samen met de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) geëvalueerd en is de RooO aangepast met als belangrijkste doel de uitvoerbaarheid en uitlegbaarheid van de regeling te verbeteren.
4.1 Wijzigingen per 1 december 2022 Per 1 december 2022 wijzigt de tekst van de regeling vooral op een paar technische punten, zoals een verbeterde uitleg van de begrippen ontheemden, gezin, gemeentelijke opvang en particuliere opvang. Een van de andere wijzigingen is dat burgemeesters een financiële vergoeding uit kunnen keren voor kleding en persoonlijke uitgaven aan personen die langdurig in een zorginstelling verblijven. De hoogte van deze vergoeding is € 56,12 per maand. Ook is het mogelijk dat personen die vrijwilligerswerk verrichten op de opvanglocatie hier een vrijwilligersvergoeding van € 14,00 per week voor krijgen. Daarnaast is advies over vertrek uit de opvang toegevoegd. Per 1 december kunnen vluchtelingen uit Oekraïne tijdelijk de opvang verlaten voor de duur van maximaal 28 dagen met behoud van hun maandelijkse financiële toelage. Na deze periode kan de burgemeester de verstrekkingen stopzetten.
4.1 Wijzigingen per 31 december 2022 Wijzigingen die betrekking hebben op de hoogte van de financiële toelages treden per 1 februari 2023 in werking. Zo hebben de vluchtelingen tijd om zich hierop voor te bereiden en hebben gemeenten de tijd om hun werkwijze en systemen aan te passen. Burgemeesters kunnen de maandelijkse financiële toelages stopzetten voor het hele gezin als een meerderjarig gezinslid inkomsten uit arbeid of een uitkering ontvangt, zoals een werkloosheids- of arbeidsongeschiktheidsuitkering. De burgemeester kan deze toelages ook voor een deel stopzetten als blijkt dat een uitkering onvoldoende is om van te leven. Vooralsnog zijn we hiervoor dan afhankelijk van de opgave die de ontheemde uit eigen beweging aan ons doorgeeft. Een juridische grondslag voor de inlichtingenplicht zoals wij die kennen vanuit de Participatiewet ontbreekt. Er is een tijdelijke wet in voorbereiding ten aanzien van de opvang van ontheemden uit Oekraïne. De tijdelijke wet zal een juridische grondslag bieden voor de inlichtingenplicht en het UWV kan onder de tijdelijke wet gegevens delen met het college van B&W. Op die manier is het voor gemeenten mogelijk om na te gaan of een ontheemde werkt en is het eenvoudiger de financiële verstrekking te beëindigen wanneer de ontheemde inkomen uit arbeid ontvangt.
Op het moment dat de gemeente inzage in de polis administratie van het UWV verkrijgt zal de ‘kan’-bepaling ook wijzigen in een ‘moet’-bepaling. Voorgesteld wordt om vooruitlopend op de tijdelijke wet, de maandelijkse financiële toelages stop te zetten voor het hele gezin als een meerderjarig gezinslid inkomsten uit arbeid of een uitkering ontvangt. De verwachting is dat wanneer de ontheemde gaat werken, het besteedbaar inkomen hoger is dan de maandelijkse financiële toelages wat het hele gezin ontvangt. Wanneer de ontheemde en/of zijn gezinslid kan aantonen dat de inkomsten uit arbeid of loondervingsuitkeringen lager is dan de hoogte van de financiële verstrekkingen die anders aan hem en zijn gezin zouden zijn uitgekeerd, dan, dan kunnen wij in het individueel geval beoordelen of aanvulling noodzakelijk is. Tot slot, wordt vanaf 1 februari een staffel naar de omvang van het gezin gehanteerd voor het deel van de toelage dat bedoeld is voor voedsel. Dat betekent, hoe groter het gezin, hoe lager de maandelijkse voedselcomponent per persoon. Met deze wijzigingen wordt de regeling meer in lijn gebracht met bestaande regelingen voor asielzoekers, statushouders en bijstandsgerechtigden.
8